GRAMATYKA NIEMIECKA

1- LITERY

Litery w języku niemieckim są takie same jak w języku angielskim, ale istnieją 4 dodatkowe litery:

1- LITERY Z UMLAUTEM

Umlaut to dwie kropki nad literą, które zmieniają jej brzmienie i mogą zmienić znaczenie wyrazu. Występuje tylko nad następującymi literami: a, o, u

a, o, u -> ä, ö, ü

Używamy umlautu w następujących przypadkach:

- Aby utworzyć liczbę mnogą rzeczownika

Gast (gość) → Gäste (goście)

Buch (książka) → Bücher (książki)

(Przejdź do następnej lekcji, jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o liczbie mnogiej)

- W wielu czasownikach nieregularnych w drugiej osobie (ty) oraz w trzeciej osobie liczby pojedynczej (on, ona, ono)

fahren (jechać, prowadzić) → du fährst (jedziesz, prowadzisz)

2- ESZETT (ß)

W języku niemieckim istnieje litera nazywana Eszett (ß), która oznacza ostre „s”. Występuje po samogłoskach i nigdy na początku wyrazu.

Używamy ß w następujących przypadkach:

- Po długich samogłoskach (długie samogłoski to samogłoski wymawiane tak samo jak nazwa litery [przykład: street, rope])

groß (duży), Straße (ulica)

- Po krótkich samogłoskach używamy zapisu -ss (krótkie samogłoski to samogłoski, których wymowa różni się od nazwy litery [przykład: cat])

Fluss (rzeka), Kuss (pocałunek)

Jeśli Eszett zapisujemy wielką literą, używamy SS zamiast ß. Jednak współcześnie istnieje również wielka litera Eszett (ẞ), ale nie jest powszechnie używana.

groß → GROSS/GROẞ

Straße → STRASSE/STRAẞE

2- SZYK WYRAZÓW

1 Podstawowy Podmiot + czasownik Ich schlafe. Śpię.

2 Dopełnienie bliższe Podmiot + czasownik + dopełnienie bliższe Ich lese das Buch. Czytam książkę.

3 Dopełnienie dalsze Podmiot + dopełnienie dalsze + dopełnienie bliższe + czasownik Ich gebe ihm das Buch. Daję mu książkę.

4 Beneficjent Podmiot + beneficjent + dopełnienie bliższe + czasownik Ich kaufe ihm ein Buch. Kupuję mu książkę.

5 Zaimkowe dopełnienie dalsze Podmiot + dopełnienie dalsze + dopełnienie bliższe + czasownik Ich gebe ihm das Buch. Daję mu książkę.

6 Przymiotnik Podmiot + sein + przymiotnik Dieses Buch ist groß. Ta książka jest duża.

7 Przysłówek Podmiot + czasownik + przysłówek Er liest schnell. On czyta szybko.

8 Czasownik + przysłówek sposobu Podmiot + czasownik + przysłówek Ich lese dieses Buch schnell. Czytam tę książkę szybko.

9 Czas Podmiot + określenie czasu + czasownik Ich arbeite heute. Pracuję dzisiaj.

10 Miejsce Podmiot + określenie miejsca + czasownik Er wohnt dort. On mieszka tam.

11 Lokalizacja Rzeczownik + określenie miejsca + sein Das Buch ist auf dem Tisch. Książka jest na stole.

12 Dopełnienie bliższe + miejsce Podmiot + dopełnienie bliższe + miejsce + czasownik Ich lege das Buch auf den Tisch. Kładę książkę na stół.

13 Określnik + rzeczownik Określnik + rzeczownik Dieses Buch ist neu. Ta książka jest nowa.

14 Określnik + przymiotnik + rzeczownik Określnik + przymiotnik + rzeczownik Dieses große Buch ist neu. Ta duża książka jest nowa.

15 Liczebnik + rzeczownik Liczebnik + rzeczownik Zwei Bücher sind neu. Dwie książki są nowe.

16 Spójnik Zdanie + und + zdanie Ich lese ein Buch, und er schreibt einen Brief. Czytam książkę, a on pisze list.

17 Spójnik + kolejność Zdanie + dann + zdanie Ich lese ein Buch, dann schreibt er einen Brief. Czytam książkę, a potem on pisze list.

18 Strona bierna w czasie teraźniejszym Dopełnienie bliższe + werden + imiesłów czasu przeszłego Dieses Buch wird gelesen. Ta książka jest czytana.

19 Strona bierna + wykonawca czynności Dopełnienie bliższe + czasownik w stronie biernej + wykonawca czynności Dieses Buch wird von ihm gelesen. Ta książka jest przez niego czytana.

20 Strona bierna + dopełnienie dalsze Dopełnienie bliższe + czasownik w stronie biernej + dopełnienie dalsze + wykonawca czynności Das Buch wird dem Studenten vom Lehrer gegeben. Książka jest dawana studentowi przez nauczyciela.

21 Strona bierna + dopełnienie dalsze + wykonawca czynności Dopełnienie bliższe + czasownik w stronie biernej + dopełnienie dalsze + wykonawca czynności Dieses Buch wird dem Studenten vom Lehrer gegeben. Ta książka jest dawana studentowi przez nauczyciela.

22 Strona bierna + czas Dopełnienie bliższe + określenie czasu + czasownik w stronie biernej Dieses Buch wird heute von ihm gelesen. Ta książka jest dzisiaj przez niego czytana.

23 Strona bierna + miejsce Dopełnienie bliższe + czasownik w stronie biernej + miejsce Dieses Buch wird von ihm auf den Tisch gelegt. Ta książka jest kładziona na stół przez niego.

24 Strona bierna + wykonawca czynności + przysłówek Dopełnienie bliższe + określenie czasu + wykonawca czynności + przysłówek + czasownik w stronie biernej Dieses Buch wird heute von ihm schnell gelesen. Ta książka jest dzisiaj szybko czytana przez niego.

25 Strona bierna + dopełnienie dalsze + wykonawca czynności + czas Dopełnienie bliższe + określenie czasu + dopełnienie dalsze + wykonawca czynności + czasownik w stronie biernej Dieses Buch wird heute dem Studenten vom Lehrer gegeben. Ta książka jest dzisiaj dawana studentowi przez nauczyciela.

26 Strona bierna w czasie przeszłym Perfekt Dopełnienie bliższe + sein + imiesłów czasu przeszłego + worden Dieses Buch ist gelesen worden. Ta książka została przeczytana.

27 Perfekt w stronie biernej + wykonawca czynności Dopełnienie bliższe + wykonawca czynności + sein + imiesłów czasu przeszłego + worden Dieses Buch ist von ihm gelesen worden. Ta książka została przeczytana przez niego.

28 Strona bierna w czasie przyszłym Dopełnienie bliższe + werden + imiesłów czasu przeszłego + werden Dieses Buch wird gelesen werden. Ta książka zostanie przeczytana.

29 Strona bierna w czasie przyszłym + wykonawca czynności Dopełnienie bliższe + wykonawca czynności + strona bierna + werden Dieses Buch wird von ihm gelesen werden. Ta książka zostanie przeczytana przez niego.

30 Strona bierna z czasownikiem modalnym Dopełnienie bliższe + müssen + imiesłów czasu przeszłego + werden Dieses Buch muss gelesen werden. Tę książkę trzeba przeczytać.

31 Przeczenie Podmiot + nicht + czasownik Ich lese dieses Buch nicht. Nie czytam tej książki.

32 Przeczenie w stronie biernej Dopełnienie bliższe + nicht + czasownik w stronie biernej Dieses Buch wird von ihm nicht gelesen. Ta książka nie jest czytana przez niego.

33 Pytanie typu tak/nie Czasownik + podmiot + dopełnienie bliższe? Liest du dieses Buch? Czy czytasz tę książkę?

34 Pytanie w stronie biernej Czasownik w stronie biernej + dopełnienie bliższe? Wird dieses Buch gelesen? Czy ta książka jest czytana?

35 Pytanie o wykonawcę czynności Dopełnienie bliższe + wer + czasownik? Wer liest dieses Buch? Kto czyta tę książkę?

36 Pytanie o dopełnienie dalsze Podmiot + wem + dopełnienie bliższe + czasownik? Wem gibst du dieses Buch? Komu dajesz tę książkę?

37 Tryb rozkazujący Czasownik + dopełnienie bliższe Lies dieses Buch! Przeczytaj tę książkę!

38 Tryb rozkazujący + dopełnienie dalsze Czasownik + dopełnienie dalsze + dopełnienie bliższe Gib ihm dieses Buch! Daj mu tę książkę!

39 Rozkaz w stronie biernej / konieczność Dopełnienie bliższe + müssen + imiesłów czasu przeszłego + werden Dieses Buch muss gelesen werden! Tę książkę trzeba przeczytać!

40 Bezokolicznik / rzeczownik odczasownikowy Bezokolicznik / rzeczownik das Lesen eines Buches czytanie książki

41 Bezokolicznik + dopełnienie bliższe Bezokolicznik + dopełnienie bliższe dieses Buch zu lesen przeczytać tę książkę

42 Bezokolicznik w stronie biernej Imiesłów czasu przeszłego + zu werden gelesen zu werden być przeczytanym

43 Cel Podmiot + um ... zu + bezokolicznik Ich esse, um zu spielen. Jem, żeby się bawić.

44 Zdanie względne Rzeczownik + zaimek względny + zdanie Das Buch, das ich lese, ist interessant. Książka, którą czytam, jest interesująca.

45 Zdanie względne w stronie biernej Rzeczownik + zaimek względny + zdanie w stronie biernej Das Buch, das von ihm gelesen wurde, ist interessant. Książka, która została przez niego przeczytana, jest interesująca.

46 Tryb warunkowy Wenn + zdanie, zdanie główne Wenn ich Zeit habe, werde ich das Buch lesen. Jeśli będę mieć czas, przeczytam książkę.

47 Tryb warunkowy + strona bierna Wenn + zdanie w stronie biernej, zdanie główne Wenn dieses Buch gelesen worden ist, werde ich die Prüfung bestehen. Jeśli ta książka zostanie przeczytana, zdam egzamin.

48 Mowa zależna Podmiot + sagen + dass + zdanie Er sagt, dass er ein Buch liest. On mówi, że czyta książkę.

49 Pytanie zależne Podmiot + fragen + dopełnienie + ob + zdanie Er fragt mich, ob ich das Buch lese. On pyta mnie, czy czytam tę książkę.

50 Polecenie w mowie zależnej Podmiot + sagen + dopełnienie + dass + zdanie Er sagt mir, dass ich das Buch lesen soll. On mówi mi, żebym przeczytał tę książkę.

PRZYSŁÓWKI:

1 Sposób Przysłówek + czasownik / zwykle po czasowniku Ich lese das Buch schnell. Czytam książkę szybko.

2 Miejsce Określenie miejsca + czasownik / zwykle po czasowniku Ich lese das Buch zu Hause. Czytam książkę w domu.

3 Czas Określenie czasu + zdanie / na początku, w środku lub na końcu Ich habe das Buch gestern gelesen. Czytałem książkę wczoraj.

4 Częstotliwość Przysłówek częstotliwości + czasownik / zwykle po odmienionym czasowniku Ich lese oft Bücher. Często czytam książki.

5 Częstotliwość + sein Przysłówek częstotliwości + sein + orzecznik Er ist immer glücklich. On jest zawsze szczęśliwy.

6 Częstotliwość + czasownik posiłkowy Podmiot + czasownik posiłkowy + przysłówek częstotliwości + imiesłów czasu przeszłego Ich habe das nie gesehen. Nigdy tego nie widziałem.

7 Stopień Przysłówek stopnia + przymiotnik Das ist sehr gut. To jest bardzo dobre.

8 Stopień + czasownik Przysłówek stopnia + czasownik Ich mag das wirklich. Naprawdę to lubię.

9 Przysłówek zdaniowy Przysłówek zdaniowy + zdanie / zwykle na początku Glücklicherweise habe ich gewonnen. Na szczęście wygrałem.

10 Przysłówek komentujący Przysłówek komentujący + zdanie / zwykle na początku Ehrlich gesagt, ich weiß es nicht. Szczerze mówiąc, nie wiem.

11 Przysłówek łączący Przysłówek łączący + zdanie / zwykle na początku lub między zdaniami Ich war müde; trotzdem arbeitete ich weiter. Byłem zmęczony, jednak nadal pracowałem.

12 Kierunek Określenie kierunku + czasownik / często po czasowniku Er ging hinaus. On wyszedł na zewnątrz.

13 Określona częstotliwość Określenie częstotliwości + czasownik Ich gehe jeden Tag dorthin. Chodzę tam każdego dnia.

14 Czas trwania Określenie czasu trwania + czasownik Ich habe zwei Stunden lang gelernt. Uczyłem się przez dwie godziny.

15 Cel um + zu + bezokolicznik / zdanie celowe Ich gehe dorthin, um zu lernen. Idę tam, żeby się uczyć.

DOPEŁNIENIE DALSZE:

1 Dopełnienie dalsze Celownik Ich gebe dem Mann das Buch. Daję mężczyźnie książkę.

2 Celownik rodzaju męskiego der → dem Ich helfe dem Mann. Pomagam mężczyźnie.

3 Celownik rodzaju żeńskiego die → der Ich helfe der Frau. Pomagam kobiecie.

4 Celownik rodzaju nijakiego das → dem Ich helfe dem Kind. Pomagam dziecku.

5 Celownik liczby mnogiej die → den + -n Ich helfe den Kindern. Pomagam dzieciom.

6 Zaimеk pierwszej osoby mir Ich gebe mir das Buch. Daję sobie książkę.

7 Zaimеk drugiej osoby dir Ich gebe dir das Buch. Daję ci książkę.

8 Trzecia osoba, rodzaj męski/nijaki ihm Ich gebe ihm das Buch. Daję mu książkę.

9 Trzecia osoba, rodzaj żeński ihr Ich gebe ihr das Buch. Daję jej książkę.

10 Pierwsza osoba liczby mnogiej uns Er gibt uns das Buch. On daje nam książkę.

11 Druga osoba liczby mnogiej euch Er gibt euch das Buch. On daje wam książkę.

12 Trzecia osoba liczby mnogiej ihnen Er gibt ihnen das Buch. On daje im książkę.

13 Formalna forma „Pan/Pani/Państwo” Ihnen Ich gebe Ihnen das Buch. Daję Panu/Pani książkę.

14 Czasownik wymagający celownika czasownik + celownik Ich helfe ihm. Pomagam mu.

15 Celownik + biernik Podmiot + czasownik + dopełnienie dalsze + dopełnienie bliższe Ich gebe ihm das Buch. Daję mu książkę.

16 Dwa zaimki Podmiot + czasownik + zaimek dopełnienia bliższego + zaimek dopełnienia dalszego Ich gebe es ihm. Daję mu to.

17 Celownik z gefallen rzecz = podmiot + osoba = celownik Das gefällt mir. To mi się podoba.

18 Celownik z gehören rzecz = podmiot + właściciel = celownik Das gehört mir. To należy do mnie.

19 Celownik z helfen helfen + celownik Ich helfe dem Mann. Pomagam mężczyźnie.

20 Dopełnienie przyimkowe przyimek + celownik Ich spreche mit dem Mann. Rozmawiam z mężczyzną.

DOPEŁNIACZ:

1 Posiadanie rzeczownik + dopełniacz das Auto des Mannes samochód mężczyzny

2 Rodzaj męski des + -s/-es das Auto des Mannes samochód mężczyzny

3 Rodzaj żeński der die Tasche der Frau torba kobiety

4 Rodzaj nijaki des + -s/-es die Tür des Hauses drzwi domu

5 Liczba mnoga der die Bücher der Kinder książki dzieci

6 Imię Imię + -s Peters Auto samochód Petera

7 Relacja posiadany rzeczownik + dopełniacz die Farbe des Hauses kolor domu

8 wegen wegen + dopełniacz wegen des Wetters z powodu pogody

9 trotz trotz + dopełniacz trotz des Regens pomimo deszczu

10 während während + dopełniacz während des Essens podczas posiłku

11 statt/anstatt statt + dopełniacz statt des Autos zamiast samochodu

12 innerhalb innerhalb + dopełniacz innerhalb eines Jahres w ciągu roku

13 außerhalb außerhalb + dopełniacz außerhalb der Stadt poza miastem

FORMY SAMODZIELNE:

1. Podstawowe samodzielne zaimki dzierżawcze

Osoba Temat zaimka dzierżawczego Rodzaj męski / nijaki Rodzaj żeński / liczba mnoga Polski

ich mein- meiner / meins meine mój / moja / moje

du dein- deiner / deins deine twój / twoja / twoje

er sein- seiner / seins seine jego

sie ihr- ihrer / ihres ihre jej

es sein- seiner / seins seine jego / jej (o rzeczy lub zwierzęciu)

wir unser- unserer / unseres unsere nasz / nasza / nasze

ihr euer- eurer / eures eure wasz / wasza / wasze

sie ihr- ihrer / ihres ihre ich

Sie Ihr- Ihrer / Ihres Ihre Pana / Pani / Państwa

Das ist meiner. To jest moje.

ZAMIERZAŁEM / MIAŁEM ZAMIAR:

zamierzałem (intencja) wollte + bezokolicznik Ich wollte gehen. Zamierzałem odejść.

planowałem hatte vor, ... zu + bezokolicznik Ich hatte vor, zu gehen. Planowałem odejść.

miałem coś zrobić / powinienem był sollte + bezokolicznik Ich sollte gehen. Miałem odejść.

miałem właśnie coś zrobić war gerade dabei, ... zu + bezokolicznik Ich war gerade dabei zu gehen. Miałem właśnie odejść.

coś miało się wydarzyć würde + bezokolicznik Er sagte, er würde kommen. Powiedział, że przyjdzie.

Zaimek Niemiecki Przykład Tłumaczenie

ich wollte Ich wollte gehen. Zamierzałem odejść.

du wolltest Du wolltest gehen. Zamierzałeś odejść.

er wollte Er wollte gehen. On zamierzał odejść.

sie wollte Sie wollte gehen. Ona zamierzała odejść.

es wollte Es wollte gehen. Ono zamierzało odejść.

wir wollten Wir wollten gehen. Zamierzaliśmy odejść.

ihr wolltet Ihr wolltet gehen. Zamierzaliście odejść.

sie wollten Sie wollten gehen. Oni/one zamierzali/ły odejść.

Sie wollten Sie wollten gehen. Zamierzał(a) Pan/Pani odejść. (forma grzecznościowa)

2. hatte vor = planowałem / planowaliśmy

Struktura: zaimek + hatte/vor + zu + bezokolicznik

Zaimek Niemiecki Przykład Tłumaczenie

ich hatte vor Ich hatte vor, zu gehen. Planowałem odejść.

du hattest vor Du hattest vor, zu gehen. Planowałeś odejść.

er hatte vor Er hatte vor, zu gehen. On planował odejść.

sie hatte vor Sie hatte vor, zu gehen. Ona planowała odejść.

es hatte vor Es hatte vor, zu gehen. Ono planowało odejść.

wir hatten vor Wir hatten vor, zu gehen. Planowaliśmy odejść.

ihr hattet vor Ihr hattet vor, zu gehen. Planowaliście odejść.

sie hatten vor Sie hatten vor, zu gehen. Oni/one planowali/ły odejść.

Sie hatten vor Sie hatten vor, zu gehen. Planował(a) Pan/Pani odejść. (forma grzecznościowa)

3. sollte = miałem / miałeś / miał coś zrobić

Struktura: zaimek + sollen (czas przeszły) + bezokolicznik

Zaimek Niemiecki Przykład Tłumaczenie

ich sollte Ich sollte gehen. Miałem odejść.

du solltest Du solltest gehen. Miałeś odejść.

er sollte Er sollte gehen. On miał odejść.

sie sollte Sie sollte gehen. Ona miała odejść.

es sollte Es sollte gehen. Ono miało odejść.

wir sollten Wir sollten gehen. Mieliśmy odejść.

ihr solltet Ihr solltet gehen. Mieliście odejść.

sie sollten Sie sollten gehen. Oni/one mieli/ły odejść.

Sie sollten Sie sollten gehen. Miał(a) Pan/Pani odejść. (forma grzecznościowa)

4. war gerade dabei = miałem / miałeś właśnie coś zrobić

Struktura: zaimek + sein (czas przeszły) + gerade dabei + zu + bezokolicznik

Zaimek Niemiecki Przykład Tłumaczenie

ich war Ich war gerade dabei zu gehen. Miałem właśnie odejść.

du warst Du warst gerade dabei zu gehen. Miałeś właśnie odejść.

er war Er war gerade dabei zu gehen. On miał właśnie odejść.

sie war Sie war gerade dabei zu gehen. Ona miała właśnie odejść.

es war Es war gerade dabei zu gehen. Ono miało właśnie odejść.

wir waren Wir waren gerade dabei zu gehen. Mieliśmy właśnie odejść.

ihr wart Ihr wart gerade dabei zu gehen. Mieliście właśnie odejść.

sie waren Sie waren gerade dabei zu gehen. Oni/one mieli/ły właśnie odejść.

Sie waren Sie waren gerade dabei zu gehen. Miał(a) Pan/Pani właśnie odejść. (forma grzecznościowa)

5. würde = miałem / miało się wydarzyć w relacji o przyszłości z przeszłości

Używane szczególnie wtedy, gdy coś miało wydarzyć się w przyszłości względem pewnego momentu w przeszłości.

Struktura: zaimek + würde + bezokolicznik

Zaimek Niemiecki Przykład Tłumaczenie

ich würde Ich würde gehen. Poszedłbym.

du würdest Du würdest gehen. Poszedłbyś.

er würde Er würde gehen. On by poszedł.

sie würde Sie würde gehen. Ona by poszła.

es würde Es würde gehen. Ono by poszło.

wir würden Wir würden gehen. Poszlibyśmy.

ihr würdet Ihr würdet gehen. Poszlibyście.

sie würden Sie würden gehen. Oni/one by poszli/poszły.

Sie würden Sie würden gehen. Poszedłby/poszłaby Pan/Pani. (forma grzecznościowa)

W przypadku rzeczywistego znaczenia „miał odejść” w mowie zależnej:

Er sagte, dass er gehen würde.

Powiedział, że zamierza odejść.

2- RZECZOWNIKI

Istnieją rodzajniki, które wskazują określony rodzaj rzeczownika.

RODZAJNIKI OKREŚLONE (the):

der (ten) -> (rodzaj męski)

die (ta) -> (rodzaj żeński)

das (to) -> (rodzaj nijaki)

die (ci/te) -> (liczba mnoga)

RODZAJNIKI NIEOKREŚLONE (a/an):

ein (jakiś/jeden)

JAK TWORZYĆ LICZBĘ MNOGĄ:

1- Dodanie przyrostka -e (często stosowane w rzeczownikach rodzaju męskiego i nijakiego)

2- Dodanie przyrostka -er, czasami wraz z umlautem -> (często stosowane w rzeczownikach rodzaju nijakiego)

3- Dodanie -n lub -en -> (często stosowane w rzeczownikach rodzaju żeńskiego)

4- Dodanie -s -> (często stosowane w wyrazach obcych)

5- Brak zmian, ale czasami dodaje się umlaut

3- PRZYPADKI

Przypadek określa relację między rzeczownikiem lub zaimkiem a innymi elementami zdania:

W języku niemieckim występują cztery przypadki:

Mianownik: rzeczownik oznaczający wykonawcę czynności.

Przykład: Chłopiec je jabłko (chłopiec występuje w mianowniku).

Biernik: rzeczownik, na który skierowana jest czynność.

Przykład: Chłopiec je jabłko („jabłko” występuje w bierniku).

Celownik: rzeczownik oznaczający odbiorcę czegoś.

Przykład: Daję książkę pewnej osobie („osoba” występuje w celowniku).

Dopełniacz: przypadek wskazujący na posiadanie, w którym tematem jest sama posiadana rzecz.

Książka Daniela / książka należąca do Daniela („Daniela” występuje w dopełniaczu).

Używamy tych przypadków dla rodzajników:

MIANOWNIK:

der (ten) -> (rodzaj męski)

die (ta) -> (rodzaj żeński)

das (to) -> (rodzaj nijaki)

die (ci/te) -> (liczba mnoga)

ein (jakiś/jeden) -> (rodzaj męski)

eine (jakaś/jedna) (rodzaj żeński)

ein (jakieś/jedno) -> (rodzaj nijaki)

BIERNIK:

den (tego) -> (rodzaj męski)

die (tę) -> (rodzaj żeński)

das (to) -> (rodzaj nijaki)

die (tych) -> (liczba mnoga)

einen (jakiegoś/jednego) (rodzaj męski)

eine (jakąś/jedną) (rodzaj żeński)

ein (jakieś/jedno) (rodzaj nijaki)

CELOWNIK:

dem (temu) -> (rodzaj męski)

der (tej) -> (rodzaj żeński)

dem (temu) -> (rodzaj nijaki)

den (tym) -> (liczba mnoga)

einem (jakiemuś/jednemu) -> (rodzaj męski)

einer (jakiejś/jednej) -> (rodzaj żeński)

einem (jakiemuś/jednemu) -> (rodzaj nijaki)

Ich gebe dem Mann das Buch. (Daję mężczyźnie książkę / Daję książkę mężczyźnie)

DOPEŁNIACZ (W JĘZYKU NIEMIECKIM RZECZOWNIK W DOPEŁNIACZU WYSTĘPUJE PO RZECZY, KTÓRA JEST POSIADANA):

des -> (rodzaj męski)

der -> (rodzaj żeński)

des -> (rodzaj nijaki)

der -> (liczba mnoga)

eines -> (rodzaj męski)

einer -> (rodzaj żeński)

eines -> (rodzaj nijaki)

der Hund des Mannes (pies mężczyzny)

4- PRZYMIOTNIKI

Dodajemy przyrostek do przymiotnika w zależności od przypadku, rodzaju i liczby rzeczownika (tylko wtedy, gdy przymiotnik występuje przed rzeczownikiem):

MIANOWNIK:

ein kleiner Hund (mały pies)

eine kleine Katze (mały kot)

ein kleines Kind (małe dziecko)

kleiner Hund (mały pies)

kleine Katze (mały kot)

kleines Kind (małe dziecko)

kleine Hunde (małe psy)

kleine Katzen (małe koty)

kleine Kinder (małe dzieci)

der kleine Hund (mały pies)

die kleine Katze (mały kot)

das kleine Kind (małe dziecko)

die kleinen Hunde (małe psy)

die kleinen Katzen (małe koty)

die kleinen Kinder (małe dzieci)

BIERNIK:

kleine -> kleinen (gdy przed przymiotnikiem występuje rodzajnik w bierniku)

W liczbie mnogiej forma jest taka sama jak w mianowniku.

CELOWNIK:

kleine -> kleinen (gdy przed przymiotnikiem występuje rodzajnik w celowniku)

Jeśli nie ma rodzajnika, dodajemy przyrostek -m zamiast -n:

kleinem Hund

W liczbie mnogiej dodajemy przyrostek -n do rzeczownika:

kleinen Hunden

kleinen Katzen

DOPEŁNIACZ:

kleine -> kleinen

Rzeczownik określany przez przymiotnik otrzymuje przyrostek -s lub -es (-es jest częste w rzeczownikach jednosylabowych, natomiast -s jest częste w dłuższych rzeczownikach):

des kleinen Hundes

W liczbie mnogiej nie dodajemy przyrostka -s ani -es:

der kleinen Hunde

Jeśli w liczbie mnogiej nie ma rodzajnika, dodajemy odpowiedni przyrostek do przymiotnika w zależności od rodzaju. Nie dodajemy również przyrostka -s do rzeczownika:

kleiner Hunde

kleine Katzen

kleine Kinder

Jeśli przymiotnik występuje po rzeczowniku, jego forma się nie zmienia:

Der Hund ist klein (Pies jest mały).

1. Czas teraźniejszy — Präsens

Zaimek Czasownik sein Tłumaczenie na polski

ich bin jestem

du bist jesteś

er ist on jest

sie ist ona jest

es ist ono jest

wir sind jesteśmy

ihr seid jesteście

sie sind oni/one są

Sie sind Pan/Pani/Państwo są (forma grzecznościowa)

Przykłady

Ich bin müde.

Jestem zmęczony/zmęczona.

Du bist nett.

Jesteś miły/miła.

Er ist Arzt.

On jest lekarzem.

Wir sind zu Hause.

Jesteśmy w domu.

Sie sind glücklich.

Oni/one są szczęśliwi/szczęśliwe.

2. Czas przeszły prosty — Präteritum

Formy czasu przeszłego to:

Zaimek Czasownik sein Tłumaczenie na polski

ich war byłem/byłam

du warst byłeś/byłaś

er/sie/es war on/ona/ono był(a/o)

wir waren byliśmy/byłyśmy

ihr wart byliście/byłyście

sie/Sie waren oni/one byli/były; Pan/Pani/Państwo byli/były (forma grzecznościowa)

Przykłady:

Ich war müde.

Byłem/Byłam zmęczony/zmęczona.

Sie war zu Hause.

Ona była w domu.

Wir waren glücklich.

Byliśmy szczęśliwi.

3. Czas przeszły Perfekt — Perfekt

Czas przeszły Perfekt czasownika sein tworzymy następująco:

Struktura:

sein (czas teraźniejszy) + gewesen

Niemiecki Tłumaczenie na polski

Ich bin gewesen Byłem/Byłam

Du bist gewesen Byłeś/Byłaś

Er ist gewesen On był

Wir sind gewesen Byliśmy

Ihr seid gewesen Byliście

Sie sind gewesen Oni/one byli/były

Przykład:

Ich bin dort gewesen.

Byłem/Byłam tam.

Jednak w codziennym języku niemieckim często preferuje się war zamiast ist gewesen, gdy po prostu opisujemy stan w przeszłości:

Ich war in Berlin.

Byłem/Byłam w Berlinie.

4. Czas zaprzeszły — Plusquamperfekt

Struktura:

war/waren + gewesen

Ich war dort gewesen.

Byłem/Byłam tam wcześniej.

Wir waren in Berlin gewesen.

Byliśmy wcześniej w Berlinie.

5. Czas przyszły — Futur I

Struktura:

werden + sein

Ich werde müde sein.

Będę zmęczony/zmęczona.

Er wird zu Hause sein.

On będzie w domu.

Wir werden glücklich sein.

Będziemy szczęśliwi.

6. Czas przyszły dokonany — Futur II

Struktura:

werden + gewesen + sein

Ich werde dort gewesen sein.

Będę już tam.

Sie wird in Berlin gewesen sein.

Ona będzie już w Berlinie.

7. Konjunktiv II — „byłbym/byłabym”

Najważniejsze formy to:

Zaimek Forma Tłumaczenie na polski

ich wäre byłbym/byłabym

du wär(e)st byłbyś/byłabyś

er/sie/es wäre on/ona/ono byłby/byłaby/byłoby

wir wären bylibyśmy/byłybyśmy

ihr wäret bylibyście/byłybyście

sie/Sie wären oni/one byliby/byłyby; Pan/Pani/Państwo byliby/byłyby

Przykłady:

Ich wäre glücklich.

Byłbym/Byłabym szczęśliwy/szczęśliwa.

Wenn ich reich wäre, würde ich reisen.

Gdybym był/była bogaty/bogata, podróżowałbym/podróżowałabym.

8. Konjunktiv I — mowa zależna

Ważne formy to:

Zaimek Forma

ich sei

du seiest

er/sie/es sei

wir seien

ihr seiet

sie/Sie seien

Przykład:

Mowa niezależna:

Er sagt: „Ich bin müde.“

On mówi: „Jestem zmęczony”.

Mowa zależna:

Er sagt, er sei müde.

On mówi, że jest zmęczony.

9. Tryb rozkazujący czasownika „sein”

Osoba Tryb rozkazujący Tłumaczenie na polski

du Sei! Bądź!

ihr Seid! Bądźcie!

Sie Seien Sie! Proszę być!

wir Seien wir! Bądźmy!

Przykłady:

Sei vorsichtig!

Bądź ostrożny/ostrożna!

Seid ruhig!

Bądźcie cicho!

Seien Sie geduldig!

Proszę być cierpliwym/cierpliwą!

10. Bezokolicznik i formy imiesłowowe

Forma Niemiecki Tłumaczenie na polski

Bezokolicznik sein być

Imiesłów teraźniejszy seiend będąc

Imiesłów czasu przeszłego gewesen był/była/było

Przykłady:

sein = być

gewesen = był/była/było

11. „Być” + przymiotnik

W języku niemieckim używamy konstrukcji sein + przymiotnik.

Ich bin glücklich.

Jestem szczęśliwy/szczęśliwa.

Er ist müde.

On jest zmęczony.

Sie ist schön.

Ona jest piękna.

Przymiotnik nie otrzymuje końcówki, gdy pełni funkcję orzecznika:

Das Haus ist groß.

Dom jest duży.

Porównaj:

ein großes Haus

duży dom

Das Haus ist groß.

Dom jest duży.

12. „Być” + rzeczownik

W języku niemieckim używamy konstrukcji sein + rzeczownik, aby określić tożsamość lub zawód.

Ich bin Student.

Jestem studentem/studentką.

Er ist Lehrer.

On jest nauczycielem.

Sie ist Ärztin.

Ona jest lekarką.

Zwróć uwagę, że po sein nazwy zawodów zazwyczaj występują bez rodzajnika nieokreślonego:

Ich bin Arzt.

Jestem lekarzem.

Ale gdy występuje przymiotnik:

Ich bin ein guter Arzt.

Jestem dobrym lekarzem.

13. „Być” + określenie miejsca

Ich bin zu Hause.

Jestem w domu.

Er ist in Berlin.

On jest w Berlinie.

Wir sind im Park.

Jesteśmy w parku.

14. „Istnieje / są” a „być”

Nie myl czasownika sein z wyrażeniem es gibt.

„Jest książka” / „Istnieje książka”.

Es gibt ein Buch.

„Książka jest na stole”.

Das Buch ist auf dem Tisch.

Zatem:

sein = być

es gibt = jest / są, istnieje / istnieją

5- ZAIMKI

MIANOWNIK:

Ich (ja)

Du (ty)

Er (on)

Sie (ona)

Es (ono)

Wir (my)

Ihr (wy)

Sie (oni/one)

BIERNIK:

Mich (mnie)

Dich (ciebie)

Ihn (jego)

Sie (ją)

Es (je)

Uns (nas)

Euch (was)

Sie (ich)

CELOWNIK:

Mir (mi/mnie)

Dir (ci/tobie)

Ihm (mu/jemu)

Ihr (jej)

Ihm (mu/temu — rodzaj nijaki)

Uns (nam)

Euch (wam)

Ihnen (im)

DOPEŁNIACZ:

- ZAIMKI DZIERŻAWCZE:

Mein (mój)

Dein (twój — forma nieformalna)

Sein (jego)

Ihr (jej)

Sein (jego — dla rodzaju nijakiego)

Unser (nasz)

Euer (wasz — forma nieformalna, liczba mnoga)

Ihr (Pański/Pani/Państwa — forma grzecznościowa)

Ihr (ich)

- SAMODZIELNE ZAIMKI DZIERŻAWCZE:

Są podobne do pozostałych zaimków dzierżawczych, ale dodajemy końcówkę -s lub -es.

mój/moje -> meiner / meine / meins

twój/twoje (nieformalnie) -> deiner / deine / deins

jego -> seiner / seine / seins

jej -> ihrer / ihre / ihres

jego (rodzaj nijaki) -> seiner / seine / seins

nasz/nasze -> unserer / unsere / unsers (lub unseres)

wasz/wasze (liczba mnoga) -> eurer / eure / eures

ich -> ihrer / ihre / ihres

Pański/Pani/Państwa -> Ihrer / Ihre / Ihres

RODZAJ MĘSKI:

Mianownik: meiner

Biernik: meinen

Celownik: meinem

Dopełniacz: meines

RODZAJ ŻEŃSKI:

Mianownik: meine

Biernik: meine

Celownik: meiner

Dopełniacz: meiner

RODZAJ NIJAKI:

Mianownik: meins

Biernik: meins

Celownik: meinem

Dopełniacz: meines

LICZBA MNOGA:

Mianownik: meine

Biernik: meine

Celownik: meinen

Dopełniacz: meiner

ZAIMKI WSKAZUJĄCE (NIE SĄ ZAIMKAMI DOPEŁNIACZA):

dieser -> ten, ten tutaj

jener -> tamten, tamten tam

der, die, das -> tamten/tamta/tamto, ten/ta/to

derselbe -> ten sam

derjenige -> ten, który...

solcher -> taki, takiego rodzaju

selbst / selber -> sam/sama/samo; osobiście (dla podkreślenia)

ZAIMKI ZWROTNE:

BIERNIK:

mich (siebie)

dich (siebie)

sich (siebie — on)

sich (siebie — ona)

sich (siebie — ono)

uns (siebie — my)

euch (siebie — wy)

sich (siebie — oni/one)

sich (siebie — forma grzecznościowa)

CELOWNIK:

mir (sobie)

dir (sobie)

(Pozostałe formy są takie same jak w bierniku.)

ZAIMKI NIEOKREŚLONE:

jemand (ktoś)

niemand (nikt)

etwas (coś)

nichts (nic)

jeder (każdy)

mancher (niejeden / niektórzy)

einer (jeden)

Mianownik: jemand

Biernik: jemanden

Celownik: jemandem

Dopełniacz: jemandes

5- CZASY CZASOWNIKOWE:

CZAS TERAŹNIEJSZY:

ich Ich baue. Buduję.

du Du baust. Budujesz.

er Er baut. On buduje.

sie Sie baut. Ona buduje.

es Es baut. Ono buduje.

wir Wir bauen. Budujemy.

ihr Ihr baut. Budujecie.

sie Sie bauen. Oni/one budują.

Sie Sie bauen. Pan/Pani/Państwo budują. (forma grzecznościowa)

CZAS PRZESZŁY:

ich Ich baute. Zbudowałem/Zbudowałam.

du Du bautest. Zbudowałeś/Zbudowałaś.

er Er baute. On zbudował.

sie Sie baute. Ona zbudowała.

es Es baute. Ono zbudowało.

wir Wir bauten. Zbudowaliśmy/Zbudowałyśmy.

ihr Ihr bautet. Zbudowaliście/Zbudowałyście.

sie Sie bauten. Oni zbudowali/one zbudowały.

Sie Sie bauten. Pan/Pani/Państwo zbudował(a)/zbudowali. (forma grzecznościowa)

CZAS PRZYSZŁY:

ich Ich werde bauen. Będę budować.

du Du wirst bauen. Będziesz budować.

er Er wird bauen. On będzie budować.

sie Sie wird bauen. Ona będzie budować.

es Es wird bauen. Ono będzie budować.

wir Wir werden bauen. Będziemy budować.

ihr Ihr werdet bauen. Będziecie budować.

sie Sie werden bauen. Oni/one będą budować.

Sie Sie werden bauen. Pan/Pani/Państwo będą budować. (forma grzecznościowa)

CZAS PRZESZŁY ZŁOŻONY — PERFEKT:

ich Ich habe gebaut. Zbudowałem/Zbudowałam.

du Du hast gebaut. Zbudowałeś/Zbudowałaś.

er Er hat gebaut. On zbudował.

sie Sie hat gebaut. Ona zbudowała.

es Es hat gebaut. Ono zbudowało.

wir Wir haben gebaut. Zbudowaliśmy/Zbudowałyśmy.

ihr Ihr habt gebaut. Zbudowaliście/Zbudowałyście.

sie Sie haben gebaut. Oni zbudowali/one zbudowały.

Sie Sie haben gebaut. Pan/Pani/Państwo zbudował(a)/zbudowali. (forma grzecznościowa)

CZAS ZAPRZESZŁY:

ich Ich hatte gebaut. Zbudowałem/Zbudowałam wcześniej.

du Du hattest gebaut. Zbudowałeś/Zbudowałaś wcześniej.

er Er hatte gebaut. On zbudował wcześniej.

sie Sie hatte gebaut. Ona zbudowała wcześniej.

es Es hatte gebaut. Ono zbudowało wcześniej.

wir Wir hatten gebaut. Zbudowaliśmy/Zbudowałyśmy wcześniej.

ihr Ihr hattet gebaut. Zbudowaliście/Zbudowałyście wcześniej.

sie Sie hatten gebaut. Oni zbudowali/one zbudowały wcześniej.

Sie Sie hatten gebaut. Pan/Pani/Państwo zbudował(a)/zbudowali wcześniej. (forma grzecznościowa)

CZAS PRZYSZŁY DOKONANY:

ich Ich werde gebaut haben. Będę już mieć zbudowane.

du Du wirst gebaut haben. Będziesz już mieć zbudowane.

er Er wird gebaut haben. On będzie już mieć zbudowane.

sie Sie wird gebaut haben. Ona będzie już mieć zbudowane.

es Es wird gebaut haben. Ono będzie już mieć zbudowane.

wir Wir werden gebaut haben. Będziemy już mieć zbudowane.

ihr Ihr werdet gebaut haben. Będziecie już mieć zbudowane.

sie Sie werden gebaut haben. Oni/one będą już mieć zbudowane.

Sie Sie werden gebaut haben. Pan/Pani/Państwo będą już mieć zbudowane. (forma grzecznościowa)

6- CZASY STRONY BIERNEJ:

STRONA BIERNA — CZAS TERAŹNIEJSZY:

ich werde gebaut Jestem budowany/budowana*

du wirst gebaut Jesteś budowany/budowana

er/sie/es wird gebaut On/ona/ono jest budowany/budowana/budowane

wir werden gebaut Jesteśmy budowani/budowane

ihr werdet gebaut Jesteście budowani/budowane

sie/Sie werden gebaut Oni/one są budowani/budowane; Pan/Pani/Państwo są budowani/budowane

STRONA BIERNA — CZAS PRZESZŁY:

ich wurde gebaut Byłem/Byłam budowany/budowana / zostałem/zostałam zbudowany/zbudowana

du wurdest gebaut Byłeś/Byłaś budowany/budowana / zostałeś/zostałaś zbudowany/zbudowana

er/sie/es wurde gebaut On/ona/ono było budowane / zostało zbudowane

wir wurden gebaut Byliśmy/byłyśmy budowani/budowane

ihr wurdet gebaut Byliście/byłyście budowani/budowane

sie/Sie wurden gebaut Oni/one byli/były budowani/budowane; Pan/Pani/Państwo byli/były budowani/budowane

STRONA BIERNA — CZAS PRZYSZŁY:

ich werde gebaut werden Zostanę zbudowany/zbudowana

du wirst gebaut werden Zostaniesz zbudowany/zbudowana

er/sie/es wird gebaut werden On/ona/ono zostanie zbudowany/zbudowana/zbudowane

wir werden gebaut werden Zostaniemy zbudowani/zbudowane

ihr werdet gebaut werden Zostaniecie zbudowani/zbudowane

sie/Sie werden gebaut werden Oni/one zostaną zbudowani/zbudowane; Pan/Pani/Państwo zostaną zbudowani/zbudowane

STRONA BIERNA — CZAS PRZESZŁY PERFEKT:

ich bin gebaut worden Zostałem/zostałam zbudowany/zbudowana

du bist gebaut worden Zostałeś/zostałaś zbudowany/zbudowana

er/sie/es ist gebaut worden On/ona/ono zostało zbudowane

wir sind gebaut worden Zostaliśmy/zostałyśmy zbudowani/zbudowane

ihr seid gebaut worden Zostaliście/zostałyście zbudowani/zbudowane

sie/Sie sind gebaut worden Oni/one zostali/zostały zbudowani/zbudowane; Pan/Pani/Państwo zostali/zostały zbudowani/zbudowane

STRONA BIERNA — CZAS ZAPRZESZŁY:

ich war gebaut worden Zostałem/zostałam wcześniej zbudowany/zbudowana

du warst gebaut worden Zostałeś/zostałaś wcześniej zbudowany/zbudowana

er/sie/es war gebaut worden On/ona/ono zostało wcześniej zbudowane

wir waren gebaut worden Zostaliśmy/zostałyśmy wcześniej zbudowani/zbudowane

ihr wart gebaut worden Zostaliście/zostałyście wcześniej zbudowani/zbudowane

sie/Sie waren gebaut worden Oni/one zostali/zostały wcześniej zbudowani/zbudowane; Pan/Pani/Państwo zostali/zostały wcześniej zbudowani/zbudowane

STRONA BIERNA — CZAS PRZYSZŁY DOKONANY:

ich werde gebaut worden sein Będę już zbudowany/zbudowana

du wirst gebaut worden sein Będziesz już zbudowany/zbudowana

er/sie/es wird gebaut worden sein On/ona/ono będzie już zbudowany/zbudowana/zbudowane

wir werden gebaut worden sein Będziemy już zbudowani/zbudowane

ihr werdet gebaut worden sein Będziecie już zbudowani/zbudowane

sie/Sie werden gebaut worden sein Oni/one będą już zbudowani/zbudowane; Pan/Pani/Państwo będą już zbudowani/zbudowane

7- PRZECZENIA:

Czasownik nicht Ich arbeite nicht. Nie pracuję.

Przymiotnik nicht Das ist nicht groß. To nie jest duże.

Przysłówek nicht Er fährt nicht schnell. On nie jedzie szybko.

Rzeczownik z rodzajnikiem określonym nicht Ich kenne den Mann nicht. Nie znam tego mężczyzny.

Nazwa własna nicht Ich kenne Maria nicht. Nie znam Marii.

Rzeczownik nieokreślony kein Ich habe kein Auto. Nie mam samochodu.

Nikt niemand Niemand kommt heute. Nikt dzisiaj nie przyjdzie.

Nic nichts Ich sehe nichts. Nic nie widzę.

Nigdy nie / niemals Ich komme nie zu spät. Nigdy się nie spóźniam.

Ani... ani weder ... noch Weder er noch ich kenne sie. Ani on, ani ja jej nie znamy.

<>8- PYTANIA:<>

PYTANIA TYPU TAK/NIE:

(Czasownik [lub wyraz występujący po podmiocie]) + (podmiot) + (reszta zdania)

SŁOWA PYTAJĄCE:

wer kto

wen kogo (biernik)

wem komu (celownik)

wessen czyj/czyja/czyje

was co

wann kiedy

wo gdzie

wohin dokąd

woher skąd

warum dlaczego

weshalb dlaczego

wieso dlaczego

wie jak

wie viel ile (rzeczowniki niepoliczalne)

wie viele ile (rzeczowniki policzalne)

welcher który/która/które

seit wann od kiedy

bis wann do kiedy

(Słowo pytające) + (czasownik [lub wyraz występujący po podmiocie]) + (podmiot) + (reszta zdania)

<>9- PRZYSŁÓWKI:<

Niemiecki Polski

gut dobrze

schlecht źle

schnell szybko

langsam powoli

vorsichtig ostrożnie

sorgfältig starannie

aufmerksam uważnie

ruhig spokojnie

leise cicho

laut głośno

deutlich wyraźnie

klar jasno

einfach prosto / łatwo

leicht łatwo

schwer z trudem

schwierig z trudem

richtig poprawnie

falsch niepoprawnie

genau dokładnie / precyzyjnie

direkt bezpośrednio

indirekt pośrednio

gemeinsam wspólnie

zusammen razem

getrennt osobno

allein sam / samotnie

absichtlich umyślnie

bewusst świadomie

unbewusst nieświadomie

absichtslos nieumyślnie

versehentlich przez pomyłkę

zufällig przypadkowo / losowo

plötzlich nagle

unerwartet nieoczekiwanie

freiwillig dobrowolnie

gezwungenermaßen niedobrowolnie / pod przymusem

persönlich osobiście

öffentlich publicznie

privat prywatnie

normalerweise normalnie

üblicherweise zazwyczaj

grundsätzlich zasadniczo / fundamentalnie

tatsächlich faktycznie

praktisch praktycznie

theoretisch teoretycznie

gemeinsam łącznie

einzeln indywidualnie

teilweise częściowo

vollständig całkowicie

völlig całkowicie

vollkommen całkowicie

2. Przysłówki zakończone na -erweise

Są one szczególnie ważne przy wyrażaniu oceny mówiącego lub sposobu wykonania czynności.

Niemiecki Polski

glücklicherweise na szczęście

leider niestety

bedauerlicherweise niestety

möglicherweise być może

wahrscheinlich prawdopodobnie

verständlicherweise zrozumiale

überraschenderweise zaskakująco

erstaunlicherweise zadziwiająco

interessanterweise co ciekawe

merkwürdigerweise dziwnie

komischerweise dziwnie

seltsamerweise dziwnie

normalerweise normalnie

üblicherweise zazwyczaj

typischerweise typowo

natürlicherweise naturalnie

vernünftigerweise rozsądnie

logischerweise logicznie

erwartungsgemäß zgodnie z oczekiwaniami

erwartungsvollerweise z wyczekiwaniem

3. Przysłówki czasu — Czas

Niemiecki Polski

jetzt teraz

nun teraz

heute dzisiaj

gestern wczoraj

vorgestern przedwczoraj

morgen jutro

übermorgen pojutrze

früh wcześnie

spät późno

bald wkrótce

sofort natychmiast

gleich zaraz / wkrótce

gerade właśnie / obecnie

gerade eben dosłownie przed chwilą

eben przed chwilą / właśnie

soeben dopiero co

kürzlich ostatnio

neulich niedawno

kürzlichst najbardziej niedawno

vorher wcześniej / uprzednio

zuvor uprzednio

vorherig poprzedni

nachher później

danach potem

später później

inzwischen w międzyczasie / do tej pory

mittlerweile do tej pory / w międzyczasie

unterdessen w międzyczasie

derweil w międzyczasie

damals w tamtym czasie / wtedy

einst kiedyś / dawniej

früher dawniej / wcześniej

ehemals dawniej

einstweilen na razie

künftig w przyszłości

zukünftig w przyszłości

bald wkrótce

irgendwann kiedyś

irgendwann einmal kiedyś

irgendwann früher kiedyś wcześniej

niemals nigdy

nie nigdy

immer zawsze

stets zawsze

bereits już

schon już

noch wciąż / jeszcze

noch immer wciąż

wieder znowu

erneut ponownie

abermals ponownie

nochmals jeszcze raz

wiederholt wielokrotnie

weiterhin nadal / w dalszym ciągu

fortan odtąd

fortwährend nieustannie

ständig ciągle

dauernd nieustannie

ununterbrochen nieprzerwanie

inzwischen w międzyczasie / do tej pory

schließlich w końcu / ostatecznie

endlich wreszcie

zuletzt na koniec / ostatnio

letztlich ostatecznie

zuletzt na koniec

gleichzeitig jednocześnie

zugleich jednocześnie / w tym samym czasie

gleichzeitig w tym samym czasie

vorher wcześniej

zunächst początkowo / najpierw

anfangs początkowo

zuerst najpierw

erst dopiero wtedy / najpierw

anschließend następnie

danach potem

schließlich w końcu

zuletzt na koniec

4. Przysłówki częstotliwości — Częstotliwość

Niemiecki Polski

immer zawsze

stets zawsze

ständig ciągle

ständig nieustannie

oft często

häufig często

meistens w większości przypadków / zazwyczaj

meist przeważnie

gewöhnlich zazwyczaj

normalerweise normalnie

üblicherweise zazwyczaj

regelmäßig regularnie

gelegentlich okazjonalnie

manchmal czasami

bisweilen czasami

mitunter czasami

ab und zu od czasu do czasu

hin und wieder od czasu do czasu

selten rzadko

kaum prawie wcale / ledwo

fast nie prawie nigdy

nie nigdy

niemals nigdy

täglich codziennie

wöchentlich co tydzień

monatlich co miesiąc

jährlich corocznie

stündlich co godzinę

zweistündlich co dwie godziny

wiederholt wielokrotnie

mehrfach kilka razy

einmal raz

zweimal dwa razy

dreimal trzy razy

mehrmals kilka razy

jedes Mal za każdym razem

jedes Jahr co roku

täglich każdego dnia

5. Przysłówki miejsca — Miejsce

Niemiecki Polski

hier tutaj

dort tam

da tam

hierher tutaj / do tego miejsca

dorthin tam / do tamtego miejsca

dahin tam / do tamtego miejsca

hierhin tutaj

überall wszędzie

nirgends nigdzie

nirgendwo nigdzie

irgendwo gdzieś

anderswo gdzie indziej

oben na górze / na piętrze

unten na dole / na niższym piętrze

vorne z przodu

vorn z przodu

hinten z tyłu / z tyłu pomieszczenia

draußen na zewnątrz

drinnen wewnątrz

innen wewnątrz

außen na zewnątrz

links po lewej

rechts po prawej

daneben obok tego

davor przed tym

dahinter za tym

darüber nad tym / o tym

darunter pod tym

dazwischen pomiędzy nimi

daneben obok tego

ringsum dookoła

herum wokół

überallher zewsząd

irgendwohin gdzieś / dokądś

irgendwoher skądś

nirgendwohin donikąd

nirgendwoher nie wiadomo skąd

hierzulande w tym kraju

dortzulande w tamtym kraju / regionie

andernorts gdzie indziej

heim w kierunku domu

zuhause w domu

zu Hause w domu

6. Przysłówki kierunku i ruchu

Niemiecki Polski

hin w tamtym kierunku / od siebie

her w kierunku tutaj

hinaus na zewnątrz / na zewnątrz w kierunku oddalonym

herein do środka / do wewnątrz

hinein do środka / do wewnątrz

heraus na zewnątrz / na zewnątrz w kierunku tutaj

hinauf w górę

herauf w górę, w kierunku tutaj

hinunter w dół

herunter w dół, w kierunku tutaj

hinweg precz / z dala

vorbei obok / mimo

zurück z powrotem

vorwärts do przodu

rückwärts do tyłu

aufwärts w górę

abwärts w dół

seitwärts w bok

heimwärts w kierunku domu

weg precz / z dala

fort precz / z dala

weiter dalej / naprzód

entgegen w kierunku

herum wokół

entlang wzdłuż

7. Przysłówki stopnia — Stopień

Niemiecki Polski

sehr bardzo

äußerst niezwykle

extrem ekstremalnie

besonders szczególnie

ausgesprochen niezwykle / wyraźnie

außerordentlich nadzwyczajnie

höchst w wysoce / niezwykle

überaus nadzwyczajnie

ziemlich dość / całkiem

recht dość / raczej

ziemlich dość

relativ względnie

vergleichsweise stosunkowo

besonders szczególnie

ganz całkiem / zupełnie

völlig całkowicie

vollkommen całkowicie

total całkowicie

absolut absolutnie

vollständig całkowicie

beinahe prawie

fast prawie

nahezu niemal

kaum prawie wcale

nur tylko

bloß jedynie / tylko

lediglich jedynie / tylko

etwas trochę

ein wenig trochę

wenig mało

einigermaßen w miarę / do pewnego stopnia

teilweise częściowo

weitgehend w dużej mierze

größtenteils w przeważającej części

überwiegend przeważnie

annähernd w przybliżeniu

ungefähr około

etwa w przybliżeniu / około

circa około

genug wystarczająco

ausreichend wystarczająco

übermäßig nadmiernie

zu zbyt

allzu nadmiernie / zbyt

dermaßen do takiego stopnia

derart tak / do takiego stopnia

so tak

derart viel tak dużo

derart wenig tak mało

8. Przysłówki ilości

Niemiecki Polski

viel dużo

wenig mało

mehr więcej

weniger mniej

genug wystarczająco

ausreichend wystarczająco

reichlich obficie / pod dostatkiem

kaum prawie wcale

beinahe prawie

fast prawie

ungefähr w przybliżeniu

etwa około

annähernd w przybliżeniu

größtenteils w większości

teilweise częściowo

vollständig całkowicie

insgesamt łącznie / w sumie

zusammen razem

einzeln indywidualnie

doppelt dwa razy / podwójnie

dreifach trzykrotnie / potrójnie

mehrfach wielokrotnie

einmal raz

zweimal dwa razy

dreimal trzy razy

9. Przysłówki pewności

Niemiecki Polski

sicherlich z pewnością

sicher z pewnością / na pewno

gewiss z pewnością

zweifellos bez wątpienia

unzweifelhaft bez wątpienia

definitiv zdecydowanie

bestimmt zdecydowanie / na pewno

eindeutig wyraźnie / jednoznacznie

tatsächlich faktycznie / rzeczywiście

wirklich naprawdę / rzeczywiście

wahrlich prawdziwie

zweifelsohne bez cienia wątpliwości

selbstverständlich naturalnie / oczywiście

natürlich naturalnie / oczywiście

offensichtlich ewidentnie

offenbar prawdopodobnie / ewidentnie

klarerweise wyraźnie

eindeutig zdecydowanie / wyraźnie

10. Przysłówki prawdopodobieństwa

Niemiecki Polski

wahrscheinlich prawdopodobnie

vermutlich przypuszczalnie / prawdopodobnie

wahrscheinlich prawdopodobnie

möglicherweise być może

vielleicht być może / może

eventuell ewentualnie / być może

womöglich być może

mutmaßlich przypuszczalnie

angeblich rzekomo

scheinbar pozornie / jak się wydaje

anscheinend podobno / jak się wydaje

offenbar jak się wydaje

wohl prawdopodobnie / przypuszczalnie

wohl kaum raczej mało prawdopodobne

höchstwahrscheinlich z największym prawdopodobieństwem

möglicherweise być może

unter Umständen w pewnych okolicznościach / być może

11. Przysłówki przeczące

Niemiecki Polski

nicht nie

nie nigdy

niemals nigdy

nirgendwo nigdzie

nirgends nigdzie

keineswegs w żadnym razie

keinesfalls pod żadnym pozorem

überhaupt nicht wcale nie

längst nicht daleko od tego

noch nicht jeszcze nie

nicht mehr już nie

niemals mehr nigdy więcej

nirgendwohin donikąd

nirgendwoher nie wiadomo skąd

kaum prawie wcale

keineswegs w żaden sposób

keinesfalls w żadnym razie

Ważne

nicht jest główną partykułą przeczącą:

Ich komme nicht.

= Nie przychodzę.

noch nicht

= jeszcze nie

nicht mehr

= już nie

12. Przysłówki pytajne

Niemiecki Polski

wie? jak?

wo? gdzie?

wohin? dokąd?

woher? skąd?

wann? kiedy?

warum? dlaczego?

weshalb? dlaczego?

wieso? dlaczego?

weswegen? z jakiego powodu?

wie lange? jak długo?

wie oft? jak często?

wie viel? ile?

wie viele? ile? / jak wiele?

wie sehr? jak bardzo? / w jakim stopniu?

wie weit? jak daleko?

wie schnell? jak szybko?

wie langsam? jak powoli?

wie gut? jak dobrze?

wie schlecht? jak źle?

13. Przysłówki względne

Język niemiecki ma szczególnie ważny system połączeń wo(r)- / da(r)-.

Niemiecki Polski

wo gdzie

wobei przy czym / gdzie

worin w którym

worauf na którym

worüber o którym

womit z którym

wofür dla którego

wovon z którego / o którym

woran na którym / o którym

worunter pod którym

worüber o którym

wodurch przez który

weshalb z jakiego powodu / dlaczego

weswegen z jakiego powodu

warum dlaczego

weshalb dlaczego

wozu w jakim celu

wonach za którym / według którego

worgegen przeciwko któremu

worbei przy którym

Przykład:

Das ist der Grund, warum ich gehe.

= To jest powód, dla którego odchodzę.

14. Przysłówki zaimkowe — da(r)-

Są one niezwykle ważne w języku niemieckim.

Niemiecki Polski

dabei przy tym / wykonując tę czynność

dafür za to

dagegen przeciwko temu

damit z tym

danach po tym

daneben obok tego

davon z tego / o tym

dazu do tego / dodatkowo

darin w tym

darauf na tym / na to

darüber o tym / ponad tym

darunter pod tym

daraus z tego / z wnętrza tego

davor przed tym

dahinter za tym

daher stamtąd / dlatego

dahin tam / do tamtego miejsca

dahingegen dla kontrastu

dadurch przez to / dzięki temu

dagegen przeciwko temu

darum z tego powodu / dlatego

deshalb dlatego

deswegen dlatego

hierzu do tego

hierbei przy tym

hierfür do tego / na ten cel

hiermit tym / za pomocą tego

hierdurch przez to

hierauf po tym / na to

hierüber o tym

hiervon stąd / od tego

hierin w tym

hierunter pod tym

15. Przysłówki wskazujące

Niemiecki Polski

so tak / w ten sposób

ebenso tak samo

genauso dokładnie tak

genauso właśnie tak jak

derart w taki sposób

dermaßen do takiego stopnia

dadurch w ten sposób

damit z tym

dafür za to

dagegen przeciwko temu

davon z tego / od tego

dazu do tego

deshalb dlatego

deswegen z tego powodu

daher dlatego / stamtąd

dahinter za tym

darüber nad tym / o tym

darunter pod tym

darin w tym

darauf na tym

daraus z tego

16. Przysłówki skupiające uwagę

Niemiecki Polski

nur tylko

bloß jedynie / tylko

lediglich jedynie

ausschließlich wyłącznie

allein tylko / samotnie

gerade dokładnie / właśnie

genau dokładnie

ausgerechnet właśnie to / akurat

besonders szczególnie

insbesondere w szczególności

vor allem przede wszystkim

hauptsächlich głównie

überwiegend przeważnie

sogar nawet

selbst nawet / sam

auch także / również

ebenfalls także / podobnie

ebenso podobnie

gerade dokładnie

ausgerechnet właśnie / ze wszystkich osób lub rzeczy

schon już / nawet

erst dopiero / dopiero wtedy

noch wciąż / nawet

überhaupt w ogóle / generalnie

17. Przysłówki ograniczające

Niemiecki Polski

nur tylko

bloß tylko / jedynie

lediglich jedynie

allein tylko

ausschließlich wyłącznie

einzig jedynie / tylko

einzig und allein jedynie / wyłącznie

wenigstens przynajmniej

zumindest przynajmniej

immerhin przynajmniej / mimo wszystko

bestenfalls w najlepszym razie

schlimmstenfalls w najgorszym razie

höchstens najwyżej

mindestens co najmniej

maximal maksymalnie / najwyżej

wenigstens przynajmniej

18. Przysłówki dodające informacje

Niemiecki Polski

auch także / również

ebenfalls także / podobnie

ebenso podobnie

außerdem poza tym / ponadto

zudem co więcej

darüber hinaus ponadto / oprócz tego

zusätzlich dodatkowo

ferner ponadto

weiterhin ponadto / nadal

ebenso równie / podobnie

noch także / dodatkowo

obendrein na dodatek

darüber hinaus dodatkowo

zusätzlich dodatkowo

19. Przysłówki kontrastu i ustępstwa

Niemiecki Polski

jedoch jednak

allerdings jednak / trzeba przyznać

trotzdem mimo to / pomimo tego

dennoch mimo to

immerhin mimo wszystko / przynajmniej

dagegen dla kontrastu

hingegen z drugiej strony / podczas gdy

andererseits z drugiej strony

stattdessen zamiast tego

vielmehr raczej

vielmehr zamiast tego / raczej

demgegenüber w przeciwieństwie do tego

gleichwohl mimo to

nichtsdestoweniger niemniej jednak

trotzdem mimo to

dennoch mimo to

20. Przysłówki przyczyny i powodu

Niemiecki Polski

deshalb dlatego / z tego powodu

deswegen dlatego

daher dlatego

darum dlatego

deshalb z tego powodu

folglich w konsekwencji

demzufolge w konsekwencji

somit zatem

demnach w związku z tym

insofern o tyle, o ile

dadurch dzięki temu

aus diesem Grund z tego powodu

aus diesem Grunde z tego powodu

21. Przysłówki skutku

Niemiecki Polski

daher dlatego

deshalb dlatego

deswegen dlatego

darum dlatego

folglich w konsekwencji

somit zatem

demnach w związku z tym

infolgedessen w konsekwencji

dementsprechend odpowiednio

entsprechend odpowiednio

dadurch dzięki temu

schließlich ostatecznie / w końcu

letztlich ostatecznie

22. Przysłówki kolejności

Niemiecki Polski

zuerst najpierw

zunächst początkowo / najpierw

anfangs początkowo

erstens po pierwsze

zweitens po drugie

drittens po trzecie

danach potem

anschließend następnie

dann następnie

danach po tym

daraufhin potem / po tym

inzwischen w międzyczasie

unterdessen w międzyczasie

gleichzeitig jednocześnie

zugleich w tym samym czasie

schließlich w końcu

endlich wreszcie

zuletzt na koniec

abschließend na koniec / podsumowując

23. Przysłówki przybliżenia

Niemiecki Polski

etwa około / w przybliżeniu

ungefähr w przybliżeniu

circa około

rund około

annähernd w przybliżeniu

nahezu niemal

fast prawie

beinahe prawie

ungefähr mniej więcej

grob z grubsza

etwa w przybliżeniu

schätzungsweise szacunkowo / według szacunków

durchschnittlich średnio

Przykład:

etwa zehn Personen

= około dziesięciu osób

ungefähr fünf Kilometer

= około pięciu kilometrów

24. Przysłówki porównawcze

Niemiecki Polski

mehr więcej

weniger mniej

ebenso równie

genauso tak samo

gleichermaßen w równym stopniu

stärker mocniej

schwächer słabiej

besser lepiej

schlechter gorzej

am meisten najbardziej / najwięcej

am wenigsten najmniej

eher raczej / bardziej prawdopodobnie

lieber chętniej / raczej

am liebsten najchętniej

höchstens najwyżej

mindestens co najmniej

25. Przysłówki w stopniu najwyższym

Niemiecki Polski

am besten najlepiej

am schlechtesten najgorzej

am schnellsten najszybciej

am langsamsten najwolniej

am meisten najbardziej / najwięcej

am wenigsten najmniej

möglichst jak najbardziej ... / tak ... jak to możliwe

höchstmöglich najwyżej, jak to możliwe

schnellstmöglich najszybciej, jak to możliwe

baldmöglichst najszybciej, jak to możliwe

26. Przysłówki wyrażające stosunek mówiącego

Niemiecki Polski

glücklicherweise na szczęście

leider niestety

hoffentlich miejmy nadzieję

sicherlich z pewnością

wahrscheinlich prawdopodobnie

vermutlich przypuszczalnie

möglicherweise być może

tatsächlich faktycznie

wirklich naprawdę

ehrlich gesagt szczerze mówiąc

offen gesagt mówiąc otwarcie

selbstverständlich naturalnie / oczywiście

natürlich naturalnie

überraschenderweise zaskakująco

erstaunlicherweise zadziwiająco

interessanterweise co ciekawe

merkwürdigerweise dziwnie

seltsamerweise dziwnie

verständlicherweise zrozumiale

bedauerlicherweise niestety

27. Przysłówki celu i zamiaru

Niemiecki Polski

absichtlich umyślnie

bewusst celowo / świadomie

gezielt celowo / konkretnie

vorsätzlich umyślnie

zweckmäßig celowo / odpowiednio

absichtslos nieumyślnie

versehentlich przypadkowo

zufällig przypadkowo / przez przypadek

extra specjalnie / celowo

eigens specjalnie / wyraźnie

Przykłady:

Er hat es absichtlich gemacht.

= Zrobił to celowo.

Ich habe ihn zufällig getroffen.

= Spotkałem go przypadkiem.

28. Przysłówki oznaczające „ponownie”

Niemiecki Polski

wieder znowu

erneut ponownie

nochmals jeszcze raz

noch einmal jeszcze raz

abermals ponownie

wiederum znowu / z kolei

neuerlich ponownie / niedawno

wiederholt wielokrotnie

29. Przysłówki oznaczające „wciąż / jeszcze”

Niemiecki Polski

noch wciąż / jeszcze

noch immer wciąż

immer noch wciąż

weiterhin nadal / w dalszym ciągu

nach wie vor nadal / tak jak wcześniej

bislang jak dotąd / do tej pory

bisher jak dotąd

bis jetzt do tej pory

bisher noch wciąż, jak dotąd

30. Przysłówki oznaczające „już”

Niemiecki Polski

schon już

bereits już

längst dawno temu / już

mittlerweile do tej pory

inzwischen do tej pory

nunmehr teraz / do tej pory

31. Przysłówki oznaczające „już nie”

Niemiecki Polski

nicht mehr już nie

nicht länger już nie

längst nicht mehr już od dawna nie

keineswegs mehr już w żadnym razie

32. Przysłówki oznaczające „w ogóle” i wzmacniające

Niemiecki Polski

überhaupt w ogóle

überhaupt nicht wcale nie

völlig całkowicie

ganz całkowicie

absolut absolutnie

total całkowicie

wirklich naprawdę

tatsächlich faktycznie

besonders szczególnie

äußerst niezwykle

33. Pary przysłów korelatywnych

W języku niemieckim często stosuje się sparowane konstrukcje przysłówkowe.

Niemiecki Polski

je ... desto im ... tym

je ... umso im ... tym

sowohl ... als auch zarówno ... jak i

weder ... noch ani ... ani

entweder ... oder albo ... albo

nicht nur ... sondern auch nie tylko ... lecz także

einerseits ... andererseits z jednej strony ... z drugiej strony

teils ... teils częściowo ... częściowo

bald ... bald to ... to

mal ... mal czasami ... czasami

hier ... dort tutaj ... tam

sowohl ... als auch zarówno ... jak i

34. Przysłówki nieokreślone

Niemiecki Polski

irgendwo gdzieś

irgendwohin gdzieś / dokądś

irgendwoher skądś

irgendwann kiedyś

irgendwie jakoś

irgendwie w jakiś sposób

irgendwas jakoś / coś

irgendwo gdzieś

irgendwann einmal kiedyś

irgendwie anders w jakiś inny sposób

irgendwo anders gdzieś indziej

irgendwann später kiedyś później

irgendwo da gdzieś tam

35. Przeczące przysłówki nieokreślone

Niemiecki Polski

nirgendwo nigdzie

nirgends nigdzie

nirgendwohin donikąd

nirgendwoher nie wiadomo skąd

niemals nigdy

nie nigdy

keineswegs w żadnym razie

keinesfalls pod żadnym pozorem

überhaupt nicht wcale nie

36. System kierunkowy hin-/her-

Jest to ważny system przysłówków w języku niemieckim.

Niemiecki Polski

hin w tamtym kierunku

her w kierunku tutaj

dahin tam

daher stamtąd / dlatego

dorthin do tamtego miejsca

hierhin tutaj

hierher tutaj

dorthin do tamtego miejsca

dorther stamtąd

hierher w kierunku tutaj

hierhin tutaj

wohin dokąd

woher skąd

irgendwohin gdzieś

irgendwoher skądś

nirgendwohin donikąd

nirgendwoher nie wiadomo skąd

37. Bardzo częste niemieckie przysłówki gramatyczne

Są one szczególnie ważne, ponieważ często wpływają na strukturę zdania lub jego znaczenie.

Niemiecki Polski

auch także

nur tylko

schon już

noch wciąż / jeszcze

erst dopiero / dopiero wtedy

gerade właśnie / obecnie

eben właśnie / po prostu

bloß jedynie / tylko

bereits już

wieder znowu

immer zawsze

nie nigdy

einmal raz

überhaupt w ogóle

sogar nawet

selbst nawet

doch przecież / jednak / wzmocnienie wypowiedzi

ja rzeczywiście / jak wiadomo

mal raz / po prostu

denn wtedy / przecież

wohl prawdopodobnie

etwa być może / około

nämlich mianowicie / ponieważ

eigentlich właściwie / naprawdę

jedenfalls w każdym razie

immerhin przynajmniej / mimo wszystko

allerdings jednak

dennoch mimo to

trotzdem mimo to

bereits już

jedenfalls tak czy inaczej

schließlich przecież / w końcu

38. Niemieckie partykuły modalne

Nie są to zwykłe przysłówki, ale ponieważ wyrażają nastawienie, oczekiwanie, nacisk lub modalność rozmowy, często uwzględnia się je w obszernych listach niemieckich „słów modalnych”.

Niemiecki Polski / funkcja

ja rzeczywiście / jak wiadomo

doch przecież / wbrew oczekiwaniom

mal po prostu / tylko

eben po prostu / tak już jest

halt po prostu / właśnie

wohl prawdopodobnie / przypuszczalnie

denn wtedy / w pytaniach: właściwie, przecież

bloß po prostu / jedynie

nur po prostu / tylko

schon już / rzeczywiście

eigentlich właściwie / naprawdę

etwa być może / przypadkiem

überhaupt w ogóle

auch także / nawet

ruhig swobodnie / śmiało

gerade dokładnie / właśnie

selbst nawet

Przykład:

Komm doch mit!

= Chodź z nami!

Das ist halt so.

= Tak już po prostu jest.

Was machst du denn?

= Co ty właściwie robisz?

Du kannst ruhig gehen.

= Możesz śmiało iść.

39. Przysłówki dyskursywne

Niemiecki Polski

außerdem poza tym

übrigens przy okazji

jedenfalls w każdym razie

allerdings jednak

dennoch mimo to

trotzdem mimo to

daher dlatego

deshalb dlatego

deswegen dlatego

somit zatem

folglich w konsekwencji

demnach w związku z tym

zunächst początkowo

anschließend następnie

schließlich w końcu

insgesamt ogólnie

grundsätzlich zasadniczo

generell ogólnie

allgemein ogólnie

insbesondere w szczególności

beispielsweise na przykład

etwa na przykład / w przybliżeniu

nämlich mianowicie

tatsächlich faktycznie

eigentlich właściwie

ehrlich gesagt szczerze mówiąc

kurz gesagt krótko mówiąc

zusammenfassend podsumowując

letztlich ostatecznie

abschließend na zakończenie

40. Przykłady / uszczegółowienie

Niemiecki Polski

beispielsweise na przykład

zum Beispiel na przykład

etwa na przykład

insbesondere w szczególności

nämlich mianowicie

konkret konkretnie

genauer gesagt mówiąc dokładniej

genauer dokładniej

vor allem przede wszystkim

hauptsächlich głównie

speziell specjalnie / konkretnie

ausdrücklich wyraźnie

41. Uogólnienie / ogólne spojrzenie

Niemiecki Polski

allgemein ogólnie

generell ogólnie

grundsätzlich zasadniczo / ogólnie

insgesamt ogólnie / łącznie

größtenteils w przeważającej części

überwiegend przeważnie

hauptsächlich głównie

im Allgemeinen ogólnie

allgemein gesagt ogólnie mówiąc

insgesamt gesehen ogólnie rzecz biorąc

42. Ważne sposoby tworzenia przysłówków w języku niemieckim

Język niemiecki jest szczególnie produktywny pod tym względem, dlatego wiele przymiotników może pełnić funkcję przysłówków bez zmiany formy:

Przymiotnik Użycie przysłówkowe Polski

schnell schnell szybko

langsam langsam powoli

gut gut dobrze

schlecht schlecht źle

vorsichtig vorsichtig ostrożnie

deutlich deutlich wyraźnie

ruhig ruhig spokojnie

direkt direkt bezpośrednio

Niemiecki wykorzystuje również końcówkę -erweise:

glücklich → glücklicherweise

= na szczęście

verständlicherweise

= zrozumiale

überraschenderweise

= zaskakująco

normalerweise

= normalnie

Najważniejsze rozróżnienie

W języku niemieckim istnieją trzy nakładające się na siebie grupy, które uczący się często nazywają po prostu „przysłówkami”:

Właściwe przysłówki leksykalne:

heute = dzisiaj, dort = tam, schnell = szybko, oft = często.

Przysłówki zaimkowe:

dafür = za to, damit = z tym, darauf = na tym, worüber = o czym / o którym.

Partykuły modalne i dyskursywne:

doch, ja, mal, eben, halt, wohl, denn itd.

<>10- SPÓJNIKI:<>

Niemiecki Polski

und i

oder albo / lub

aber ale

denn ponieważ / bo

sondern lecz / ale za to

doch ale / jednak

beziehungsweise albo / odpowiednio

bzw. albo / odpowiednio

sowie jak również / i

beziehungsweise auch albo również

sowohl ... als auch zarówno ... jak i

weder ... noch ani ... ani

entweder ... oder albo ... albo

nicht nur ... sondern auch nie tylko ... lecz także

zwar ... aber wprawdzie ... ale

einerseits ... andererseits z jednej strony ... z drugiej strony

teils ... teils częściowo ... częściowo

bald ... bald raz ... raz

mal ... mal raz ... raz

weder ... noch ani ... ani

Sześć podstawowych spójników

und — i

oder — albo / lub

aber — ale

denn — ponieważ / bo

sondern — lecz / ale za to

doch — ale / jednak

Przykład:

Ich lerne Deutsch, und mein Bruder lernt Französisch.

= Uczę się niemieckiego, a mój brat uczy się francuskiego.

2. Spójniki podrzędne — unterordnende Konjunktionen

Wprowadzają zdania podrzędne i zazwyczaj przesuwają odmieniony czasownik na koniec zdania.

Niemiecki Polski

dass że

ob czy

weil ponieważ / bo

da ponieważ / skoro

zumal zwłaszcza że

obwohl chociaż

obgleich chociaż

obschon chociaż

wenngleich chociaż / mimo że

während podczas gdy / natomiast

wohingegen podczas gdy / natomiast

nachdem po tym, jak

bevor zanim

ehe zanim

bis dopóki / aż do momentu, gdy

seit odkąd

seitdem odkąd

sobald gdy tylko

sowie gdy tylko / jak tylko

solange dopóki / tak długo, jak

sooft ilekroć / tak często, jak

wenn kiedy / jeśli

wann kiedy — w pytaniach zależnych

als kiedy — jednorazowe wydarzenie w przeszłości

immer wenn ilekroć

jedes Mal wenn za każdym razem, gdy

falls jeśli / na wypadek gdyby

sofern pod warunkiem że / o ile

soweit o ile / w takim zakresie, w jakim

vorausgesetzt, dass pod warunkiem że

unter der Bedingung, dass pod warunkiem że

es sei denn, dass chyba że

ohne dass nie ... / bez tego, żeby

anstatt dass zamiast tego, żeby

statt dass zamiast tego, żeby

damit aby / tak aby

auf dass aby / tak aby

indem poprzez / podczas gdy

dadurch dass poprzez to, że

als ob jak gdyby

als wenn jak gdyby

als wäre jak gdyby ... był

als hätte jak gdyby ... miał

wie jak / w taki sposób, w jaki

je im ...

sofern nicht chyba że / jeśli nie

ohne dass bez tego, żeby

als dass niż / tak ... że

umso ... als tym bardziej ... niż

soweit o ile / w takim zakresie, w jakim

insofern als o tyle, o ile

außer dass z wyjątkiem tego, że

außer wenn z wyjątkiem sytuacji, gdy

nachdem po tym, jak

seitdem odkąd

solange dopóki / tak długo, jak

bis dopóki / aż do momentu, gdy

3. dass — że

dass wprowadza zdanie podrzędne dopełnieniowe.

Ich weiß, dass er kommt.

= Wiem, że on przychodzi.

Sie sagt, dass sie müde ist.

= Ona mówi, że jest zmęczona.

4. ob — czy

Używany w zależnych pytaniach typu tak/nie.

Ich weiß nicht, ob er kommt.

= Nie wiem, czy on przychodzi.

Sie fragt, ob du Zeit hast.

= Ona pyta, czy masz czas.

5. Spójniki przyczyny

Niemiecki Polski

weil ponieważ / bo

da ponieważ / skoro

zumal zwłaszcza że

nachdem odkąd / po tym, jak

denn ponieważ / bo

dadurch, dass poprzez to, że

aus dem Grund, dass z tego powodu, że

Przykłady

Ich bleibe zu Hause, weil ich krank bin.

= Zostaję w domu, ponieważ jestem chory/chora.

Da es regnet, bleibe ich zu Hause.

= Ponieważ pada deszcz, zostaję w domu.

Er kommt nicht, zumal er keine Zeit hat.

= On nie przychodzi, zwłaszcza że nie ma czasu.

6. Spójniki skutku / konsekwencji

Niemiecki Polski

sodass tak że / tak ... że

so dass tak że / tak ... że

als dass niż / tak ... że

derart, dass tak ... że

dermaßen, dass do tego stopnia, że

so ... dass tak ... że

so sehr ... dass tak bardzo ... że

so viel ... dass tyle ... że

so viele ... dass tak wiele ... że

Przykład:

Er war so müde, dass er einschlief.

= Był tak zmęczony, że zasnął.

7. Spójniki warunkowe

Niemiecki Polski

wenn jeśli / kiedy

falls jeśli / na wypadek gdyby

sofern pod warunkiem że

soweit o ile / pod warunkiem że

vorausgesetzt, dass pod warunkiem że

unter der Bedingung, dass pod warunkiem że

gesetzt den Fall, dass zakładając, że

angenommen, dass zakładając, że

für den Fall, dass na wypadek gdyby

es sei denn, dass chyba że

es sei denn chyba że

wenn nicht jeśli nie

sofern nicht chyba że / jeśli nie

falls nicht jeśli nie / chyba że

Przykłady

Wenn du Zeit hast, komm mit.

= Jeśli masz czas, chodź z nami.

Falls es regnet, bleiben wir zu Hause.

= Jeśli będzie padać, zostaniemy w domu.

Du kannst kommen, sofern du Zeit hast.

= Możesz przyjść, pod warunkiem że masz czas.

8. „Chyba że”

W języku niemieckim istnieje kilka sposobów wyrażenia znaczenia „chyba że”.

Niemiecki Polski

es sei denn chyba że

es sei denn, dass chyba że

wenn nicht chyba że / jeśli nie

falls nicht chyba że

sofern nicht chyba że

außer wenn z wyjątkiem sytuacji, gdy

außer dass z wyjątkiem tego, że

Przykład:

Ich komme, es sei denn, ich bin krank.

= Przyjdę, chyba że będę chory/chora.

Wir gehen spazieren, wenn es nicht regnet.

= Pójdziemy na spacer, chyba że będzie padać.

9. Spójniki przyzwalające — chociaż / mimo że

Niemiecki Polski

obwohl chociaż

obgleich chociaż

obschon chociaż

wenngleich chociaż

obzwar chociaż

trotzdem mimo to

auch wenn nawet jeśli / nawet gdy

selbst wenn nawet jeśli

wenn auch chociaż / mimo że

auch wenn mimo że

so sehr ... auch jakkolwiek bardzo

wie ... auch jakkolwiek ...

wer ... auch ktokolwiek ...

was ... auch cokolwiek ...

wo ... auch gdziekolwiek ...

wann ... auch kiedykolwiek ...

obwohl wprowadza zdanie podrzędne:

Obwohl er müde ist, arbeitet er.

= Chociaż jest zmęczony, pracuje.

10. „Nawet jeśli”

Niemiecki Polski

selbst wenn nawet jeśli

auch wenn nawet jeśli

wenn auch nawet jeśli / chociaż

selbst wenn auch nawet jeśli

sei es auch, dass nawet jeśli rzeczywiście tak jest, że

Przykład:

Selbst wenn es regnet, gehe ich.

= Nawet jeśli pada deszcz, pójdę.

11. Spójniki czasu

Kiedy

Niemiecki Polski

wenn kiedy

als kiedy

wann kiedy

sobald gdy tylko

sowie gdy tylko

sooft ilekroć / tak często, jak

immer wenn ilekroć

jedes Mal, wenn za każdym razem, gdy

während podczas gdy

solange dopóki / tak długo, jak

seit odkąd

seitdem odkąd

nachdem po tym, jak

bevor zanim

ehe zanim

bis dopóki / aż do momentu, gdy

wenn a als

Wenn ich Zeit habe, lese ich.

= Kiedy mam czas, czytam.

Als ich gestern nach Hause kam, regnete es.

= Kiedy wczoraj wróciłem/wróciłam do domu, padał deszcz.

Uproszczona zasada:

wenn → powtarzające się wydarzenia, teraźniejszość/przyszłość lub warunki

als → jedno zakończone wydarzenie w przeszłości

12. „Gdy tylko”

Niemiecki Polski

sobald gdy tylko

sowie gdy tylko

kaum dass zaledwie ... gdy / ledwie ... kiedy

sobald wie gdy tylko

Przykład:

Sobald er kommt, beginnen wir.

= Zaczniemy, gdy tylko przyjdzie.

13. „Podczas gdy”

Niemiecki Polski

während podczas gdy

solange tak długo, jak / podczas gdy

unterdessen w międzyczasie — zwykle przysłówek

indem podczas gdy / poprzez

Przykład:

Während ich koche, liest er.

= Podczas gdy gotuję, on czyta.

14. „Dopóki”

Niemiecki Polski

bis dopóki / aż do momentu, gdy

solange tak długo, jak / dopóki

bis dass dopóki — forma literacka / rzadsza

Przykład:

Warte, bis ich komme.

= Poczekaj, aż przyjdę.

15. „Zanim”

Niemiecki Polski

bevor zanim

ehe zanim

bevor dass zanim — forma niestandardowa, należy jej unikać

ehe dass zanim — forma archaiczna / literacka

Przykład:

Bevor ich gehe, esse ich.

= Zanim wyjdę, jem.

16. „Po tym, jak”

Niemiecki Polski

nachdem po tym, jak

sobald gdy tylko

seitdem od tego czasu / odkąd

Przykład:

Nachdem ich gegessen hatte, ging ich spazieren.

= Po tym, jak zjadłem/zjadłam, poszedłem/poszłam na spacer.

17. Spójniki celu

Niemiecki Polski

damit aby / tak aby

auf dass aby / tak aby

dass aby / tak aby

sodass tak że — wyraża skutek, a nie zwykle cel

um ... zu aby / w celu — konstrukcja bezokolicznikowa

damit

Ich lerne Deutsch, damit ich in Deutschland arbeiten kann.

= Uczę się niemieckiego, aby móc pracować w Niemczech.

um ... zu

Ich lerne Deutsch, um in Deutschland zu arbeiten.

= Uczę się niemieckiego, aby pracować w Niemczech.

18. Spójniki sposobu

Niemiecki Polski

indem poprzez / podczas gdy

wie jak / w jaki sposób

als ob jak gdyby

als wenn jak gdyby

als jako / jak

soweit o ile / w takim zakresie, w jakim

insofern als o tyle, o ile

Przykład:

Er lernt, indem er jeden Tag liest.

= Uczy się, czytając każdego dnia.

19. „Jak gdyby”

Niemiecki Polski

als ob jak gdyby

als wenn jak gdyby

als jak gdyby — w kontekstach potocznych / literackich

als wäre jak gdyby ... był

als hätte jak gdyby ... miał

als sei jak gdyby ... był

als hätte er jak gdyby on miał

Przykład:

Er tut so, als ob er alles wüsste.

= Zachowuje się, jak gdyby wszystko wiedział.

20. Spójniki porównawcze

Niemiecki Polski

wie jak / tak jak

als niż

als ob jak gdyby

als wenn jak gdyby

je ... desto im ... tym

je ... umso im ... tym

so ... wie tak ... jak

genauso ... wie dokładnie tak ... jak

ebenso ... wie równie ... jak

mehr ... als więcej ... niż

weniger ... als mniej ... niż

Przykłady:

Er ist größer als ich.

= Jest wyższy ode mnie.

Er ist so groß wie ich.

= Jest tak wysoki jak ja.

Je mehr du lernst, desto besser wirst du.

= Im więcej się uczysz, tym lepszy się stajesz.

21. Spójniki wyjątku

Niemiecki Polski

außer z wyjątkiem / oprócz

außer dass z wyjątkiem tego, że

außer wenn z wyjątkiem sytuacji, gdy

es sei denn chyba że

es sei denn, dass chyba że

abgesehen davon, dass pomijając fakt, że

Przykład:

Alle kamen, außer dass Peter fehlte.

Ta konstrukcja jest rzadka; zazwyczaj w języku niemieckim zdanie zostałoby sformułowane inaczej.

22. Spójniki alternatywy

Niemiecki Polski

oder albo / lub

entweder ... oder albo ... albo

beziehungsweise albo / odpowiednio

bzw. albo / odpowiednio

entweder ... beziehungsweise albo ... odpowiednio

sei es ... sei es czy to ... czy

ob ... oder czy ... czy

ob ... oder nicht czy ... czy nie

sei es ... oder czy to ... czy

Przykład:

Entweder du kommst, oder du bleibst hier.

= Albo przyjdziesz, albo zostaniesz tutaj.

23. Spójniki korelatywne

Są one szczególnie ważne w języku niemieckim.

Niemiecki Polski

sowohl ... als auch zarówno ... jak i

entweder ... oder albo ... albo

weder ... noch ani ... ani

nicht nur ... sondern auch nie tylko ... lecz także

zwar ... aber wprawdzie ... ale

einerseits ... andererseits z jednej strony ... z drugiej strony

je ... desto im ... tym

je ... umso im ... tym

teils ... teils częściowo ... częściowo

sowohl ... wie auch zarówno ... jak i

bald ... bald raz ... raz

mal ... mal raz ... raz

ob ... oder czy ... czy

sei es ... sei es czy to ... czy

einerseits ... anderseits z jednej strony ... z drugiej strony

nicht ... sondern nie ... lecz / nie ... ale za to

Przykłady

Sowohl Maria als auch Peter kommen.

= Zarówno Maria, jak i Peter przychodzą.

Weder Maria noch Peter kommt.

= Ani Maria, ani Peter nie przychodzi.

Nicht nur Maria, sondern auch Peter kommt.

= Przychodzi nie tylko Maria, lecz także Peter.

24. „Nie tylko ... lecz także”

nicht nur ... sondern auch

Er spricht nicht nur Deutsch, sondern auch Englisch.

= Mówi nie tylko po niemiecku, lecz także po angielsku.

25. „Ani ... ani”

weder ... noch

Ich spreche weder Deutsch noch Französisch.

= Nie mówię ani po niemiecku, ani po francusku.

26. „Albo ... albo”

entweder ... oder

Entweder gehen wir heute, oder wir gehen morgen.

= Albo pójdziemy dzisiaj, albo pójdziemy jutro.

27. „Zarówno ... jak i”

sowohl ... als auch

Sie spricht sowohl Deutsch als auch Englisch.

= Mówi zarówno po niemiecku, jak i po angielsku.

28. „Im więcej ... tym więcej”

Niemiecki Polski

je ... desto im ... tym

je ... umso im ... tym

je mehr ... desto mehr im więcej ... tym więcej

je weniger ... desto weniger im mniej ... tym mniej

je länger ... desto besser im dłużej ... tym lepiej

Przykład:

Je mehr du lernst, desto mehr weißt du.

= Im więcej się uczysz, tym więcej wiesz.

29. Spójniki wprowadzające zdania dopełnieniowe

Niemiecki Polski

dass że

ob czy

wie jak

wann kiedy

warum dlaczego

weshalb dlaczego

wieso dlaczego

wo gdzie

wohin dokąd

woher skąd

wer kto

was co

welcher który

Ściśle rzecz biorąc, wer, was, welcher, wann, warum itd. nie są wszystkie spójnikami; wprowadzają różne rodzaje zdań podrzędnych i pytających.

30. Wyrazy wprowadzające pytania zależne

Niemiecki Polski

ob czy

wann kiedy

wo gdzie

wohin dokąd

woher skąd

warum dlaczego

weshalb dlaczego

wieso dlaczego

wie jak

wie viel ile

wie viele ilu / ile

welcher który

Przykłady:

Ich weiß nicht, ob er kommt.

= Nie wiem, czy on przyjdzie.

Ich weiß nicht, wann er kommt.

= Nie wiem, kiedy on przyjdzie.

Ich weiß nicht, warum er gegangen ist.

= Nie wiem, dlaczego odszedł.

31. Spójniki warunku negatywnego

Niemiecki Polski

wenn nicht jeśli nie

falls nicht jeśli nie

sofern nicht chyba że

es sei denn chyba że

es sei denn, dass chyba że

außer wenn z wyjątkiem sytuacji, gdy

32. „Tak długo, jak / pod warunkiem że”

Niemiecki Polski

solange tak długo, jak

sofern pod warunkiem że

soweit o ile

vorausgesetzt, dass pod warunkiem że

unter der Bedingung, dass pod warunkiem że

solange wie tak długo, jak

Przykład:

Du kannst bleiben, solange du ruhig bist.

= Możesz zostać, tak długo, jak będziesz cicho.

33. „Bez”

Niemiecki Polski

ohne dass bez tego, żeby

ohne ... zu bez ...-ania / bez wykonywania jakiejś czynności

Przykład:

Er ging, ohne dass ich es bemerkte.

= Odszedł, nie zauważając tego przeze mnie.

Er ging, ohne sich zu verabschieden.

= Odszedł bez pożegnania.

ohne ... zu jest technicznie konstrukcją bezokolicznikową, a nie spójnikiem.

34. „Zamiast”

Niemiecki Polski

anstatt dass zamiast tego, żeby

statt dass zamiast tego, żeby

anstatt ... zu zamiast ... / zamiast wykonywać jakąś czynność

statt ... zu zamiast ... / zamiast wykonywać jakąś czynność

Przykład:

Er spielt, anstatt dass er arbeitet.

= Bawi się, zamiast pracować.

Częściej:

Er spielt, anstatt zu arbeiten.

= Bawi się, zamiast pracować.

35. Przyzwolenie z zaimkami nieokreślonymi

W języku niemieckim można tworzyć rozbudowane konstrukcje o znaczeniu „bez względu na to”:

Niemiecki Polski

wer auch immer ktokolwiek

was auch immer cokolwiek

wo auch immer gdziekolwiek

wann auch immer kiedykolwiek

wie auch immer jakkolwiek

welcher auch immer którykolwiek

wohin auch immer dokądkolwiek

woher auch immer skąd­kolwiek

wie sehr auch immer jakkolwiek bardzo

so ... auch jakkolwiek ...

Przykłady:

Wer auch immer kommt, ist willkommen.

= Każdy, kto przyjdzie, jest mile widziany.

Was auch immer du willst, kannst du haben.

= Możesz mieć wszystko, czego tylko chcesz.

36. Spójniki formalne / literackie

Niemiecki Polski

zumal zwłaszcza że

obgleich chociaż

obschon chociaż

obzwar chociaż

wenngleich chociaż

auf dass aby / tak aby

sofern pod warunkiem że

insofern als o tyle, o ile

zumal da zwłaszcza że

gesetzt den Fall, dass zakładając, że

auf den Fall, dass na wypadek gdyby

indes natomiast / jednak

indessen natomiast / jednak

nachdem po tym, jak

ehe zanim

sofern pod warunkiem że

37. Starsze / literackie spójniki

Niemiecki Polski

obzwar chociaż

obschon chociaż

obgleich chociaż

wenngleich chociaż

zumal zwłaszcza że

auf dass aby / tak aby

wiewohl chociaż

sintemal odkąd / ponieważ — forma archaiczna

dieweil podczas gdy / ponieważ — forma archaiczna / literacka

indes natomiast / w międzyczasie

indessen natomiast / w międzyczasie

insofern o tyle / w takim zakresie

insoweit o tyle / w takim zakresie

38. Wyrazy łączące często mylone ze spójnikami

Są one bardzo powszechne, ale technicznie są przysłówkami lub innymi elementami łączącymi, a nie spójnikami podrzędnymi.

Niemiecki Polski

deshalb dlatego

deswegen dlatego

daher stąd / dlatego

darum dlatego

trotzdem mimo to

dennoch jednak / mimo to

jedoch jednak

allerdings jednak / wprawdzie

außerdem ponadto

zudem co więcej

ferner ponadto

somit zatem

folglich w konsekwencji

demnach zgodnie z tym / zatem

hingegen natomiast / w przeciwieństwie do tego

dagegen w przeciwieństwie do tego

stattdessen zamiast tego

nämlich mianowicie

übrigens przy okazji

jedenfalls w każdym razie

schließlich w końcu / ostatecznie

immerhin mimo wszystko / przynajmniej

To rozróżnienie jest ważne, ponieważ te wyrazy zazwyczaj zachowują szyk zdania głównego:

Es regnet. Trotzdem gehe ich.

= Pada deszcz. Mimo to idę.

Porównaj:

Obwohl es regnet, gehe ich.

= Chociaż pada deszcz, idę.

Najważniejsza zasada dotycząca szyku wyrazów

Typ Przykład Szyk wyrazów

Współrzędny Ich komme, und er geht. normalny szyk zdania głównego

Podrzędny Ich bleibe, weil ich müde bin. odmieniony czasownik na końcu

Korelatywny Entweder komme ich, oder er geht. każde zdanie zachowuje swój normalny szyk

Przysłówek łączący Ich bin müde. Deshalb gehe ich. czasownik pozostaje na drugim miejscu

<>11- PRZYIMKI:<>

# Przyimek Znaczenie po polsku Przypadek

1 ab od, począwszy od Celownik

2 an przy, na, obok Celownik / Biernik

3 auf na, na powierzchnię Celownik / Biernik

4 aus z, ze środka Celownik

5 bei przy, w pobliżu, u Celownik

6 durch przez, za pomocą Biernik

7 entlang wzdłuż Biernik / Celownik / Dopełniacz

8 für dla, za Biernik

9 gegen przeciwko, około (o czasie) Biernik

10 gegenüber naprzeciwko Celownik

11 hinter za Celownik / Biernik

12 in w, do środka Celownik / Biernik

13 mit z, za pomocą Celownik

14 nach po, do Celownik

15 neben obok Celownik / Biernik

16 ohne bez Biernik

17 seit od, przez (okres) Celownik

18 über nad, ponad, przez, o Celownik / Biernik

19 um wokół, o, około Biernik

20 unter pod, wśród Celownik / Biernik

21 von z, od, przez Celownik

22 vor przed, z przodu Celownik / Biernik

23 wider przeciwko Biernik

24 zu do, przy Celownik

25 zwischen między Celownik / Biernik

2. Przyimki dwukierunkowe — Wechselpräpositionen

Przyjmują one:

Celownik → miejsce / położenie: Wo? = Gdzie?

Biernik → kierunek / cel ruchu: Wohin? = Dokąd?

Przyimek Znaczenie Przykład z celownikiem Przykład z biernikiem

an przy/na Das Bild hängt an der Wand. = Obraz wisi na ścianie. Ich hänge das Bild an die Wand. = Wieszam obraz na ścianie.

auf na/na powierzchnię Das Buch liegt auf dem Tisch. = Książka leży na stole. Ich lege das Buch auf den Tisch. = Kładę książkę na stół.

hinter za Er steht hinter dem Haus. = On stoi za domem. Er geht hinter das Haus. = On idzie za dom.

in w/do Sie ist in der Schule. = Ona jest w szkole. Sie geht in die Schule. = Ona idzie do szkoły.

neben obok Er sitzt neben mir. = On siedzi obok mnie. Er setzt sich neben mich. = On siada obok mnie.

über nad/ponad Die Lampe hängt über dem Tisch. = Lampa wisi nad stołem. Ich hänge die Lampe über den Tisch. = Wieszam lampę nad stołem.

unter pod Die Katze ist unter dem Tisch. = Kot jest pod stołem. Die Katze geht unter den Tisch. = Kot wchodzi pod stół.

vor przed Er steht vor dem Haus. = On stoi przed domem. Er geht vor das Haus. = On wychodzi przed dom.

zwischen między Er sitzt zwischen den Stühlen. = On siedzi między krzesłami. Er stellt sich zwischen die Stühle. = Ustawia się między krzesłami.

3. Przyimki łączące się z biernikiem

Są szczególnie ważne, ponieważ wymagają zawsze tego samego przypadku.

Przyimek Znaczenie

durch przez

für dla

gegen przeciwko; około (o czasie)

ohne bez

um wokół; o; około

wider przeciwko

entlang wzdłuż — często występuje po rzeczowniku

Przykłady

durch den Park — przez park

für meinen Freund — dla mojego przyjaciela

gegen die Wand — o ścianę / przeciwko ścianie

ohne dich — bez ciebie

um den Tisch — wokół stołu

wider den Willen — wbrew woli

4. Przyimki łączące się z celownikiem

Przyimek Znaczenie

ab od, począwszy od

aus z, ze środka

bei przy, w pobliżu, u

gegenüber naprzeciwko

mit z, za pomocą

nach po, do

seit od, przez (okres)

von z, od, przez

zu do, przy

Przykłady

ab Montag — począwszy od poniedziałku

aus dem Haus — z domu / z wnętrza domu

bei meinem Freund — u mojego przyjaciela

gegenüber dem Bahnhof — naprzeciwko dworca kolejowego

mit dem Auto — samochodem

nach Deutschland — do Niemiec

seit einem Jahr — od roku / przez rok

von meinem Bruder — od mojego brata

zu meiner Mutter — do mojej matki

5. Przyimki, które mogą łączyć się z różnymi przypadkami

Są to przyimki dwukierunkowe (Wechselpräpositionen):

Przyimek Celownik Biernik

an miejsce kierunek

auf miejsce kierunek

hinter miejsce kierunek

in miejsce kierunek

neben miejsce kierunek

über miejsce kierunek

unter miejsce kierunek

vor miejsce kierunek

zwischen miejsce kierunek

6. Przyimki łączące się z dopełniaczem

W języku niemieckim istnieje również wiele przyimków, które tradycyjnie wymagają dopełniacza.

# Przyimek Znaczenie

1 angesichts w obliczu

2 anlässlich z okazji

3 anhand na podstawie

4 aufgrund z powodu, na podstawie

5 außerhalb poza

6 beiderseits po obu stronach

7 diesseits po tej stronie

8 einschließlich włącznie z

9 exklusive z wyłączeniem

10 infolge w wyniku

11 innerhalb wewnątrz, w obrębie

12 jenseits po drugiej stronie, poza

13 kraft na mocy

14 längs wzdłuż

15 mangels z braku

16 oberhalb powyżej

17 seitens ze strony

18 unterhalb poniżej

19 unweit niedaleko od

20 zugunsten na korzyść

21 zulasten na niekorzyść / na koszt

22 zwecks w celu

23 halber dla dobra / ze względu na

24 trotz pomimo

25 während podczas

26 wegen z powodu

27 diesseits po tej stronie

28 jenseits po drugiej stronie / poza

29 statt zamiast

30 anstatt zamiast

Przykłady

wegen des Wetters — z powodu pogody

trotz des Regens — pomimo deszczu

während des Sommers — podczas lata

innerhalb des Gebäudes — wewnątrz budynku

außerhalb der Stadt — poza miastem

aufgrund des Problems — z powodu problemu

zwecks weiterer Informationen — w celu uzyskania dalszych informacji

W codziennym języku niemieckim niektóre przyimki tradycyjnie łączące się z dopełniaczem mogą występować również z celownikiem, szczególnie wegen, trotz, statt i anstatt.

7. Przyimki miejsca

Niemiecki Znaczenie

an przy, obok, na

auf na

hinter za

in w

neben obok

über powyżej, nad

unter pod

vor przed

zwischen między

bei przy, w pobliżu

gegenüber naprzeciwko

innerhalb wewnątrz, w obrębie

außerhalb na zewnątrz, poza

oberhalb powyżej

unterhalb poniżej

diesseits po tej stronie

jenseits po drugiej stronie, poza

unweit w pobliżu, niedaleko

entlang wzdłuż

8. Przyimki kierunku

Niemiecki Znaczenie

an do, na

auf na

in do środka

hinter za / na tył

neben obok

über nad / przez

unter pod

vor do przodu / przed

zwischen między

zu do

nach do

gegen w kierunku

entgegen ku / w kierunku

bis do / aż do

entlang wzdłuż

9. Przyimki czasu

Niemiecki Znaczenie

ab od, począwszy od

an w dniu / na

bis do / aż do

gegen około

in w, w ciągu

nach po

seit od / przez

um o

vor przed / temu

während podczas

zwischen między

von ... bis od ... do

ab ... od ... wzwyż / począwszy od

seit ... od ...

innerhalb w ciągu / w obrębie

außerhalb poza

Przykłady:

am Montag — w poniedziałek

um acht Uhr — o ósmej

gegen acht Uhr — około ósmej

seit einem Jahr — od roku

vor zwei Tagen — dwa dni temu

nach dem Essen — po posiłku

bis morgen — do jutra

während des Tages — w ciągu dnia

10. Przyimki przyczyny / powodu

Niemiecki Znaczenie

wegen z powodu

aufgrund z powodu, wskutek

infolge w wyniku

dank dzięki

kraft na mocy

mangels z braku

angesichts w obliczu

zufolge zgodnie z, w wyniku

halber dla dobra / ze względu na

Przykłady:

wegen des Regens — z powodu deszczu

aufgrund des Wetters — z powodu pogody

dank deiner Hilfe — dzięki twojej pomocy

mangels Beweisen — z braku dowodów

11. Przyimki celu

Niemiecki Znaczenie

für dla

zu na / do

zwecks w celu

zugunsten na korzyść / dla dobra

zuliebe dla dobra / ze względu na

halber dla dobra / ze względu na

Przykłady:

für die Prüfung — na egzamin

zu diesem Zweck — w tym celu

zwecks Untersuchung — w celu przeprowadzenia badania

zugunsten der Kinder — dla dobra dzieci

12. Przyimki środka / narzędzia

Niemiecki Znaczenie

mit z, za pomocą

durch przez, za pomocą

per za pomocą, przez

mittels za pomocą

mithilfe przy pomocy

anhand za pomocą, na podstawie

unter pod / za pomocą

via za pośrednictwem

Przykłady:

mit dem Auto — samochodem

durch einen Trick — za pomocą podstępu

per E-Mail — pocztą elektroniczną

mittels eines Computers — za pomocą komputera

mithilfe eines Programms — przy pomocy programu

via Internet — przez internet

13. Przyimki relacji / tematu

Niemiecki Znaczenie

über o

von o / od

zu dotyczący / do

hinsichtlich w odniesieniu do

bezüglich w sprawie / dotyczący

betreffs dotyczący

hinsichtlich w odniesieniu do

in Bezug auf w odniesieniu do

bezüglich dotyczący

im Hinblick auf w odniesieniu do

angesichts w obliczu

Przykłady:

ein Buch über Geschichte — książka o historii

Fragen bezüglich des Vertrags — pytania dotyczące umowy

hinsichtlich der Kosten — w odniesieniu do kosztów

in Bezug auf dieses Problem — w odniesieniu do tego problemu

14. Przyimki wyrażające sprzeciw

Niemiecki Znaczenie

gegen przeciwko

wider przeciwko

entgegen wbrew / przeciwko

entgegen wbrew

trotz pomimo

ungeachtet niezależnie od / pomimo

wider przeciwko

Przykłady:

gegen den Plan — przeciwko planowi

wider den Willen — wbrew woli

trotz des Problems — pomimo problemu

ungeachtet der Schwierigkeiten — niezależnie od trudności

15. Przyimki oznaczające „bez / zamiast / z wyjątkiem”

Niemiecki Znaczenie

ohne bez

außer z wyjątkiem, oprócz

außerhalb poza

statt zamiast

anstatt zamiast

anstelle zamiast

an Stelle w miejsce

exklusive z wyłączeniem

ausschließlich wyłącznie / z wyłączeniem

abgesehen von pomijając / oprócz

mit Ausnahme von z wyjątkiem

Przykłady:

ohne dich — bez ciebie

außer mir — z wyjątkiem mnie

statt des Autos — zamiast samochodu

anstelle meines Bruders — zamiast mojego brata

mit Ausnahme von ihm — z wyjątkiem niego

16. Przyimki formalne / złożone

Są bardzo przydatne w formalnym języku niemieckim.

Wyrażenie Znaczenie

aufgrund von z powodu

auf Grund von z powodu

infolge von w wyniku

im Rahmen von w ramach

im Falle von w przypadku

im Fall von w przypadku

im Hinblick auf w odniesieniu do

in Bezug auf w odniesieniu do

in Hinsicht auf w odniesieniu do

mit Bezug auf w nawiązaniu do

mit Rücksicht auf z uwzględnieniem

im Gegensatz zu w przeciwieństwie do

im Vergleich zu w porównaniu z

im Unterschied zu w odróżnieniu od / w przeciwieństwie do

im Verhältnis zu w stosunku do

in Übereinstimmung mit zgodnie z

in Verbindung mit w związku z

in Zusammenarbeit mit we współpracy z

im Auftrag von w imieniu

auf Kosten von kosztem

auf Seiten von po stronie

zu Lasten von na koszt

zugunsten von na korzyść

zulasten von na koszt / niekorzyść

mithilfe von przy pomocy

mit Hilfe von przy pomocy

anhand von na podstawie

anlässlich von z okazji

angesichts von w obliczu

jenseits von poza

diesseits von po tej stronie

innerhalb von w obrębie / w ciągu

außerhalb von poza

oberhalb von powyżej

unterhalb von poniżej

unweit von w pobliżu

17. Przyimki utworzone od rzeczowników / przymiotników

W języku niemieckim istnieje wiele produktywnych wyrażeń przyimkowych, które pełnią funkcję przyimków:

Wyrażenie Znaczenie

dank dzięki

kraft na mocy

laut według

gemäß zgodnie z

zufolge według

entsprechend zgodnie z

entgegen wbrew

nahe w pobliżu

zuliebe dla dobra / ze względu na

halber dla dobra / ze względu na

mangels z braku

seitens ze strony

namens w imieniu

zwecks w celu

mittels za pomocą

vermittels za pomocą

ungeachtet niezależnie od

einschließlich włącznie z

ausschließlich z wyłączeniem

exklusive z wyłączeniem

inklusive włącznie z

18. Przyimki z von

W języku niemieckim często łączy się przyimek lub wyrażenie z von:

Wyrażenie Znaczenie

abgesehen von pomijając / oprócz

unabhängig von niezależnie od

abhängig von zależnie od

verschieden von różny od

weit entfernt von daleko od

nahe von w pobliżu

ausgehend von wychodząc od / na podstawie

ausgenommen von z wyjątkiem

losgelöst von oddzielony od

frei von wolny od

voll von pełen

19. Przyimki z zu

Wyrażenie Znaczenie

im Gegensatz zu w przeciwieństwie do

im Vergleich zu w porównaniu z

im Unterschied zu w odróżnieniu od

im Verhältnis zu w stosunku do

in Bezug zu w odniesieniu do

hinsichtlich w odniesieniu do

entsprechend zgodnie z

gemäß zgodnie z

entgegen wbrew

zuliebe dla dobra / ze względu na

zufolge według

20. Ważne przyimki specjalne

bis

bis = do / aż do

bis Montag — do poniedziałku

bis Berlin — aż do Berlina

bis zum Bahnhof — do dworca / aż do dworca

entlang

entlang = wzdłuż

den Fluss entlang — wzdłuż rzeki

Może występować po rzeczowniku, co jest nietypowe w porównaniu z większością niemieckich przyimków.

gegenüber

gegenüber = naprzeciwko

dem Bahnhof gegenüber — naprzeciwko dworca kolejowego

gegenüber dem Bahnhof — naprzeciwko dworca kolejowego

Może występować przed lub po wyrażeniu rzeczownikowym.

zufolge

zufolge = według / zgodnie z

dem Bericht zufolge — według raportu

Zwykle występuje po wyrażeniu rzeczownikowym.

zuliebe

zuliebe = dla dobra / na korzyść

seiner Mutter zuliebe — dla dobra jego matki

Zwykle występuje po wyrażeniu rzeczownikowym.

halber

halber = dla dobra / ze względu na

der Einfachheit halber — dla uproszczenia

Zwykle występuje po wyrażeniu rzeczownikowym.

<>12- OKREŚLNIKI<>

Rodzaj/Liczba Mianownik Biernik Celownik Dopełniacz Polski

Męski der den dem des ten

Żeński die die der der ta

Nijaki das das dem des to

Liczba mnoga die die den der ci/te

Przykłady:

der Mann — ten mężczyzna

die Frau — ta kobieta

das Kind — to dziecko

die Kinder — te dzieci

2. Rodzajnik nieokreślony — unbestimmter Artikel

W języku niemieckim ein- jest rodzajnikiem nieokreślonym.

Rodzaj Mianownik Biernik Celownik Dopełniacz

Męski ein einen einem eines

Żeński eine eine einer einer

Nijaki ein ein einem eines

Liczba mnoga — — — —

Znaczenie: jakiś / jakaś / jakieś

Przykłady:

ein Mann — jakiś mężczyzna

eine Frau — jakaś kobieta

ein Kind — jakieś dziecko

Zazwyczaj nie istnieje odpowiednik angielskiego some w postaci nieokreślonego rodzajnika w liczbie mnogiej.

3. Określnik przeczący — kein-

kein- oznacza żaden / żadna / żadne.

Odmienia się tak jak ein-.

Rodzaj/Liczba Mianownik Biernik Celownik Dopełniacz

Męski kein keinen keinem keines

Żeński keine keine keiner keiner

Nijaki kein kein keinem keines

Liczba mnoga keine keine keinen keiner

Przykłady:

kein Mann — żaden mężczyzna

keine Frau — żadna kobieta

kein Kind — żadne dziecko

keine Kinder — żadne dzieci

4. Określniki wskazujące

Wskazują na konkretne rzeczowniki.

dieser- — ten / ta / to

Rodzaj/Liczba Mianownik Biernik Celownik Dopełniacz

Męski dieser diesen diesem dieses

Żeński diese diese dieser dieser

Nijaki dieses dieses diesem dieses

Liczba mnoga diese diese diesen dieser

dieser Mann — ten mężczyzna

diese Frau — ta kobieta

dieses Buch — ta książka

diese Bücher — te książki

jener- — tamten / tamta / tamto

Rodzaj/Liczba Mianownik Biernik Celownik Dopełniacz

Męski jener jenen jenem jenes

Żeński jene jene jener jener

Nijaki jenes jenes jenem jenes

Liczba mnoga jene jene jenen jener

jener Mann — tamten mężczyzna

jene Frau — tamta kobieta

jenes Haus — tamten dom

jene Bücher — tamte książki

solcher- — taki / tego rodzaju

Rodzaj/Liczba Mianownik Biernik Celownik Dopełniacz

Męski solcher solchen solchem solchen

Żeński solche solche solcher solcher

Nijaki solches solches solchem solchen

Liczba mnoga solche solche solchen solcher

solch ein Mann — taki mężczyzna

solche Probleme — takie problemy

derselbe- — ten sam

Rodzaj/Liczba Mianownik Biernik Celownik Dopełniacz

Męski derselbe denselben demselben desselben

Żeński dieselbe dieselbe derselben derselben

Nijaki dasselbe dasselbe demselben desselben

Liczba mnoga dieselben dieselben denselben derselben

Przykłady:

derselbe Mann — ten sam mężczyzna

dieselbe Frau — ta sama kobieta

dasselbe Buch — ta sama książka

derjenige- — ten, który / ten konkretny

Rodzaj/Liczba Mianownik Biernik Celownik Dopełniacz

Męski derjenige denjenigen demjenigen desjenigen

Żeński diejenige diejenige derjenigen derjenigen

Nijaki dasjenige dasjenige demjenigen desjenigen

Liczba mnoga diejenigen diejenigen denjenigen derjenigen

Przykład:

derjenige Mann, der dort steht

= mężczyzna, który tam stoi

derselbige / jenerartige

Te formy są znacznie rzadsze lub mają charakter formalny/literacki:

derselbige — ten sam

dieselbige — ta sama

daselbige — to samo

jenerartige — tamten rodzaj / tamten typ

5. Określniki dzierżawcze

Niemieckie określniki dzierżawcze odpowiadają polskim wyrażeniom:

mój

twój

jego

jej

jego (dla rodzaju nijakiego)

nasz

wasz

ich

Podstawowe tematy to:

Osoba Określnik dzierżawczy Polski

ich mein- mój

du dein- twój

er sein- jego

sie ihr- jej

es sein- jego (rodzaj nijaki)

wir unser- nasz

ihr euer- wasz

sie/Sie ihr-/Ihr- ich / Pana, Pani, Państwa

Odmieniają się tak jak ein-.

Przykład z mein-

Rodzaj/Liczba Mianownik Biernik Celownik Dopełniacz

Męski mein meinen meinem meines

Żeński meine meine meiner meiner

Nijaki mein mein meinem meines

Liczba mnoga meine meine meinen meiner

Ten sam wzór dotyczy:

dein-, sein-, ihr-, unser-, euer-, Ihr-

Przykłady:

mein Buch — moja książka

deine Mutter — twoja matka

sein Auto — jego samochód

ihre Tasche — jej torba

unser Haus — nasz dom

euer Lehrer — wasz nauczyciel

ihr Kind — ich dziecko

Ihr Name — Pana/Pani imię

6. Określniki pytajne

welcher- — który / jaka / jakie

Rodzaj/Liczba Mianownik Biernik Celownik Dopełniacz

Męski welcher welchen welchem welches

Żeński welche welche welcher welcher

Nijaki welches welches welchem welches

Liczba mnoga welche welche welchen welcher

Przykłady:

Welcher Mann? — Który mężczyzna?

Welche Frau? — Która kobieta?

Welches Buch? — Która książka?

Welche Bücher? — Które książki?

was für ein- — jaki / jakiego rodzaju

Jest to konstrukcja określnika składająca się z kilku słów.

Rodzaj Przykład

Męski Was für ein Mann?

Żeński Was für eine Frau?

Nijaki Was für ein Buch?

Liczba mnoga Was für Bücher?

Znaczenie:

Was für ein Buch ist das?

= Co to za książka?

7. Określniki ilościowe

all- — wszyscy / wszystkie / każdy

Forma Przykład

aller aller Anfang

alle alle Menschen

alles alles Geld

allen allen Menschen

aller aller Menschen

Częste formy:

alle — wszyscy / wszystkie

alles — wszystko

allen — wszystkim / do wszystkich

aller — wszystkich / ze wszystkich

jeder- — każdy / każda / każde

Rodzaj/Liczba Mianownik Biernik Celownik Dopełniacz

Męski jeder jeden jedem jedes

Żeński jede jede jeder jeder

Nijaki jedes jedes jedem jedes

Liczba mnoga — — — —

jeder Mann — każdy mężczyzna

jede Frau — każda kobieta

jedes Kind — każde dziecko

Zazwyczaj jeder nie ma zwykłej formy liczby mnogiej oznaczającej „każdy”.

jeglicher- — każdy / dowolny / wszelkiego rodzaju

| Męski | jeglicher |

| Żeński | jegliche |

| Nijaki | jegliches |

| Liczba mnoga | jegliche |

Zazwyczaj używane w stylu formalnym.

jegliche Form von Gewalt — każda forma przemocy

sämtlich- — wszystkie / cały

| Męski | sämtlicher |

| Żeński | sämtliche |

| Nijaki | sämtliches |

| Liczba mnoga | sämtliche |

sämtliche Dokumente — wszystkie dokumenty

mancher- — niektórzy / niejeden

| Męski | mancher |

| Żeński | manche |

| Nijaki | manches |

| Liczba mnoga | manche |

manche Menschen — niektórzy ludzie

mancher Mann — niejeden mężczyzna / jakiś mężczyzna

solcher- — taki

solcher, solche, solches, solchen itd.

8. Określniki nieokreślonej ilości

Określnik Znaczenie

einige niektórzy, kilka

etliche kilka, całkiem sporo

mehrere kilka

viele wiele

wenige niewiele, mało

zahlreiche liczne

diverse różne, kilka

verschiedene różne, rozmaite

manche niektóre

irgendwelche jakieś / dowolne

irgendwelcher jakiś / dowolny

ein paar kilka

einige wenige tylko kilka

so manche całkiem sporo

allerlei wszelkiego rodzaju

mancherlei różnego rodzaju

vielerlei wielu rodzajów

weniger mniej

mehr więcej

genug wystarczająco

reichlich pod dostatkiem

ausreichend wystarczająco

unzählige niezliczone

unterschiedliche różne

jede Menge mnóstwo

Przykłady:

einige Bücher — kilka książek

mehrere Personen — kilka osób

viele Menschen — wielu ludzi

wenige Studenten — niewielu studentów

genug Zeit — wystarczająco dużo czasu

mehr Geld — więcej pieniędzy

weniger Arbeit — mniej pracy

9. viel- — dużo / wiele

Forma Przykład

viel viel Geld

viele viele Menschen

vieler vieler Menschen

vielem mit vielem Geld

vielen mit vielen Menschen

viel Geld — dużo pieniędzy

viele Bücher — wiele książek

10. wenig- — mało / niewiele

Forma Przykład

wenig wenig Zeit

wenige wenige Menschen

weniger weniger Geld

wenigem mit wenigem Geld

wenigen mit wenigen Menschen

wenig Zeit — mało czasu

wenige Menschen — niewielu ludzi

11. mehr- — więcej

mehr zazwyczaj się nie odmienia, gdy występuje przed rzeczownikiem niepoliczalnym:

mehr Zeit — więcej czasu

mehr Geld — więcej pieniędzy

Z rzeczownikami w liczbie mnogiej:

mehr Bücher — więcej książek

mehr Menschen — więcej ludzi

12. weniger- — mniej

weniger Zeit — mniej czasu

weniger Geld — mniej pieniędzy

weniger Bücher — mniej książek

13. Określniki liczebnikowe

Liczebniki główne mogą pełnić funkcję określników stojących przed rzeczownikami.

Niemiecki Polski

null zero

eins jeden

zwei dwa

drei trzy

vier cztery

fünf pięć

sechs sześć

sieben siedem

acht osiem

neun dziewięć

zehn dziesięć

elf jedenaście

zwölf dwanaście

dreizehn trzynaście

zwanzig dwadzieścia

hundert sto

tausend tysiąc

Million milion

Milliarde miliard

Przykłady:

drei Bücher — trzy książki

zehn Menschen — dziesięć osób

14. Określniki porządkowe

Liczebniki porządkowe również mogą pełnić funkcję przydawki:

Niemiecki Polski

erste pierwszy

zweite drugi

dritte trzeci

vierte czwarty

fünfte piąty

sechste szósty

siebte siódmy

achte ósmy

neunte dziewiąty

zehnte dziesiąty

hundertste setny

tausendste tysięczny

letzte ostatni

vorletzte przedostatni

Przykłady:

der erste Tag — pierwszy dzień

die zweite Woche — drugi tydzień

das dritte Buch — trzecia książka

15. Określniki ułamkowe/ilościowe

Niemiecki Polski

ein halb jedna druga

eine Hälfte jedna połowa

ein Drittel jedna trzecia

ein Viertel jedna czwarta

ein Fünftel jedna piąta

die Hälfte połowa

ein Dutzend tuzin

ein Paar para

ein paar kilka

eine Menge ilość / mnóstwo

eine Anzahl pewna liczba

eine Vielzahl wielość

ein Großteil większa część / większość

ein Teil część

16. Określniki rozdzielcze

Niemiecki Znaczenie

jeder każdy

je każdy / na

jeweils każdy / odpowiednio

pro na

je ein po jednym

je zwei po dwa

jeweilige odpowiedni

Przykłady:

je zwei Bücher — po dwie książki

jeweils ein Kind — po jednym dziecku

10 Euro pro Person — 10 euro na osobę

17. Określniki nieokreślone

Niemiecki Polski

irgendein jakiś / dowolny

irgendeine jakaś / dowolna

irgendwelcher jakiś / dowolny

irgendwelche jakieś / dowolne

irgendjemandes kogoś / kogokolwiek

irgendwelche jakiekolwiek / jakieś

ein gewisser pewien

gewisse pewne

bestimmte określone / konkretne

mancher niektóry / niejeden

einige niektóre / kilka

etliche kilka

mehrere kilka

verschiedene różne

diverse różne

allerlei wszelkiego rodzaju

mancherlei różnego rodzaju

vielerlei wielu rodzajów

Przykłady:

irgendein Mann — jakiś / dowolny mężczyzna

irgendeine Frage — jakieś / dowolne pytanie

ein gewisser Mann — pewien mężczyzna

bestimmte Regeln — określone zasady

18. Określniki przeczące/braku

Głównym niemieckim określnikiem przeczącym jest:

kein-

Istnieją jednak inne wyrażenia, które określają rzeczownik w znaczeniu przeczącym lub ograniczającym:

Niemiecki Znaczenie

kein żaden / żadna / żadne

keinerlei żaden rodzaj / żadna ilość

nicht ein einziger ani jeden

kein einziger ani jeden

nicht irgendein nie byle jaki

keine żadne / żadna

keineswegs w żadnym razie — zazwyczaj przysłówek, a nie określnik

keinerlei Zweifel — żadnych wątpliwości

kein einziger Fehler — ani jednego błędu

19. Określniki ograniczające

Niemiecki Polski

einzig jedyny

einzige jedyny / jedyna

alleinige jedyny / wyłączny

bloße zwykły / sam

reine czysty / zwykły

jeweilige odpowiedni

betreffende odnośny / zainteresowany

entsprechende odpowiedni

genannte wspomniany

folgende następujący

obige powyższy

untenstehende podany poniżej

nachfolgende następny / kolejny

Przykłady:

der einzige Grund — jedyny powód

die alleinige Ursache — jedyna przyczyna

die betreffenden Personen — osoby, których to dotyczy

die folgenden Beispiele — następujące przykłady

20. Określniki oznaczające „cały / kompletny”

Niemiecki Znaczenie

ganz cały

gesamt cały / kompletny

vollständig kompletny

sämtlich wszystkie

all wszystko / wszyscy

die ganze cały / cała

die gesamte cały / cały

das ganze całe

die gesamten całe / wszystkie

Przykłady:

die ganze Stadt — całe miasto

das gesamte Land — cały kraj

alle Menschen — wszyscy ludzie

21. Określniki wskazujące/identyfikujące

Szerszy zestaw obejmuje:

Niemiecki Polski

dieser ten

jener tamten

solcher taki

derselbe ten sam

derjenige ten / ten konkretny

selbiger ten sam

derartiger takiego rodzaju

dergleichen taki / podobny

derselbige ten sam

besagter wspomniany

genannter wymieniony

betreffender odnośny / dotyczący

folgender następujący

obiger powyższy

letzterer ten drugi / ten ostatni

ersterer ten pierwszy

Niektóre z tych form lepiej klasyfikować jako formy przymiotnikowe lub wskazujące, a nie podstawowe określniki.

22. Określniki dzierżawcze — pełny zestaw

Osoba Temat Przykład

1. osoba liczby pojedynczej mein- mein Buch

2. osoba liczby pojedynczej dein- dein Buch

3. osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski sein- sein Buch

3. osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński ihr- ihr Buch

3. osoba liczby pojedynczej, rodzaj nijaki sein- sein Buch

1. osoba liczby mnogiej unser- unser Buch

2. osoba liczby mnogiej euer- euer Buch

3. osoba liczby mnogiej ihr- ihr Buch

formalna 2. osoba Ihr- Ihr Buch

23. Ważne wyrażenia podobne do określników

Często występują przed rzeczownikami:

Niemiecki Polski

eine Menge duża ilość / mnóstwo

eine Anzahl pewna liczba

eine Reihe seria / pewna liczba

eine Vielzahl wielość

eine Fülle obfitość

eine ganze Reihe cała seria

jede Menge mnóstwo

ein Haufen stos / mnóstwo

eine Art rodzaj / typ

eine Sorte rodzaj / typ

eine Art von rodzaj

jede Art von każdy rodzaj

allerlei wszelkiego rodzaju

mancherlei różnego rodzaju

vielerlei wielu rodzajów

<>13- OKRESY WARUNKOWE<>

Zero Wenn + Präsens, Präsens Wenn ich esse, bin ich satt. Jeśli jem, jestem syty.

Pierwszy Wenn + Präsens, Präsens/Futur I Wenn ich Zeit habe, komme ich. Jeśli będę mieć czas, przyjdę.

Drugi Wenn + Konjunktiv II, würde + bezokolicznik (lub inna forma Konjunktiv II) Wenn ich Zeit hätte, würde ich kommen. Gdybym miał czas, przyszedłbym.

Trzeci Wenn + hätte/wäre + Partizip II, hätte/wäre + Partizip II Wenn ich gelernt hätte, hätte ich bestanden. Gdybym się uczył, zdałbym.

Mieszany Wenn + Konjunktiv II Perfekt, Konjunktiv II Präsens Wenn ich Medizin studiert hätte, wäre ich jetzt Arzt. Gdybym studiował medycynę, byłbym teraz lekarzem.

Ich würde essen. Zjadłbym.

du würdest essen. Zjadłbyś.

er/sie/es würde essen. Zjadłby/Zjadłaby/Zjadłoby.

wir würden essen. Zjedlibyśmy.

ihr würdet essen. Zjedlibyście.

sie/Sie würden essen. Zjedliby/Zjadłyby/Pan/Pani zjadł(a)by.

Podmiot + hätte/wäre + Partizip II

Ich hätte gegessen. Zjadłbym.

Ich wäre gegangen. Poszedłbym.

Ich hätte gearbeitet. Pracowałbym.

Używaj hätte z czasownikami, które w czasie Perfekt zwykle łączą się z haben, a wäre z czasownikami, które zwykle łączą się z sein (takimi jak gehen, kommen, fahren).

Ich möchte einen Kaffee. Poprosiłbym kawę.

ich würde nicht arbeiten Nie pracowałbym.

du würdest nicht arbeiten Nie pracowałbyś.

er/sie/es würde nicht arbeiten On/Ona/Ono nie pracował(a)by.

wir würden nicht arbeiten Nie pracowalibyśmy.

ihr würdet nicht arbeiten Nie pracowalibyście.

sie/Sie würden nicht arbeiten Oni/One nie pracowaliby / Pan/Pani nie pracował(a)by.

Nie pracowałbym w przeszłości hätte nicht + Partizip II Ich hätte nicht gearbeitet.

zostałoby zrobione würde + Partizip II + werden Das Haus würde gebaut werden.

nie zostałoby zrobione würde nicht + Partizip II + werden Das Haus würde nicht gebaut werden.

zostałoby zrobione (w przeszłości) wäre + Partizip II + worden Das Haus wäre gebaut worden. (nie używaj hätte)

nie zostałoby zrobione (w przeszłości) wäre nicht + Partizip II + worden Das Haus wäre nicht gebaut worden.

wenn jeśli / kiedy warunki, powtarzające się zdarzenia

als kiedy jednorazowe zdarzenie w przeszłości

falls jeśli / na wypadek gdyby możliwość

sofern pod warunkiem że formalny warunek

vorausgesetzt, dass pod warunkiem że silny warunek

es sei denn chyba że wyjątek

außer wenn z wyjątkiem sytuacji, gdy wyjątek

auch wenn nawet jeśli kontrast

selbst wenn nawet jeśli silniejsze podkreślenie

ob czy mowa zależna w pytaniach

wann kiedy pytania

sobald gdy tylko natychmiastowe następstwo czasowe

solange dopóki / tak długo, jak czas trwania

bis aż do / dopóki granica czasowa

seitdem odkąd punkt początkowy

nachdem po tym, jak kolejność zdarzeń

bevor/ehe zanim kolejność zdarzeń

<>14- STOPIEŃ WYŻSZY I NAJWYŻSZY<>

Przymiotnik w stopniu równym przymiotnik groß duży

Przymiotnik w stopniu wyższym przymiotnik + -er größer większy

Stopień najwyższy w orzeczeniu/przysłówku am + -sten am größten największy

Stopień najwyższy przed rzeczownikiem rodzajnik + -ste der größte największy

Więcej + rzeczownik mehr + rzeczownik mehr Geld więcej pieniędzy

Większość + rzeczownik die meisten + liczba mnoga die meisten Bücher większość książek

Mniej + rzeczownik weniger + rzeczownik weniger Geld mniej pieniędzy

Najmniej + rzeczownik das wenigste / die wenigsten die wenigsten Bücher najmniej książek

Tak... jak so + przym. + wie so groß wie tak duży jak

Nie tak... jak nicht so + przym. + wie nicht so groß wie nie tak duży jak

Stopień wyższy + niż -er + als größer als większy niż

Znacznie + stopień wyższy viel + stopień wyższy viel größer znacznie większy

Jeszcze + stopień wyższy noch + stopień wyższy noch größer jeszcze większy

Jeden z najlepszych einer der + stopień najwyższy einer der besten jeden z najlepszych

Coraz bardziej stopień wyższy + und + stopień wyższy größer und größer coraz większy

Im więcej..., tym więcej... je + stopień wyższy, desto + stopień wyższy je größer, desto besser im większy, tym lepszy

Ich arbeite mehr als du. Pracuję więcej niż ty.

Er liest mehr als sein Bruder. On czyta więcej niż jego brat.

Ich habe mehr Geld als du. Mam więcej pieniędzy niż ty.

<h2>15- ZDANIA WZGLĘDNE</h2>

Zwykłe zdanie względne rzeczownik + zaimek względny + ... + czasownik osobowy der Mann, der dort arbeitet mężczyzna, który tam pracuje

Mianownik zaimek względny = podmiot der Mann, der arbeitet mężczyzna, który pracuje

Biernik zaimek względny = dopełnienie der Mann, den ich kenne mężczyzna, którego znam

Celownik zaimek względny = dopełnienie pośrednie der Mann, dem ich helfe mężczyzna, któremu pomagam

Dopełniacz dessen/deren der Mann, dessen Auto mężczyzna, którego samochód

Z przyimkiem przyimek + zaimek względny der Mann, mit dem ich arbeite mężczyzna, z którym pracuję

Miejsce wo die Stadt, wo ich wohne miasto, w którym mieszkam

Ogólne/nieokreślone was alles, was ich weiß wszystko, co wiem

Skrócona forma czynna Partizip I + końcówka przymiotnika der arbeitende Mann pracujący mężczyzna / mężczyzna, który pracuje

Skrócona forma bierna/wynikowa Partizip II + końcówka przymiotnika das gebaute Haus zbudowany dom / dom, który został zbudowany

Skrócona forma wyrażająca konieczność zu + Partizip I + końcówka przymiotnika die zu lesenden Bücher książki, które trzeba przeczytać / książki do przeczytania

<h2>16- MOWA ZALEŻNA I NIEZALEŻNA</h2>

Mowa niezależna: mówiący + czasownik mówienia + cytat

Mowa zależna: podmiot + czasownik relacjonujący + dass + podmiot + Konjunktiv I + ...

Er sagt, er sei müde. Mówi, że jest zmęczony.

Er sagt, er habe gearbeitet. Mówi, że pracował.

Er sagt, er werde kommen. Mówi, że przyjdzie.

Er sagt, er könne helfen. Mówi, że może pomóc.

Er sagt, ich solle kommen. Mówi, że powinienem przyjść.

Er fragt, ob ich komme. Pyta, czy przychodzę.

<h2>17- BEZOKOLICZNIKI I RZECZOWNIKI ODSŁOWNЕ</h2>

gehen iść

essen jeść

lesen czytać

arbeiten pracować

schlafen spać

versuchen Ich versuche zu helfen. Próbuję pomóc.

beginnen Ich beginne zu lernen. Zaczynam się uczyć.

aufhören Ich höre auf zu rauchen. Przestaję palić.

vergessen Ich vergesse anzurufen. Zapominam zadzwonić.

hoffen Ich hoffe zu kommen. Mam nadzieję przyjść.

planen Ich plane zu reisen. Planuję podróżować.

beschließen Ich beschließe zu gehen. Postanawiam odejść.

versprechen Ich verspreche zu helfen. Obiecuję pomóc.

Ich bin glücklich, dich zu sehen. Cieszę się, że cię widzę.

Es ist schwer, Deutsch zu lernen. Trudno jest uczyć się niemieckiego.

jeść essen

Chcę jeść Ich will essen

Próbuję jeść Ich versuche zu essen

jedzenie (rzeczownik odsłowny) das Essen

Lubię jedzenie Ich mag das Essen

po jedzeniu nach dem Essen

bez jedzenia ohne zu essen

zjeść gegessen zu haben

być zjedzonym gegessen zu werden

zostać zjedzonym gegessen worden zu sein

Cieszę się, widząc cię Ich bin glücklich, dich zu sehen. przymiotnik + zu + bezokolicznik

Cieszę się, że cię widzę Ich bin glücklich, dich zu sehen. przymiotnik + zu + bezokolicznik

Planuję jeść Ich plane zu essen. czasownik + zu + bezokolicznik

Planuję jedzenie Ich plane das Essen. das + bezokolicznik (rzeczownik)

Widzę, jak on biegnie Ich sehe ihn laufen. czasownik percepcji + dopełnienie + bezokolicznik bez zu

Widzę, jak on biegnie Ich sehe ihn laufen / beim Laufen. czasownik percepcji / beim + rzeczownik

Jem, żeby się bawić Ich esse, um zu spielen. um ... zu + bezokolicznik

essen → das Essen = jedzenie

lesen → das Lesen = czytanie

schwimmen → das Schwimmen = pływanie

lernen → das Lernen = uczenie się

18- TRYB ŁĄCZĄCY

ich mache

du machest

er/sie/es mache

wir machen

ihr machet

sie machen

WAŻNE FORMY TRYBU ŁĄCZĄCEGO:

ich sei — jestem

du seiest

er/sie/es sei

wir seien

ihr seiet

sie seien

ich habe — mam

du habest

er/sie/es habe

wir haben

ihr habet

sie haben

Er sagt, er komme morgen. Mówi, że przyjdzie jutro.

Er sagt, er habe gearbeitet. Mówi, że pracował.

Er sagt, er werde kommen. Mówi, że przyjdzie.

Gdybym miał pieniądze, podróżowałbym. Wenn ich Geld hätte, würde ich reisen.

Chciałbym być bogaty. Ich wünschte, ich wäre reich.

19- PYTANIA POTWIERDZAJĄCE

oder? prawda? najczęściej używane

nicht wahr? czyż nie? formalne

stimmts? zgadza się? nieformalne

ja? dobrze? / prawda? w rozmowie

gell? prawda? regionalne

doch? czyż nie? po przeczeniach

Bist du nicht müde? Nie jesteś zmęczony?

Kommst du nicht? Nie przychodzisz?

Hast du kein Geld? Nie masz pieniędzy?

Magst du das nicht? Nie lubisz tego?

Kannst du nicht helfen? Nie możesz pomóc?

Willst du nicht gehen? Nie chcesz iść?

Hast du das nicht gesehen? Nie widziałeś tego?

20- PARTYKUŁY MODALNE I SŁOWA MODALNE

Niemiecki Znaczenie po polsku Przykład

vielleicht być może, może Vielleicht kommt er morgen. — Być może przyjdzie jutro.

möglicherweise możliwe, że Möglicherweise ist er krank. — Być może jest chory.

eventuell ewentualnie, być może Eventuell kommt sie später. — Być może przyjdzie później.

womöglich być może, możliwe, że Womöglich hat er das vergessen. — Być może o tym zapomniał.

unter Umständen w pewnych okolicznościach, być może Unter Umständen kann das funktionieren. — W pewnych okolicznościach może to zadziałać.

gegebenenfalls w razie potrzeby, jeśli dotyczy Gegebenenfalls müssen wir warten. — W razie potrzeby musimy poczekać.

allenfalls co najwyżej, ewentualnie Das ist allenfalls möglich. — To jest co najwyżej możliwe.

gegebenenfalls ewentualnie / w razie potrzeby Gegebenenfalls ändern wir den Plan. — W razie potrzeby zmienimy plan.

möglicherweise potencjalnie Das ist möglicherweise richtig. — To może być prawda.

2. Prawdopodobieństwo — Wahrscheinlichkeit

Niemiecki Polski

wahrscheinlich prawdopodobnie

vermutlich przypuszczalnie, prawdopodobnie

mutmaßlich przypuszczalnie, domniemany

anscheinend pozornie, jak się wydaje

scheinbar pozornie, jakoby

offenbar jak się okazuje, najwyraźniej

wohl prawdopodobnie

höchstwahrscheinlich z największym prawdopodobieństwem

vermeintlich rzekomo, domniemanie

angeblich rzekomo, podobno

aller Wahrscheinlichkeit nach z całym prawdopodobieństwem

vermutlich przypuszczalnie

vermutungsweise przypuszczalnie, na podstawie założeń

Przykłady:

Er ist wahrscheinlich zu Hause.

= Prawdopodobnie jest w domu.

Er ist vermutlich krank.

= Przypuszczalnie jest chory.

Er kommt wohl morgen.

= Prawdopodobnie przyjdzie jutro.

3. Pewność — Gewissheit

Niemiecki Polski

sicher z pewnością, na pewno

sicherlich z pewnością

gewiss z pewnością, na pewno

bestimmt zdecydowanie, na pewno

zweifellos bez wątpienia

zweifelsohne bezsprzecznie

unzweifelhaft bez wątpienia

definitiv zdecydowanie

eindeutig jednoznacznie, zdecydowanie

unbedingt absolutnie, zdecydowanie

zweifelsfrei bez cienia wątpliwości

fraglos bezsprzecznie

unstreitig bezspornie

ohne Zweifel bez wątpienia

ohne Frage bez żadnych wątpliwości

Przykłady:

Das ist sicherlich richtig.

= To z pewnością prawda.

Er kommt bestimmt.

= Na pewno przyjdzie.

Das ist zweifellos wichtig.

= To bez wątpienia ważne.

4. Niepewność / wątpliwość

Niemiecki Polski

vielleicht być może

wohl prawdopodobnie / być może

möglicherweise możliwe, że

eventuell ewentualnie

womöglich być może

vermutlich przypuszczalnie

angeblich rzekomo

anscheinend jak się wydaje

scheinbar pozornie

fraglich wątpliwie

zweifelhaft wątpliwie, niepewnie

kaum z trudem, ledwie

wohl kaum raczej nie

nicht unbedingt niekoniecznie

nicht etwa nie, jakoby / nie żeby

5. Konieczność / obowiązek

Te wyrażenia mogą oznaczać konieczność lub silny wymóg, choć wiele z nich to technicznie przysłówki lub wyrażenia modalne, a nie ścisłe słowa modalne (Modalwörter).

Niemiecki Polski

notwendig konieczny, niezbędny

notwendigerweise z konieczności

zwangsläufig nieuchronnie, z konieczności

unbedingt absolutnie, koniecznie

notfalls w razie potrzeby

nötigenfalls w razie potrzeby

gegebenenfalls w razie potrzeby

erforderlichenfalls w razie potrzeby

zwangsweise przymusowo, z konieczności

notgedrungen nieuchronnie, z konieczności

notgedrängt z konieczności

unvermeidlich nieuchronnie

unausweichlich nieuchronnie

6. Pewność + podkreślenie

Niemiecki Polski

wirklich naprawdę

tatsächlich faktycznie

wahrlich prawdziwie

in der Tat istotnie

tatsächlich rzeczywiście / faktycznie

wirklich prawdziwie / naprawdę

geradezu wręcz, doprawdy

ausgerechnet właśnie, akurat

zweifellos bez wątpienia

offensichtlich oczywiście

offenbar najwyraźniej

klarerweise jak jasno wynika

selbstverständlich naturalnie, oczywiście

natürlich naturalnie, oczywiście

7. Nastawienie mówiącego — Haltung des Sprechers

Niemiecki Polski

leider niestety

glücklicherweise na szczęście

erfreulicherweise na szczęście, co cieszy

bedauerlicherweise niestety

hoffentlich miejmy nadzieję

verständlicherweise zrozumiale, co zrozumiałe

erstaunlicherweise co zaskakujące

überraschenderweise niespodziewanie

merkwürdigerweise dziwnie

seltsamerweise dziwnie

komischerweise dziwnym trafem

interessanterweise co ciekawe

bezeichnenderweise co znamienne

ironischerweise ironicznie

glücklicherweise na szczęście

unglücklicherweise niestety

bedauerlicherweise z przykrością

erwartungsgemäß zgodnie z oczekiwaniami

bekanntermaßen jak powszechnie wiadomo

verständlicherweise co zrozumiałe

vernünftigerweise rozsądnie

logischerweise logicznie

natürlicherweise w sposób naturalny

8. Ocena / osąd

Niemiecki Polski

glücklicherweise na szczęście

leider niestety

sinnvollerweise rozsądnie, sensownie

vernünftigerweise rozsądnie

verständlicherweise co zrozumiałe

bedauerlicherweise z przykrością

erfreulicherweise na szczęście

dummerweise niestety, niemądrze

blöderweise niestety, głupio

richtigerweise słusznie

fälschlicherweise błędnie

korrekterweise poprawnie

ungerechterweise niesprawiedliwie

berechtigterweise słusznie, zasadnie

unverständlicherweise w sposób niezrozumiały

9. Rzeczywistość / faktyczność

Niemiecki Polski

tatsächlich rzeczywiście

wirklich naprawdę

in Wirklichkeit w rzeczywistości

faktisch faktycznie

faktisch gesehen mówiąc faktycznie

realistisch gesehen mówiąc realistycznie

praktisch praktycznie

theoretisch teoretycznie

buchstäblich dosłownie

wörtlich dosłownie

eigentlich właściwie, naprawdę

in der Tat istotnie

wahrhaftig prawdziwie

wahrlich prawdziwie

10. Ograniczenie

Niemiecki Polski

nur tylko

bloß jedynie, po prostu

lediglich jedynie, tylko

allein tylko, samotnie

ausschließlich wyłącznie

einzig jedynie, tylko

höchstens najwyżej

mindestens co najmniej

wenigstens przynajmniej

zumindest przynajmniej

immerhin przynajmniej, mimo wszystko

bestenfalls w najlepszym razie

schlimmstenfalls w najgorszym razie

allenfalls najwyżej, w najlepszym razie

nicht mehr als nie więcej niż

nicht weniger als nie mniej niż

Przykłady:

Er hat nur einen Fehler gemacht.

= Popełnił tylko jeden błąd.

Das dauert höchstens eine Stunde.

= To potrwa najwyżej godzinę.

11. Przybliżenie

Niemiecki Polski

etwa około

ungefähr w przybliżeniu

circa około

ca. około

rund około

annähernd w przybliżeniu, niemal

beinahe prawie

fast prawie

nahezu niemal

circa około

schätzungsweise szacunkowo, około

grob z grubsza

mehr oder weniger mniej więcej

12. Stopień / intensywność

Niemiecki Polski

sehr bardzo

äußerst niezwykle

extrem ekstremalnie

höchst wysoce, niezwykle

überaus niezwykle

außerordentlich nadzwyczajnie

besonders szczególnie

außergewöhnlich wyjątkowo

ungemein ogromnie

zutiefst głęboko

äußerst niezwykle

total całkowicie

völlig całkowicie

vollkommen zupełnie

absolut absolutnie

gänzlich całkowicie

ganz dość, całkowicie

recht raczej, dość

ziemlich dość, raczej

relativ względnie

vergleichsweise stosunkowo

maßlos nadmiernie

übermäßig przesadnie, nadmiernie

13. Wyrażenia możliwości / konieczności

Są one szczególnie przydatne w formalnym języku niemieckim:

Niemiecki Polski

möglicherweise możliwe, że

gegebenenfalls w razie potrzeby / jeśli dotyczy

gegebenenfalls ewentualnie

erforderlichenfalls w razie potrzeby

nötigenfalls w razie potrzeby

notfalls w razie potrzeby

gegebenenfalls w stosownych przypadkach

unter Umständen w pewnych okolicznościach

gegebenenfalls auch ewentualnie również

im Zweifel w razie wątpliwości

zweifelsfrei bez wątpienia

notwendigerweise z konieczności

zwangsläufig nieuchronnie

unvermeidlicherweise nieuchronnie

14. Partykuły modalne — Modalpartikeln

Nie są one dokładnie tym samym co słowa modalne (Modalwörter), ale są niezwykle ważne, ponieważ modyfikują nastawienie mówiącego do tego, co zostało powiedziane.

Niemiecki Przybliżona funkcja

ja jak wiadomo / istotnie

doch przecież / jednak / podkreślenie

mal łagodzi rozkaz

eben po prostu / właśnie tak jest

halt po prostu / tak już jest

wohl przypuszczalnie / jak sądzę

denn dodaje pytaniu zainteresowania lub zaskoczenia

bloß tylko / podkreślenie, ostrzeżenie

nur tylko / podkreślenie, ostrzeżenie

schon z pewnością / przecież / uspokojenie

eigentlich właściwie / naprawdę

etwa czyżby

überhaupt w ogóle

auch także / nawet

ruhig śmiało / bez obaw

gerade właśnie / dokładnie

immerhin mimo wszystko / przynajmniej

bitte proszę

nur mal po prostu

doch mal no już / po prostu

eben mal po prostu

Przykład

Komm doch mal her!

= Chodź tutaj!

Tutaj doch i mal nie mają prostych znaczeń słownikowych. Modyfikują ton i nastawienie wyrażone w poleceniu.

15. Słowa modalne związane z pytaniami

Niemiecki Znaczenie/funkcja

etwa czyżby

wohl jak sądzę / przypuszczalnie

denn dodaje ciekawości lub zaskoczenia

eigentlich właściwie

bloß tylko / po prostu

nur tylko

überhaupt w ogóle

wirklich naprawdę

Przykłady:

Ist er etwa krank?

= Czyżby był chory?

Was machst du denn?

= Co ty właściwie robisz?

Was willst du eigentlich?

= Czego właściwie chcesz?

16. Ustępstwo / kontrast

Niemiecki Polski

trotzdem mimo to

dennoch mimo to

jedoch jednak

allerdings jednak, trzeba przyznać

immerhin mimo wszystko, przynajmniej

gleichwohl mimo to

nichtsdestoweniger niemniej jednak

dagegen w przeciwieństwie do tego

hingegen natomiast, w przeciwieństwie do tego

andererseits z drugiej strony

stattdessen zamiast tego

vielmehr raczej

demgegenüber w przeciwieństwie do tego

Te wyrazy są zazwyczaj klasyfikowane jako przysłówki spójnikowe (Konjunktionaladverbien), a nie ścisłe słowa modalne.

17. Przyczyna / powód i wniosek

Niemiecki Polski

deshalb dlatego

deswegen dlatego

daher stąd, dlatego

darum dlatego

folglich w konsekwencji

somit zatem

demnach w związku z tym

infolgedessen w konsekwencji

dementsprechend odpowiednio

entsprechend odpowiednio

also zatem / więc

mithin w konsekwencji

demzufolge w konsekwencji

Te wyrazy również są zazwyczaj klasyfikowane jako przysłówki spójnikowe, a nie ścisłe słowa modalne.

18. Skala pewności mówiącego

Przydatnym sposobem zrozumienia niemieckiego słownictwa modalnego jest następująca skala:

Stopień Niemiecki Polski

Bardzo niepewne vielleicht może

Niepewne möglicherweise możliwe, że

Niepewne eventuell ewentualnie

Prawdopodobne wahrscheinlich prawdopodobnie

Prawdopodobne vermutlich przypuszczalnie

Prawdopodobne wohl prawdopodobnie

Bardzo prawdopodobne höchstwahrscheinlich z dużym prawdopodobieństwem

Pewne sicherlich z pewnością

Pewne bestimmt zdecydowanie

Bardzo pewne zweifellos bez wątpienia

Absolutne definitiv zdecydowanie

19. Typowe wyrażenia modalne

Nie są to pojedyncze słowa modalne, ale są to ważne niemieckie wyrażenia modalne:

Wyrażenie Polski

meiner Meinung nach moim zdaniem

meines Erachtens w mojej opinii

meines Wissens zgodnie z moją wiedzą

soweit ich weiß o ile wiem

soweit bekannt o ile wiadomo

aller Wahrscheinlichkeit nach z całym prawdopodobieństwem

aller Voraussicht nach wszystko wskazuje na to, że

ohne Zweifel bez wątpienia

ohne Frage bez żadnych wątpliwości

ohne Weiteres bez trudu, z łatwością

in der Tat istotnie

in Wirklichkeit w rzeczywistości

im Grunde w zasadzie

im Allgemeinen ogólnie

im Prinzip w zasadzie

normalerweise normalnie, zazwyczaj

grundsätzlich zasadniczo, w zasadzie

prinzipiell w zasadzie

theoretisch teoretycznie

praktisch praktycznie

offen gesagt mówiąc otwarcie

ehrlich gesagt szczerze mówiąc

streng genommen ściśle rzecz biorąc

genau genommen dokładnie rzecz biorąc

sozusagen że tak powiem

gewissermaßen do pewnego stopnia

gleichsam jak gdyby

quasi niejako, praktycznie

20. Ważne formy modalne z końcówkami -weise / -erweise

W języku niemieckim można produktywnie tworzyć wiele słów modalnych i przysłówków za pomocą końcówek -weise i -erweise.

Niemiecki Polski

glücklicherweise na szczęście

unglücklicherweise niestety

bedauerlicherweise niestety

erfreulicherweise na szczęście

verständlicherweise co zrozumiałe

überraschenderweise niespodziewanie

erstaunlicherweise co zaskakujące

merkwürdigerweise dziwnie

seltsamerweise dziwnie

komischerweise dziwnym trafem

interessanterweise co ciekawe

ironischerweise ironicznie

logischerweise logicznie

vernünftigerweise rozsądnie

sinnvollerweise sensownie

notwendigerweise z konieczności

zwangsläufig nieuchronnie

fälschlicherweise błędnie

richtigerweise słusznie

korrekterweise poprawnie

üblicherweise zazwyczaj

normalerweise normalnie

typischerweise typowo

beispielsweise na przykład

bezeichnenderweise co znamienne

erwartungsgemäß zgodnie z oczekiwaniami

bekanntermaßen jak powszechnie wiadomo

erfahrungsgemäß zgodnie z doświadczeniem

zufälligerweise przypadkowo

21. Klasyfikacja ścisła a szeroka

Jeśli chodzi o ścisłą niemiecką kategorię gramatyczną „Modalwort”, do najważniejszych podstawowych słów należą:

Ścisłe/podstawowe słowa modalne Polski

vielleicht być może

wahrscheinlich prawdopodobnie

vermutlich przypuszczalnie

möglicherweise możliwe, że

eventuell ewentualnie

womöglich być może

sicherlich z pewnością

gewiss z pewnością

bestimmt zdecydowanie

zweifellos bez wątpienia

offenbar najwyraźniej

anscheinend jak się wydaje

angeblich rzekomo

leider niestety

glücklicherweise na szczęście

hoffentlich miejmy nadzieję

tatsächlich rzeczywiście

wirklich naprawdę

natürlich naturalnie / oczywiście

selbstverständlich naturalnie / oczywiście

zweifelsohne bez wątpienia

notwendigerweise z konieczności

zwangsläufig nieuchronnie

sozusagen że tak powiem

gewissermaßen do pewnego stopnia

21- ISTNIEĆ / MIEĆ / BYĆ

Istnieje książka Es gibt ein Buch

Istnieją książki Es gibt Bücher

Nie ma książki Es gibt kein Buch

Nie ma książek Es gibt keine Bücher

Był problem Es gab ein Problem

Będzie problem Es wird ein Problem geben

Tam jest mężczyzna (wskazując) Da ist ein Mann

Tam są moi przyjaciele Da sind meine Freunde

Oto moja książka Hier ist mein Buch

Oto moje książki Hier sind meine Bücher

Ich habe mam

du hast masz

er/sie/es hat on/ona/ono ma

wir haben mamy

ihr habt macie

sie/Sie haben oni/one mają / Pan/Pani ma

Mam książkę Ich habe ein Buch

On ma samochód Er hat ein Auto

Mieliśmy czas Wir hatten Zeit

Miałem samochód Ich habe ein Auto gehabt

Zjadłem Ich habe gegessen

Muszę pracować Ich muss arbeiten

Byłem tam Ich bin dort gewesen

Pracuję od... Ich arbeite seit ...

Zostało zbudowane Es ist gebaut worden

TRYB ROZKAZUJĄCY:

Bezokolicznik Nieformalny Liczba pojedyncza Nieformalny Liczba mnoga Formalny Let's

machen Mach! Macht! Machen Sie! Machen wir!

gehen Geh! Geht! Gehen Sie! Gehen wir!

kommen Komm! Kommt! Kommen Sie! Kommen wir!

lesen Lies! Lest! Lesen Sie! Lesen wir!

fahren Fahr! Fahrt! Fahren Sie! Fahren wir!

sein Sei! Seid! Seien Sie! Seien wir!

Uzyskaj informacje! Lassen Sie sich informieren!

Niech drzwi zostaną otwarte! Lass die Tür öffnen!