1- TAJIK ALPHABET
2- WORD ORDER
1 Basic S + V Ман мехобам. Man mekhabam. I sleep.
2 Direct object S + V + DO Ман китобро мехонам. Man kitobro mekhanam. I read the book.
3 Indirect object S + ба + IO + DO + V Ман ба ӯ китоб медиҳам. Man ba ū kitob mediham. I give him/her a book.
4 Beneficiary S + барои + beneficiary + DO + V Ман барои ӯ китоб мехарам. Man baroi ū kitob mekharam. I buy a book for him/her.
5 IO pronoun S + ба + IO + DO + V Ман ба ӯ китобро медиҳам. Man ba ū kitobro mediham. I give him/her the book.
6 Adjective S + V + Adj Китоб калон аст. Kitob kalon ast. The book is big.
7 Adverb S + V + Adv Ӯ тез мехонад. Ū tez mekhanad. He/She reads quickly.
8 Direct object + adverb S + V + DO + Adv Ман китобро зуд мехонам. Man kitobro zud mekhanam. I read the book quickly.
9 Time adverb S + Time + V Ман имрӯз кор мекунам. Man imrūz kor mekunam. I work today.
10 Place adverb S + V + Place Ӯ он ҷо зиндагӣ мекунад. Ū on jo zindagī mekunad. He/She lives there.
11 Location phrase S + V + Location Китоб дар рӯи миз аст. Kitob dar rūyi miz ast. The book is on the table.
12 DO + location S + DO + V + Location Ман китобро рӯи миз гузоштам. Man kitobro rūyi miz guzoshtam. I put the book on the table.
13 Determiner + noun Dem + N Ин китоб нав аст. In kitob nav ast. This book is new.
14 Determiner + adjective + noun Dem + N + Adj Ин китоби калон нав аст. In kitobi kalon nav ast. This big book is new.
15 Numeral + noun Num + N Ду китоб наванд. Du kitob navand. Two books are new.
16 Conjunction Clause + Conj + Clause Ман мехонам ва ӯ менависад. Man mekhanam va ū menavisad. I read and he/she writes.
17 Conjunction + objects S + V + DO + Conj + S + V + DO Ман китобро мехонам ва ӯ нома менависад. Man kitobro mekhanam va ū noma menavisad. I read the book and he/she writes a letter.
18 Present passive S + passive construction Китоб хонда мешавад. Kitob khonda meshavad. The book is read / is being read.
19 Passive + agent S + passive + аз ҷониби + Agent Китоб аз ҷониби ӯ хонда мешавад. Kitob az jonibi ū khonda meshavad. The book is read by him/her.
20 Passive + IO S + ба + IO + passive Китоб ба ӯ дода мешавад. Kitob ba ū dodа meshavad. The book is given to him/her.
21 Passive + IO + agent S + ба + IO + passive + аз ҷониби + Agent Китоб ба ӯ аз ҷониби ӯ дода мешавад. Kitob ba ū az jonibi ū doda meshavad. The book is given to him/her by him/her.
22 Passive + adverb S + Time + passive Китоб имрӯз хонда мешавад. Kitob imrūz khonda meshavad. The book is read today.
23 Passive + location S + passive + Location Китоб рӯи миз гузошта мешавад. Kitob rūyi miz guzoshta meshavad. The book is put on the table.
24 Passive + agent + adverb S + Time + passive + Agent Китоб имрӯз аз ҷониби ӯ хонда мешавад. Kitob imrūz az jonibi ū khonda meshavad. The book is read by him/her today.
25 Passive + agent + IO + adverb S + Time + ба + IO + passive + Agent Китоб имрӯз ба ӯ аз ҷониби муаллим дода мешавад. Kitob imrūz ba ū az jonibi muallim doda meshavad. The book is given to him/her by the teacher today.
26 Perfect passive S + passive participle + аст Китоб хонда шудааст. Kitob khonda shudaast. The book has been read.
27 Perfect passive + agent S + passive participle + аст + аз ҷониби + Agent Китоб аз ҷониби ӯ хонда шудааст. Kitob az jonibi ū khonda shudaast. The book has been read by him/her.
28 Future passive S + хоҳ- + passive Китоб хонда хоҳад шуд. Kitob khonda khohad shud. The book will be read.
29 Future passive + agent S + passive + future + Agent Китоб аз ҷониби ӯ хонда хоҳад шуд. Kitob az jonibi ū khonda khohad shud. The book will be read by him/her.
30 Modal passive S + бояд + passive Китоб бояд хонда шавад. Kitob boyad khonda shavad. The book must be read.
31 Negative S + negative + V + DO Ман китобро намехонам. Man kitobro namekhanam. I do not read the book.
32 Negative passive S + negative + passive Китоб аз ҷониби ӯ хонда намешавад. Kitob az jonibi ū khonda nameshavad. The book is not read by him/her.
33 Yes/no question Оё + S + V + DO? Оё ту китобро мехонӣ? Oyo tu kitobro mekhanī? Do you read the book?
34 Passive question Оё + S + passive? Оё китоб хонда мешавад? Oyo kitob khonda meshavad? Is the book being read?
35 Agent question Кӣ + DO + V? Кӣ китобро мехонад? Kī kitobro mekhanad? Who is reading the book?
36 IO question Ба кӣ + DO + V? Ба кӣ китобро медиҳӣ? Ba kī kitobro medihī? To whom do you give the book?
37 Imperative V + DO Китобро хон! Kitobro khon! Read the book!
38 Imperative + IO V + ба + IO + DO Китобро ба ӯ деҳ! Kitobro ba ū deh! Give him/her the book!
39 Passive imperative бигзор + passive Бигзор китоб хонда шавад! Bigzor kitob khonda shavad! Let the book be read!
40 Verbal noun V + -дан хондан khondan reading / to read
41 Verbal noun + DO V-noun + -и + DO хондани китоб khondani kitob reading the book
42 Subjunctive construction ки + subjunctive ки хонда шавад ki khonda shavad that it be read / to be read
43 Purpose S + V + барои + V-дан Ман барои бозӣ кардан мехӯрам. Man baroi bozī kardan mekhoram. I eat in order to play.
44 Relative clause [Relative clause] + N Китобе, ки мехонам, ҷолиб аст. Kitobe, ki mekhanam, jolib ast. The book that I am reading is interesting.
45 Passive relative [Relative passive clause] + N Китобе, ки ӯ хондааст, ҷолиб аст. Kitobe, ki ū khondaast, jolib ast. The book that he/she has read is interesting.
46 Conditional агар + present, future Агар вақт дошта бошам, китоб мехонам. Agar vaqt doshta bosham, kitob mekhanam. If I have time, I will read a book.
47 Conditional + passive агар + passive, future clause Агар китоб хонда шавад, ӯ мефаҳмад. Agar kitob khonda shavad, ū mefahmad. If the book is read, he/she will understand.
48 Reported speech S + V + ки + clause Ӯ мегӯяд, ки китоб мехонад. Ū megūyad, ki kitob mekhanad. He/She says that he/she is reading a book.
49 Reported question S + V + оё + clause Ӯ мепурсад, ки оё ман китоб мехонам. Ū mepursad, ki oyo man kitob mekhanam. He/She asks whether I am reading a book.
50 Reported command/request S + V + ки + subjunctive Ӯ аз ман хоҳиш мекунад, ки китобро хонам. Ū az man khoyish mekunad, ki kitobro khonam. He/She asks me to read the book.
ADVERBS:
1 Manner Manner adverb + Verb / often after the verb Ман китобро тез мехонам. Man kitobro tez mekhnam. I read the book quickly.
2 Place Place adverb + Verb/Clause Ман китобро ин ҷо мехонам. Man kitobro in jo mekhnam. I read the book here.
3 Time Time adverb + Clause / often at the beginning Дирӯз, ман китобро хондам. Dirūz, man kitobro khondam. Yesterday, I read the book.
4 Frequency Frequency adverb + Verb Ман аксар вақт китоб мехонам. Man aksar vaqt kitob mekhnam. I often read books.
5 Frequency + be Subject + Frequency adverb + аст (ast) + Predicate Ӯ ҳамеша хушҳол аст. Ū hamesha khushhol ast. He is always happy.
6 Frequency + auxiliary Frequency adverb + auxiliary + past participle Ман ҳеҷ гоҳ ӯро надидаам. Man hech goh ūro nadidaam. I have never seen him.
7 Degree Degree adverb + Adjective Ин хеле хуб аст. In khele khub ast. This is very good.
8 Degree + verb Verb + Degree adverb Ман инро хеле дӯст медорам. Man inro khele dust medoram. I really like this.
9 Sentence adverb Sentence adverb + Clause Хушбахтона, ман ғолиб шудам. Khushbakhtona, man gholib shudam. Fortunately, I won.
10 Comment adverb Comment expression + Clause Росташро гӯям, ман намедонам. Rostashro guyam, man namedonam. Honestly, I don't know.
11 Linking adverb Linking adverb + Clause Ман хаста будам. Аммо, корро идома додам. Man khasta budam. Ammo, korro idoma dodam. I was tired; however, I continued working.
12 Direction Directional adverb + Verb Ӯ берун баромад. Ū berun baromad. He went outside.
13 Definite frequency ҳар (har) + Time noun Ман ҳар рӯз китоб мехонам. Man har rūz kitob mekhnam. I read every day.
14 Duration ба муддати (ba mudдати) + Duration / дар давоми (dar davomi) + Duration Ман ду соат хондам. Man du soat khondam. I studied for two hours.
15 Purpose барои (baroi) + infinitive / verbal noun Ман ба он ҷо меравам барои хондан. Man ba on jo meravam baroi khondan. I am going there to study.
INDIRECT OBJECT:
Indirect object S + ба + IO + DO + V S + ba + IO + DO + V Ман ба Али китоб додам. I gave Ali a book.
IO pronoun S + ба + pronoun + DO + V S + ba + pronoun + DO + V Ман ба ӯ китоб додам. I gave him/her a book.
Definite DO S + ба + IO + DO-ро + V S + ba + IO + DO-ro + V Ман ба ӯ китобро додам. I gave him/her the book.
Beneficiary S + барои + person + DO + V S + baroi + person + DO + V Ман барои ӯ китоб харидам. I bought a book for him/her.
GENITIVE:
Possession Noun + -и + possessor noun + -i + possessor Китоби Али Ali's book
Possessive pronoun Noun + -и + pronoun noun + -i + pronoun Китоби ман my book
Person's possession Noun + -и + person noun + -i + person Хонаи падар father's house
Multiple genitive Noun + -и + Noun + -и + possessor noun + -i + noun + -i + possessor Хонаи дӯсти ман my friend's house
Basic genitive N + -и + Possessor N + -i + P Китоби Али Ali's book
Pronoun possessor N + -и + Pronoun N + -i + Pronoun Китоби ман My book
Adjective + genitive N + -и + Adj + Possessor N + -i + Adj + P Китоби нави Али Ali's new book
Double genitive N + -и + N + -и + Possessor N + -i + N + -i + P Хонаи дӯсти ман My friend's house
Question N + -и + кӣ? N + -i + kī? Китоби кӣ? Whose book?
"Whose is..." N + аз они кист? N + az oni kist? Ин китоб аз они кист? Whose book is this?
INDEPENDENT:
mine аз они ман az oni man
yours (singular) аз они ту az oni tu
his / hers аз они ӯ az oni ū
ours аз они мо az oni mo
yours (plural/formal) аз они шумо az oni shumo
theirs аз они онҳо az oni onho
N + az oni + possessor
Ин китоб аз они кист? Аз они ман. Az oni man. Whose book is it? — Mine.
Ин хона аз они кист? Аз они ӯ. Az oni ū. Whose house is it? — His/Hers.
Ин мошин аз они кист? Аз они ту. Az oni tu. Whose car is it? — Yours.
Ин китобҳо аз они кистанд? Аз они мо. Az oni mo. Whose books are these? — Ours.
Ин китоб аз они ман аст. In kitob az oni man ast. This book is mine.
WAS GOING TO:
I was going to мехостам + ки + subjunctive mekhostam + ki + subjunctive Ман мехостам, ки равам. Man mekhostam, ki ravam. I was going to go / I intended to go.
You were going to мехостӣ + ки + subjunctive mekhostī + ki + subjunctive Ту мехостӣ, ки равӣ. Tu mekhostī, ki ravī. You were going to go.
He/She was going to мехост + ки + subjunctive mekhost + ki + subjunctive Ӯ мехост, ки равад. Ū mekhost, ki ravad. He/She was going to go.
We were going to мехостем + ки + subjunctive mekhostem + ki + subjunctive Мо мехостем, ки равем. Mo mekhostem, ki ravem. We were going to go.
You were going to мехостед + ки + subjunctive mekhosted + ki + subjunctive Шумо мехостед, ки равед. Shumo mekhosted, ki raved. You were going to go.
They were going to мехостанд + ки + subjunctive mekhostand + ki + subjunctive Онҳо мехостанд, ки раванд. Onho mekhostand, ki ravand. They were going to go.
I was planning to go Ман нақша доштам, ки равам. Man naqsha doshtam, ki ravam. (past of naqsha doshtan + ki + subjunctive)
You were planning to go Ту нақша доштӣ, ки равӣ. Tu naqsha doshtī, ki ravī.
He was planning to go Ӯ нақша дошт, ки равад. Ū naqsha dosht, ki ravad.
We were planning to go Мо нақша доштем, ки равем. Mo naqsha doshtem, ki ravem.
They were planning to go Онҳо нақша доштанд, ки раванд. Onho naqsha doshtand, ki ravand.
Ман ҳозир будам, ки равам. Man hozir budam, ki ravam. I was about to leave/go. (ҳозир будан + ки + subjunctive)
Ман мехостам, ки наравам. Man mekhostam, ki naravam. I was going to not go / I intended not to go. (past мехостан + ки + negative subjunctive)
Ман мехостам, ки ба Душанбе равам, вале вақт надоштам. Man mekhostam, ki ba Dushanbe ravam, vale vaqt nadoshtam. I was going to go to Dushanbe, but I didn't have time.
2- NOUNS
Traditional Case Tajik Formation Transliteration Example Transliteration Meaning
Nominative (subject) noun ism Китоб калон аст. Kitob kalon ast. The book is big.
Accusative (direct object) noun + -ро ism + -ro Китобро хондам. Kitobro khondam. I read the book.
Genitive (of) noun + -и + noun ism + -i + ism Китоби Али Kitobi Ali Ali's book
Dative (to/for) ба + noun ba + ism Ба Али додам. Ba Ali dodam. I gave it to Ali.
Ablative (from) аз + noun az + ism Аз хона омадам. Az khona omadam. I came from the house.
Locative (in/on/at) дар + noun dar + ism Дар хона ҳастам. Dar khona hastam. I am in the house.
Instrumental (with/by) бо + noun bo + ism Бо дӯстам рафтам. Bo dūstam raftam. I went with my friend.
Vocative noun (or name) ism Али! Ali! Ali!
General plural noun + -ҳо ism + -ho китобҳо kitobho books
Human plural noun + -он/-ён ism + -on/-yon муаллимон, донишҷӯён muallimon, donishjūyon teachers, students
Plural object plural + -ро jam' + -ro китобҳоро kitobhoro the books (direct object)
Plural possessive plural + -и + noun jam' + -i + ism китобҳои ман kitobhoi man my books / the books of me
Indirect object subject + ба + recipient + object + verb fa'il + ba + giranda + maf'ul + fe'l Ман ба ӯ китоб додам. Man ba ū kitob dodam. I gave him a book.
Genitive noun + -и + possessor ism + -i + sohib Китоби Али Kitobi Ali Ali's book.
Double genitive noun + -и + noun + -и + possessor ism + -i + ism + -i + sohib Хонаи дӯсти ман Khonai dūsti man My friend's house.
Indirect object + Genitive subject + ба + recipient + possessed noun + verb fa'il + ba + giranda + ism-i-sohib + fe'l Ман ба Али китоби падарашро додам. Man ba Ali kitobi padarashro dodam. I gave Ali his father's book.
3- ADJECTIVES:
Attributive adjective adjective + noun sifat + ism калон китоб kalon kitob a big book
Predicate adjective subject + adjective + аст fa'il + sifat + ast Китоб калон аст. Kitob kalon ast. The book is big.
Plural adjective adjective + plural noun sifat + jam'i ism калон китобҳо kalon kitobho big books
Adjective with Ezafe noun + -и + adjective ism + -i + sifat китоби калон kitobi kalon the big book
Multiple adjectives noun + -и + adjective + adjective ism + -i + sifat + sifat хонаи нави зебо khonai navi zebo the beautiful new house
TO BE VERB:
1. Present Tense
Formation
Subject + ҳаст- + personal ending
Fa'il + hast- + pasvand
Person Tajik Transliteration Meaning
ман ҳастам man hastam I am
ту ҳастӣ tu hastī you are (singular)
ӯ ҳаст ū hast he/she is
мо ҳастем mo hastem we are
шумо ҳастед shumo hasted you are (formal/plural)
онҳо ҳастанд onho hastand they are
Examples
Tajik Transliteration Translation
Ман донишҷӯ ҳастам. Man donishjū hastam. I am a student.
Ӯ хаста ҳаст. Ū khasta hast. He/She is tired.
Мо дар хона ҳастем. Mo dar khona hastem. We are at home.
Note: In everyday speech, especially with predicate nouns and adjectives, аст/ҳаст may be omitted:
Ман донишҷӯ. (Man donishjū.) = I am a student.
However, using ҳаст/аст is common and perfectly correct, especially in writing and formal speech.
2. Past Tense
Formation
Subject + буд- + personal ending
Fa'il + bud- + pasvand
Person Tajik Transliteration Meaning
ман будам man budam I was
ту будӣ tu budī you were
ӯ буд ū bud he/she was
мо будем mo budem we were
шумо будед shumo buded you were (formal/plural)
онҳо буданд onho budand they were
Examples
Tajik Transliteration Translation
Ман хаста будам. Man khasta budam. I was tired.
Ӯ дар хона буд. Ū dar khona bud. He/She was at home.
3. Future Tense
Formation
Subject + хоҳ- + personal ending + буд
Fa'il + khoh- + pasvand + bud
Person Tajik Transliteration Meaning
ман хоҳам буд man khoham bud I will be
ту хоҳӣ буд tu khohī bud you will be
ӯ хоҳад буд ū khohad bud he/she will be
мо хоҳем буд mo khohem bud we will be
шумо хоҳед буд shumo khohed bud you will be (formal/plural)
онҳо хоҳанд буд onho khohand bud they will be
Examples
Tajik Transliteration Translation
Ман фардо дар хона хоҳам буд. Man fardo dar khona khoham bud. I will be at home tomorrow.
Онҳо омода хоҳанд буд. Onho omoda khohand bud. They will be ready.
4. Negative Forms
Formation
на + ҳаст / буд / хоҳад буд
Present
Tajik Transliteration Meaning
ман нестам* man nestam I am not
ту нестӣ tu nestī you are not
ӯ нест ū nest he/she is not
мо нестем mo nestem we are not
шумо нестед shumo nested you are not
онҳо нестанд onho nestand they are not
*In practice, нест (nest) is the standard negative existential/copular form, with person often understood from the subject.
Past
Tajik Transliteration Meaning
Ман набудам. Man nabudam. I was not.
Ӯ набуд. Ū nabud. He/She was not.
Future
Tajik Transliteration Meaning
Ман нахоҳам буд. Man nakhoham bud. I will not be.
Ӯ нахоҳад буд. Ū nakhohad bud. He/She will not be.
5. Questions
Formation
Оё + subject + form of будан?
Tajik Transliteration Translation
Оё ту ҳастӣ? Oyo tu hastī? Are you?
Оё ӯ буд? Oyo ū bud? Was he/she?
Оё онҳо хоҳанд буд? Oyo onho khohand bud? Will they be?
6. Subjunctive
Formation
бош- + personal ending
bosh- + pasvand
Person Tajik Transliteration Meaning
ман бошам man bosham that I be
ту бошӣ tu boshī that you be
ӯ бошад ū boshad that he/she be
мо бошем mo boshem that we be
шумо бошед shumo boshed that you be
онҳо бошанд onho boshand that they be
Examples
Tajik Transliteration Translation
Бояд ӯ дар хона бошад. Boyad ū dar khona boshad. He/She must be at home.
Шояд онҳо омода бошанд. Shoyad onho omoda boshand. They may be ready.
7. Imperative
Type Tajik Transliteration Translation
Informal бош! bosh! Be!
Formal бошед! boshed! Be!
Negative набош! nabosh! Don't be!
Negative formal набошед! naboshed! Don't be!
4- PRONOUNS:
1. Personal Pronouns (Ҷонишинҳои шахсӣ)
Person Nominative (Subject) Transliteration Meaning
1st singular ман man I
2nd singular ту tu you (informal)
3rd singular ӯ ū he/she
1st plural мо mo we
2nd plural/formal шумо shumo you
3rd plural онҳо onho they
2. Nominative Case (Subject)
Formation:
pronoun
jonishin
Used when the pronoun is the subject.
Tajik Transliteration Translation
Ман меравам. Man meravam. I go.
Ӯ мехонад. Ū mekhonad. He/She reads.
Мо кор мекунем. Mo kor mekunem. We work.
3. Accusative Case (Direct Object)
Tajik uses -ро (-ro) with pronouns.
Formation:
pronoun + -ро
jonishin + -ro
Nominative Accusative Transliteration Meaning
ман маро maro me
ту туро turo you
ӯ ӯро ūro him/her
мо моро moro us
шумо шуморо shumoro you
онҳо онҳоро onhoro them
Examples:
Tajik Transliteration Translation
Ӯ маро мебинад. Ū maro mebinad. He/She sees me.
Ман туро дӯст медорам. Man turo dūst medoram. I love you.
Мо онҳоро мешиносем. Mo onhoro meshinosem. We know them.
4. Genitive Case (Possession)
Tajik has two ways:
pronoun + -и
possessive endings attached to nouns
A. Independent Possessive Pronouns
Person Tajik Transliteration Meaning
1st singular мани mani my/of me
2nd singular туи tui your/of you
3rd singular ӯи ūi his/her
1st plural мои moi our
2nd plural шумои shumoi your
3rd plural онҳоӣ onhoi their
However, normal Tajik usually uses:
noun + -и + pronoun
Examples:
Tajik Transliteration Meaning
китоби ман kitobi man my book
хонаи ту khonai tu your house
мошини ӯ moshini ū his/her car
дӯстони мо dūstoni mo our friends
5. Dative Case (To / For Someone)
Formation:
ба + pronoun
ba + jonishin
Pronoun Dative Transliteration Meaning
ман ба ман ba man to me
ту ба ту ba tu to you
ӯ ба ӯ ba ū to him/her
мо ба мо ba mo to us
шумо ба шумо ba shumo to you
онҳо ба онҳо ba onho to them
Examples:
Tajik Transliteration Translation
Ӯ ба ман гуфт. Ū ba man guft. He/She told me.
Ман ба ӯ китоб додам. Man ba ū kitob dodam. I gave him/her a book.
6. Ablative Case (From Someone)
Formation:
аз + pronoun
az + jonishin
Tajik Transliteration Meaning
аз ман az man from me
аз ту az tu from you
аз ӯ az ū from him/her
аз мо az mo from us
аз шумо az shumo from you
аз онҳо az onho from them
Examples:
Tajik Transliteration Translation
Ин аз ман аст. In az man ast. This is from me.
Ман аз ӯ пурсидам. Man az ū pursidam. I asked him/her.
7. Instrumental Case (With Someone)
Formation:
бо + pronoun
bo + jonishin
Tajik Transliteration Meaning
бо ман bo man with me
бо ту bo tu with you
бо ӯ bo ū with him/her
бо мо bo mo with us
бо шумо bo shumo with you
бо онҳо bo onho with them
Examples:
Tajik Transliteration Translation
Ӯ бо ман омад. Ū bo man omad. He/She came with me.
Ман бо онҳо кор мекунам. Man bo onho kor mekunam. I work with them.
8. Locative Case (In / At Someone)
Tajik usually uses дар.
Formation:
дар + pronoun
dar + jonishin
Examples:
Tajik Transliteration Meaning
дар ман dar man in me
дар ӯ dar ū in him/her
дар мо dar mo in us
Example:
Боварӣ дар ӯ ҳаст.
Bovarī dar ū hast.
There is trust in him/her.
9. Reflexive Pronoun
The main reflexive pronoun is:
худ (khud) = self
Function Tajik Transliteration Meaning
subject худ khud self
object худро khudro oneself
possessive худи + person khudi + person one's own
Examples:
Tajik Transliteration Translation
Ӯ худро дид. Ū khudro did. He/She saw himself/herself.
Ман кори худро кардам. Man kori khudro kardam. I did my own work.
DEMONSTRATIVE:
This ин in ин китоб this book
That он on он хона that house
This (object) ин + ро in + ro инро this
That (object) он + ро on + ro онро that
This exact ҳамин hamin ҳамин китоб this very book
That exact ҳамон hamon ҳамон одам that very person
Here ин ҷо in jo ин ҷо here
There он ҷо on jo он ҷо there
This is Ин + noun + аст In + ism + ast Ин китоб аст. This is a book.
That is Он + noun + аст On + ism + ast Он хона аст. That is a house.
These are Инҳо + plural noun + ҳастанд Inho + jam' + hastand Инҳо китобҳо ҳастанд. These are books.
Those are Онҳо + plural noun + ҳастанд Onho + jam' + hastand Онҳо хонаҳо ҳастанд. Those are houses.
This is not Ин + noun + нест In + ism + nest Ин китоб нест. This is not a book.
That is not Он + noun + нест On + ism + nest Он хона нест. That is not a house.
5- VERB TENSES:
I read ман мехонам man mekhonam
You read ту мехонӣ tu mekhonī
He reads вай мехонад vay mekhonad
We read мо мехонем mo mekhonem
You read шумо мехонед shumo mekhoned
They read онҳо мехонанд onho mekhonand
PAST:
I read ман хондам man khondam
You read ту хондӣ tu khondī
He read вай хонд vay khond
We read мо хондем mo khondem
You read шумо хондед shumo khonded
They read онҳо хонданд onho khondand
I was reading ман мехондам man mekhondam
You were reading ту мехондӣ mekhondī
He was reading вай мехонд vay mekhond
We were reading мо мехондем mo mekhondem
You were reading шумо мехондед shumo mekhonded
They were reading онҳо мехонданд onho mekhondand
I will read ман хоҳам хонд man khoham khond
You will read ту хоҳӣ хонд tu khohī khond
He/She will read вай хоҳад хонд vay khohad khond
We will read мо хоҳем хонд mo khohem khond
You will read шумо хоҳед хонд shumo khohed khond
They will read онҳо хоҳанд хонд onho khohand khond
I will be reading ман фардо мехонам man fardo mekhonam
You will be reading ту фардо мехонӣ tu fardo mekhonī
He/She will be reading вай фардо мехонад vay fardo mekhonad
We will be reading мо фардо мехонем mo fardo mekhonem
You will be reading шумо фардо мехонед shumo fardo mekhoned
They will be reading онҳо фардо мехонанд onho fardo mekhonand
I have read ман хондаам man khondaam
You have read ту хондаӣ tu khondaī
He/She has read вай хондааст vay khondaast
We have read мо хондаем mo khondaem
You have read шумо хондаед shumo khondaed
They have read онҳо хондаанд onho khondaand
I had read ман хонда будам man khonda budam
You had read ту хонда будӣ tu khonda budī
He/She had read вай хонда буд vay khonda bud
We had read мо хонда будем mo khonda budem
You had read шумо хонда будед shumo khonda buded
They had read онҳо хонда буданд onho khonda budand
I will have read ман то пагоҳ хонда хоҳам шуд man to pagoh khonda khoham shud
You will have read ту то пагоҳ хонда хоҳӣ шуд tu to pagoh khonda khohī shud
He/She will have read вай то пагоҳ хонда хоҳад шуд vay to pagoh khonda khohad shud
We will have read мо то пагоҳ хонда хоҳем шуд mo to pagoh khonda khohem shud
You will have read шумо то пагоҳ хонда хоҳед шуд shumo to pagoh khonda khohed shud
They will have read онҳо то пагоҳ хонда хоҳанд шуд onho to pagoh khonda khohand shud
I have been reading ман ду соат боз мехонам man du soat boz mekhonam
You have been reading ту ду соат боз мехонӣ tu du soat boz mekhonī
He/She has been reading вай ду соат боз мехонад vay du soat boz mekhonad
We have been reading мо ду соат боз мехонем mo du soat boz mekhonem
You have been reading шумо ду соат боз мехонед shumo du soat boz mekhoned
They have been reading онҳо ду соат боз мехонанд onho du soat boz mekhonand
I had been reading ман ду соат боз мехондам man du soat boz mekhondam
You had been reading ту ду соат боз мехондӣ tu du soat boz mekhondī
He/She had been reading вай ду соат боз мехонд vay du soat boz mekhond
We had been reading мо ду соат боз мехондем mo du soat boz mekhondem
You had been reading шумо ду соат боз мехондед shumo du soat boz mekhonded
They had been reading онҳо ду соат боз мехонданд onho du soat boz mekhondand
I will have been reading ман то соати панҷ се соат мехонам man to soati panj se soat mekhonam
You will have been reading ту то соати панҷ се соат мехонӣ tu to soati panj se soat mekhonī
He/She will have been reading вай то соати панҷ се соат мехонад vay to soati panj se soat mekhonad
We will have been reading мо то соати панҷ се соат мехонем mo to soati panj se soat mekhonem
You will have been reading шумо то соати панҷ се соат мехонед shumo to soati panj se soat mekhoned
They will have been reading онҳо то соати панҷ се соат мехонанд onho to soati panj se soat mekhonand
6- PASSIVE TENSES:
I am being read ман хонда мешавам man khonda meshavam
You are being read ту хонда мешавӣ tu khonda meshavī
He/She is being read вай хонда мешавад vay khonda meshavad
We are being read мо хонда мешавем mo khonda meshavem
You are being read шумо хонда мешавед shumo khonda meshaved
They are being read онҳо хонда мешаванд onho khonda meshavand
I was read ман хонда шудам man khonda shudam
You were read ту хонда шудӣ tu khonda shudī
He/She was read вай хонда шуд vay khonda shud
We were read мо хонда шудем mo khonda shudem
You were read шумо хонда шудед shumo khonda shuded
They were read онҳо хонда шуданд onho khonda shudand
I was being read ман хонда мешудам man khonda meshudam
You were being read ту хонда мешудӣ tu khonda meshudī
He/She was being read вай хонда мешуд vay khonda meshud
We were being read мо хонда мешудем mo khonda meshudem
You were being read шумо хонда мешудед shumo khonda meshuded
They were being read онҳо хонда мешуданд onho khonda meshudand
I will be read ман хонда хоҳам шуд man khonda khoham shud
You will be read ту хонда хоҳӣ шуд tu khonda khohī shud
He/She will be read вай хонда хоҳад шуд vay khonda khohad shud
We will be read мо хонда хоҳем шуд mo khonda khohem shud
You will be read шумо хонда хоҳед шуд shumo khonda khohed shud
They will be read онҳо хонда хоҳанд шуд onho khonda khohand shud
Man fardo khonda khoham shud. I will be being read.
I have been read ман хонда шудаам man khonda shudaam
You have been read ту хонда шудаӣ tu khonda shudaī
He/She has been read вай хонда шудааст vay khonda shudaast
We have been read мо хонда шудаем mo khonda shudaem
You have been read шумо хонда шудаед shumo khonda shudaed
They have been read онҳо хонда шудаанд onho khonda shudaand
I had been read ман хонда шуда будам man khonda shuda budam
You had been read ту хонда шуда будӣ tu khonda shuda budī
He/She had been read вай хонда шуда буд vay khonda shuda bud
We had been read мо хонда шуда будем mo khonda shuda budem
You had been read шумо хонда шуда будед shumo khonda shuda buded
They had been read онҳо хонда шуда буданд onho khonda shuda budand
I will have been read ман то пагоҳ хонда шуда хоҳам буд man to pagoh khonda shuda khoham bud
You will have been read ту то пагоҳ хонда шуда хоҳӣ буд tu to pagoh khonda shuda khohī bud
He/She will have been read вай то пагоҳ хонда шуда хоҳад буд vay to pagoh khonda shuda khohad bud
We will have been read мо то пагоҳ хонда шуда хоҳем буд mo to pagoh khonda shuda khohem bud
You will have been read шумо то пагоҳ хонда шуда хоҳед буд shumo to pagoh khonda shuda khohed bud
They will have been read онҳо то пагоҳ хонда шуда хоҳанд буд onho to pagoh khonda shuda khohand bud
Man khonda meshavam. I have been being read.
Man khonda meshudam. I had been being read.
7- NEGATION:
I do not read ман намехонам man namekhonam
You do not read ту намехонӣ tu namekhonī
He/She does not read вай намехонад vay namekhonad
We do not read мо намехонем mo namekhonem
You do not read шумо намехонед shumo namekhoned
They do not read онҳо намехонанд onho namekhonand
I did not read ман нахондам man nakhondam
You did not read ту нахондӣ tu nakhondī
He/She did not read вай нахонд vay nakhond
We did not read мо нахондем mo nakhondem
You did not read шумо нахондед shumo nakhonded
They did not read онҳо нахонданд onho nakhondand
I was not reading ман намехондам man namekhondam
You were not reading ту намехондӣ tu namekhondī
He/She was not reading вай намехонд vay namekhond
We were not reading мо намехондем mo namekhondem
You were not reading шумо намехондед shumo namekhonded
They were not reading онҳо намехонданд onho namekhondand
I have not read ман нахондаам man nakhondaam
You have not read ту нахондаӣ tu nakhondaī
He/She has not read вай нахондааст vay nakhondaast
We have not read мо нахондаем mo nakhondaem
You have not read шумо нахондаед shumo nakhondaed
They have not read онҳо нахондаанд onho nakhondaand
I am not ман нестам man nestam
You are not ту нестӣ tu nestī
He/She is not вай нест vay nest
We are not мо нестем mo nestem
You are not шумо нестед shumo nested
They are not онҳо нестанд onho nestand
намешавад хонда намешавад (khonda nameshavad)
нашуд хонда нашуд (khonda nashud)
нашудааст хонда нашудааст (khonda nashudaast)
хонда нашуда буд (khonda nashuda bud)
хонда нахоҳад шуд (khonda nakhohad shud)
8- QUESTIONS:
YES/NO QUESTIONS:
Statement + ?
Ту китоб мехонӣ. Tu kitob mekhonī. You read a book.
Ту китоб мехонӣ? Tu kitob mekhonī? Do you read a book?
QUESTION WORDS:
who? кӣ kī Кӣ омад? Kī omad? Who came?
what? чӣ chī Чӣ мехӯрӣ? Chī mekhūrī? What are you eating?
which? кадом kadom Кадом китобро мехонӣ? Kadom kitobro mekhonī? Which book are you reading?
whose? аз они кӣ az oni kī Ин китоб аз они кист? In kitob az oni kist? Whose book is this?
where? куҷо kuҷo Куҷо зиндагӣ мекунӣ? Kuҷo zindagī mekunī? Where do you live?
where to? ба куҷо ba kuҷo Ба куҷо меравӣ? Ba kuҷo meravī? Where are you going?
where from? аз куҷо az kuҷo Аз куҷо омадӣ? Az kuҷo omadī? Where did you come from?
when? кай kay Кай меоӣ? Kay meoyī? When are you coming?
why? чаро charo Чаро гиря мекунӣ? Charo girya mekunī? Why are you crying?
how? чӣ тавр / чӣ гуна chī tavr / chī guna Чӣ тавр инро мекунӣ? Chī tavr inro mekunī? How do you do this?
how much? чӣ қадар chī qadar Ин чӣ қадар аст? In chī qadar ast? How much is this?
how many? чанд chand Чанд китоб дорӣ? Chand kitob dorī? How many books do you have?
how old? чандсола chandsola Чандсола ҳастӣ? Chandsola hastī? How old are you?
how long? чӣ қадар вақт chī qadar vaqt Чӣ қадар вақт интизор шудӣ? Chī qadar vaqt intizor shudī? How long did you wait?
how often? чанд вақт / чӣ қадар зуд-зуд chand vaqt / chī qadar zud-zud Чанд вақт ба ин ҷо меоӣ? Chand vaqt ba in jo meoyī? How often do you come here?
how far? чӣ қадар дур chī qadar dur Ин ҷо чӣ қадар дур аст? In jo chī qadar dur ast? How far is this place?
9- ADVERBS:
# Tajik Transliteration English
1 хуб khub well
2 бад bad badly
3 зуд zud quickly
4 оҳиста ohista slowly
5 тез tez quickly; fast
6 ором orom calmly; quietly
7 оромона oromona calmly
8 баланд baland loudly; high
9 паст past quietly; low
10 дуруст durust correctly
11 нодуруст nodurust incorrectly
12 рост rost rightly; directly
13 ростӣ rostī truly; really
14 якҷоя yakjоya together
15 алоҳида alohida separately
16 танҳо tanho alone; only
17 пинҳонӣ pinhonī secretly
18 ошкоро oshkoro openly
19 махфӣ makhfī secretly
20 қасдан qasdan deliberately
21 тасодуфан tasodufan accidentally
22 ихтиёран ikhtiyoran voluntarily
23 маҷбуран majburan forcibly
24 қасдона qasdona deliberately
25 эҳтиёткорона ehtiyokorona carefully
26 бепарвоёна beparvoyona carelessly
27 ҷиддӣ jiddī seriously
28 осон oson easily
29 душвор dushvor with difficulty
30 зебо zebo beautifully
31 ҳамеша hamesha always
32 боз boz again
33 дигарбора digarboro again
34 нав nav anew; newly
35 навбатӣ navbatī in turn; successively
Example sentences
Ӯ зуд медавад.
Ū zud medavad.
= He runs quickly.
Онҳо якҷоя кор мекунанд.
Onho yakjоya kor mekunand.
= They work together.
2. Adverbs of place — Ҷой
# Tajik Transliteration English
36 ин ҷо in jo here
37 он ҷо on jo there
38 ҳамон ҷо hamon jo right there; in that same place
39 ҳамин ҷо hamin jo right here
40 ҳама ҷо hama jo everywhere
41 ҳеҷ ҷо hech jo nowhere
42 ҷое jоye somewhere; a place where
43 ба боло ba bolo upward
44 ба поён ba poyon downward
45 боло bolo above; upstairs
46 поён poyon below; downstairs
47 дарун darun inside
48 берун berun outside
49 пеш pesh ahead; in front
50 ақиб aqib behind; backward
51 наздик nazdik nearby
52 дур dur far
53 канор kanor aside; to the side
54 атроф atrof around
55 наздиктар nazdiktar nearer
56 дуртар durtar farther
57 дар боло dar bolo above
58 дар поён dar poyon below
59 аз боло az bolo from above
60 аз поён az poyon from below
Ман ин ҷо зиндагӣ мекунам.
Man in jo zindagī mekunam.
= I live here.
3. Adverbs of time — Замон
# Tajik Transliteration English
61 имрӯз imrӯz today
62 дирӯз dirӯz yesterday
63 фардо fardo tomorrow
64 парерӯз parerӯz the day before yesterday
65 пасфардо pasfardo the day after tomorrow
66 ҳоло holo now
67 акнун aknun now
68 ҳозир hozir now; currently
69 баъд ba'd later; afterward
70 пеш pesh before; previously
71 қаблан qablan previously
72 пештар peshtar earlier; previously
73 баъдтар ba'dtar later
74 сипас sipas afterward; then
75 баъд аз он ba'd az on after that
76 ҳамеша hamesha always
77 ҳамеша hamesha all the time
78 ҳаргиз hargiz ever; never
79 гоҳ-гоҳ goh-goh sometimes
80 гоҳе gohе sometimes
81 баъзан ba'zan sometimes
82 аксар вақт aksar vaqt often
83 зуд-зуд zud-zud frequently
84 кам-кам kam-kam rarely; little by little
85 дер der late
86 барвақт barvaqt early
87 якбора yakbora suddenly; all at once
88 фавран favran immediately
89 дарҳол darhol immediately
90 ногаҳон nogahon suddenly
91 ниҳоят nihoyat finally; eventually
92 охир okhir finally; eventually
93 аллакай allakay already
94 ҳанӯз hanuz still; yet
95 то ҳол to hol until now; still
96 то имрӯз to imrӯz until today
97 як вақт yak vaqt once; at one time
98 як рӯз yak rӯz one day
99 рӯзона rӯzona daily; by day
100 шабона shabona at night; nightly
4. Frequency adverbs — Такрор
Tajik Transliteration English
ҳамеша hamesha always
одатан odatan usually
аксар вақт aksar vaqt often
зуд-зуд zud-zud frequently
баъзан ba'zan sometimes
гоҳ-гоҳ goh-goh occasionally
гоҳе gohе sometimes
кам-кам kam-kam rarely
кам kam rarely; little
ҳаргиз hargiz ever; never
ҳеҷ гоҳ hech goh never
доимо doimo constantly; always
пайваста payvasta continuously
мунтазам muntazam regularly
гоҳ ба гоҳ goh ba goh from time to time
Example:
Ӯ одатан барвақт меояд.
Ū odatan barvaqt meoyad.
= He usually comes early.
5. Adverbs of degree and quantity — Дараҷа ва миқдор
# Tajik Transliteration English
101 хеле khelyo very
102 бисёр bisyor very; much; a lot
103 каме kame a little
104 каме ҳам kame ham even a little
105 андак andak slightly; a little
106 қадаре qadare somewhat
107 тамоман tamoman completely
108 комилан komilan completely
109 пурра purra completely; fully
110 якбора yakbora completely/all at once
111 қариб qarib almost
112 тақрибан taqriban approximately
113 қариб ки qarib ki almost
114 ниҳоят nihoyat extremely; finally
115 аз ҳад зиёд az hadd ziyod excessively
116 зиёд ziyod much; greatly
117 кам kam little
118 бештар beshtar more
119 камтар kamtar less
120 аз ҳама бештар az hama beshtar most of all
121 аз ҳама камтар az hama kamtar least of all
122 то андозае to andozaye to some extent
123 ба қадри кофӣ ba qadri kofī sufficiently
124 ба ҳадди кофӣ ba haddi kofī sufficiently
125 зиёда аз ҳад ziyoda az hadd excessively
Ӯ хеле хуб мехонад.
Ū khelyo khub mekhonad.
= He reads very well.
6. Adverbs of affirmation — Тасдиқ
Tajik Transliteration English
ҳа ha yes
бале bale yes
албатта albatta certainly; of course
ҳатман hatman definitely; certainly
воқеан voqean really; indeed
дар ҳақиқат dar haqiqat indeed; in fact
ростӣ rostī truly; really
беҳақ behаq truly; indeed
бешубҳа beshubha undoubtedly
шубҳае нест shubhae nest there is no doubt
аниқ aniq definitely; exactly
дуруст durust correctly; indeed
7. Adverbs of negation — Инкор
Tajik Transliteration English
не ne no; not
на na not
ҳеҷ hech no; not any
ҳеҷ гоҳ hech goh never
ҳеҷ ҷо hech jo nowhere
ҳеҷ вақт hech vaqt never; at no time
ҳеҷ гоҳе hech gohe never
аслан aslan at all; actually/not at all
тамоман не tamoman ne not at all
дигар не digar ne no longer; not anymore
Example:
Ман ҳеҷ гоҳ ин ҷо набудам.
Man hech goh in jo nabudam.
= I have never been here.
8. Adverbs of doubt and probability
Tajik Transliteration English
шояд shoyad perhaps; maybe
эҳтимол ehtimol probably; perhaps
эҳтимолан ehtimolan probably
шояд ки shoyad ki perhaps
мумкин аст mumkin ast it is possible
эҳтимол дорад ehtimol dorad probably; there is a possibility
гӯё gӯyo apparently; supposedly
ба назар мерасад ba nazar merasad it seems
шояд ҳам shoyad ham perhaps also
эҳтимолан не ehtimolan ne probably not
ба эҳтимоли зиёд ba ehtimoli ziyod most probably
ба эҳтимоли кам ba ehtimoli kam with little probability
Шояд ӯ фардо биёяд.
Shoyad ū fardo biyoyad.
= Maybe he will come tomorrow.
9. Interrogative adverbs — Саволӣ
Tajik Transliteration English
кай? kay? when?
куҷо? kujo? where?
ба куҷо? ba kujo? where to?
аз куҷо? az kujo? from where?
чӣ тавр? chi tavr? how?
чӣ гуна? chi guna? how?; what kind of way?
чаро? chаro? why?
барои чӣ? baroi chi? why?; for what reason?
чӣ қадар? chi qadar? how much?
чанд? chand? how many?
то кай? to kay? until when?
аз кай? az kay? since when?
чанд вақт? chand vaqt? how long?
чанд бор? chand bor? how many times?
то чӣ андоза? to chi andoza? to what extent?
10. Relative adverbs
Tajik Transliteration English
кай kay when
куҷо kujo where
чӣ тавр chi tavr how
чӣ гуна chi guna how; in what way
ҳар куҷо har kujo wherever
ҳар ҷо har jo wherever
ҳар гоҳ har goh whenever
ҳар вақт har vaqt whenever
ҳар чӣ гуна har chi guna however; in whatever way
ба ҳар ҳол ba har hol however; in any case
Example:
Ҳар ҷо ки хоҳӣ, рав.
Har jo ki khоҳī, rav.
= Go wherever you want.
11. Demonstrative adverbs
Tajik Transliteration English
ин ҷо in jo here
он ҷо on jo there
ҳамин ҷо hamin jo right here
ҳамон ҷо hamon jo right there
ин тавр in tavr this way
он тавр on tavr that way
ҳамин тавр hamin tavr in this way
ҳамон тавр hamon tavr in that way
акнун aknun now
ҳоло holo now
12. Directional adverbs
Tajik Transliteration English
боло bolo up; above
поён poyon down; below
пеш pesh forward; ahead
ақиб aqib backward; behind
берун berun outside
дарун darun inside
ба боло ba bolo upward
ба поён ba poyon downward
ба пеш ba pesh forward
ба ақиб ba aqib backward
ба берун ba berun outward
ба дарун ba darun inward
13. Sequential / connective adverbs
These are important for linking events.
Tajik Transliteration English
аввал avval first; initially
нахуст nakhust first; initially
баъд ba'd afterward
сипас sipas then; afterward
пас pas then; so
он гоҳ on goh then
баъд аз он ba'd az on after that
пеш аз ин pesh az in before this
ниҳоят nihoyat finally
дар охир dar okhir finally; at the end
дар аввал dar avval at first
ҳамзамон hamzamon simultaneously
ҳамзамон бо ин hamzamon bo in at the same time
дар ҳамин вақт dar hamin vaqt meanwhile
баъдтар ba'dtar later
қаблан qablan previously
14. Focus and limiting adverbs
Tajik Transliteration English
танҳо tanho only
фақат faqat only; just
ҳам ham also; too
низ niz also; too
ҳатто hatto even
махсусан makhsusan especially
хусусан khususan especially
асосан asosan mainly
танҳо tanho only
қариб qarib almost
ҳатто ҳам hatto ham even
беш аз ҳама besh az hama above all; most of all
камаш kamash at least
ҳадди ақал haddi aqal at least
ҳадди аксар haddi aksar at most
15. Comparative adverbs
Tajik Transliteration English
бештар beshtar more
камтар kamtar less
хубтар khubtar better
бадтар badtar worse
зудтар zudtar faster/sooner
оҳистатар ohistatar more slowly
беш аз пеш besh az pesh more than before
камтар аз пеш kamtar az pesh less than before
аз ҳама бештар az hama beshtar most
аз ҳама камтар az hama kamtar least
16. Result / consequence adverbs
Tajik Transliteration English
бинобар ин binobar in therefore
аз ин рӯ az in rӯ therefore; for this reason
пас pas therefore; then
ҳамин тавр hamin tavr thus; in this way
ба ҳамин тартиб ba hamin tartib accordingly
дар натиҷа dar natija as a result
оқибат oqibat eventually; as a result
ниҳоят nihoyat finally; ultimately
17. Causal / reason adverbial expressions
Tajik Transliteration English
бинобар ин binobar in therefore
аз ин сабаб az in sabab for this reason
аз ҳамин сабаб az hamin sabab for this reason
ба ҳамин сабаб ba hamin sabab for this reason
бинобар ҳамин binobar hamin therefore; because of this
дар натиҷаи ин dar natijai in as a result of this
ба сабаби ин ba sababi in because of this
18. Concessive / contrastive adverbs
Tajik Transliteration English
аммо ammo however; but
вале vale however; but
лекин lekin but; however
бо вуҷуди ин bo vujudi in nevertheless; despite this
бо ин вуҷуд bo in vujūd nevertheless
ҳарчанд harchand although
баръакс bar'aks conversely; on the contrary
аксаран aksaran mostly; generally
дар муқобил dar muqobil in contrast
бо вуҷуди ҳамааш bo vujudi hamash nevertheless
19. Manner-of-speaking/thinking adverbs
Tajik Transliteration English
ошкоро oshkoro openly
пинҳонӣ pinhonī secretly
ростқавлона rostqavlona honestly
самимона samimona sincerely
ҷиддӣ jiddī seriously
шӯхиомез shӯkhiomez jokingly
эҳтиёткорона ehtiyokorona carefully
қасдан qasdan deliberately
тасодуфан tasodufan accidentally
боэҳтиёт boehtiyot carefully
бо диққат bo diqqаt attentively
беэҳтиёт beehtiyot carelessly
20. Certainty and evidential adverbs
Tajik Transliteration English
албатта albatta certainly
ҳатман hatman definitely
бешубҳа beshubha undoubtedly
воқеан voqean indeed
дар ҳақиқат dar haqiqat in fact
ростӣ rostī truly
эҳтимолан ehtimolan probably
гӯё gӯyo apparently
зоҳиран zohiran apparently; outwardly
ба назар ba nazar apparently
ошкоро oshkoro evidently/openly
21. Approximation
Tajik Transliteration English
тақрибан taqriban approximately
қариб qarib almost; nearly
тахминан takhminan approximately
тақрибан ҳамин қадар taqriban hamin qadar approximately this much
қариб ки qarib ki almost
тақрибан ҳамин тавр taqriban hamin tavr approximately this way
як навъ yak nav somewhat; a kind of
чандон chandon particularly; very much (often in negative contexts)
22. Adverbs meaning “again”
Tajik Transliteration English
боз boz again
дубора dubora again
дигарбора digarboro again
аз нав az nav anew; again
нав nav anew
бори дигар bori digar once again
Example:
Лутфан, боз бигӯед.
Lutfan, boz bigӯed.
= Please say it again.
23. “Already / still / yet”
Tajik Transliteration English
аллакай allakay already
ҳанӯз hanuz still; yet
то ҳол to hol still; until now
то ҳол ҳам to hol ham still
дигар digar anymore; else/other
дигар ҳеҷ digar hech no longer/anything else
то ҳол не to hol ne not yet
Examples:
Ӯ аллакай омад.
Ū allakay omad.
= He has already arrived.
Ӯ ҳанӯз наомадааст.
Ū hanuz naomadaast.
= He has not arrived yet.
24. “Just / only”
Tajik Transliteration English
фақат faqat only; just
танҳо tanho only
ҳамагӣ hamagī only; merely; altogether
нав nav just/recently
ҳоло holo just now/currently
ҳамин hamin just this; exactly this
айнан aynan exactly
маҳз mahz exactly; precisely
25. “Even”
Tajik Transliteration English
ҳатто hatto even
ҳатто ҳам hatto ham even
ҳатто агар hatto agar even if
ҳатто вақте ки hatto vaqtе ki even when
Example:
Ҳатто ӯ ҳам инро медонад.
Hatto ū ham inro medonad.
= Even he knows this.
26. “Also / too”
Tajik Transliteration English
ҳам ham also; too
низ niz also; too
ҳамчунин hamchunin also; likewise
инчунин inchunin also; likewise
низ ҳам niz ham also too
27. “Especially / mainly”
Tajik Transliteration English
махсусан makhsusan especially
хусусан khususan especially
асосан asosan mainly
бештар beshtar mostly; more
пеш аз ҳама pesh az hama above all; first of all
аввалан avvalan firstly
пеш аз ҳама pesh az hama above all
28. “At least / at most”
Tajik Transliteration English
ҳадди ақал haddi aqal at least
ақаллан aqallan at least
камаш kamash at least
ҳадди аксар haddi aksar at most
аксар aksar at most/mostly, depending context
зиёда аз ziyoda az more than
на бештар аз na beshtar az no more than
29. “Together / separately”
Tajik Transliteration English
якҷоя yakjоya together
бо ҳам bo ham together
ҳамроҳ hamroh together/along
алоҳида alohida separately
ҷудогона judogona separately
ба танҳоӣ ba tanhoī alone
танҳо tanho alone/only
30. Adverbial expressions of manner
Tajik frequently creates adverbial meanings using ба + noun/adjective + -она or other fixed constructions.
Tajik Transliteration English
бо эҳтиёт bo ehtiyot carefully
бо диққат bo diqqat attentively
бо осонӣ bo osonī easily
бо душворӣ bo dushvorī with difficulty
бо хурсандӣ bo khursandī gladly
бо эҳтиром bo ehtirom respectfully
бо самимият bo samimiyat sincerely
ба осонӣ ba osonī easily
ба таври дуруст ba tavri durust correctly
ба таври нодуруст ba tavri nodurust incorrectly
ба таври умумӣ ba tavri umumī generally
ба таври махсус ba tavri makhsus especially/specially
ба таври ошкоро ba tavri oshkoro openly
ба таври тасодуфӣ ba tavri tasodufī accidentally/randomly
ба таври ҷиддӣ ba tavri jiddī seriously
31. Common derived adverb patterns
Tajik can form adverbs productively, so these patterns are important.
Adjective/noun + -она
Formation Transliteration Meaning
+ -она + -ona in a ... manner
самимона samimona sincerely
дӯстона dustona in a friendly manner
қаҳрамонона qahramonona heroically
мардана mardona manfully/bravely
оқилона oqilona wisely
эҳтиёткорона ehtiyokorona carefully
Adjective/noun + -ан
Formation Transliteration Meaning
+ -ан + -an adverbial/formal manner
эҳтимолан ehtimolan probably
тақрибан taqriban approximately
тахминан takhminan approximately
асосан asosan mainly
умуман umuman generally; altogether
ҷиддан jiddan seriously
воқеан voqean really; indeed
расман rasman officially
амалан amalan practically; in practice
комилан komilan completely
32. Important adverbs ending in -ан
Tajik Transliteration English
одатан odatan usually
эҳтимолан ehtimolan probably
тақрибан taqriban approximately
тахминан takhminan approximately
асосан asosan mainly
умуман umuman generally; altogether
ҷиддан jiddan seriously
воқеан voqean really
расман rasman officially
амалан amalan practically
комилан komilan completely
тамоман tamoman completely
махсусан makhsusan especially
хусусан khususan especially
тасодуфан tasodufan accidentally
қасдан qasdan deliberately
ихтиёран ikhtiyoran voluntarily
маҷбуран majburan forcibly
33. Common adverbs ending in -она
Tajik Transliteration English
дӯстона dustona in a friendly manner
самимона samimona sincerely
оқилона oqilona wisely
эҳтиёткорона ehtiyokorona carefully
қасдона qasdona deliberately
ошкоро oshkoro openly
пинҳонӣ pinhonī secretly
қаҳрамонона qahramonona heroically
кӯдакона kūdakona childishly
мардона mardona manfully
занона zanona womanly
дӯстона dustona amicably
34. Common paired/reduplicated adverbs
Reduplication is also productive in Tajik.
Tajik Transliteration English
гоҳ-гоҳ goh-goh sometimes
зуд-зуд zud-zud frequently
кам-кам kam-kam little by little; rarely
оҳиста-оҳиста ohista-ohista slowly; gradually
рӯз ба рӯз rӯz ba rӯz day by day
сол ба сол sol ba sol year by year
бор ба бор bor ba bor time after time
қадам ба қадам qadam ba qadam step by step
як-як yak-yak one by one
оҳиста-оҳиста ohista-ohista gradually
рафта-рафта rafta-rafta gradually; as time goes by
35. Adverbs of gradual change
Tajik Transliteration English
оҳиста-оҳиста ohista-ohista gradually
рафта-рафта rafta-rafta gradually
рӯз ба рӯз rӯz ba rӯz day by day
сол ба сол sol ba sol year by year
кам-кам kam-kam little by little
қадам ба қадам qadam ba qadam step by step
пай дар пай pay dar pay successively; one after another
тадриҷан tadrijan gradually
36. Continuity and sequence
Tajik Transliteration English
пайваста payvasta continuously
доимо doimo constantly
ҳамеша hamesha always
мунтазам muntazam regularly
пай дар пай pay dar pay consecutively
пайваста payvasta continually
бефосила befosila continuously
беист beist without stopping
пай дар пай pay dar pay one after another
10- CONJUNCTIONS:
# Tajik Transliteration English
1 ва va and
2 ё yo or
3 ёки yoki or
4 аммо ammo but
5 вале vale but / however
6 лекин lekin but
7 балки balki but rather / rather
8 инчунин inchunin also / as well as
9 ҳамчунин hamchunin also / likewise
10 ҳам ham also / too
11 ё...ё yo...yo either...or
12 на...на na...na neither...nor
13 ҳам...ҳам ham...ham both...and
14 чи...чи chi...chi whether...or / both...and
15 на танҳо...балки na tanho...balki not only...but
16 на танҳо...балки ҳам na tanho...balki ham not only...but also
Examples
Tajik Transliteration English
Ман китоб мехонам ва мусиқӣ гӯш мекунам. Man kitob mekhanam va musiqī gӯsh mekunam. I read a book and listen to music.
Ту чой мехоҳӣ ё қаҳва? Tu choy mekhohī yo qahva? Do you want tea or coffee?
Ман мехостам равам, аммо борон меборид. Man mekhostam ravam, ammo boron meborid. I wanted to go, but it was raining.
Ӯ на танҳо мехонад, балки менависад ҳам. Ӯ na tanho mekhanad, balki menavisad ham. He not only reads but also writes.
2. Subordinating conjunctions
# Tajik Transliteration English
1 ки ki that
2 агар agar if
3 агар ки agar ki if
4 вақте ки vaqte ki when
5 ҳангоме ки hangome ki when
6 замоне ки zamone ki when
7 то to until / so that
8 то он даме ки to on dame ki until
9 то вақте ки to vaqte ki until / as long as
10 пеш аз он ки pesh az on ki before
11 баъд аз он ки ba'd az on ki after
12 пас аз он ки pas az on ki after
13 баъди он ки ba'di on ki after
14 зеро zero because
15 чунки chunki because
16 барои он ки baroi on ki because / so that
17 азбаски azbaski because / since
18 бинобар ин ки binobar in ki because / due to the fact that
19 барои он ки baroi on ki so that / in order that
20 то ки to ki so that / in order that
21 гарчанде ки garchande ki although
22 ҳарчанд ки harchand ki although / even though
23 бо вуҷуди он ки bo vujudi on ki although / despite the fact that
24 агарчӣ agarchī although / even if
25 ҳарчӣ harchī however much / whatever
26 чӣ тавре ки chi tavre ki as / in the way that
27 чунон ки chunon ki as / just as
28 тавре ки tavre ki as / the way that
29 гӯё ки gӯyo ki as if / as though
30 мисли он ки misli on ki as if / like
31 ба шарте ки ba sharte ki provided that
32 ба шарте ки... ba sharte ki... on condition that
33 магар ин ки magar in ki unless / except that
34 бе он ки be on ki without
35 бе ин ки be in ki without
36 новобаста аз он ки novobasta az on ki regardless of whether/that
37 то даме ки to dame ki as long as / until
38 дар ҳоле ки dar hole ki while / whereas
39 ҳамон тавре ки hamon tavre ki just as / in the same way that
3. Cause / reason
Tajik Transliteration English
зеро zero because
чунки chunki because
азбаски azbaski because / since
барои он ки baroi on ki because
бинобар он ки binobar on ki because / owing to the fact that
ба сабаби он ки ba sababi on ki because
аз ин сабаб ки az in sabab ki because of the fact that
барои он ки baroi on ki because / in order that
Example:
Ман дар хона мондам, зеро бемор будам.
Man dar khona mondam, zero bemor budam.
I stayed home because I was sick.
4. Conditional conjunctions
Tajik Transliteration English
агар agar if
агар ки agar ki if
агар... agar... if
ба шарте ки ba sharte ki provided that
дар сурате ки dar surate ki if / in the event that
дар ҳолате ки dar holate ki if / in the case that
магар ин ки magar in ki unless / except if
агар не agar ne if not
агар чунин бошад agar chunin boshad if that is the case
агар ҳамин тавр бошад agar hamin tavr boshad if that is so
Example:
Агар вақт дошта бошам, ба ту занг мезанам.
Agar vaqt doshta bosham, ba tu zang mezanam.
If I have time, I will call you.
5. Concessive conjunctions
These express although, even though, even if, despite.
Tajik Transliteration English
гарчанде garchande although
гарчанде ки garchande ki although
ҳарчанд harchand although / even though
ҳарчанд ки harchand ki although
агарчӣ agarchī although / even if
бо вуҷуди он ки bo vujudi on ki despite the fact that
сарфи назар аз он ки sarfi nazar az on ki regardless of / despite the fact that
новобаста аз он ки novobasta az on ki regardless of whether
ҳатто агар hatto agar even if
ҳатто вақте ки hatto vaqte ki even when
Example:
Гарчанде ки ҳаво хунук буд, мо берун баромадем.
Garchande ki havo khunuk bud, mo berun baromadem.
Although the weather was cold, we went outside.
6. Time conjunctions
Tajik Transliteration English
вақте ки vaqte ki when
ҳангоме ки hangome ki when
замоне ки zamone ki when
то вақте ки to vaqte ki until / as long as
то даме ки to dame ki until / as long as
то он даме ки to on dame ki until
пеш аз он ки pesh az on ki before
қабл аз он ки qabl az on ki before
баъд аз он ки ba'd az on ki after
пас аз он ки pas az on ki after
баъди он ки ba'di on ki after
дар ҳоле ки dar hole ki while
ҳамон вақт ки hamon vaqt ki at the time when
ҳар гоҳ ки har goh ki whenever
ҳар вақте ки har vaqte ki whenever
ҳар замон ки har zamon ki whenever
7. Purpose conjunctions
Tajik Transliteration English
то ки to ki so that / in order that
барои он ки baroi on ki so that / in order that
бо мақсади он ки bo maqsadi on ki with the aim that
ба хотири он ки ba khotiri on ki for the purpose that
барои он ки... baroi on ki... in order to / so that
Example:
Ман барвақт хестам, то ки ба кор дер нарасам.
Man barvaqt khestam, to ki ba kor der narasam.
I got up early so that I wouldn't be late for work.
8. Result / consequence
Tajik commonly uses correlative constructions for result rather than a single dedicated conjunction.
Tajik Transliteration English
бинобар ин binobar in therefore / so
аз ин рӯ az in rū therefore / for this reason
ҳамин тавр hamin tavr thus / in this way
ба тавре ки ba tavre ki so that / such that
чунон ки chunon ki so that / such that
он қадар...ки on qadar...ki so...that
чунон...ки chunon...ki so/such...that
ба дараҷае...ки ba darajae...ki to such a degree that
Example:
Ӯ чунон хаста буд, ки хобаш бурд.
U chunon khasta bud, ki khobash burd.
He was so tired that he fell asleep.
9. Comparison conjunctions
Tajik Transliteration English
мисли он ки misli on ki as if / like
чунон ки chunon ki just as
тавре ки tavre ki as / the way that
чӣ тавре ки chi tavre ki as / just as
ҳамон тавре ки hamon tavre ki just as / in the same way that
гӯё ки gӯyo ki as if
монанди он ки monandi on ki as if / like
назар ба он ки nazar ba on ki compared with / than
10. Correlative / paired conjunctions
These are especially important because Tajik frequently expresses relationships using paired structures.
Tajik Transliteration English
ҳам...ҳам ham...ham both...and
ё...ё yo...yo either...or
ё...ё ки yo...yo ki either...or
на...на na...na neither...nor
чи...чи chi...chi both...and / whether...or
хоҳ...хоҳ khoh...khoh whether...or / either...or
на танҳо...балки na tanho...balki not only...but
на танҳо...балки ҳам na tanho...balki ham not only...but also
ҳам...ва ҳам ham...va ham both...and
ё ин ки...ё yo in ki...yo either...or
ҳар... har... every/each...
ҳарчӣ...ҳам harchī...ham however much...
Examples
Tajik Transliteration English
Ҳам Али ҳам Ҳасан омаданд. Ham Ali ham Hasan omadand. Both Ali and Hasan came.
Ё имрӯз меравем, ё фардо. Yo imrӯz meravem, yo fardo. Either we go today or tomorrow.
На ӯ омад, на бародараш. Na ӯ omad, na barodarash. Neither he nor his brother came.
На танҳо ӯ мехонад, балки менависад ҳам. Na tanho ӯ mekhanad, balki menavisad ham. He not only reads but also writes.
11. “That” and content-clause conjunction
The most important one is:
Tajik Transliteration English
ки ki that
It connects a main clause with a subordinate/content clause.
Ман медонам, ки ӯ меояд.
Man medonam, ki ӯ meoyad.
I know that he is coming.
It is also used in many larger conjunctions:
вақте ки — vaqte ki — when
зеро ки — zero ki — because
гарчанде ки — garchande ki — although
ҳар вақте ки — har vaqte ki — whenever
то ки — to ki — so that
гӯё ки — gӯyo ki — as if
ба шарте ки — ba sharte ki — provided that
12. “Or / otherwise” constructions
Tajik Transliteration English
ё yo or
ёки yoki or
ё ин ки yo in ki or else / or rather
вагарна vagarna otherwise / or else
агар не agar ne if not
ё...ё yo...yo either...or
хоҳ...хоҳ khoh...khoh whether...or
Example:
Зуд биё, вагарна дер мешавад.
Zud biyo, vagarna der meshavad.
Come quickly, otherwise it will be late.
13. Contrast / opposition
Tajik Transliteration English
аммо ammo but
вале vale but / however
лекин lekin but
балки balki but rather
ҳол он ки hol on ki whereas / while
дар ҳоле ки dar hole ki whereas / while
баръакс bar'aks conversely / on the contrary
бо вуҷуди ин bo vujudi in nevertheless / despite this
бо ин вуҷуд bo in vujūd nevertheless
ҳарчанд harchand although
гарчанде garchande although
Important: some of these, such as аммо, вале, лекин, баръакс, are more precisely conjunctions, connective adverbs, or discourse connectors, depending on grammatical analysis.
14. Additive conjunctions/connectors
Tajik Transliteration English
ва va and
ҳам ham also / too
низ niz also / too
инчунин inchunin also / furthermore
ҳамчунин hamchunin also / likewise
илова бар ин ilova bar in in addition
бар замми ин bar zammи in besides / in addition
ғайр аз ин ғайr az in besides / in addition
ҳамроҳ бо ин hamroh bo in along with this
These are not all strict conjunctions; several are conjunctional/discourse expressions.
15. “Whether” constructions
Tajik Transliteration English
оё oyo whether / if
ё yo or
ё ин ки yo in ki or whether
хоҳ...хоҳ khoh...khoh whether...or
оё...ё oyo...yo whether...or
оё...ё не oyo...yo ne whether...or not
ё...ё не yo...yo ne either...or not
Example:
Ман намедонам, оё ӯ меояд ё не.
Man namedonam, oyo ӯ meoyad yo ne.
I don't know whether he is coming or not.
16. “As if / as though”
Tajik Transliteration English
гӯё ки gӯyo ki as if / as though
гӯё gӯyo as if / apparently
мисли он ки misli on ki as if
монанди он ки monandi on ki as if
чунон ки chunon ki as if / just as
тавре ки tavre ki as / in the way that
17. “Unless” / exception
Tajik Transliteration English
магар ин ки magar in ki unless / except that
агар не agar ne if not
агар ... на agar ... na unless / if not
бе он ки be on ki without / without the fact that
ба ғайр аз он ки ba ғайr az on ki except that
ҷуз ин ки juz in ki except that / unless
18. Conjunctions of manner
Tajik Transliteration English
тавре ки tavre ki as / the way that
чӣ тавре ки chi tavre ki as / just as
ҳамон тавре ки hamon tavre ki just as
чунон ки chunon ki as / just as
ба тавре ки ba tavre ki in such a way that
19. Conjunction-like expressions
These are useful in actual Tajik but are generally better classified as conjunctive phrases/connectors rather than single conjunctions.
Tajik Transliteration English
аз ин рӯ az in rū therefore
бинобар ин binobar in therefore
бо вуҷуди ин bo vujudi in nevertheless
бо ин вуҷуд bo in vujūd nevertheless
дар натиҷа dar natija as a result
дар ҳамин ҳол dar hamin hol meanwhile
дар ҳоле ки dar hole ki whereas / while
аз як тараф...аз тарафи дигар az yak taraf...az tarafi digar on the one hand...on the other hand
пеш аз ҳама pesh az hama first of all
баъд аз он ba'd az on after that
пас аз он pas az on afterward
ба ҳамин тариқ ba hamin tariq in this way / thus
ба ин тартиб ba in tartib in this manner
дар ҳоле ки dar hole ki while / whereas
баръакс bar'aks conversely
дар акси ҳол dar aksi hol otherwise
11- PREPOSITIONS:
# Tajik Transliteration English
1 ба ba to, toward, at
2 дар dar in, at, on
3 аз az from, of
4 бо bo with, by
5 барои baroi for
6 бе be without
7 то to until, up to, to
8 бар bar on, upon, onto
9 назди nazdi near, at the house/place of
10 пеши peshi in front of, before
11 паси pasi behind, after
12 болои boloi above, on top of
13 поёни poyoni below, underneath
14 дохили dokhili inside
15 беруни beruni outside of
16 байни bayni between, among
17 миёни miyoni between, among
18 муқобили muqobili opposite, against
19 канори kanori beside, at the edge of
20 паҳлуи pahlui beside, next to
21 атрофи atrofi around
22 болои boloi above, over
23 зери zeri under, beneath
24 рӯи rӯyi on, upon
25 пушти pushti behind
26 тарафи tarafi toward, in the direction of
27 ҷониби jonibi toward, in the direction of
28 нисбати nisbati toward, regarding, relative to
29 мувофиқи muvоfiqi according to
30 тибқи tibqi according to
31 баробари barobari alongside, equal to
32 тавассути tavassuti through, via
33 мувофиқи muvofiqi according to
34 ғайри ғайri without, except, non-
35 ҷуз juz except, apart from
36 ғайр аз ғайr az besides, except for
37 оид ба oid ba concerning, about
38 роҷеъ ба roje' ba regarding, concerning
39 нисбат ба nisbat ba regarding, toward, compared with
40 вобаста ба vabasta ba depending on, regarding
2. Location and position
Tajik Transliteration English
дар dar in, at, on
назди nazdi near, by
пеши peshi in front of
паси pasi behind
болои boloi above, on top of
зери zeri under, beneath
рӯи rӯyi on, on top of
дохили dokhili inside
беруни beruni outside
байни bayni between, among
миёни miyoni between, among
канори kanori beside, alongside
паҳлуи pahlui beside, next to
атрофи atrofi around
пушти pushti behind
муқобили muqobili opposite
назди nazdi near
дур аз dur az far from
наздики nazdiki near
канори kanori at the side/edge of
тарафи tarafi toward the side/direction of
ҷониби jonibi toward the direction of
Examples
Tajik Transliteration English
Китоб дар рӯи миз аст. Kitob dar rӯyi miz ast. The book is on the table.
Ӯ назди хона истодааст. Ӯ nazdi khona istodaast. He is standing near the house.
Мошин дар пеши хона аст. Moshin dar peshi khona ast. The car is in front of the house.
Гурба зери миз аст. Gurba zeri miz ast. The cat is under the table.
Ман байни ду дӯст нишастам. Man bayni du dust nishastam. I sat between two friends.
3. Direction and movement
Tajik Transliteration English
ба ba to, toward
аз az from
то to up to, as far as
ба тарафи ba tarafi toward
ба ҷониби ba jonibi toward
ба сӯи ba sӯyi toward
сӯи sӯyi toward
ба самти ba samti toward, in the direction of
аз тарафи az tarafi from the direction/side of
аз ҷониби az jonibi from the side of
аз сӯи az sӯyi from the side of
аз самти az samti from the direction of
ба дохили ba dokhili into
ба беруни ba beruni to outside
аз дохили az dokhili from inside
аз беруни az beruni from outside
ба болои ba boloi onto
аз болои az boloi from above/off
ба зери ba zeri under/into the area beneath
аз зери az zeri from under
ба пеши ba peshi to/in front of
аз пеши az peshi from in front of
ба паси ba pasi to behind
аз паси az pasi from behind
Important pattern
ба + location often expresses movement to/toward a place:
Ман ба хона меравам.
Man ba khona meravam.
I am going home.
дар + location expresses being in/at a place:
Ман дар хона ҳастам.
Man dar khona hastam.
I am at home.
аз + location expresses movement from a place:
Ман аз хона меоям.
Man az khona meoyam.
I am coming from home.
4. Time prepositions
Tajik Transliteration English
дар dar in, during, at
аз az from, since
то to until
баъд аз ba'd az after
пас аз pas az after
пеш аз pesh az before
қабл аз qabl az before
ҳангоми hangomi during, at the time of
дар вақти dar vaqti during, at the time of
дар давоми dar davomi during, over the course of
дар тӯли dar tӯli throughout, during
то вақти to vaqti until the time of
аз вақти az vaqti since the time of
баъди ba'di after
паси pasi after
пеши peshi before
Examples
Tajik Transliteration English
Ман пеш аз дарс қаҳва менӯшам. Man pesh az dars qahva menӯsham. I drink coffee before class.
Ӯ баъд аз кор ба хона меравад. Ӯ ba'd az kor ba khona meravad. He goes home after work.
Мо дар вақти хӯрок гап задем. Mo dar vaqti khӯrok gap zadem. We talked during the meal.
Ман то соати панҷ кор мекунам. Man to soati panj kor mekunam. I work until five o'clock.
5. Purpose / beneficiary — “for”
Tajik Transliteration English
барои baroi for
ба хотири ba khotiri for the sake of
ба мақсади ba maqsadi for the purpose of
бо мақсади bo maqsadi with the purpose of
ҷиҳати jihati for the purpose of, regarding
дар роҳи dar rohi for the sake of / in pursuit of
ба манфиати ba manfaati for the benefit of
ба нафъи ba naf'i for the benefit of
Example
Ин китоб барои донишҷӯён аст.
In kitob baroi donishjӯyon ast.
This book is for students.
6. Instrument / means
Tajik Transliteration English
бо bo with, by
тавассути tavassuti through, via
ба воситаи ba vositai by means of, through
бо ёрии bo yori with the help of
ба кӯмаки ba kӯmaki with the help of
ба туфайли ba tufayli thanks to, by means of
аз тариқи az tariqi through, via
бо истифодаи bo istifodai by using
Example:
Ӯ бо қалам менависад.
U bo qalam menavisad.
He writes with a pen.
7. “With” and accompaniment
Tajik Transliteration English
бо bo with
ҳамроҳи hamrohi together with
ҳамроҳ бо hamroh bo together with
якҷоя бо yakjoia bo together with
дар якҷоягӣ бо dar yakjoyagī bo in conjunction with
ба ҳамроҳии ba hamrohi together with
дар баробари dar barobari alongside / together with
Example
Ман бо дӯстам ба шаҳр рафтам.
Man bo dustam ba shahr raftam.
I went to the city with my friend.
8. Absence / exclusion
Tajik Transliteration English
бе be without
бидуни biduni without
ғайри ғайri without / non-
ғайр аз ғайr az except for / besides
ба ғайр аз ba ғайr az apart from / except
ҷуз juz except
ҷуз аз juz az except for
ба истиснои ba istisnoi with the exception of
истисно аз istisno az exception to/from
Example
Ӯ бе ман рафт.
U be man raft.
He left without me.
9. Cause / reason
Tajik Transliteration English
аз az from, because of
аз сабаби az sababi because of
ба сабаби ba sababi because of
бо сабаби bo sababi because of
бинобар binobar because of, due to
бинобар ин binobar in therefore / because of this
дар натиҷаи dar natijai as a result of
ба хотири ba khotiri because of / for the sake of
ба туфайли ba tufayli thanks to
дар натиҷаи dar natijai as a result of
аз ҳисоби az hisobи at the expense of / due to
ба шарофати ba sharofati thanks to
Example
Ба сабаби борон мо дар хона мондем.
Ba sababi boron mo dar khona mondem.
Because of the rain, we stayed home.
10. About / concerning
Tajik Transliteration English
дар бораи dar borai about, concerning
оид ба oid ba about, concerning
роҷеъ ба roje' ba concerning, regarding
нисбат ба nisbat ba regarding, toward
дар мавриди dar mavridi concerning, regarding
дар хусуси dar khususi about, concerning
پیرомуни piramuni concerning, around
атрофи atrofi concerning / around
вобаста ба vabasta ba concerning / depending on
Example
Мо дар бораи забон сӯҳбат кардем.
Mo dar borai zabon sӯhbat kardem.
We talked about the language.
11. Comparison / relation
Tajik Transliteration English
нисбат ба nisbat ba compared with / toward
нисбати nisbati regarding / relative to
назар ба nazar ba compared with / than
нисбат ба он nisbat ba on compared with that
дар муқоиса бо dar muqoisa bo compared with
бар хилофи bar khilofi contrary to / unlike
монанди monandi like, similar to
мисли misli like, as
ҳамчун hamchun as / like
чун chun like, as
ба монанди ba monandi like, similar to
12. According to / conformity
Tajik Transliteration English
мувофиқи muvofiqi according to
тибқи tibqi according to
мутобиқи mutobiqi according to / in accordance with
бар асоси bar asosi based on
дар асоси dar asosi on the basis of
мувофиқи гуфтаи muvofiqi guftai according to what someone said
тибқи қонун tibqi qonun according to the law
бар асоси bar asosi based on
13. Opposition / against
Tajik Transliteration English
муқобили muqobili against / opposite
бар зидди bar ziddi against
зидди ziddi against
алайҳи alayhi against
бар хилофи bar khilofi contrary to
дар муқобили dar muqobili opposite / against
ба муқобили ba muqobili against
бар зидди bar ziddi against
Example:
Онҳо бар зидди қарор эътироз карданд.
Onho bar ziddi qaror e'tiroz kardand.
They protested against the decision.
14. Around / surrounding
Tajik Transliteration English
атрофи atrofi around
гирди girdi around
дар атрофи dar atrofi around
дар гирди dar girdi around
перомуни peramuni around / concerning
дар гирду атрофи dar girdu atrofi around and about
15. Through / across / via
Tajik Transliteration English
тавассути tavassuti through, via
ба воситаи ba vositai through, by means of
аз тариқи az tariqi via, through
тавассути роҳи tavassuti rohi by way of
аз роҳи az rohi through / by way of
дар миёни dar miyoni through/among, depending on context
аз байни az bayni through/between
Example
Мо тавассути интернет хабар гирифтем.
Mo tavassuti internet khabar giriftеm.
We received the news through the Internet.
16. Source / origin
Tajik Transliteration English
аз az from
аз назди az nazdi from near / from the place of
аз ҷониби az jonibi from the side of / by
аз тарафи az tarafi from the side of / by
аз сӯи az sӯyi from the side of
аз дохили az dokhili from inside
аз беруни az beruni from outside
аз болои az boloi from above
аз зери az zeri from under
аз байни az bayni from among / between
17. Agent in passive constructions
Tajik can use аз тарафи / аз ҷониби for an explicit agent, especially in formal language.
Tajik Transliteration English
аз тарафи az tarafi by
аз ҷониби az jonibi by
аз сӯи az sӯyi by / from the side of
Example:
Қарор аз ҷониби ҳукумат қабул шуд.
Qaror az jonibi hukumаt qabul shud.
The decision was made by the government.
18. Possession / relation with аз
аз can have meanings beyond simple “from.”
Tajik Transliteration English
аз az of / from
яке аз yake az one of
баъзе аз ba'ze az some of
бисёре аз bisyore az many of
ҳамаи ... аз hamaи ... az all of
ҳеҷ яке аз hech yake az none of
қисми аз qismi az part of
Example:
Ӯ яке аз дӯстони ман аст.
U yake az dustoni man ast.
He is one of my friends.
19. Distance
Tajik Transliteration English
аз az from
дур аз dur az far from
наздики nazdiki near
дар наздикии dar nazdikii near
дар масофаи dar masofai at a distance of
то to as far as / up to
байни bayni between
20. Duration / extent
Tajik Transliteration English
то to until / up to
аз az from
аз ... то az ... to from...to
дар давоми dar davomi during
дар тӯли dar tӯli throughout / for
дар муддати dar muddati for the duration of
дар зарфи dar zarfi within / over
ба муддати ba muddati for a period of
дар як муддати dar yak muddati over a period of
Example
Ман аз соати нӯҳ то панҷ кор мекунам.
Man az soati nuh to panj kor mekunam.
I work from nine to five.
21. “Instead of”
Tajik Transliteration English
ба ҷои ba joi instead of
ба ҷойи ba joyi instead of
дар ҷои dar joi in the place of / instead of
бар ивази bar ivazi in exchange for / instead of
ба ивази ba ivazi in exchange for
ба ҷои он ки ba joi on ki instead of the fact that
Example:
Ӯ ба ҷои қаҳва чой нӯшид.
U ba joi qahva choy nӯshid.
He drank tea instead of coffee.
22. Exchange / substitution
Tajik Transliteration English
ба ивази ba ivazi in exchange for
бар ивази bar ivazi in exchange for
ба ҷои ba joi instead of
дар ивази dar ivazi in exchange for
23. Benefit / harm
Tajik Transliteration English
ба манфиати ba manfaati for the benefit of
ба нафъи ba naf'i for the benefit of
бар зарари bar zarari to the detriment of
ба зарари ba zarari to the detriment of
ба фоидаи ba foidai to the benefit of
24. Despite / in spite of
Tajik Transliteration English
бо вуҷуди bo vujudi despite / in spite of
сарфи назар аз sarfi nazar az regardless of / despite
новобаста аз novobasta az regardless of / despite
бар хилофи bar khilofi contrary to / unlike
ба нигоҳ накарда ба ba nigoh nakarda ba despite / regardless of
Example:
Бо вуҷуди борон, мо рафтем.
Bo vujudi boron, mo raftem.
Despite the rain, we went.
25. In addition to / besides
Tajik Transliteration English
ғайр аз ғайr az besides / except
ба ғайр аз ba ғайr az besides / apart from
илова бар ilova bar in addition to
бар замми bar zammи besides / in addition to
ҳамроҳ бо hamroh bo together with
ба ҷуз ba juz besides / except
ҷуз аз juz az besides / except for
26. Formal/literary prepositions
These occur particularly in formal, written, administrative, or literary Tajik.
Tajik Transliteration English
мутобиқи mutobiqi according to
тибқи tibqi according to
мувофиқи muvofiqi according to
бинобар binobar due to
роҷеъ ба roje' ba concerning
оид ба oid ba concerning
перомуни peramuni concerning / around
нисбат ба nisbat ba regarding / relative to
ба шарофати ba sharofati thanks to
сарфи назар аз sarfi nazar az regardless of
новобаста аз novobasta az regardless of
бар хилофи bar khilofi contrary to
ба истиснои ba istisnoi with the exception of
ба муносибати ba munosibati on the occasion of / regarding
дар робита ба dar robita ba in connection with
вобаста ба vabasta ba in connection with / depending on
ҷиҳати jihati regarding / for the purpose of
ба мақсади ba maqsadi for the purpose of
27. Important preposition + noun patterns
Many Tajik “prepositions” are actually prepositional phrases consisting of a preposition plus a relational noun.
Pattern Transliteration Meaning
дар + бораи dar + borai about
оид + ба oid + ba concerning
роҷеъ + ба roje' + ba regarding
нисбат + ба nisbat + ba regarding / compared with
бо + сабаби bo + sababi because of
ба + сабаби ba + sababi because of
аз + сабаби az + sababi because of
дар + натиҷаи dar + natijai as a result of
ба + хотири ba + khotiri for the sake of
ба + ҷои ba + joi instead of
дар + давоми dar + davomi during
дар + тӯли dar + tӯli throughout
ба + воситаи ba + vositai through / by means of
бо + ёрии bo + yori with the help of
дар + муқоиса + бо dar + muqoisa + bo compared with
бар + асоси bar + asosi based on
дар + асоси dar + asosi on the basis of
бар + зидди bar + ziddi against
ба + муқобили ba + muqobili against
дар + муқобили dar + muqobili opposite
аз + тарафи az + tarafi by / from the side of
аз + ҷониби az + jonibi by / from the side of
ба + тарафи ba + tarafi toward
ба + ҷониби ba + jonibi toward
аз + сӯи az + sӯyi from the side of
ба + сӯи ba + sӯyi toward
12- DETERMINERS
# Tajik Transliteration English
1 як yak a / one
2 як нафар yak nafar a person / one person
3 як чиз yak chiz a thing / something
4 як кас yak kas someone / a person
5 -е -e an indefinite marker / some
6 яке yake one / one of them
7 кадом як kadom yak which one / which
8 ягон yagon any / some / a certain
9 ягонто yagonto any one / some one
10 ягон нафар yagon nafar someone / any person
11 ягон чиз yagon chiz something / anything
Example:
Ман як китоб дорам.
Man yak kitob doram.
I have a book.
Ягон китоб дорӣ?
Yagon kitob dorī?
Do you have any book?
2. Demonstrative determiners
Tajik demonstratives distinguish near vs. farther away.
# Tajik Transliteration English
1 ин in this
2 ҳамин hamin this / this very
3 ҳамин гуна hamin guna this kind of
4 ҳамин хел hamin khel this kind of / like this
5 он on that
6 ҳамон hamon that / that very
7 он гуна on guna that kind of
8 он хел on khel that kind of / like that
9 чунин chunin such / this kind of
10 чунон chunon such / that kind of
Examples
Tajik Transliteration English
Ин китоб ҷолиб аст. In kitob jolib ast. This book is interesting.
Он хона калон аст. On khona kalon ast. That house is big.
Ҳамин одам маро даъват кард. Hamin odam maro da'vat kard. This very person invited me.
Ҳамон рӯз ман ӯро дидам. Hamon rӯz man ӯro didam. That very day I saw him.
Чунин одам кам аст. Chunin odam kam ast. There are few such people.
3. Possessive determiners
Tajik normally expresses possession with possessive pronouns/genitive constructions rather than a separate determiner class.
# Tajik Transliteration English
1 ман man my / of me
2 ту tu your / of you
3 ӯ ӯ his / her
4 мо mo our
5 шумо shumo your
6 онҳо onho their
7 аз они ман az oni man mine
8 аз они ту az oni tu yours
9 аз они ӯ az oni ӯ his / hers
10 аз они мо az oni mo ours
11 аз они шумо az oni shumo yours
12 аз они онҳо az oni onho theirs
Common noun phrase pattern
[possessor] + -и + noun
Tajik Transliteration English
китоби ман kitobi man my book
китоби ту kitobi tu your book
китоби ӯ kitobi ӯ his/her book
китоби мо kitobi mo our book
китоби шумо kitobi shumo your book
китоби онҳо kitobi onho their book
So:
китоби ман
kitobi man
my book
4. Interrogative determiners
# Tajik Transliteration English
1 кадом kadom which
2 чӣ chī what / what kind of
3 чӣ гуна chī guna what kind of
4 чӣ хел chī khel what kind of / what sort of
5 чанд chand how many
6 чӣ қадар chī qadar how much
7 чандин chandin how many / several
Examples
Кадом китобро мехонӣ?
Kadom kitobro mekhanī?
Which book are you reading?
Чанд китоб дорӣ?
Chand kitob dorī?
How many books do you have?
Чӣ гуна китоб мехоҳӣ?
Chī guna kitob mekhohī?
What kind of book do you want?
5. Universal determiners
# Tajik Transliteration English
1 ҳар har every / each
2 ҳама hama all / everyone
3 тамоми tamomi all / the whole
4 кулли kulli all / the entirety of
5 ҳар як har yak each / every single
6 ҳар гуна har guna every kind of
7 ҳар хел har khel every kind of
8 ҳар навъ har nav' every type of
9 ҳама гуна hama guna all kinds of
10 ҳама хел hama khel all kinds of
Examples
Tajik Transliteration English
Ҳар рӯз кор мекунам. Har rӯz kor mekunam. I work every day.
Ҳама донишҷӯён омаданд. Hama donishjӯyon omadand. All the students came.
Тамоми шаҳр хоб буд. Tamomi shahr khob bud. The whole city was asleep.
Ҳар як донишҷӯ китоб дорад. Har yak donishjӯ kitob dorad. Every student has a book.
6. Indefinite determiners
# Tajik Transliteration English
1 ягон yagon any / some
2 ягонто yagonto any one
3 ягон гуна yagon guna some kind of / any kind of
4 ягон хел yagon khel some kind of / any kind of
5 касе kase someone / somebody
6 чизе chize something
7 ҷое joe somewhere
8 баъзе ba'ze some / certain
9 баъзе аз ba'ze az some of
10 фалон falon a certain / so-and-so
11 фалонӣ falonī a certain person
12 кадом kadom some / a certain, in some contexts
13 ҳар гуна har guna any/every kind of
14 ҳар хел har khel any/every sort of
Example
Баъзе донишҷӯён имрӯз наомаданд.
Ba'ze donishjӯyon imrӯz naomadand.
Some students did not come today.
7. Negative determiners
# Tajik Transliteration English
1 ҳеҷ hech no / any
2 ҳеҷ як hech yak not a single / none
3 ҳеҷ гуна hech guna no kind of
4 ҳеҷ хел hech khel no kind of
5 ҳеҷ кадом hech kadom none / no one of
6 ҳеҷ як аз hech yak az none of
7 ҳеҷ кас hech kas nobody
8 ҳеҷ чиз hech chiz nothing
9 ҳеҷ ҷой hech joy nowhere
10 ҳеҷ вақт hech vaqt never / at no time
Example
Ман ҳеҷ китоб надорам.
Man hech kitob nadорам.
I have no book / I don't have any book.
Ҳеҷ донишҷӯ наомад.
Hech donishjӯ naomad.
No student came.
8. Quantifying determiners
# Tajik Transliteration English
1 бисёр bisyor many / much / a lot of
2 кам kam few / little
3 чанд chand several / some / how many
4 чандин chandin several / many
5 зиёд ziyod much / many / a lot of
6 миқдори зиёди miqdori ziyodi a large amount/number of
7 миқдори ками miqdori kami a small amount/number of
8 қисми зиёди qismi ziyodi a large part of
9 қисми ками qismi kami a small part of
10 нисфи nisfi half of
11 якчанд yakchand several / a few
12 каме kame a little / some
13 андаке andake a little
14 миқдоре miqdore some amount
15 теъдоди зиёди te'dodi ziyodi a large number of
16 теъдоди ками te'dodi kami a small number of
Examples
Ман бисёр китоб дорам.
Man bisyor kitob doram.
I have many books.
Якчанд донишҷӯ омаданд.
Yakchand donishjӯ omadand.
Several students came.
Каме об диҳед.
Kame ob dihed.
Give me a little water.
9. “Several / certain / some”
Tajik Transliteration English
баъзе ba'ze some / certain
баъзеҳо ba'zeho some people / some
чанд chand several / some
чандин chandin several / many
якчанд yakchand several
фалон falon a certain
фалонӣ falonī a certain person
як гурӯҳ yak gurӯh a group of
як қатор yak qator a number of
як силсила yak silsila a series of
як теъдод yak te'dod a number of
10. Distributive determiners
Tajik Transliteration English
ҳар har every / each
ҳар як har yak each
ҳар кадом har kadom each / whichever
як-як yak-yak one by one / each
ҳар яке har yake each one
ҳар ду har du both / each of the two
ҳар се har se all three / each of the three
ҳар чанд har chand however many / every few
Example
Ҳар як донишҷӯ вазифа дорад.
Har yak donishjӯ vazifa dorad.
Every student has an assignment.
11. “Both”
Tajik Transliteration English
ҳар ду har du both
ҳарду hardu both
ҳар дуи har dui both of
ҳар ду нафар har du nafar both people
ҳар ду китоб har du kitob both books
Ҳарду донишҷӯ омаданд.
Hardu donishjӯ omadand.
Both students came.
12. “Another / other”
Tajik Transliteration English
дигар digar other / another
дигаре digare another / another one
дигарон digaron others
ягон дигар yagon digar some other / another
ягон чизи дигар yagon chizi digar something else
ягон каси дигар yagon kasi digar someone else
ҳама гуна дигар hama guna digar all other kinds of
Example
Ба ман як китоби дигар диҳед.
Ba man yak kitobi digar dihed.
Give me another book.
13. “Same”
Tajik Transliteration English
ҳамон hamon the same / that very
ҳамин hamin this same / this very
якхела yakkhela the same / identical
ҳамон як hamon yak the same one
Мо дар ҳамон хона зиндагӣ мекунем.
Mo dar hamon khona zindagī mekunem.
We live in the same house.
14. “Such / such a”
Tajik Transliteration English
чунин chunin such / such a
чунон chunon such / so
чунин як chunin yak such a
чунин гуна chunin guna such a kind of
чунин хел chunin khel such a kind/sort
он гуна on guna that kind of
ин гуна in guna this kind of
ҳар гуна har guna every/any kind of
ягон гуна yagon guna some/any kind of
ҳеҷ гуна hech guna no kind of
15. Numeral determiners
Cardinal numbers can directly determine nouns.
# Tajik Transliteration English
1 як yak one
2 ду du two
3 се se three
4 чор chor four
5 панҷ panj five
6 шаш shash six
7 ҳафт haft seven
8 ҳашт hasht eight
9 нӯҳ nӯҳ nine
10 даҳ dah ten
11 сад sad hundred
12 ҳазор hazor thousand
13 миллион million million
14 миллиард milliard billion
Examples
се китоб
se kitob
three books
панҷ донишҷӯ
panj donishjӯ
five students
16. Ordinal determiners
Ordinal numbers can also determine nouns.
Tajik Transliteration English
якум yakum first
дуюм duyum second
сеюм seyum third
чорум chorum fourth
панҷум panjum fifth
шашум shashum sixth
ҳафтум haftum seventh
ҳаштум hashtum eighth
нӯҳум nuhum ninth
даҳум dahum tenth
садум sadum hundredth
ҳазорум hazorum thousandth
китоби якум
kitobi yakum
the first book
17. Fractional / partitive determiners
Tajik Transliteration English
нисфи nisfi half of
сеяки seyaki one third of
чоряки choryaki one quarter of
панҷяки panjyaki one fifth of
қисми qismi part of
як қисми yak qismi a part of
қисми зиёди qismi ziyodi most/a large part of
қисми ками qismi kami a small part of
қисми боқимонда qismi boqimonda the remaining part of
18. Multiplicative / amount expressions
Tajik Transliteration English
ду баробар du barobar twice / double
се баробар se barobar three times
чанд баробар chand barobar several times
якчанд баробар yakchand barobar several times
дукарата dukarata double / twofold
секарата sekarata triple / threefold
19. Emphatic / identifying determiners
Tajik Transliteration English
маҳз ҳамин mahz hamin exactly this
маҳз он mahz on exactly that
худи ҳамин khudi hamin this very
худи он khudi on that very
худи ӯ khudi ӯ he/she himself/herself
айнан ҳамин aynan hamin exactly this
айнан ҳамон aynan hamon exactly the same
ҳамон hamon that very / the same
These are determiner-like emphasis constructions, rather than a separate determiner class.
20. “Whole / entire”
Tajik Transliteration English
тамоми tamomi entire / whole / all
тамоми ... tamomi ... the whole ...
кулли kulli all / entire
саросари sarosari throughout / the whole of
яклухт yaklukht whole / entire, depending on context
ҳама hama all
Тамоми рӯз кор кардам.
Tamomi rӯz kor kardam.
I worked all day.
21. “Each / every”
Tajik Transliteration English
ҳар har every
ҳар як har yak every single / each
ҳар яке har yake each one
ҳар кадом har kadom each / whichever
ҳар нафар har nafar every person
ҳар чиз har chiz everything / every thing
ҳар кас har kas everyone / every person
ҳар гуна har guna every kind of
ҳар навъ har nav' every type of
22. “All / whole”
Tajik Transliteration English
ҳама hama all
тамоми tamomi entire / all
кулли kulli all / whole
ҳамааш hamaash all of it/them
ҳамаи hamaи all of
тамоми ... tamomi ... the whole/all
кулли ... kulli ... the whole/all
Note: ҳама can stand alone as a pronoun, while ҳамаи commonly appears before a noun phrase.
ҳамаи китобҳо
hamaи kitobho
all the books
23. Negative / “not any”
Tajik Transliteration English
ҳеҷ hech no / any
ҳеҷ як hech yak not a single
ҳеҷ кадом hech kadom none
ҳеҷ гуна hech guna no kind of
ҳеҷ хел hech khel no sort of
ҳеҷ як аз hech yak az none of
ҳеҷ кадоме аз hech kadome az none of
24. “Any”
Tajik Transliteration English
ягон yagon any
ягонто yagonto any one
ҳар гуна har guna any kind of
ҳар хел har khel any sort of
ҳар кадом har kadom whichever / any one
ягон гуна yagon guna any kind of
ягон хел yagon khel any sort of
25. “Enough / too much / too little”
These are mainly quantifier expressions, but they can function determinatively.
Tajik Transliteration English
кофӣ kofī enough / sufficient
ба қадри кофӣ ba qadri kofī enough / sufficiently
хеле зиёд kheli ziyod very many / much
аз ҳад зиёд az hadd ziyod too much / too many
хеле кам kheli kam very few / little
аз ҳад кам az hadd kam too little / too few
миқдори кофӣ miqdori kofī a sufficient amount
миқдори зиёди miqdori ziyodi a large amount
миқдори ками miqdori kami a small amount
26. “Most / majority”
Tajik Transliteration English
аксари aksari most
аксарияти aksariyati the majority of
қисми зиёди qismi ziyodi most / large part of
бештари beshtari most / more of
қисми асосии qismi asosii the main part of
Аксари донишҷӯён омаданд.
Aksari donishjӯyon omadand.
Most students came.
27. “Few / least”
Tajik Transliteration English
чанд chand a few / several
якчанд yakchand several
каме kame a little / some
андаке andake a little
кам kam few / little
камтарин kamtarin the fewest / least
ҳадди ақал haddi aqal at least
ақаллан aqallan at least
28. “More / less”
Tajik Transliteration English
бештар beshtar more / most
камтар kamtar less / fewer
бештари beshtari more of / most of
камтари kamtari less of / fewer of
аз ҳама бештар az hama beshtar the most
аз ҳама камтар az hama kamtar the least
13- IF CONDITIONAL
Zero Conditional агар + ҳозира, ҳозира agar + hozira, hozira Агар об ях шавад, сахт мешавад. Agar ob yakh shavad, sakht meshavad. If water freezes, it becomes hard.
First Conditional агар + шакли хоҳишӣ, оянда/ҳозира agar + shakli khoshishī, oyanda/hozira Агар биёӣ, мебинам. Agar bioyī, mebinam. If you come, I will see (you).
Second Conditional агар + гузаштаи номукаммал, шакли шартӣ agar + guzashTai nomukammal, shakli shartī Агар медоштам, мехаридам. Agar medoshtam, mekharidam. If I had (it), I would buy (it).
Third Conditional агар + сифати феълӣ + буд, шакли шартӣ agar + sifati fe’lī + bud, shakli shartī Агар хонда будам, мегузаштам. Agar khonda budam, meguzashtam. If I had studied, I would have passed.
Mixed Conditional гузашта + натиҷаи ҳозира guzashta + natijai hozira Агар хонда будам, духтур мебудам. Agar khonda budam, dukhtur mebudam. If I had studied, I would be a doctor.
Zero Conditional Negative агар + на + ҳозира, ҳозира agar + na + hozira, hozira Агар об ях нашавад, сахт намешавад. Agar ob yakh nashavad, sakht nameshavad. If water does not freeze, it does not become hard.
First Conditional Negative агар + на + шакли хоҳишӣ, оянда/ҳозира agar + na + shakli khoshishī, oyanda/hozira Агар наоӣ, туро намебинам. Agar naoī, turo namebinam. If you do not come, I will not see you.
Second Conditional Negative агар + на + гузаштаи номукаммал, шакли шартӣ agar + na + guzashTai nomukammal, shakli shartī Агар пул намедоштам, намехаридам. Agar pul namedoshtam, namekharidam. If I did not have money, I would not buy it.
Third Conditional Negative агар + на + сифати феълӣ + буд, шакли шартӣ agar + na + sifati fe’lī + bud, shakli shartī Агар нахонда будам, имтиҳонро намегузаштам. Agar nakhonda budam, imtihonro nameguzashtam. If I had not studied, I would not have passed the exam.
Mixed Conditional Negative агар + на + шарти гузашта, натиҷаи манфии ҳозира agar + na + sharti guzashTa, natijai manfii hozira Агар нахонда будам, ҳоло духтур намебудам. Agar nakhonda budam, holo dukhtur namebudam. If I had not studied, I would not be a doctor now.
ман мекардам mekardam I would do
ту мекардӣ mekardī you would do
ӯ мекард mekard he/she would do
мо мекардем mekardem we would do
шумо мекардед mekarded you would do
онҳо мекарданд mekardand they would do
Ман мебудам Man mebudam I would be
Ту мебудӣ Tu mebudī You would be
Ӯ мебуд Ū mebud He/she would be
Мо мебудем Mo mebudem We would be
Шумо мебудед Shumo mebuded You would be
Онҳо мебуданд Onho mebudand They would be
Ман рафта мебудам. Man rafta mebudam. I would have gone.
Ман мехостам рафтан. Man mekhostam raftan. I would like to go.
Ман намекардам Man namekardam I would not do
Ту намекардӣ Tu namekardī You would not do
Ӯ намекард Ū namekard He/she would not do
Мо намекардем Mo namekardem We would not do
Шумо намекардед Shumo namekarded You would not do
Онҳо намекарданд Onho namekardand They would not do
Ман намебудам Man namebudam I would not be
Ту намебудӣ Tu namebudī You would not be
Ӯ намебуд Ū namebud He/she would not be
Мо намебудем Mo namebudem We would not be
Шумо намебудед Shumo namebuded You would not be
Онҳо намебуданд Onho namebudand They would not be
I would not like Ман намехостам Man namekhostam
I would not have been Ман набуда будам Man nabuda budam
would be done хонда мешуд khonda meshud
would have been done хонда шуда мебуд khonda shuda mebud
would be being done хонда шуда истода мешуд khonda shuda istoda meshud
would have been being done хонда шуда истода мебуд khonda shuda istoda mebud
would not be done хонда намешуд khonda nameshud
would not have been done хонда шуда намебуд khonda shuda namebud
would not have been being done хонда шуда истода намебуд khonda shuda istoda namebud
khonda means read so it actually means "would be read", not done. This was just used to show how it is formed
if агар agar Агар вақт дошта бошам, меоям. Agar vaqt doshta bosham, meoyam. If I have time, I will come.
when (future condition) вақте ки vaqte ki Вақте ки биёӣ, ба ман занг зан. Vaqte ki bioyī, ba man zang zan. When you come, call me.
when (general time) вақте ки / ҳангоме ки vaqte ki / hangome ki Вақте ки борон меборад, ҳаво сард мешавад. Vaqte ki boron meborad, havo sard meshavad. When it rains, the weather becomes cold.
whenever ҳар вақте ки har vaqte ki Ҳар вақте ки маро бинӣ, салом деҳ. Har vaqte ki maro binī, salom deh. Whenever you see me, greet me.
whenever (formal) ҳар гоҳ ки har goh ki Ҳар гоҳ ки вақт дошта бошам, меоям. Har goh ki vaqt doshta bosham, meoyam. Whenever I have time, I come.
unless агар ... на agar ... na Агар нахонӣ, намедонӣ. Agar nakhonī, namedonī. Unless you study, you do not know.
even if ҳатто агар hatto agar Ҳатто агар борон борад, меравам. Hatto agar boron borad, meravam. Even if it rains, I will go.
only if танҳо агар tano agar Танҳо агар вақт дошта бошӣ, биё. Tano agar vaqt doshta boshī, bio. Only if you have time, come.
as long as то вақте ки to vaqte ki То вақте ки кор мекунӣ, пул мегирӣ. To vaqte ki kor mekunī, pul megirī. As long as you work, you get money.
provided that ба шарте ки ba sharte ki Ба шарте ки рост гӯӣ, кӯмак мекунам. Ba sharte ki rost gӯyī, kūmak mekunam. Provided that you tell the truth, I will help.
in case дар ҳолате ки dar holate ki Дар ҳолате ки борон борад, чатр гир. Dar holate ki boron borad, chatr gir. In case it rains, take an umbrella.
suppose / assuming фарз кунем, ки farz kunem, ki Фарз кунем, ки ӯ меояд. Farz kunem, ki ū meoyad. Suppose that he comes.
whether or not оё ... ё не oyo ... yo ne Намедонам, оё меояд ё не. Namedonam, oyo meoyad yo ne. I do not know whether he will come or not.
otherwise вагарна vagarna Шитоб кун, вагарна дер мешавад. Shetob kun, vagarna der meshavad. Hurry, otherwise it will be late.
if only (wish/regret) кош kosh Кош вақт медоштам. Kosh vaqt medoshtam. If only I had time.
maybe / perhaps шояд shoyad Шояд ӯ биёяд. Shoyad ū bioyad. Maybe he will come.
14- COMPARATIVE AND SUPERLATIVE
Positive adjective калон kalon big
Comparative adjective + тар калонтар kalontar bigger
Comparative (more) бештар + adjective бештар калон beshtar kalon more big
Comparative (less) камтар + adjective камтар калон kamtar kalon less big
Superlative adjective + тарин калонтарин kalontarin biggest
Superlative аз ҳама + adjective аз ҳама калон az hama kalon the biggest
Least аз ҳама кам + adjective аз ҳама кам калон az hama kam kalon least big
Basic adjective adjective sifat калон kalon big
Comparative adjective + -тар sifat + -tar калонтар kalontar bigger
Comparative "more" бештар + adjective beshtar + sifat бештар ҷолиб beshtar jolib more interesting
Comparative "less" камтар + adjective kamtar + sifat камтар гарон kamtar garon less expensive
Than аз + noun/pronoun az + ism/jonishin аз ман калонтар az man kalontar bigger than me
Superlative аз ҳама + adjective az hama + sifat аз ҳама калон az hama kalon biggest
Superlative suffix adjective + -тарин sifat + -tarin калонтарин kalontarin biggest
Least аз ҳама камтар az hama kamtar аз ҳама камтар az hama kamtar the least
Least suffix adjective + -тарин with кам kamtarin камтарин kamtarin least/smallest
Comparative adverb adverb + -тар zarf + -tar тезтар teztar faster
Superlative adverb аз ҳама + adverb az hama + zarf аз ҳама тез az hama tez fastest
Much more хеле + comparative khele + sifat-tar хеле калонтар khele kalontar much bigger
A little more каме + comparative kame + sifat-tar каме калонтар kame kalontar a little bigger
More and more comparative + repeated comparative sifat-tar + ... гармтар ва гармтар garmtar va garmtar hotter and hotter
As...as мисли + noun + adjective misli + ism + sifat мисли ӯ доно misli ū dono as intelligent as him
Man az ū behtar mekhanam. I read better than him/her.
Ū az man kalontar ast. He/she is older/bigger than me.
15- RELATIVE CLAUSES
who ки ki
whom ки ki
which ки ki
that ки ki
whose ки + -аш / ки + ӯ ki + ash / ki + ū
where ҷое ки joye ki
when вақте ки / рӯзе ки vaqte ki / rūze ki
why сабабе ки sababe ki
Зане, ки суруд мехонад, хоҳари ман аст. Zane, ki surud mekhanad, khohari man ast. The woman who sings is my sister.
Китобе, ки ман хондам, ҷолиб аст. Kitobe, ki man khondam, jolib ast. The book that I read is interesting.
Relative clauses can have a shorter structure, however this is optional:
Active present noun + verb-анда ism + bunyodi fe'l + -anda Одами коркунанда odami korkunanda working person
Active past noun + past participle ism + sifati fe'li-i guzashta (-da) Марди омада mardi omada man who came
Passive past noun + -шуда ism + sifati maf'ulī (-shuda) Китоби навишташуда kitobi navishtashuda written book
Passive continuous noun + -шудаистода ism + sifati maf'ulī + shudaistoda Хонаи сохташудаистода khonai sokhtashudaistoda house b
16- REPORTED SPEECH AND DIRECT SPEECH
Direct Speech: Subject + verb of saying + "exact words"
Reported Speech:
Statement гуфт + ки + clause guft + ki + jumla Ӯ гуфт, ки меояд Ū guft, ki meoyad He said that he is coming.
Negative statement гуфт + ки + negative clause guft + ki + jumlai manfī Ӯ гуфт, ки намеояд Ū guft, ki nameoyad He said that he is not coming.
Yes/no question пурсид + ки + оё + clause pursid + ki + oyo + jumla Ӯ пурсид, ки оё меояд Ū pursid, ki oyo meoyad He asked whether he is coming.
WH question пурсид + ки + question word + clause pursid + ki + kalimai savolī + jumla Ӯ пурсид, ки куҷо меравад Ū pursid, ki kujo meravad He asked where he is going.
Command гуфт + ки + subjunctive guft + ki + fe’li shartī Ӯ гуфт, ки равам Ū guft, ki ravam He told me to go.
Negative command гуфт + ки + на + subjunctive guft + ki + na + fe’li shartī Ӯ гуфт, ки наравам Ū guft, ki naravam He told me not to go.
Request хоҳиш кард + ки + subjunctive khokhish kard + ki + fe’li shartī Ӯ хоҳиш кард, ки биёям Ū khokhish kard, ki biyoyam He requested that I come.
Advice маслиҳат дод + ки + subjunctive maslihat dod + ki + fe’li shartī Ӯ маслиҳат дод, ки хонам Ū maslahat dod, ki khonam He advised me to study/read.
Promise ваъда дод + ки + future va’da dod + ki + zamoni oyanda Ӯ ваъда дод, ки меояд Ū va’da dod, ki meoyad He promised that he would come.
Passive report гуфта шуд, ки + clause gufta shud, ki + jumla Гуфта шуд, ки ӯ омад Gufta shud, ki ū omad It was said that he came.
17- INFINITIVES AND VERBAL NOUNS
to do verb + -дан fe'l + -dan
doing (as a noun) verb + -дан fe'l + -dan
like doing infinitive + -ро + дӯст доштан masdar + -ro + dūst doshtan
after doing пас аз + infinitive pas az + masdar
before doing пеш аз + infinitive pesh az + masdar
while doing ҳангоми + infinitive hangomi + masdar
by doing бо + infinitive bo + masdar
having done past participle (-да) sifati fe'li-i guzashta (-da)
person doing verb + -анда fe'l + -anda
I am happy seeing you Ман аз дидани ту хурсанд ҳастам. Man az didani tu khursand hastam. Gerund (seeing = noun activity) аз + infinitive noun + possessive + adjective az + masdar + izofa/possessive + sifati holat
FORMATION:
Ман Man I
аз az from/about
дидани didani seeing
ту tu you
хурсанд khursand happy
ҳастам hastam am
I am happy to see you Ман хушҳолам, ки туро мебинам. Man khushholam, ki turo mebinam. Infinitive meaning (to see) adjective/state + ки + present/subjunctive clause sifat/holat + ki + jumlai fe’lī (fe’li shartī/hozir)
FORMATION:
Ман Man I
хушҳолам khushholam I am happy
ки ki that
туро turo you (object)
мебинам mebinam I see
I plan to eat Ман нақша дорам, ки хӯрам. Man naqsha doram, ki khūram. Infinitive after plan нақша доштан + ки + subjunctive naqsha doshtan + ki + fe’li shartī
FORMATION:
Ман Man I
нақша naqsha plan
дорам doram have
ки ki that
хӯрам khūram I eat / I should eat
I plan eating Ман нақшаи хӯрдан дорам. Man naqshai khūrdan doram. Gerund (eating as noun) noun + infinitive (-дан) ism + masdar (-dan)
FORMATION:
Ман Man I
нақшаи naqshai of plan / my plan
хӯрдан khūrdan eating / to eat
дорам doram I have
I see him run Ман мебинам, ки ӯ медавад. Man mebinam, ki ū medavad. Verb + object + action clause дидан + ки + subject + verb didan + ki + fa’il + fe’l
FORMATION:
Ман Man I
мебинам mebinam I see
ки ki that
ӯ ū he/she
медавад medavad runs
I see him running Ман ӯро давида истода мебинам. Man ūro davida istoda mebinam. Present participle/continuous action object + participle + дидан maf’ul + sifati fe’lī + didan
FORMATION:
Ман Man I
ӯро ūro him/her (object)
давида davida having run / running
истода istoda standing / continuing
мебинам mebinam I see
I eat to play / in order to play Ман барои бозӣ кардан мехӯрам. Man baroi bozī kardan mekham. Purpose infinitive барои + infinitive (-дан) baroi + masdar (-dan)
FORMATION:
Ман Man I
барои baroi for / in order to
бозӣ bozī play / game
кардан kardan to do
мехӯрам mekhūram I eat
18- SUBJUNCTIVE
би- [bi-] (Common) + verb stem + personal ending
Wish ки + subjunctive ki + fe'li shartī Кош ӯ биёяд Kosh ū biyoyad If only he/she would come.
Want мехоҳам + ки + subjunctive mekhoham + ki + fe'li shartī Мехоҳам, ки равам Mekhoham, ki ravam I want to go.
Purpose ки + subjunctive ki + fe'li shartī Меоям, ки бинам Meoyam, ki binam I come in order to see.
Must бояд + subjunctive boyad + fe'li shartī Бояд равам Boyad ravam I must go.
Possibility мумкин + ки + subjunctive mumkin + ki + fe'li shartī Мумкин аст, ки ояд Mumkin ast, ki oyad It is possible that he/she comes.
Reported command гуфт + ки + subjunctive guft + ki + fe'li shartī Гуфт, ки равам Guft, ki ravam He said that I should go.
Conditional агар + subjunctive agar + fe'li shartī Агар биёӣ Agar biyoyī If you come.
19- TAG QUESTIONS
не? ne? right? / isn't it?
ҳа? ha? yes? / is it?
дуруст? durust? correct?
ҳамин тавр? hamin tavr? isn't that so?
магарам? magaram? isn't it?
You are tired, aren't you? Ту хаста ҳастӣ, не? Tu khasta hastī, ne?
Present negative question на- + present verb na- + me-verb Ту намеоӣ? Tu nameoyī? Aren't you coming? / Don't you come?
Past negative question на- + past verb na- + past stem Ту нарафтӣ? Tu naraftī? Didn't you go?
Future negative question на- + future form na- + future verb Ӯ намеояд? Ū nameoyad? Won't he/she come? / Isn't he/she coming?
With оё оё + negative sentence oyo + jumlai manfī Оё ту намеоӣ? Oyo tu nameoyī? Are you not coming?
Why negative чаро + negative verb charo + na-verb Чаро намеоӣ? Charo nameoyī? Why aren't you coming?
20- MODAL WORDS
# Tajik Transliteration English
1 шояд shoyad perhaps / may / might
2 эҳтимол ehtimol probably / perhaps
3 эҳтимолан ehtimolan probably
4 мумкин mumkin possible / may
5 мумкин аст mumkin ast it is possible / may
6 имкон дорад imkon dorad it is possible / may
7 эҳтимол дорад ehtimol dorad it is probable / may
8 эҳтимол дорад, ки ehtimol dorad, ki it is probable that
9 мумкин аст, ки mumkin ast, ki it may be that
10 мумкин нест, ки mumkin nest, ki it is impossible/unlikely that
11 ба эҳтимол ba ehtimol probably / presumably
12 ба эҳтимоли зиёд ba ehtimoli ziyod most probably
13 шояд ки shoyad ki perhaps / maybe
14 гӯё gӯyo apparently / supposedly
15 гӯё ки gӯyo ki as if / supposedly
16 зоҳиран zohiran apparently
17 ба назар мерасад ba nazar merasad it seems / apparently
18 чунин ба назар мерасад chunin ba nazar merasad it seems so
Examples
Tajik Transliteration English
Шояд ӯ имрӯз биёяд. Shoyad ӯ imrӯz biyoyad. He may come today.
Эҳтимол ӯ дер кунад. Ehtimol ӯ der kunad. He will probably be late.
Мумкин аст, ки ӯ биёяд. Mumkin ast, ki ӯ biyoyad. He may come.
Ба назар мерасад, ки ӯ хаста аст. Ba nazar merasad, ki ӯ khasta ast. It seems that he is tired.
2. Necessity — “must / have to”
# Tajik Transliteration English
1 бояд boyad must / should / ought to
2 бояд ки boyad ki must / should
3 лозим lozim necessary
4 лозим аст lozim ast it is necessary
5 лозим мешавад lozim meshavad it becomes necessary / will be necessary
6 зарур zarur necessary
7 зарур аст zarur ast it is necessary
8 зарур буд zarur bud it was necessary
9 зарур мешавад zarur meshavad it will become necessary
10 маҷбур majbur forced / obliged
11 маҷбур аст majbur ast is forced to / has to
12 маҷбур шудан majbur shudan to be forced to
13 ҳатмӣ hatmī obligatory / mandatory
14 ҳатман hatman necessarily / definitely
15 ногузир noguzir inevitable / unavoidable
16 ночор nochor compelled / having no choice
17 зарурат дорад zarurat dorad there is a need
18 эҳтиёҷ дорад ehtiyoj dorad needs / has a need
The most important one: бояд
Ман бояд равам.
Man boyad ravam.
I must go.
Ту бояд кор кунӣ.
Tu boyad kor kunī.
You must work / You should work.
бояд + subjunctive is one of the main ways Tajik expresses obligation.
3. Permission — “may / be allowed to”
# Tajik Transliteration English
1 иҷозат ijозat permission
2 иҷозат аст ijозat ast it is permitted
3 иҷозат дорад ijозat dorad is allowed to
4 иҷозат додан ijозat dodan to permit
5 мумкин аст mumkin ast may / is permitted / possible
6 мешавад meshavad may / can / it is possible
7 иҷозаи ... доштан ijозai ... doshtan to have permission to
8 ҳақ дорад haq dorad has the right to / is allowed to
9 ҳақ дорӣ haq dorī you have the right to / may
10 ҳақ доранд haq dorand they have the right to / may
Examples
Метавонам дароям?
Metavonam daroyam?
May I come in?
Шумо метавонед ин ҷо нишинед.
Shumo metavoned in jo nishined.
You may/can sit here.
4. Ability — “can / be able to”
These are technically modal verb constructions, but they are essential to the Tajik modal system.
# Tajik Transliteration English
1 тавонистан tavonistan to be able to / can
2 метавонам metavonam I can
3 метавонӣ metavonī you can
4 метавонад metavonad he/she can
5 метавонем metavonem we can
6 метавонед metavoned you can
7 метавонанд metavonand they can
8 қодир будан qodir budan to be capable of
9 қодир аст qodir ast is capable of
10 қобилият доштан qobiliyat doshtan to have the ability
11 имконият доштан imkoniyat doshtan to have the possibility/ability
12 имкон доштан imkon doshtan to be able to / have the possibility
Example
Ман ин корро карда метавонам.
Man in korro karda metavonam.
I can do this work.
5. Obligation / compulsion
Tajik Transliteration English
бояд boyad must / should
лозим аст lozim ast must / need to
зарур аст zarur ast must / necessary
маҷбур аст majbur ast has to / is forced to
маҷбур шуд majbur shud had to / was forced to
ночор аст nochor ast has no choice but to
ногузир аст noguzir ast is unavoidable
вазифадор аст vazifadоr ast is obliged / duty-bound
уҳдадор аст uhдador ast is obligated / committed
масъул аст mas'ul ast is responsible/required
6. Advice — “should / ought to”
Tajik Transliteration English
бояд boyad should / ought to
беҳтар аст behtar ast it is better to / should
хуб аст khub ast it is good to / should
лозим аст lozim ast should / need to
зарур аст zarur ast should / necessary
арзанда аст arzanda ast it is worthwhile
меарзад mearzad it is worth it / worth doing
маслиҳат аст maslahat ast it is advisable
маслиҳат мешавад maslahat meshavad it is advisable / recommended
тавсия мешавад tavsiya meshavad it is recommended
Examples
Ту бояд бештар истироҳат кунӣ.
Tu boyad beshtar istirohat kunī.
You should rest more.
Беҳтар аст, ки имрӯз истироҳат кунӣ.
Behtar ast, ki imrӯz istirohat kunī.
You had better rest today.
7. Desire / volition
Tajik Transliteration English
хостан khostan to want
мехоҳам mekhoham I want
мехоҳӣ mekhohī you want
мехоҳад mekhohad he/she wants
хоҳиш доштан khоhish doshtan to wish / desire
хоҳиш кардан khоhish kardan to wish / request
орзу кардан orzӯ kardan to wish / dream
майл доштан mayl doshtan to be inclined/willing
ният доштан niyat doshtan to intend
қасд доштан qasd doshtan to intend / plan
These are volitional modal expressions, rather than strict modal auxiliaries.
8. Intention — “intend / plan / be going to”
Tajik Transliteration English
ният доштан niyat doshtan to intend
ният кардан niyat kardan to intend
қасд доштан qasd doshtan to intend
қасд кардан qasd kardan to intend
қарор доштан qaror doshtan to intend / have decided
нақша доштан naqsha doshtan to plan
мехоҳад mekhohad wants to / intends to
дар назар доштан dar nazar doshtan to intend / have in mind
ният дорам niyat doram I intend
қасд дорам qasd doram I intend
қарор дорам qaror doram I intend / have decided
9. Probability / certainty
Tajik Transliteration English
эҳтимол ehtimol probably / perhaps
эҳтимолан ehtimolan probably
шояд shoyad perhaps / maybe
албатта albatta certainly / of course
бешубҳа beshubha undoubtedly
ҳатман hatman definitely / certainly
воқеан voqean really / indeed
дар ҳақиқат dar haqiqat indeed / really
бешак beshak undoubtedly
шак нест shak nest there is no doubt
яқин аст yaqin ast it is certain / likely
яқинан yaqinan certainly / presumably
ба эҳтимоли зиёд ba ehtimoli ziyod most probably
ба эҳтимоли кам ba ehtimoli kam probably unlikely
ба назар мерасад ba nazar merasad it seems
зоҳиран zohiran apparently
гӯё gӯyo apparently / supposedly
10. Uncertainty / doubt
Tajik Transliteration English
шояд shoyad perhaps / maybe
эҳтимол ehtimol perhaps / probably
мумкин mumkin possible
мумкин аст mumkin ast it may be
гӯё gӯyo supposedly / apparently
гӯё ки gӯyo ki as if
шояд не shoyad ne perhaps not
эҳтимол не ehtimol ne probably not
эҳтимолан не ehtimolan ne probably not
гумон gumon supposition / suspicion
гумон аст gumon ast it is presumed / likely
ба гумонам ba gumonam I suppose / I think
шубҳае нест shubhae nest there is no doubt
шубҳа доштан shubha doshtan to doubt
11. “Must be” — inference
Tajik commonly expresses an inference with бояд or expressions such as эҳтимол, depending on context.
Tajik Transliteration English
бояд boyad must / presumably
бояд ки boyad ki must presumably
эҳтимол ehtimol probably
эҳтимолан ehtimolan probably
гумон аст gumon ast it is presumed
ба гумонам ba gumonam I suppose
ба назар мерасад ba nazar merasad it seems
зоҳиран zohiran apparently
бешубҳа beshubha undoubtedly
Ӯ бояд дар хона бошад.
U boyad dar khona boshad.
He must be at home.
Here бояд expresses inference, not obligation.
12. Necessity vs. possibility
These are two of the most important Tajik modal categories:
Meaning Tajik Transliteration English
Necessity бояд boyad must / should
Necessity лозим аст lozim ast need to / must
Necessity зарур аст zarur ast must / necessary
Possibility мумкин аст mumkin ast may / might
Possibility шояд shoyad may / might
Possibility эҳтимол ehtimol probably / perhaps
Ability метавонад metavonad can
Permission иҷозат дорад ijозat dorad may / be allowed
Obligation маҷбур аст majbur ast has to
Advice беҳтар аст behtar ast should / better to
Inference бояд boyad must / presumably
13. “Need / need to”
Tajik Transliteration English
лозим аст lozim ast need to / must
зарур аст zarur ast need to / necessary
эҳтиёҷ доштан ehtiyoj doshtan to need
ниёз доштан niyoz doshtan to need
зарурат доштан zarurat doshtan to have a need
лозим шудан lozim shudan to become necessary
зарур шудан zarur shudan to become necessary
ба ... эҳтиёҷ доштан ba ... ehtiyoj doshtan to need ...
14. “Dare / dare to”
Tajik Transliteration English
ҷуръат кардан jur'at kardan to dare
ҷуръат доштан jur'at doshtan to have the courage to
ҷуръат намекунад jur'at namekunad does not dare
далерӣ кардан dalerī kardan to dare / act boldly
ҷасорат кардан jasorat kardan to dare
15. “Be willing to”
Tajik Transliteration English
розӣ будан rozī budan to be willing / agree
омода будан omoda budan to be ready/willing
тайёр будан tayyor budan to be ready/willing
майл доштан mayl doshtan to be willing/inclined
хоҳиш доштан khоhish doshtan to wish
ризо будан rizo budan to consent / be willing
16. “Be supposed to”
Tajik Transliteration English
бояд boyad should / be supposed to
қарор аст qaror ast is supposed/planned to
пешбинӣ шудааст peshbinī shudaast is planned/expected
интизор меравад intizor meravad is expected
интизор аст intizor ast is expected
вазифадор аст vazifador ast is obligated/supposed to
Ӯ бояд соати ҳашт биёяд.
U boyad soati hasht biyoyad.
He is supposed to come at eight.
17. “Likely / unlikely”
Tajik Transliteration English
эҳтимол дорад ehtimol dorad is likely
эҳтимолан ehtimolan probably
мумкин аст mumkin ast may / is possible
ба эҳтимоли зиёд ba ehtimoli ziyod very likely
гумон аст gumon ast is likely / presumed
эҳтимолаш зиёд аст ehtimolash ziyod ast it is highly likely
эҳтимолаш кам аст ehtimolash kam ast it is unlikely
кам эҳтимол kam ehtimol unlikely
номумкин nomumkin impossible
ғайриимкон ғайriimkon impossible
18. “Impossible / cannot”
Tajik Transliteration English
номумкин nomumkin impossible
ғайриимкон ғайriimkon impossible
мумкин нест mumkin nest cannot / is impossible
имкон надорад imkon nadорад cannot / is not possible
ғайриимкон аст ғайriimkon ast it is impossible
наметавонад nametavonad cannot / is unable
қодир нест qodir nest is not capable
имконнопазир imkonnopazir impossible
19. Prohibition — “must not / may not”
Tajik Transliteration English
набояд naboyad must not / should not
набояд ки naboyad ki must not / should not
манъ аст man' ast it is forbidden
манъ карда шудааст man' karda shudaast it has been prohibited
иҷозат нест ijозat nest it is not permitted
иҷозат дода намешавад ijозat dodа nameshavad it is not allowed
ҳақ надорад haq nadорад has no right to / may not
мумкин нест mumkin nest cannot / may not
набояд иҷозат дод naboyad ijозat dod one must not allow
Example
Дар ин ҷо сигор кашидан мумкин нест.
Dar in jo sigor kashidan mumkin nest.
Smoking is not allowed here.
20. “Should not”
Tajik Transliteration English
набояд naboyad should not / must not
беҳтар нест behtar nest it is better not to
лозим нест lozim nest need not
зарур нест zarur nest it is not necessary
шарт нест shart nest it is not necessary
тавсия намешавад tavsiya nameshavad it is not recommended
21. “Need not / don't have to”
Tajik Transliteration English
лозим нест lozim nest need not / don't have to
зарур нест zarur nest it is not necessary
шарт нест shart nest need not
зарурат надорад zarurat nadорад there is no need
эҳтиёҷ нест ehtiyoj nest there is no need
маҷбур нест majbur nest does not have to
22. “Have to”
Tajik Transliteration English
бояд boyad have to / must
лозим аст lozim ast have to / need to
зарур аст zarur ast have to / necessary
маҷбур аст majbur ast have to / be forced to
маҷбур шуд majbur shud had to
вазифадор аст vazifador ast is obliged to
уҳдадор аст uhdador ast is obligated to
23. “Want to”
Tajik Transliteration English
мехоҳам mekhoham I want to
мехоҳӣ mekhohī you want to
мехоҳад mekhohad he/she wants to
мехоҳем mekhohem we want to
мехоҳед mekhohed you want to
мехоҳанд mekhohand they want to
хоҳиш дорам khоhish doram I wish to
ният дорам niyat doram I intend to
24. “Would like to”
Tajik Transliteration English
мехоҳам mekhoham I would like / I want
хоҳиш дорам khоhish doram I would like / I wish
майл дорам mayl doram I would like / I am inclined
мехостам mekhostam I would like / I wanted
орзу дорам orzӯ doram I wish / I dream of
мехостам is particularly useful for a polite “I would like…”.
25. “Can / could”
Tajik Transliteration English
метавонам metavonam I can
метавонӣ metavonī you can
метавонад metavonad he/she can
метавонистам metаvonistam I could
метавонистӣ metavonistī you could
метавонист metavonist he/she could
метавонистем metavonistem we could
метавонистед metavonisted you could
метавонистанд metavonistand they could
26. “May / might”
Tajik Transliteration English
шояд shoyad may / might
эҳтимол ehtimol may / might / probably
эҳтимолан ehtimolan might / probably
мумкин аст mumkin ast may / might
мумкин аст, ки mumkin ast, ki it may be that
имкон дорад imkon dorad may / there is a possibility
шояд ки shoyad ki perhaps / may
27. “Must / should” negative
Tajik Transliteration English
набояд naboyad must not / should not
набояд ки naboyad ki must not / should not
лозим нест lozim nest need not
зарур нест zarur nest need not
маҷбур нест majbur nest does not have to
Important:
набояд = must not / should not
лозим нест = need not / don't have to
They are not the same.
28. Modal words expressing certainty
Tajik Transliteration English
албатта albatta certainly / of course
ҳатман hatman definitely
бешубҳа beshubha undoubtedly
бешак beshak undoubtedly
яқинан yaқinan certainly
воқеан voqean really / indeed
дар ҳақиқат dar haqiqat indeed
ҳақиқатан haqiqatan truly / really
аниқ aniq certainly / clearly
бешубҳа, ки beshubha, ki undoubtedly that
албатта ки albatta ki certainly that
29. Modal words expressing evaluation
Tajik Transliteration English
хушбахтона khushbakhtona fortunately
мутаассифона mutaassifona unfortunately
таассуфан taassufan unfortunately
эҳтимолан ehtimolan probably
зоҳиран zohiran apparently
воқеан voqean really
дар ҳақиқат dar haqiqat in fact
аслан aslan actually / essentially
бешубҳа beshubha undoubtedly
албатта albatta certainly
шояд shoyad perhaps
These are often called modal adverbs / sentence adverbs rather than modal verbs.
30. Modal particles / discourse markers
Some short words can add modality, emphasis, uncertainty, or speaker attitude.
Tajik Transliteration English
магар magar perhaps / surely? / unless
охир okhir after all
ҳатто hatto even
танҳо tanho only
фақат faqat only / just
худ khud indeed / self / actually
шояд shoyad perhaps
гӯё gӯyo apparently / supposedly
аҷаб ajab surprisingly / what a...
кош kosh if only / I wish
кошки koshki if only / I wish
бигзор bigzor let / may
мабодо mabodo lest / perhaps / God forbid
наход nakhod surely not? / really?
наход ки nakhod ki surely...not? / can it be that...?
Examples
Кош ман ҳам он ҷо мебудам!
Kosh man ham on jo mebudam!
If only I were there too!
Бигзор ӯ равад.
Bigzor ӯ ravad.
Let him go.
Мабодо дер кунӣ.
Mabodo der kunī.
Don't be late / lest you be late.
31. “Let / may”
Tajik Transliteration English
бигзор bigzor let / allow
бигзоред bigzored let / allow
иҷозат диҳед ijозat dihed let / allow
иҷозат диҳем ijозat dihem let us / allow us
биёед biyoyed let's
биё biyo come on / let's
кош kosh if only / may
кошки koshki if only
32. “Lest / for fear that”
Tajik Transliteration English
мабодо mabodo lest / for fear that
мабодо ки mabodo ki lest
аз тарси он ки az tarsi on ki for fear that
то мабодо to mabodo lest
33. “Apparently / supposedly”
Tajik Transliteration English
гӯё gӯyo apparently / supposedly
гӯё ки gӯyo ki as if / supposedly
зоҳиран zohiran apparently
ба назар мерасад ba nazar merasad it seems
чунин ба назар мерасад chunin ba nazar merasad it seems so
маълум мешавад ma'lum meshavad it turns out
ба гумонам ba gumonam I suppose
гумон меравад gumon meravad it is supposed
34. “Surely / certainly”
Tajik Transliteration English
албатта albatta certainly / of course
ҳатман hatman definitely
бешубҳа beshubha undoubtedly
бешак beshak surely / undoubtedly
яқинан yaqinan certainly
воқеан voqean really / indeed
ҳақиқатан haqiqatan truly
бешаккушубҳа beshakku shubha without doubt
35. Core Tajik modal system
Modal meaning Tajik Transliteration English
Can метавонад metavonad can
Could метавонист metavonist could
Must бояд boyad must
Should бояд boyad should
Must not набояд naboyad must not
Need not лозим нест lozim nest need not
Have to маҷбур аст majbur ast have to
May шояд shoyad may
Might шояд shoyad might
May/might мумкин аст mumkin ast may/might
Probably эҳтимолан ehtimolan probably
Certainly албатта albatta certainly
Definitely ҳатман hatman definitely
Undoubtedly бешубҳа beshubha undoubtedly
Apparently зоҳиран zohiran apparently
Supposedly гӯё gӯyo supposedly
Necessary лозим аст lozim ast necessary
Necessary зарур аст zarur ast necessary
Possible мумкин аст mumkin ast possible
Impossible мумкин нест mumkin nest impossible
Allowed иҷозат дорад ijозat dorad is allowed
Forbidden манъ аст man' ast is forbidden
Willing розӣ аст rozī ast is willing
Ready/willing омода аст omoda ast is ready/willing
Dare ҷуръат кардан jur'at kardan dare
Want хостан khostan want
Intend ният доштан niyat doshtan intend
Plan нақша доштан naqsha doshtan plan
Let бигзор bigzor let
If only кош / кошки kosh / koshki if only
Lest мабодо mabodo lest
21- THERE IS / HAVE / BE
There is noun + ҳаст ism + hast Китоб ҳаст (Kitob hast)
There are plural noun + ҳастанд jam' + hastand Китобҳо ҳастанд (Kitobho hastand)
There is not noun + нест ism + nest Китоб нест (Kitob nest)
There are not plural + нестанд jam' + nestand Китобҳо нестанд (Kitobho nestand)
Is there? оё + noun + ҳаст? oyo + ism + hast? Оё об ҳаст?
There was noun + буд ism + bud Одам буд
There will be noun + хоҳад буд ism + khokhad bud Имконият хоҳад буд
I have Ман дорам Man doram
He has Ӯ дорад Ū dorad
We have Мо дорем Mo dorem
I don't have Ман надорам Man nadoram
Do you have? Ту дорӣ? Tu dorī?
I had Ман доштам Man doshtam
I didn't have Ман надоштам Man nadoshtam
I will have Ман хоҳам дошт Man khokham dosht
ман дорам man doram I have
ту дорӣ tu dorī you have
ӯ дорад ū dorad he/she has
мо дорем mo dorem we have
шумо доред shumo dored you have (formal/plural)
онҳо доранд onho dorand they have
IMPERATIVES:
Informal command verb stem stem Рав! (Rav!) Go!
Formal/plural stem + -ед stem + -ed Равед! (Raved!) Go! (formal)
Negative informal на- + stem na- + stem Нарав! (Narav!) Don't go!
Negative formal на- + stem + -ед na- + stem + -ed Наравед! (Naraved!) Don't go!
Let's би- + stem + -ем bi- + stem + -em Биёем! (Biyoyem!) Let's come!
Polite би- + subjunctive bi- + fe'li shartī Бишинед! (Bishined!) Please sit!
Passive command passive participle + шавад -shuda + shavad Навишта шавад Let it be written
Must be done бояд + passive + шавад boyad + -shuda + shavad Бояд навишта шавад It must be written
Negative passive command на + passive + шавад na + -shuda + shavad Навишта нашавад Let it not be written
Prevent passive action нагузоред + ки + passive naguzored + ki + passive Нагузоред, ки гуфта шавад Do not let it be said
Be done! passive participle + бош -shuda + bosh Карда шуда бош
Be done! (formal) passive participle + бошед -shuda + boshyed Карда шуда бошед
Let it be done passive participle + шавад -shuda + shavad Карда шавад
Don't be done на + passive + бош na + -shuda + bosh Накарда шуда бош
Must be done бояд + passive + шавад boyad + -shuda + shavad Бояд карда шавад