1- अंग्रेजी के वर्णमाला

1. A a — एकर नाम बोलल जाला: एय — /eɪ/ — A अक्षर के नाम “एय” नियर होला।

2. B b — एकर नाम बोलल जाला: बी — /b/ — B अक्षर के नाम “बी” होला, आ एकर आवाज /b/ होला, जइसे: book.

3. C c — एकर नाम बोलल जाला: सी — /k/, /s/ — C अक्षर के नाम “सी” होला। एकर आवाज /k/ हो सकेला, जइसे: cat, आ /s/ हो सकेला, जइसे: city.

4. D d — एकर नाम बोलल जाला: डी — /d/ — D अक्षर के नाम “डी” होला, आ एकर आवाज /d/ होला, जइसे: dog.

5. E e — एकर नाम बोलल जाला: ई — /iː/ — E अक्षर के नाम “ई” होला, जइसे: see में /iː/ के आवाज।

6. F f — एकर नाम बोलल जाला: एफ — /f/ — F अक्षर के नाम “एफ” होला, आ एकर आवाज /f/ होला, जइसे: fish.

7. G g — एकर नाम बोलल जाला: जी — /ɡ/, /dʒ/ — G अक्षर के नाम “जी” होला। एकर आवाज /ɡ/ हो सकेला, जइसे: go, आ /dʒ/ हो सकेला, जइसे: giant.

8. H h — एकर नाम बोलल जाला: एच — /h/ — H अक्षर के नाम “एच” होला, आ एकर आवाज /h/ होला, जइसे: house.

9. I i — एकर नाम बोलल जाला: आइ — /aɪ/ — I अक्षर के नाम “आइ” होला, जइसे: eye.

10. J j — एकर नाम बोलल जाला: जेय — /dʒ/ — J अक्षर के नाम “जे” होला, आ एकर आवाज /dʒ/ होला, जइसे: job.

11. K k — एकर नाम बोलल जाला: केय — /k/ — K अक्षर के नाम “के” होला, आ एकर आवाज /k/ होला, जइसे: key.

12. L l — एकर नाम बोलल जाला: एल — /l/ — L अक्षर के नाम “एल” होला, आ एकर आवाज /l/ होला, जइसे: love.

13. M m — एकर नाम बोलल जाला: एम — /m/ — M अक्षर के नाम “एम” होला, आ एकर आवाज /m/ होला, जइसे: man.

14. N n — एकर नाम बोलल जाला: एन — /n/ — N अक्षर के नाम “एन” होला, आ एकर आवाज /n/ होला, जइसे: name.

15. O o — एकर नाम बोलल जाला: ओउ — /oʊ/ — O अक्षर के नाम “ओ” होला, आ एकर आवाज /oʊ/ होला, जइसे: go.

16. P p — एकर नाम बोलल जाला: पी — /p/ — P अक्षर के नाम “पी” होला, आ एकर आवाज /p/ होला, जइसे: pen.

17. Q q — एकर नाम बोलल जाला: क्यू — /k/ — Q अक्षर के नाम “क्यू” होला। ई आमतौर पर U अक्षर के साथ आवेला, जइसे: queen.

18. R r — एकर नाम बोलल जाला: आर — /r/ — R अक्षर के नाम “आर” होला, आ एकर आवाज /r/ होला, जइसे: red.

19. S s — एकर नाम बोलल जाला: एस — /s/, /z/ — S अक्षर के नाम “एस” होला। एकर आवाज /s/ हो सकेला, जइसे: sun, आ /z/ हो सकेला, जइसे: rose.

20. T t — एकर नाम बोलल जाला: टी — /t/ — T अक्षर के नाम “टी” होला, आ एकर आवाज /t/ होला, जइसे: ten.

21. U u — एकर नाम बोलल जाला: यू — /juː/, /ʌ/ — U अक्षर के नाम “यू” होला, जवना के आवाज /juː/ बा। कुछ शब्द में एकर आवाज /ʌ/ होला, जइसे: cup.

22. V v — एकर नाम बोलल जाला: वी — /v/ — V अक्षर के नाम “वी” होला, आ एकर आवाज /v/ होला, जइसे: very.

23. W w — एकर नाम बोलल जाला: डबल-यू — /w/ — W अक्षर के नाम “डबल-यू” होला, आ एकर आवाज /w/ होला, जइसे: water.

24. X x — एकर नाम बोलल जाला: एक्स — /ks/ — X अक्षर के नाम “एक्स” होला, आ आमतौर पर एकर आवाज /ks/ होला, जइसे: box.

25. Y y — एकर नाम बोलल जाला: वाइ — /j/, /ɪ/, /aɪ/ — Y अक्षर के नाम “वाइ” होला। एकर आवाज /j/ हो सकेला, जइसे: yes; /ɪ/ हो सकेला, जइसे: happy; आ /aɪ/ हो सकेला, जइसे: my.

26. Z z — एकर नाम बोलल जाला: ज़ी* — /z/ — अमेरिकी अंग्रेजी में Z के नाम आमतौर पर “ज़ी” होला। ब्रिटिश अंग्रेजी में एकरा के “ज़ेड” कहल जाला। एकर आवाज /z/ होला, जइसे: zoo.

2- शब्दन के क्रम (WORD ORDER)

1. मूल वाक्य — कर्ता + क्रिया — सब्जेक्ट + वर्ब — I sleep. — आइ स्लीप — हम सूतिला।

2. सीधा कर्म — कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म — सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — I read a book. — आइ रीड अ बुक — हम एगो किताब पढ़िला।

3. अप्रत्यक्ष कर्म — कर्ता + क्रिया + अप्रत्यक्ष कर्म + सीधा कर्म — सब्जेक्ट + वर्ब + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — I give him a book. — आइ गिव हिम अ बुक — हम ओकरा के एगो किताब देत बानी।

4. लाभ पावे वाला व्यक्ति — कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म + for + व्यक्ति — सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + फॉर + पर्सन — I buy a book for him. — आइ बाइ अ बुक फॉर हिम — हम ओकरा खातिर एगो किताब किनिला।

5. अप्रत्यक्ष कर्म के सर्वनाम — कर्ता + क्रिया + अप्रत्यक्ष कर्म के सर्वनाम + सीधा कर्म — सब्जेक्ट + वर्ब + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट प्रोनाउन + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — I give her a book. — आइ गिव हर अ बुक — हम ओकरा के एगो किताब देत बानी।

6. विशेषण — कर्ता + be + विशेषण — सब्जेक्ट + बी + ऐडजेक्टिव — The book is big. — द बुक इज़ बिग — किताब बड़ बा।

7. क्रियाविशेषण — कर्ता + क्रिया + क्रियाविशेषण — सब्जेक्ट + वर्ब + ऐडवर्ब — He reads quickly. — ही रीड्ज़ क्विकली — ऊ जल्दी-जल्दी पढ़ेला।

8. सीधा कर्म + क्रियाविशेषण — कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म + क्रियाविशेषण — सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + ऐडवर्ब — I read a book quickly. — आइ रीड अ बुक क्विकली — हम एगो किताब जल्दी-जल्दी पढ़िला।

9. समय बतावे वाला क्रियाविशेषण — कर्ता + क्रिया + समय — सब्जेक्ट + वर्ब + टाइम ऐडवर्ब — I work today. — आइ वर्क टुडे — हम आज काम करिला।

10. जगह बतावे वाला क्रियाविशेषण — कर्ता + क्रिया + जगह — सब्जेक्ट + वर्ब + प्लेस ऐडवर्ब — She lives there. — शी लिव्ज़ देयर — ऊ उहाँ रहेली।

11. प्रीपोज़िशन वाला वाक्यांश — कर्ता + be + प्रीपोज़िशनल फ्रेज़ — सब्जेक्ट + बी + प्रेपोज़िशनल फ्रेज़ — The book is on the table. — द बुक इज़ ऑन द टेबल — किताब मेज पर बा।

12. सीधा कर्म + जगह — कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म + जगह — सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + प्लेस — I put a book on the table. — आइ पुट अ बुक ऑन द टेबल — हम एगो किताब मेज पर रखिला।

13. निर्धारक + संज्ञा — निर्धारक + संज्ञा — डिटरमाइनर + नाउन — This book is new. — दिस बुक इज़ न्यू — ई किताब नया बा।

14. निर्धारक + विशेषण + संज्ञा — डिटरमाइनर + ऐडजेक्टिव + नाउन — This big book is new. — दिस बिग बुक इज़ न्यू — ई बड़ किताब नया बा।

15. संख्या + संज्ञा — न्यूमेरल + नाउन — Two books are new. — टू बुक्स आर न्यू — दू गो किताब नया बाड़ी स।

16. संयोजन — कर्ता + क्रिया + and + कर्ता + क्रिया — सब्जेक्ट + वर्ब + ऐंड + सब्जेक्ट + वर्ब — I read and he writes. — आइ रीड ऐंड ही राइट्स — हम पढ़िला आ ऊ लिखेला।

17. कर्म वाला संयोजन — कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म + and + कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म — सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + ऐंड + सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — I read a book and he writes a letter. — आइ रीड अ बुक ऐंड ही राइट्स अ लेटर — हम एगो किताब पढ़िला आ ऊ एगो चिट्ठी लिखेला।

18. कर्मवाच्य — कर्ता + be + क्रिया के तीसरा रूप — सब्जेक्ट + बी + वी थ्री — The book is read. — द बुक इज़ रेड — किताब पढ़ल जाला।

19. कर्मवाच्य + काम करे वाला — कर्ता + be + क्रिया के तीसरा रूप + by + काम करे वाला — सब्जेक्ट + बी + वी थ्री + बाइ + एजेंट — The book is read by the teacher. — द बुक इज़ रेड बाइ द टीचर — किताब शिक्षक के द्वारा पढ़ल जाला।

20. कर्मवाच्य + अप्रत्यक्ष कर्म — कर्ता + be + क्रिया के तीसरा रूप + to + अप्रत्यक्ष कर्म — सब्जेक्ट + बी + वी थ्री + टू + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — The book is given to him. — द बुक इज़ गिवन टू हिम — किताब ओकरा के दिहल जाला।

21. कर्मवाच्य + अप्रत्यक्ष कर्म + काम करे वाला — कर्ता + be + क्रिया के तीसरा रूप + to + अप्रत्यक्ष कर्म + by + काम करे वाला — सब्जेक्ट + बी + वी थ्री + टू + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + बाइ + एजेंट — The book is given to him by the teacher. — द बुक इज़ गिवन टू हिम बाइ द टीचर — शिक्षक के द्वारा ओकरा के किताब दिहल जाला।

22. कर्मवाच्य + क्रियाविशेषण — कर्ता + be + क्रिया के तीसरा रूप + क्रियाविशेषण — सब्जेक्ट + बी + वी थ्री + ऐडवर्ब — The book is read now. — द बुक इज़ रेड नाउ — किताब अब पढ़ल जाला।

23. कर्मवाच्य + जगह — कर्ता + be + क्रिया के तीसरा रूप + जगह — सब्जेक्ट + बी + वी थ्री + लोकेशन — The book is put on the table. — द बुक इज़ पुट ऑन द टेबल — किताब मेज पर रखल जाला।

24. कर्मवाच्य + काम करे वाला + समय — कर्ता + be + क्रिया के तीसरा रूप + by + काम करे वाला + समय — सब्जेक्ट + बी + वी थ्री + बाइ + एजेंट + टाइम ऐडवर्ब — The book is read by the teacher today. — द बुक इज़ रेड बाइ द टीचर टुडे — आज शिक्षक के द्वारा किताब पढ़ल जाला।

25. कर्मवाच्य + अप्रत्यक्ष कर्म + काम करे वाला + समय — कर्ता + be + क्रिया के तीसरा रूप + to + अप्रत्यक्ष कर्म + by + काम करे वाला + समय — सब्जेक्ट + बी + वी थ्री + टू + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + बाइ + एजेंट + टाइम ऐडवर्ब — The book is given to the student by the teacher today. — द बुक इज़ गिवन टू द स्टूडेंट बाइ द टीचर टुडे — आज शिक्षक के द्वारा विद्यार्थी के किताब दिहल जाला।

26. वर्तमान पूर्ण कर्मवाच्य — कर्ता + has/have been + क्रिया के तीसरा रूप — सब्जेक्ट + हैज़/हैव बीन + वी थ्री — The book has been read. — द बुक हैज़ बीन रेड — किताब पढ़ल जा चुकल बा।

27. पूर्ण कर्मवाच्य + काम करे वाला — कर्ता + has/have been + क्रिया के तीसरा रूप + by + काम करे वाला — सब्जेक्ट + हैज़/हैव बीन + वी थ्री + बाइ + एजेंट — The book has been read by the teacher. — द बुक हैज़ बीन रेड बाइ द टीचर — शिक्षक के द्वारा किताब पढ़ल जा चुकल बा।

28. भविष्यकाल के कर्मवाच्य — कर्ता + will be + क्रिया के तीसरा रूप + समय — सब्जेक्ट + विल बी + वी थ्री + टाइम — The book will be read tomorrow. — द बुक विल बी रेड टुमॉरो — किताब काल्ह पढ़ल जाई।

29. भविष्यकाल के कर्मवाच्य + काम करे वाला — कर्ता + will be + क्रिया के तीसरा रूप + by + काम करे वाला + समय — सब्जेक्ट + विल बी + वी थ्री + बाइ + एजेंट + टाइम — The book will be read by the teacher tomorrow. — द बुक विल बी रेड बाइ द टीचर टुमॉरो — काल्ह शिक्षक के द्वारा किताब पढ़ल जाई।

30. मोडल क्रिया वाला कर्मवाच्य — कर्ता + मोडल वर्ब + be + क्रिया के तीसरा रूप — सब्जेक्ट + मोडल वर्ब + बी + वी थ्री — The book must be read. — द बुक मस्ट बी रेड — किताब जरूर पढ़े के चाहीं।

31. नकारात्मक रूप — कर्ता + सहायक क्रिया + not + क्रिया — सब्जेक्ट + ऑक्सिलियरी वर्ब + नॉट + वर्ब — I do not read a book. — आइ डू नॉट रीड अ बुक — हम किताब ना पढ़िला।

32. कर्मवाच्य के नकारात्मक रूप — कर्ता + be + not + क्रिया के तीसरा रूप + by + काम करे वाला — सब्जेक्ट + बी + नॉट + वी थ्री + बाइ + एजेंट — The book is not read by the teacher. — द बुक इज़ नॉट रेड बाइ द टीचर — शिक्षक के द्वारा किताब ना पढ़ल जाला।

33. हँ/ना वाला सवाल — सहायक क्रिया + कर्ता + क्रिया? — ऑक्सिलियरी वर्ब + सब्जेक्ट + वर्ब? — Do you read a book? — डू यू रीड अ बुक? — का तू किताब पढ़ेलऽ?

34. कर्मवाच्य वाला सवाल — be + कर्ता + क्रिया के रूप? — बी + सब्जेक्ट + वी थ्री? — Is the book being read? — इज़ द बुक बीइंग रेड? — का किताब पढ़ल जा रहल बा?

35. कर्ता के बारे में सवाल — who + क्रिया + सीधा कर्म? — हू + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट? — Who reads the book? — हू रीड्ज़ द बुक? — किताब के पढ़ेला?

36. अप्रत्यक्ष कर्म के बारे में सवाल — who/whom + सहायक क्रिया + कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म + to? — हू/हूम + ऑक्सिलियरी वर्ब + सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + टू? — Who do you give the book to? — हू डू यू गिव द बुक टू? — तू किताब केकरा के देलऽ?

37. आदेश वाला रूप — क्रिया + ...! — वर्ब + ...! — Read! — रीड! — पढ़ऽ!

38. आदेश + अप्रत्यक्ष कर्म — क्रिया + सीधा कर्म + to + अप्रत्यक्ष कर्म! — वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + टू + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट! — Give the book to him! — गिव द बुक टू हिम! — किताब ओकरा के दे दऽ!

39. कर्मवाच्य में आदेश — let + सीधा कर्म + be + क्रिया के तीसरा रूप! — लेट + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + बी + वी थ्री! — Let the book be read! — लेट द बुक बी रेड! — किताब के पढ़े दऽ!

40. इनफिनिटिव — to + क्रिया — टू + वर्ब — to read — टू रीड — पढ़ल / पढ़े खातिर

41. इनफिनिटिव + सीधा कर्म — to + क्रिया + सीधा कर्म — टू + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — to read a book — टू रीड अ बुक — एगो किताब पढ़ल

42. इनफिनिटिव + खास सीधा कर्म — to + क्रिया + निश्चित सीधा कर्म — टू + वर्ब + स्पेसिफिक डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — to read the book — टू रीड द बुक — ऊ किताब पढ़ल

43. उद्देश्य — कर्ता + क्रिया + to + क्रिया — सब्जेक्ट + वर्ब + टू + वर्ब — I eat to play. — आइ ईट टू प्ले — हम खेले खातिर खाइला।

44. संबंधवाचक वाक्य — संज्ञा + संबंधवाचक शब्द + वाक्यांश — नाउन + रिलेटिव वर्ड + क्लॉज़ — The book that I read is interesting. — द बुक दैट आइ रीड इज़ इंटरेस्टिंग — जवन किताब हम पढ़िला, ऊ रोचक बा।

45. कर्मवाच्य वाला संबंधवाचक वाक्य — संज्ञा + संबंधवाचक शब्द + कर्मवाच्य — नाउन + रिलेटिव वर्ड + वॉइस — The book that is being read by the teacher is interesting. — द बुक दैट इज़ बीइंग रेड बाइ द टीचर इज़ इंटरेस्टिंग — जवन किताब शिक्षक पढ़ रहल बाड़ें, ऊ रोचक बा।

46. शर्त — if + वाक्य, कर्ता + क्रिया — इफ + क्लॉज़, सब्जेक्ट + वर्ब — If I have time, I read. — इफ आइ हैव टाइम, आइ रीड — अगर हमरा लगे समय बा, त हम पढ़िला।

47. शर्त + कर्मवाच्य — if + कर्ता + be + क्रिया के तीसरा रूप, कर्ता + क्रिया — इफ + सब्जेक्ट + बी + वी थ्री, सब्जेक्ट + वर्ब — If the book is read, he learns. — इफ द बुक इज़ रेड, ही लर्न्ज़ — अगर किताब पढ़ल जाला, त ऊ सीखे ला।

48. अप्रत्यक्ष कथन — कर्ता + क्रिया + that + कर्ता + क्रिया — सब्जेक्ट + वर्ब + दैट + सब्जेक्ट + वर्ब — He said that he was reading. — ही सेड दैट ही वज़ रीडिंग — ऊ कहलस कि ऊ पढ़त रहे।

49. अप्रत्यक्ष सवाल — कर्ता + क्रिया + if/whether + कर्ता + क्रिया — सब्जेक्ट + वर्ब + इफ/वेदर + सब्जेक्ट + वर्ब — He asked if I was reading. — ही आस्क्ट इफ आइ वज़ रीडिंग — ऊ पूछलस कि का हम पढ़त रहनी।

50. अप्रत्यक्ष आदेश या अनुरोध — कर्ता + क्रिया + कर्म + to + क्रिया — सब्जेक्ट + वर्ब + ऑब्जेक्ट + टू + वर्ब — He asked me to read. — ही आस्क्ट मी टू रीड — ऊ हमरा से पढ़े खातिर कहलस।

क्रियाविशेषण (ADVERBS)

1. तरीका (Manner): तरीका बतावे वाला क्रियाविशेषण क्रिया भा कर्म के बाद आवेला। कर्ता + क्रिया + कर्म + क्रियाविशेषण। I read the book quickly. — आइ रीड द बुक क्विकली — हम किताब जल्दी-जल्दी पढ़िला।

2. जगह (Place): जगह बतावे वाला क्रियाविशेषण क्रिया भा कर्म के बाद आवेला। कर्ता + क्रिया + कर्म + जगह। I read the book at home. — आइ रीड द बुक ऐट होम — हम घर पर किताब पढ़िला।

3. समय (Time): समय बतावे वाला क्रियाविशेषण आमतौर पर वाक्य के आखिर में भा शुरुआत में आवेला। कर्ता + क्रिया + कर्म + समय। I read the book yesterday. — आइ रीड द बुक येस्टरडे — हम काल्ह किताब पढ़नी।

4. आवृत्ति (Frequency): बारंबारता बतावे वाला क्रियाविशेषण आमतौर पर मुख्य क्रिया के पहिले आवेला। कर्ता + आवृत्ति बतावे वाला क्रियाविशेषण + क्रिया। I often read books. — आइ ऑफन रीड बुक्स — हम अक्सर किताब पढ़िला।

5. आवृत्ति + be (Frequency + be): आवृत्ति बतावे वाला क्रियाविशेषण be क्रिया के बाद आवेला। कर्ता + be क्रिया + आवृत्ति बतावे वाला क्रियाविशेषण। He is always happy. — ही इज़ ऑलवेज़ हैपी — ऊ हमेशा खुश रहेला।

6. आवृत्ति + सहायक क्रिया (Frequency + auxiliary): आवृत्ति बतावे वाला क्रियाविशेषण पहिला सहायक क्रिया के बाद आवेला। कर्ता + सहायक क्रिया + आवृत्ति बतावे वाला क्रियाविशेषण + क्रिया। I have never seen it. — आइ हैव नेवर सीन इट — हम ओकरा के कबो ना देखले बानी।

7. मात्रा (Degree): मात्रा बतावे वाला क्रियाविशेषण ओह विशेषण भा क्रियाविशेषण से पहिले आवेला जवना के ई बतावेला। कर्ता + मात्रा बतावे वाला क्रियाविशेषण + विशेषण/क्रियाविशेषण। It is very good. — इट इज़ वेरी गुड — ई बहुत बढ़िया बा।

8. मात्रा + क्रिया (Degree + verb): इस्तेमाल कइल गइल क्रियाविशेषण के आधार पर ई क्रिया से पहिले भा बाद में आ सकेला। कर्ता + क्रिया + क्रियाविशेषण। I really like it. — आइ रियली लाइक इट — हमरा ई सचहूँ पसंद बा।

9. पूरा वाक्य के बतावे वाला क्रियाविशेषण (Sentence adverb): ई वाक्य के शुरुआत, बीच भा आखिर में आ सकेला आ पूरा वाक्य के बारे में बोले वाला के भावना बतावेला। क्रियाविशेषण + वाक्य। Fortunately, I won. — फॉर्चुनेटली, आइ वन — खुशकिस्मती से हम जीत गइनी।

10. टिप्पणी वाला क्रियाविशेषण (Comment adverb): ई आमतौर पर वाक्य के शुरुआत में आवेला आ बोले वाला के राय भा टिप्पणी बतावेला। क्रियाविशेषण + वाक्य। Honestly, I don't know. — ऑनेस्टली, आइ डोंट नो — सच बताईं त हमरा नइखे मालूम।

11. जोड़इया क्रियाविशेषण (Linking adverb): ई आमतौर पर वाक्य के शुरुआत भा बीच में आवेला आ दू गो विचार भा वाक्य के जोड़े ला। वाक्य + जोड़इया क्रियाविशेषण + वाक्य। I was tired; however, I worked. — आइ वज़ टायर्ड; हाउएवर, आइ वर्क्ट — हम थकल रहनी; बाकिर हम काम कइनी।

12. दिशा (Direction): दिशा बतावे वाला क्रियाविशेषण क्रिया भा कर्म के बाद आवेला। कर्ता + क्रिया + कर्म + दिशा बतावे वाला क्रियाविशेषण। She went outside. — शी वेंट आउटसाइड — ऊ बाहर गइल।

13. निश्चित आवृत्ति (Definite frequency): निश्चित आवृत्ति बतावे वाला समय-संबंधी शब्दसमूह वाक्य के शुरुआत भा आखिर में आ सकेला। समय-संबंधी शब्दसमूह + वाक्य। I go there every day. — आइ गो देयर एवरी डे — हम रोज उहाँ जाइला।

14. अवधि (Duration): अवधि बतावे वाला शब्दसमूह आमतौर पर वाक्य के आखिर में आवेला। कर्ता + क्रिया + कर्म + अवधि। I studied for two hours. — आइ स्टडिड फॉर टू आवर्स — हम दू घंटा पढ़ाई कइनी।

15. उद्देश्य (Purpose): उद्देश्य बतावे वाला शब्दसमूह आमतौर पर वाक्य के आखिर में आवेला आ काम करे के कारण बतावेला। वाक्य + उद्देश्य। I went there to study. — आइ वेंट देयर टू स्टडी — हम पढ़ाई करे खातिर उहाँ गइल रहनी।

INDIRECT OBJECT: अप्रत्यक्ष कर्म

क्रम — प्रकार — बनावट — अंग्रेजी में बनावट के उच्चारण — उदाहरण — उदाहरण के उच्चारण — भोजपुरी अनुवाद

1. अप्रत्यक्ष कर्म पहिले, सीधा कर्म बाद में — कर्ता + क्रिया + अप्रत्यक्ष कर्म + सीधा कर्म — सब्जेक्ट + वर्ब + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — I gave him a book. — आइ गेइव हिम अ बुक — हम ओकरा के एगो किताब दिहनी।

2. सीधा कर्म + to + अप्रत्यक्ष कर्म — कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म + to + अप्रत्यक्ष कर्म — सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + टू + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — I gave a book to him. — आइ गेइव अ बुक टू हिम — हम ओकरा के एगो किताब दिहनी।

3. अप्रत्यक्ष कर्म पहिले, सीधा कर्म बाद में — कर्ता + क्रिया + अप्रत्यक्ष कर्म + सीधा कर्म — सब्जेक्ट + वर्ब + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — She sent me a letter. — शी सेंट मी अ लेटर — ऊ हमरा एगो चिट्ठी भेजलस।

4. सीधा कर्म + to + अप्रत्यक्ष कर्म — कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म + to + अप्रत्यक्ष कर्म — सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + टू + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — She sent a letter to me. — शी सेंट अ लेटर टू मी — ऊ हमरा एगो चिट्ठी भेजलस।

5. for के साथ अप्रत्यक्ष कर्म पहिले — कर्ता + क्रिया + अप्रत्यक्ष कर्म + सीधा कर्म — सब्जेक्ट + वर्ब + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — I bought her a gift. — आइ बॉट हर अ गिफ्ट — हम ओकरा खातिर एगो उपहार किननी।

6. सीधा कर्म + for + अप्रत्यक्ष कर्म — कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म + for + अप्रत्यक्ष कर्म — सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + फॉर + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — I bought a gift for her. — आइ बॉट अ गिफ्ट फॉर हर — हम ओकरा खातिर एगो उपहार किननी।

7. अप्रत्यक्ष कर्म वाला कर्मवाच्य — अप्रत्यक्ष कर्म + be + क्रिया के तीसरा रूप + सीधा कर्म — इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + बी + वी थ्री + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — He was given a book. — ही वज़ गिवन अ बुक — ओकरा के एगो किताब दिहल गइल।

8. सीधा कर्म वाला कर्मवाच्य + to + अप्रत्यक्ष कर्म — सीधा कर्म + be + क्रिया के तीसरा रूप + to + अप्रत्यक्ष कर्म — डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + बी + वी थ्री + टू + इनडाइरेक्ट ऑब्जेक्ट — A book was given to him. — अ बुक वज़ गिवन टू हिम — ओकरा के एगो किताब दिहल गइल।

9. अप्रत्यक्ष कर्म के बारे में सवाल — प्रश्नवाचक शब्द + सहायक क्रिया + कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म + to? — हू + डू/डज़/डिड + सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट + टू? — Who did you give it to? — हू डिड यू गिव इट टू? — तू ई केकरा के दिहलऽ?

10. अप्रत्यक्ष कर्म के बारे में औपचारिक सवाल — To whom + सहायक क्रिया + कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म? — टू हूम + ऑक्सिलियरी + सब्जेक्ट + वर्ब + डाइरेक्ट ऑब्जेक्ट? — To whom did you give it? — टू हूम डिड यू गिव इट? — तू ई केकरा के दिहलऽ?

GENITIVE: मालिकाना / संबंध

क्रम — प्रकार — बनावट — अंग्रेजी में बनावट के उच्चारण — उदाहरण — उदाहरण के उच्चारण — भोजपुरी अनुवाद

1. एकवचन मालिकाना — संज्ञा + 's + संज्ञा — नाउन + इज़ + नाउन — John's car — जॉन्ज़ कार — जॉन के गाड़ी।

2. of के इस्तेमाल से मालिकाना — संज्ञा + of + संज्ञा — नाउन + अव + नाउन — the car of John — द कार अव जॉन — जॉन के गाड़ी।

3. नियमित बहुवचन के मालिकाना — बहुवचन संज्ञा + ' + संज्ञा — प्लुरल नाउन + अपॉस्ट्रफी + नाउन — students' books — स्टूडेंट्स बुक्स — विद्यार्थियन के किताब।

4. अनियमित बहुवचन के मालिकाना — संज्ञा + 's + संज्ञा — नाउन + इज़ + नाउन — children's toys — चिल्ड्रन्ज़ टॉयज़ — लइकन के खिलौना।

5. of के इस्तेमाल से मालिकाना — संज्ञा + of + संज्ञा — नाउन + अव + नाउन — the roof of the house — द रूफ अव द हाउस — घर के छत।

6. मालिकाना निर्धारक — मालिकाना निर्धारक + संज्ञा — पज़ेसिव डिटरमाइनर + नाउन — my car — माइ कार — हमार गाड़ी।

7. स्वतंत्र मालिकाना — मालिकाना सर्वनाम — पज़ेसिव प्रोनाउन — The car is mine. — द कार इज़ माइन — गाड़ी हमार बा।

8. of + स्वतंत्र मालिकाना सर्वनाम — संज्ञा + of + मालिकाना सर्वनाम — नाउन + अव + पज़ेसिव प्रोनाउन — a friend of mine — अ फ्रेंड अव माइन — हमार एगो दोस्त।

9. समय के मालिकाना — समय बतावे वाला संज्ञा + 's + संज्ञा — टाइम नाउन + इज़ + नाउन — today's news — टुडेज़ न्यूज़ — आज के खबर।

10. अवधि के मालिकाना — संख्या + नाप के इकाई + ' + संज्ञा — न्यूमेरल + यूनिट + अपॉस्ट्रफी + नाउन — two weeks' vacation — टू वीक्स वेकेशन — दू हफ्ता के छुट्टी।

11. मालिकाना के बारे में सवाल — whose + संज्ञा? — हूज़ + नाउन? — Whose book? — हूज़ बुक? — ई किताब केकर बा?

12. संबंधवाचक वाक्य में मालिकाना — whose + संज्ञा + वाक्यांश — हूज़ + नाउन + क्लॉज़ — the man whose car... — द मैन हूज़ कार... — ऊ आदमी जेकर गाड़ी...

13. साझा मालिकाना — पहिला संज्ञा + and + दूसरा संज्ञा + 's + संज्ञा — नाउन + ऐंड + नाउन + इज़ + नाउन — John and Mary's house — जॉन ऐंड मेरीज़ हाउस — जॉन आ मेरी के साझा घर।

14. अलग-अलग मालिकाना — पहिला संज्ञा + 's + and + दूसरा संज्ञा + 's + संज्ञा — नाउन + इज़ + ऐंड + नाउन + इज़ + नाउन — John's and Mary's houses — जॉन्ज़ ऐंड मेरीज़ हाउज़िज़ — जॉन आ मेरी के अलग-अलग घर।

INDEPENDENT: स्वतंत्र मालिकाना सर्वनाम

व्यक्ति — मालिकाना निर्धारक — निर्धारक के उच्चारण — स्वतंत्र मालिकाना सर्वनाम — सर्वनाम के उच्चारण — पूरा उदाहरण — उदाहरण के उच्चारण — भोजपुरी अनुवाद

I = हम — my — माइ — mine — माइन — This book is mine. — दिस बुक इज़ माइन — ई किताब हमार बा।

you = तू/तू — your — योर — yours — योरज़ — This book is yours. — दिस बुक इज़ योरज़ — ई किताब तोहार बा।

he = ऊ (पुरुष) — his — हिज़ — his — हिज़ — This book is his. — दिस बुक इज़ हिज़ — ई किताब ओकर बा।

she = ऊ (मेहरारू) — her — हर — hers — हर्ज़ — This book is hers. — दिस बुक इज़ हर्ज़ — ई किताब ओकर बा।

it = ई/ऊ (जानवर भा चीज) — its — इट्स — स्वतंत्र रूप में “its” के इस्तेमाल आम नइखे — — The dog hurt its leg. — द डॉग हर्ट इट्स लेग — कुकुर के गोड़ में चोट लाग गइल।

we = हमनी — our — आउर — ours — आउरज़ — This book is ours. — दिस बुक इज़ आउरज़ — ई किताब हमनी के बा।

they = ऊ लोग — their — देयर — theirs — देयरज़ — This book is theirs. — दिस बुक इज़ देयरज़ — ई किताब ओह लोग के बा।

The book is the boy's. = किताब ओह लइका के बा।

The book is for the boy. = किताब ओह लइका खातिर बा।

WAS GOING TO: करे जाए वाला रहे / करे के इरादा रहे

सर्वनाम — बनावट — अंग्रेजी में बनावट के उच्चारण — उदाहरण — उदाहरण के उच्चारण — भोजपुरी अर्थ

I = हम — I + was going to + क्रिया — आइ + वज़ गोइंग टू + वर्ब — I was going to eat. — आइ वज़ गोइंग टू ईट — हम खाए जाए वाला रहनी।

you = तू — You + were going to + क्रिया — यू + वर गोइंग टू + वर्ब — You were going to eat. — यू वर गोइंग टू ईट — तू खाए जाए वाला रहलऽ।

he = ऊ — He + was going to + क्रिया — ही + वज़ गोइंग टू + वर्ब — He was going to eat. — ही वज़ गोइंग टू ईट — ऊ खाए जाए वाला रहे।

she = ऊ — She + was going to + क्रिया — शी + वज़ गोइंग टू + वर्ब — She was going to eat. — शी वज़ गोइंग टू ईट — ऊ खाए जाए वाली रहे।

it = ई/ऊ (चीज भा मौसम) — It + was going to + क्रिया — इट + वज़ गोइंग टू + वर्ब — It was going to rain. — इट वज़ गोइंग टू रेन — बरखा होखे वाला रहे।

we = हमनी — We + were going to + क्रिया — वी + वर गोइंग टू + वर्ब — We were going to eat. — वी वर गोइंग टू ईट — हमनी खाए जाए वाला रहनी जा।

they = ऊ लोग — They + were going to + क्रिया — दे + वर गोइंग टू + वर्ब — They were going to eat. — दे वर गोइंग टू ईट — ऊ लोग खाए जाए वाला रहे।

WAS ABOUT TO / WERE ABOUT TO — ई बनावट के इस्तेमाल कवनो काम बस होखे वाला रहे, ई बतावे खातिर होला।

Was about to = कवनो काम होखे वाला रहे।

Was supposed to = कवनो काम करे के तय भइल रहे, बाकिर कवनो कारण से ऊ काम ना हो सकल भा कुछ दोसरे हो गइल।

I was supposed to clean up today, but due to the bad weather, I am not. = आज हमरा सफाई करे के रहे, बाकिर खराब मौसम के चलते हम ई ना कर पावत बानी।

2- संज्ञा (NOUNS)

व्याकरण के विचार — बनावट — उदाहरण — अंग्रेजी उच्चारण के देवनागरी रूप — भोजपुरी अर्थ

बहुवचन — संज्ञा + s — books — बुक्स — किताब।

बहुवचन — संज्ञा + es — boxes — बॉक्सिज़ — डिब्बा।

एकवचन के निर्धारक — the + संज्ञा — the book — द बुक — ऊ किताब।

बहुवचन के निर्धारक — the + बहुवचन संज्ञा — the books — द बुक्स — ऊ किताब सभ।

अनिश्चित एकवचन — a + संज्ञा — a book — अ बुक — एगो किताब।

अनिश्चित एकवचन — an + संज्ञा (जब अगिला शब्द के शुरुआत स्वर के आवाज से होखे) — an apple — अन ऐपल — एगो सेब।

अप्रत्यक्ष कर्म — कर्ता + क्रिया + अप्रत्यक्ष कर्म + सीधा कर्म — I give him the book. — आइ गिव हिम द बुक — हम ओकरा के किताब देत बानी।

to के साथ अप्रत्यक्ष कर्म — कर्ता + क्रिया + सीधा कर्म + to + अप्रत्यक्ष कर्म — I give the book to him. — आइ गिव द बुक टू हिम — हम किताब ओकरा के देत बानी।

मालिकाना — मालिक के संज्ञा + 's + मालिकाना चीज के संज्ञा — John's car — जॉन्ज़ कार — जॉन के गाड़ी।

बहुवचन मालिकाना — मालिक के बहुवचन संज्ञा + s' + मालिकाना चीज के संज्ञा — the boys' books — द बॉयज़ बुक्स — लइकन के किताब सभ।

of के इस्तेमाल से मालिकाना — मालिकाना चीज + of + मालिक — the door of the house — द डोर अव द हाउस — घर के दरवाजा।

शब्द के आखिरी हिस्सा — का जोड़ीं? — उदाहरण — उच्चारण

ज्यादातर शब्द — -s — book → books — बुक → बुक्स

s पर खत्म होखे वाला शब्द — -es — bus → buses — बस → बसेज़

ss पर खत्म होखे वाला शब्द — -es — class → classes — क्लास → क्लासिज़

sh पर खत्म होखे वाला शब्द — -es — dish → dishes — डिश → डिशिज़

ch पर खत्म होखे वाला शब्द — -es — watch → watches — वॉच → वॉचिज़

x पर खत्म होखे वाला शब्द — -es — box → boxes — बॉक्स → बॉक्सिज़

z पर खत्म होखे वाला शब्द — -es — quiz → quizzes — क्विज़ → क्विज़िज़

व्यंजन + y — -ies — baby → babies — बेबी → बेबीज़

स्वर + y — -s — boy → boys — बॉय → बॉयज़

कुछ f/fe वाला शब्द — -ves — knife → knives — नाइफ → नाइव्ज़

कुछ f/fe वाला शब्द — -s — roof → roofs — रूफ → रूफ्स

अनिश्चित बहुवचन: अगर कवनो संज्ञा गिने जा सके आ एकवचन में होखे, त आमतौर पर ओकरा पहिले a/an लागेला; बहुवचन में a/an ना लागेला।

INDIRECT OBJECT: अप्रत्यक्ष कर्म

अंग्रेजी में अप्रत्यक्ष कर्म के इस्तेमाल करे के तीन गो मुख्य तरीका बा:

1- Subject + Verb + Indirect Object + Direct Object

I give a boy a book. = हम एगो लइका के एगो किताब देत बानी।

2- Subject + Verb + Direct Object + to + Indirect Object

I give a book to a boy. = हम एगो किताब एगो लइका के देत बानी।

3- Subject + Verb + to + Indirect Object + Direct Object

I give to a boy a book. = हम एगो लइका के एगो किताब देत बानी।

आधुनिक अंग्रेजी में तीसरा तरीका कुछ अटपटा लाग सकेला। पहिला आ दूसरा तरीका के इस्तेमाल अधिक होला।

GENITIVE: मालिकाना

अंग्रेजी में मालिकाना बतावे के दू गो मुख्य तरीका बा:

1- Owner's + Possession

The boy's book = लइका के किताब।

2- Possession + of + Owner

The book of the boy = लइका के किताब।

3- विशेषण (ADJECTIVES)

विशेषण के प्रकार बनावे के तरीका बनावे के तरीका के उच्चारण उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

वर्णन करे वाला विशेषण विशेषण + संज्ञा अडजेक्टिव + नाउन a beautiful house अ ब्यूटिफुल हाउस एगो सुन्नर घर

मात्रा बतावे वाला विशेषण मात्रा + संज्ञा क्वांटिटी + नाउन many books मेनी बुक्स बहुत किताब

संख्या बतावे वाला विशेषण संख्या + संज्ञा नंबर + नाउन three books थ्री बुक्स तीन गो किताब

संकेत करे वाला विशेषण this/that/these/those + संज्ञा दिस/दैट/दीज़/दोज़ + नाउन this book दिस बुक ई किताब

मालिकाना बतावे वाला विशेषण my/your/his/her/its/our/their + संज्ञा माइ/योर/हिज/हर/इट्स/आवर/देयर + नाउन my car माइ कार हमार गाड़ी

सवाल पूछे वाला विशेषण which/what/whose + संज्ञा विच/व्हाट/हूज़ + नाउन which book? विच बुक? कवन किताब?

अनिश्चित विशेषण अनिश्चित शब्द + संज्ञा इनडिफिनिट वर्ड + नाउन some books सम बुक्स कुछ किताब

वितरण बतावे वाला विशेषण each/every/either/neither + संज्ञा ईच/एवरी/आइदर/नाइदर + नाउन each student ईच स्टूडेंट हर विद्यार्थी

व्यक्तिवाचक संज्ञा से बनल विशेषण व्यक्तिवाचक संज्ञा → विशेषण प्रॉपर नाउन → अडजेक्टिव English language इंग्लिश लैंग्वेज अंग्रेजी भाषा

संयुक्त विशेषण शब्द + शब्द वर्ड + वर्ड a well-known actor अ वेल-नोन ऐक्टर एगो मशहूर अभिनेता

वर्तमान/भूतकाल के क्रिया रूप से बनल विशेषण V-ing / V-ed वी-इंग / वी-इड a boring movie अ बोरिंग मूवी एगो बोर करे वाला फिलिम

तुलना करे वाला विशेषण विशेषण + er / more + विशेषण अडजेक्टिव + अर / मोर + अडजेक्टिव bigger house बिगर हाउस और बड़ घर

सबसे अधिक बतावे वाला विशेषण विशेषण + est / most + विशेषण अडजेक्टिव + इस्ट / मोस्ट + अडजेक्टिव the biggest house द बिगेस्ट हाउस सबसे बड़ घर

समन्वय वाला विशेषण विशेषण + अल्पविराम + विशेषण + संज्ञा अडजेक्टिव + पॉज़ + अडजेक्टिव + नाउन a long, difficult journey अ लॉन्ग, डिफिकल्ट जर्नी लमहर आ कठिन सफर

संज्ञा से पहिले आवे वाला विशेषण विशेषण + संज्ञा अडजेक्टिव + नाउन a red car अ रेड कार लाल गाड़ी

विधेय विशेषण कर्ता + be + विशेषण सब्जेक्ट + बी + अडजेक्टिव The car is red. द कार इज़ रेड गाड़ी लाल बा।

संज्ञा के बाद आवे वाला विशेषण संज्ञा + विशेषण नाउन + अडजेक्टिव something interesting समथिंग इंटरेस्टिंग कुछ रोचक

स्वतंत्र विशेषण विशेषण अडजेक्टिव perfect परफेक्ट पूरा / आदर्श

जोर देवे वाला विशेषण विशेषण + संज्ञा अडजेक्टिव + नाउन my own car माइ ओन कार हमार आपन गाड़ी

विस्मयादिबोधक विशेषण what + विशेषण + संज्ञा व्हाट + अडजेक्टिव + नाउन What a beautiful day! व्हाट अ ब्यूटिफुल डे! केतना सुन्नर दिन बा!

1. सामान्य वर्तमान — Present Simple

बनावट: कर्ता + am/is/are + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + ऐम/इज़/आर + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम बनावट उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I am I am happy. आइ ऐम हैपी हम खुश बानी।

You You are You are happy. यू आर हैपी तू खुश बाड़ऽ।

He He is He is happy. ही इज़ हैपी ऊ खुश बा।

She She is She is happy. शी इज़ हैपी ऊ खुश बिया।

It It is It is cold. इट इज़ कोल्ड ठंडा बा।

We We are We are happy. वी आर हैपी हमनी खुश बानी जा।

You You are You are happy. यू आर हैपी रउआ लोग खुश बानी।

They They are They are happy. दे आर हैपी ऊ लोग खुश बाड़ें।

2. सामान्य भूतकाल — Past Simple

बनावट: कर्ता + was/were + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + वॉज़/वर + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम बनावट उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I was I was happy. आइ वॉज़ हैपी हम खुश रहनी।

You You were You were happy. यू वर हैपी तू खुश रहलऽ।

He He was He was happy. ही वॉज़ हैपी ऊ खुश रहल।

She She was She was happy. शी वॉज़ हैपी ऊ खुश रहल।

It It was It was cold. इट वॉज़ कोल्ड ठंडा रहल।

We We were We were happy. वी वर हैपी हमनी खुश रहनी जा।

You You were You were happy. यू वर हैपी रउआ लोग खुश रहनी।

They They were They were happy. दे वर हैपी ऊ लोग खुश रहलें।

3. सामान्य भविष्यकाल — Future Simple

बनावट: कर्ता + will be + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल बी + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम बनावट उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I will be I will be happy. आइ विल बी हैपी हम खुश रहब।

You You will be You will be happy. यू विल बी हैपी तू खुश रहबऽ।

He He will be He will be happy. ही विल बी हैपी ऊ खुश रही।

She She will be She will be happy. शी विल बी हैपी ऊ खुश रही।

It It will be It will be cold. इट विल बी कोल्ड ठंडा रही।

We We will be We will be happy. वी विल बी हैपी हमनी खुश रहब जा।

You You will be You will be happy. यू विल बी हैपी रउआ लोग खुश रहब।

They They will be They will be happy. दे विल बी हैपी ऊ लोग खुश रहीहें।

4. जारी वर्तमान — Present Continuous

बनावट: कर्ता + am/is/are being + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + ऐम/इज़/आर बीइंग + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम बनावट उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I am being I am being careful. आइ ऐम बीइंग केयरफुल हम सावधानी बरत रहल बानी।

You You are being You are being careful. यू आर बीइंग केयरफुल तू सावधानी बरत रहल बाड़ऽ।

He He is being He is being careful. ही इज़ बीइंग केयरफुल ऊ सावधानी बरत रहल बा।

She She is being She is being careful. शी इज़ बीइंग केयरफुल ऊ सावधानी बरत रहल बिया।

It It is being It is being repaired. इट इज़ बीइंग रिपेयर्ड एकर मरम्मत हो रहल बा।

We We are being We are being careful. वी आर बीइंग केयरफुल हमनी सावधानी बरत रहल बानी जा।

You You are being You are being careful. यू आर बीइंग केयरफुल रउआ लोग सावधानी बरत रहल बानी।

They They are being They are being careful. दे आर बीइंग केयरफुल ऊ लोग सावधानी बरत रहल बा।

5. जारी भूतकाल — Past Continuous

बनावट: कर्ता + was/were being + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + वॉज़/वर बीइंग + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम बनावट उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I was being I was being careful. आइ वॉज़ बीइंग केयरफुल हम सावधानी बरत रहल रहनी।

You You were being You were being careful. यू वर बीइंग केयरफुल तू सावधानी बरत रहल रहलऽ।

He He was being He was being careful. ही वॉज़ बीइंग केयरफुल ऊ सावधानी बरत रहल रहल।

She She was being She was being careful. शी वॉज़ बीइंग केयरफुल ऊ सावधानी बरत रहल रहल।

It It was being It was being repaired. इट वॉज़ बीइंग रिपेयर्ड एकर मरम्मत हो रहल रहे।

We We were being We were being careful. वी वर बीइंग केयरफुल हमनी सावधानी बरत रहल रहनी जा।

You You were being You were being careful. यू वर बीइंग केयरफुल रउआ लोग सावधानी बरत रहल रहनी।

They They were being They were being careful. दे वर बीइंग केयरफुल ऊ लोग सावधानी बरत रहल रहे।

6. जारी भविष्यकाल — Future Continuous

बनावट: कर्ता + will be being + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल बी बीइंग + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I will be being careful. आइ विल बी बीइंग केयरफुल हम लगातार सावधानी बरतत रहब।

You You will be being careful. यू विल बी बीइंग केयरफुल तू लगातार सावधानी बरतत रहबऽ।

He He will be being careful. ही विल बी बीइंग केयरफुल ऊ लगातार सावधानी बरतत रही।

She She will be being careful. शी विल बी बीइंग केयरफुल ऊ लगातार सावधानी बरतत रही।

It It will be being repaired. इट विल बी बीइंग रिपेयर्ड एकर लगातार मरम्मत हो रहल होई।

We We will be being careful. वी विल बी बीइंग केयरफुल हमनी लगातार सावधानी बरतत रहब जा।

You You will be being careful. यू विल बी बीइंग केयरफुल रउआ लोग लगातार सावधानी बरतत रहब।

They They will be being careful. दे विल बी बीइंग केयरफुल ऊ लोग लगातार सावधानी बरतत रहीहें।

ई काल व्याकरण के हिसाब से सही बा, बाकिर आम बोलचाल के अंग्रेजी में बहुत कम इस्तेमाल होला।

7. वर्तमान पूर्ण — Present Perfect

बनावट: कर्ता + have/has been + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैव/हैज़ बिन + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I have been happy. आइ हैव बिन हैपी हम खुश रहल बानी।

You You have been happy. यू हैव बिन हैपी तू खुश रहल बाड़ऽ।

He He has been happy. ही हैज़ बिन हैपी ऊ खुश रहल बा।

She She has been happy. शी हैज़ बिन हैपी ऊ खुश रहल बिया।

It It has been cold. इट हैज़ बिन कोल्ड ठंड रहल बा।

We We have been happy. वी हैव बिन हैपी हमनी खुश रहल बानी जा।

You You have been happy. यू हैव बिन हैपी रउआ लोग खुश रहल बानी।

They They have been happy. दे हैव बिन हैपी ऊ लोग खुश रहल बा।

8. भूतकाल पूर्ण — Past Perfect

बनावट: कर्ता + had been + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैड बिन + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I had been happy. आइ हैड बिन हैपी हम खुश रहल रहनी।

You You had been happy. यू हैड बिन हैपी तू खुश रहल रहलऽ।

He He had been happy. ही हैड बिन हैपी ऊ खुश रहल रहल।

She She had been happy. शी हैड बिन हैपी ऊ खुश रहल रहल।

It It had been cold. इट हैड बिन कोल्ड ठंड रहल रहे।

We We had been happy. वी हैड बिन हैपी हमनी खुश रहल रहनी जा।

You You had been happy. यू हैड बिन हैपी रउआ लोग खुश रहल रहनी।

They They had been happy. दे हैड बिन हैपी ऊ लोग खुश रहल रहे।

9. भविष्यकाल पूर्ण — Future Perfect

बनावट: कर्ता + will have been + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल हैव बिन + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I will have been happy. आइ विल हैव बिन हैपी हम खुश रहल होखब।

You You will have been happy. यू विल हैव बिन हैपी तू खुश रहल होखबऽ।

He He will have been happy. ही विल हैव बिन हैपी ऊ खुश रहल होई।

She She will have been happy. शी विल हैव बिन हैपी ऊ खुश रहल होई।

It It will have been cold. इट विल हैव बिन कोल्ड ठंड रहल होई।

We We will have been happy. वी विल हैव बिन हैपी हमनी खुश रहल होखब जा।

You You will have been happy. यू विल हैव बिन हैपी रउआ लोग खुश रहल होखब।

They They will have been happy. दे विल हैव बिन हैपी ऊ लोग खुश रहल होइहें।

10. वर्तमान पूर्ण जारी — Present Perfect Continuous

बनावट: कर्ता + have/has been being + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैव/हैज़ बिन बीइंग + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I have been being careful. आइ हैव बिन बीइंग केयरफुल हम लगातार सावधानी बरतत रहल बानी।

You You have been being careful. यू हैव बिन बीइंग केयरफुल तू लगातार सावधानी बरतत रहल बाड़ऽ।

He He has been being careful. ही हैज़ बिन बीइंग केयरफुल ऊ लगातार सावधानी बरतत रहल बा।

She She has been being careful. शी हैज़ बिन बीइंग केयरफुल ऊ लगातार सावधानी बरतत रहल बिया।

It It has been being repaired. इट हैज़ बिन बीइंग रिपेयर्ड एकर लगातार मरम्मत होत रहल बा।

We We have been being careful. वी हैव बिन बीइंग केयरफुल हमनी लगातार सावधानी बरतत रहल बानी जा।

You You have been being careful. यू हैव बिन बीइंग केयरफुल रउआ लोग लगातार सावधानी बरतत रहल बानी।

They They have been being careful. दे हैव बिन बीइंग केयरफुल ऊ लोग लगातार सावधानी बरतत रहल बा।

11. भूतकाल पूर्ण जारी — Past Perfect Continuous

बनावट: कर्ता + had been being + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैड बिन बीइंग + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I had been being careful. आइ हैड बिन बीइंग केयरफुल हम लगातार सावधानी बरतत रहल रहनी।

You You had been being careful. यू हैड बिन बीइंग केयरफुल तू लगातार सावधानी बरतत रहल रहलऽ।

He He had been being careful. ही हैड बिन बीइंग केयरफुल ऊ लगातार सावधानी बरतत रहल रहल।

She She had been being careful. शी हैड बिन बीइंग केयरफुल ऊ लगातार सावधानी बरतत रहल रहल।

It It had been being repaired. इट हैड बिन बीइंग रिपेयर्ड एकर लगातार मरम्मत होत रहल रहे।

We We had been being careful. वी हैड बिन बीइंग केयरफुल हमनी लगातार सावधानी बरतत रहल रहनी जा।

You You had been being careful. यू हैड बिन बीइंग केयरफुल रउआ लोग लगातार सावधानी बरतत रहल रहनी।

They They had been being careful. दे हैड बिन बीइंग केयरफुल ऊ लोग लगातार सावधानी बरतत रहल रहे।

12. भविष्यकाल पूर्ण जारी — Future Perfect Continuous

बनावट: कर्ता + will have been being + पूरक

बनावट के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल हैव बिन बीइंग + कॉम्प्लिमेंट

सर्वनाम उदाहरण उदाहरण के उच्चारण मतलब

I I will have been being careful. आइ विल हैव बिन बीइंग केयरफुल हम लगातार सावधानी बरतत रहल होखब।

You You will have been being careful. यू विल हैव बिन बीइंग केयरफुल तू लगातार सावधानी बरतत रहल होखबऽ।

He He will have been being careful. ही विल हैव बिन बीइंग केयरफुल ऊ लगातार सावधानी बरतत रहल होई।

She She will have been being careful. शी विल हैव बिन बीइंग केयरफुल ऊ लगातार सावधानी बरतत रहल होई।

It It will have been being repaired. इट विल हैव बिन बीइंग रिपेयर्ड एकर लगातार मरम्मत होत रहल होई।

We We will have been being careful. वी विल हैव बिन बीइंग केयरफुल हमनी लगातार सावधानी बरतत रहल होखब जा।

You You will have been being careful. यू विल हैव बिन बीइंग केयरफुल रउआ लोग लगातार सावधानी बरतत रहल होखब।

They They will have been being careful. दे विल हैव बिन बीइंग केयरफुल ऊ लोग लगातार सावधानी बरतत रहल होइहें।

4- सर्वनाम (PRONOUNS)

1. पर्सनल प्रोनाउन — मूल रूप

स्थिति / अरबी अर्थ अंग्रेजी में फॉर्मेशन फॉर्मेशन के उच्चारण सर्वनाम उच्चारण मतलब

कर्ता के रूप में सब्जेक्ट प्रोनाउन सब्जेक्ट प्रोनाउन I आइ हम

कर्ता के रूप में सब्जेक्ट प्रोनाउन सब्जेक्ट प्रोनाउन you यू तू / रउआ लोग

कर्ता के रूप में सब्जेक्ट प्रोनाउन सब्जेक्ट प्रोनाउन he ही ऊ (मरद)

कर्ता के रूप में सब्जेक्ट प्रोनाउन सब्जेक्ट प्रोनाउन she शी ऊ (मेहरारू)

कर्ता के रूप में सब्जेक्ट प्रोनाउन सब्जेक्ट प्रोनाउन it इट ई / ऊ (चीज खातिर)

कर्ता के रूप में सब्जेक्ट प्रोनाउन सब्जेक्ट प्रोनाउन we वी हमनी

कर्ता के रूप में सब्जेक्ट प्रोनाउन सब्जेक्ट प्रोनाउन they देइ ऊ लोग

उदाहरण

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण मतलब

I I read. आइ रीड हम पढ़िला।

you You work. यू वर्क तू काम करेलऽ।

he He sleeps. ही स्लीप्स ऊ सुतऽता।

she She cooks. शी कुक्स ऊ खाना बनावेली।

it It works. इट वर्क्स ई काम करेला।

we We study. वी स्टडी हमनी पढ़िला।

they They live here. देइ लिव हीअर ऊ लोग इहाँ रहेला।

2. ऑब्जेक्ट प्रोनाउन — कर्म के रूप

ई सर्वनाम के इस्तेमाल सीधा आ अप्रत्यक्ष कर्म खातिर होला।

अरबी अर्थ अंग्रेजी फॉर्मेशन फॉर्मेशन के उच्चारण सर्वनाम उच्चारण मतलब

कर्म के रूप ऑब्जेक्ट प्रोनाउन ऑब्जेक्ट प्रोनाउन me मी हमके / हमरा

कर्म के रूप ऑब्जेक्ट प्रोनाउन ऑब्जेक्ट प्रोनाउन you यू तोहरा / रउआ लोग के

कर्म के रूप ऑब्जेक्ट प्रोनाउन ऑब्जेक्ट प्रोनाउन him हिम ओकरा (मरद के)

कर्म के रूप ऑब्जेक्ट प्रोनाउन ऑब्जेक्ट प्रोनाउन her हर ओकरा (मेहरारू के)

कर्म के रूप ऑब्जेक्ट प्रोनाउन ऑब्जेक्ट प्रोनाउन it इट एकरा / ओकरा (चीज खातिर)

कर्म के रूप ऑब्जेक्ट प्रोनाउन ऑब्जेक्ट प्रोनाउन us अस हमनी के

कर्म के रूप ऑब्जेक्ट प्रोनाउन ऑब्जेक्ट प्रोनाउन them देम ओह लोग के

उदाहरण

उदाहरण उच्चारण मतलब

She called me. शी कॉल्ड मी ऊ हमरा के बोलवलस।

I saw you. आइ सॉ यू हम तोहरा के देखनी।

We helped him. वी हेल्प्ट हिम हमनी ओकर मदद कइनी।

I know her. आइ नो हर हम ओकरा के जानिला।

I bought it. आइ बॉट इट हम एकरा के खरीदनी।

He invited us. ही इनवाइटेड अस ऊ हमनी के नेवता देलस।

She called them. शी कॉल्ड देम ऊ ओह लोग के बोलवलस।

3. पॉजेसिव अडजेक्टिव — संज्ञा से पहिले आवे वाला मालिकाना शब्द

ई शब्द संज्ञा से पहिले आके मालिकाना या संबंध बतावेला।

अरबी अर्थ अंग्रेजी फॉर्मेशन फॉर्मेशन के उच्चारण सर्वनाम उच्चारण मतलब

मालिकाना my + noun माइ + नाउन my माइ हमार

मालिकाना your + noun योर + नाउन your योर तोहार / रउआ के

मालिकाना his + noun हिज + नाउन his हिज ओकर (मरद के)

मालिकाना her + noun हर + नाउन her हर ओकर (मेहरारू के)

मालिकाना its + noun इट्स + नाउन its इट्स एकर / ओकर (चीज के)

मालिकाना our + noun आवर + नाउन our आवर हमनी के

मालिकाना their + noun देयर + नाउन their देयर ओह लोग के

उदाहरण

उदाहरण उच्चारण मतलब

My book is new. माइ बुक इज न्यू हमार किताब नया बा।

Your car is fast. योर कार इज फास्ट तोहार गाड़ी तेज बा।

His house is big. हिज हाउस इज बिग ओकर घर बड़ बा।

Her phone is new. हर फोन इज न्यू ओकर फोन नया बा।

Its color is beautiful. इट्स कलर इज ब्यूटिफुल एकर रंग सुंदर बा।

Our teacher is nice. आवर टीचर इज नाइस हमनी के शिक्षक बढ़िया बाड़ें।

Their house is large. देयर हाउस इज लार्ज ओह लोग के घर बड़ बा।

4. स्वतंत्र पॉजेसिव प्रोनाउन

ई शब्द संज्ञा के बिना इस्तेमाल हो सकेला।

अरबी अर्थ अंग्रेजी फॉर्मेशन फॉर्मेशन के उच्चारण सर्वनाम उच्चारण मतलब

स्वतंत्र मालिकाना mine माइन mine माइन हमार / हमरा के

स्वतंत्र मालिकाना yours योरज़ yours योरज़ तोहार / रउआ के

स्वतंत्र मालिकाना his हिज his हिज ओकर

स्वतंत्र मालिकाना hers हर्ज hers हर्ज ओकर

स्वतंत्र मालिकाना ours आवरज़ ours आवरज़ हमनी के

स्वतंत्र मालिकाना theirs देयरज़ theirs देयरज़ ओह लोग के

ध्यान दीं: अंग्रेजी में it के स्वतंत्र मालिकाना रूप आमतौर पर इस्तेमाल ना होला।

उदाहरण

उदाहरण उच्चारण मतलब

This book is mine. दिस बुक इज माइन ई किताब हमार बा।

The car is yours. द कार इज योरज़ गाड़ी तोहार बा।

The house is his. द हाउस इज हिज घर ओकर बा।

The bag is hers. द बैग इज हर्ज बैग ओकर बा।

The room is ours. द रूम इज आवरज़ कमरा हमनी के बा।

The books are theirs. द बुक्स आर देयरज़ किताब सब ओह लोग के बाड़ी स।

5. रिफ्लेक्सिव प्रोनाउन

जब काम करे वाला आ काम के असर झेले वाला एक्के व्यक्ति होखे, तब ई इस्तेमाल होला।

अरबी अर्थ अंग्रेजी फॉर्मेशन फॉर्मेशन के उच्चारण सर्वनाम उच्चारण मतलब

आत्मवाचक my + self माइ + सेल्फ myself माइसेल्फ अपने आप

आत्मवाचक your + self योर + सेल्फ yourself योरसेल्फ अपने आप

आत्मवाचक him + self हिम + सेल्फ himself हिमसेल्फ अपने आप

आत्मवाचक her + self हर + सेल्फ herself हरसेल्फ अपने आप

आत्मवाचक it + self इट + सेल्फ itself इटसेल्फ अपने आप (चीज खातिर)

आत्मवाचक our + selves आवर + सेल्व्ज ourselves आवरसेल्व्ज हमनी अपने आप

आत्मवाचक your + selves योर + सेल्व्ज yourselves योरसेल्व्ज रउआ लोग अपने आप

आत्मवाचक them + selves देम + सेल्व्ज themselves देमसेल्व्ज ऊ लोग अपने आप

उदाहरण

उदाहरण उच्चारण मतलब

I hurt myself. आइ हर्ट माइसेल्फ हम अपना के चोट पहुँचवनी।

You did it yourself. यू डिड इट योरसेल्फ तू ई काम अपने आप कइलऽ।

He introduced himself. ही इंट्रोड्यूस्ड हिमसेल्फ ऊ अपना परिचय खुदे दिहलस।

She taught herself English. शी टॉट हरसेल्फ इंग्लिश ऊ अपने आप अंग्रेजी सीखलस।

The machine turned itself off. द मशीन टर्न्ड इटसेल्फ ऑफ मशीन अपने आप बंद हो गइल।

We enjoyed ourselves. वी एंजॉयड आवरसेल्व्ज हमनी खूब मजा कइनी।

They introduced themselves. देइ इंट्रोड्यूस्ड देमसेल्व्ज ऊ लोग अपना परिचय खुदे दिहलस।

6. डेमॉन्स्ट्रेटिव प्रोनाउन

अरबी अर्थ अंग्रेजी फॉर्मेशन फॉर्मेशन के उच्चारण सर्वनाम उच्चारण मतलब

नजदीक के एकवचन this दिस this दिस ई

दूर के एकवचन that देट that देट ऊ

नजदीक के बहुवचन these दीज़ these दीज़ ई सब

दूर के बहुवचन those दोज़ those दोज़ ऊ सब

उदाहरण

This is my book.

दिस इज माइ बुक.

ई हमार किताब बा।

That is your car.

देट इज योर कार.

ऊ तोहार गाड़ी बा।

These are my shoes.

दीज़ आर माइ शूज़.

ई हमार जूता सब हवे।

Those are their houses.

दोज़ आर देयर हाउज़िज़.

ऊ ओह लोग के घर सब हवे।

7. इंटरोगेटिव प्रोनाउन

अरबी अर्थ अंग्रेजी फॉर्मेशन फॉर्मेशन के उच्चारण सर्वनाम उच्चारण मतलब

व्यक्ति के बारे में सवाल who हू who हू के?

कर्म के रूप में व्यक्ति के बारे में सवाल whom हूम whom हूम केकरा के?

मालिकाना whose हूज़ whose हूज़ केकर?

चीज के बारे में सवाल what व्हाट what व्हाट का?

चुनाव which विच which विच कवन?

उदाहरण

Who called you?

हू कॉल्ड यू?

तोहरा के के बोलवलस?

Whom did you see?

हूम डिड यू सी?

तू केकरा के देखलऽ?

Whose is this?

हूज़ इज दिस?

ई केकर बा?

What happened?

व्हाट हैपन्ड?

का भइल?

Which is yours?

विच इज योरज़?

रउआ के कवन बा?

8. रिलेटिव प्रोनाउन

अरबी अर्थ अंग्रेजी फॉर्मेशन फॉर्मेशन के उच्चारण सर्वनाम उच्चारण मतलब

व्यक्ति खातिर who हू who हू जे

कर्म रूप में व्यक्ति खातिर whom हूम whom हूम जेकरा के

मालिकाना खातिर whose हूज़ whose हूज़ जेकर

चीज खातिर which विच which विच जवन

व्यक्ति आ चीज दुनो खातिर that देट that देट जे / जवन

उदाहरण

The man who works here is my brother.

द मैन हू वर्क्स हीअर इज माइ ब्रदर.

जे आदमी इहाँ काम करेला, ऊ हमार भाई ह।

The book which I bought is interesting.

द बुक विच आइ बॉट इज इंटरेस्टिंग.

जवन किताब हम खरीदनी, ऊ दिलचस्प बा।

The girl whose car was stolen called the police.

द गर्ल हूज़ कार वॉज़ स्टोलन कॉल्ड द पुलिस.

जे लड़की के गाड़ी चोरी हो गइल रहे, ऊ पुलिस के फोन कइलस।

9. अनिश्चित प्रोनाउन

ई शब्द कवनो खास व्यक्ति भा चीज के निश्चित रूप से ना बतावेला।

अरबी अर्थ सर्वनाम उच्चारण मतलब

अनिश्चित व्यक्ति someone समवन केहू

अनिश्चित व्यक्ति somebody समबॉडी केहू

नकारात्मक वाक्य भा सवाल में व्यक्ति anyone एनीवन केहू / कवनो आदमी

नकारात्मक वाक्य भा सवाल में व्यक्ति anybody एनीबॉडी केहू / कवनो आदमी

कवनो आदमी ना no one नो वन केहू नइखे

कवनो आदमी ना nobody नोबॉडी केहू नइखे

सब लोग everyone एवरीवन सब लोग

सब लोग everybody एवरीबॉडी सब लोग

कवनो चीज something समथिंग कुछ

कवनो चीज anything एनीथिंग कुछ / कवनो चीज

कुछो ना nothing नथिंग कुछो ना

हर चीज everything एवरीथिंग सब कुछ

5- अंग्रेजी के काल (TENSES)

1. साधारण वर्तमान काल

इस्तेमाल: आदत, सच्चाई आ बार-बार होखे वाला काम।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + V1 + ...

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I work. आइ वर्क हम काम करिला।

you You work. यू वर्क तू काम करेलऽ।

he He works. ही वर्क्स ऊ काम करेला।

she She works. शी वर्क्स ऊ काम करेली।

it It works. इट वर्क्स ई काम करेला।

we We work. वी वर्क हमनी काम करिला।

you You work. यू वर्क रउआ लोग काम करेनी।

they They work. देइ वर्क ऊ लोग काम करेला।

he / she / it के साथ वर्तमान काल में आमतौर पर क्रिया में -s जुड़ेला।

2. साधारण भूतकाल

इस्तेमाल: अइसन काम जे अतीत में भइल आ पूरा हो गइल।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + V2 + ...

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I worked. आइ वर्क्ट हम काम कइनी।

you You worked. यू वर्क्ट तू काम कइलऽ।

he He worked. ही वर्क्ट ऊ काम कइलस।

she She worked. शी वर्क्ट ऊ काम कइलस।

it It worked. इट वर्क्ट ई काम कइलस।

we We worked. वी वर्क्ट हमनी काम कइनी।

you You worked. यू वर्क्ट रउआ लोग काम कइनी।

they They worked. देइ वर्क्ट ऊ लोग काम कइलस।

3. साधारण भविष्य काल

इस्तेमाल: भविष्य में होखे वाला काम।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + will + V1

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I will work. आइ विल वर्क हम काम करब।

you You will work. यू विल वर्क तू काम करबऽ।

he He will work. ही विल वर्क ऊ काम करी।

she She will work. शी विल वर्क ऊ काम करी।

it It will work. इट विल वर्क ई काम करी।

we We will work. वी विल वर्क हमनी काम करब जा।

you You will work. यू विल वर्क रउआ लोग काम करब।

they They will work. देइ विल वर्क ऊ लोग काम करी।

4. वर्तमान अपूर्ण / जारी काल

इस्तेमाल: अइसन काम जे अभी चल रहल बा।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + am/is/are + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I am working. आइ ऐम वर्किंग हम अभी काम करत बानी।

you You are working. यू आर वर्किंग तू अभी काम करत बाड़ऽ।

he He is working. ही इज वर्किंग ऊ अभी काम करत बा।

she She is working. शी इज वर्किंग ऊ अभी काम करत बिया।

it It is working. इट इज वर्किंग ई अभी काम करत बा।

we We are working. वी आर वर्किंग हमनी अभी काम करत बानी जा।

you You are working. यू आर वर्किंग रउआ लोग अभी काम करत बानी।

they They are working. देइ आर वर्किंग ऊ लोग अभी काम करत बा।

5. भूतकाल में जारी काम

इस्तेमाल: अतीत के कवनो समय पर चल रहल काम।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + was/were + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I was working. आइ वॉज़ वर्किंग हम काम करत रहनी।

you You were working. यू वर वर्किंग तू काम करत रहलऽ।

he He was working. ही वॉज़ वर्किंग ऊ काम करत रहल।

she She was working. शी वॉज़ वर्किंग ऊ काम करत रहल।

it It was working. इट वॉज़ वर्किंग ई काम करत रहल।

we We were working. वी वर वर्किंग हमनी काम करत रहनी जा।

you You were working. यू वर वर्किंग रउआ लोग काम करत रहीं।

they They were working. देइ वर वर्किंग ऊ लोग काम करत रहल।

6. भविष्य में जारी काम

इस्तेमाल: भविष्य के कवनो खास समय पर चल रहल होखे वाला काम।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + will be + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I will be working. आइ विल बी वर्किंग हम काम करत होखब।

you You will be working. यू विल बी वर्किंग तू काम करत होखबऽ।

he He will be working. ही विल बी वर्किंग ऊ काम करत होई।

she She will be working. शी विल बी वर्किंग ऊ काम करत होई।

it It will be working. इट विल बी वर्किंग ई काम करत होई।

we We will be working. वी विल बी वर्किंग हमनी काम करत होखब जा।

you You will be working. यू विल बी वर्किंग रउआ लोग काम करत होखब।

they They will be working. देइ विल बी वर्किंग ऊ लोग काम करत होई।

7. वर्तमान पूर्ण काल

इस्तेमाल: अतीत में भइल काम जेकर असर अभी मौजूद बा, चाहे ओकर समय साफ-साफ ना बतावल गइल होखे।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + have/has + V3

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I have worked. आइ हैव वर्क्ट हम काम कर चुकल बानी।

you You have worked. यू हैव वर्क्ट तू काम कर चुकल बाड़ऽ।

he He has worked. ही हैज़ वर्क्ट ऊ काम कर चुकल बा।

she She has worked. शी हैज़ वर्क्ट ऊ काम कर चुकल बिया।

it It has worked. इट हैज़ वर्क्ट ई काम कर चुकल बा।

we We have worked. वी हैव वर्क्ट हमनी काम कर चुकल बानी जा।

you You have worked. यू हैव वर्क्ट रउआ लोग काम कर चुकल बानी।

they They have worked. देइ हैव वर्क्ट ऊ लोग काम कर चुकल बा।

8. भूतकाल पूर्ण

इस्तेमाल: अतीत के दो काम में से पहिले पूरा भइल काम।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + had + V3

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I had worked. आइ हैड वर्क्ट हम काम कर चुकल रहनी।

you You had worked. यू हैड वर्क्ट तू काम कर चुकल रहलऽ।

he He had worked. ही हैड वर्क्ट ऊ काम कर चुकल रहल।

she She had worked. शी हैड वर्क्ट ऊ काम कर चुकल रहल।

it It had worked. इट हैड वर्क्ट ई काम कर चुकल रहल।

we We had worked. वी हैड वर्क्ट हमनी काम कर चुकल रहनी जा।

you You had worked. यू हैड वर्क्ट रउआ लोग काम कर चुकल रहीं।

they They had worked. देइ हैड वर्क्ट ऊ लोग काम कर चुकल रहल।

9. भविष्य पूर्ण काल

इस्तेमाल: भविष्य के एगो तय समय से पहिले पूरा हो जाए वाला काम।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + will have + V3

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I will have worked. आइ विल हैव वर्क्ट हम काम कर चुकल होखब।

you You will have worked. यू विल हैव वर्क्ट तू काम कर चुकल होखबऽ।

he He will have worked. ही विल हैव वर्क्ट ऊ काम कर चुकल होई।

she She will have worked. शी विल हैव वर्क्ट ऊ काम कर चुकल होई।

it It will have worked. इट विल हैव वर्क्ट ई काम कर चुकल होई।

we We will have worked. वी विल हैव वर्क्ट हमनी काम कर चुकल होखब जा।

you You will have worked. यू विल हैव वर्क्ट रउआ लोग काम कर चुकल होखब।

they They will have worked. देइ विल हैव वर्क्ट ऊ लोग काम कर चुकल होई।

10. वर्तमान पूर्ण जारी काल

इस्तेमाल: अतीत में शुरू भइल आ अभी ले जारी काम।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + have/has been + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I have been working. आइ हैव बिन वर्किंग हम कुछ समय से काम करत बानी।

you You have been working. यू हैव बिन वर्किंग तू कुछ समय से काम करत बाड़ऽ।

he He has been working. ही हैज़ बिन वर्किंग ऊ कुछ समय से काम करत बा।

she She has been working. शी हैज़ बिन वर्किंग ऊ कुछ समय से काम करत बिया।

it It has been working. इट हैज़ बिन वर्किंग ई कुछ समय से काम करत बा।

we We have been working. वी हैव बिन वर्किंग हमनी कुछ समय से काम करत बानी जा।

you You have been working. यू हैव बिन वर्किंग रउआ लोग कुछ समय से काम करत बानी।

they They have been working. देइ हैव बिन वर्किंग ऊ लोग कुछ समय से काम करत बा।

11. भूतकाल पूर्ण जारी काल

इस्तेमाल: अतीत के एगो समय से पहिले शुरू भइल आ ओह समय तक जारी रहल काम।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + had been + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I had been working. आइ हैड बिन वर्किंग हम कुछ समय से काम करत रहल रहनी।

you You had been working. यू हैड बिन वर्किंग तू कुछ समय से काम करत रहलऽ।

he He had been working. ही हैड बिन वर्किंग ऊ कुछ समय से काम करत रहल।

she She had been working. शी हैड बिन वर्किंग ऊ कुछ समय से काम करत रहल।

it It had been working. इट हैड बिन वर्किंग ई कुछ समय से काम करत रहल।

we We had been working. वी हैड बिन वर्किंग हमनी कुछ समय से काम करत रहल रहनी जा।

you You had been working. यू हैड बिन वर्किंग रउआ लोग कुछ समय से काम करत रहल रहीं।

they They had been working. देइ हैड बिन वर्किंग ऊ लोग कुछ समय से काम करत रहल।

12. भविष्य पूर्ण जारी काल

इस्तेमाल: भविष्य के एगो समय तक कवनो काम के कुछ समय से जारी रहला के बात बतावे खातिर।

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + will have been + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I will have been working. आइ विल हैव बिन वर्किंग हम तब तक कुछ समय से काम करत होखब।

you You will have been working. यू विल हैव बिन वर्किंग तू तब तक कुछ समय से काम करत होखबऽ।

he He will have been working. ही विल हैव बिन वर्किंग ऊ तब तक कुछ समय से काम करत होई।

she She will have been working. शी विल हैव बिन वर्किंग ऊ तब तक कुछ समय से काम करत होई।

it It will have been working. इट विल हैव बिन वर्किंग ई तब तक कुछ समय से काम करत होई।

we We will have been working. वी विल हैव बिन वर्किंग हमनी तब तक कुछ समय से काम करत होखब जा।

you You will have been working. यू विल हैव बिन वर्किंग रउआ लोग तब तक कुछ समय से काम करत होखब।

they They will have been working. देइ विल हैव बिन वर्किंग ऊ लोग तब तक कुछ समय से काम करत होई।

6- पैसिव वॉइस (PASSIVE VOICE)

1. साधारण वर्तमान पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + am/is/are + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + ऐम/इज़/आर + वी थ्री

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I am written about. आइ ऐम रिटन अबाउट हमरा बारे में लिखल जाला।

you You are written about. यू आर रिटन अबाउट तोहरा बारे में लिखल जाला।

he He is written about. ही इज़ रिटन अबाउट ओकरा बारे में लिखल जाला।

she She is written about. शी इज़ रिटन अबाउट ओकरा बारे में लिखल जाला।

it It is written about. इट इज़ रिटन अबाउट एकरा / ओकरा बारे में लिखल जाला।

we We are written about. वी आर रिटन अबाउट हमनी के बारे में लिखल जाला।

you You are written about. यू आर रिटन अबाउट रउआ लोग के बारे में लिखल जाला।

they They are written about. देइ आर रिटन अबाउट ओह लोग के बारे में लिखल जाला।

अउरी स्वाभाविक उदाहरण:

The book is written in English.

द बुक इज़ रिटन इन इंग्लिश.

ई किताब अंग्रेजी में लिखल गइल बा।

2. साधारण भूतकाल पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + was/were + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + वॉज़/वर + वी थ्री

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I was invited. आइ वॉज़ इनवाइटेड हमरा के नेवता दिहल गइल।

you You were invited. यू वर इनवाइटेड तोहरा के नेवता दिहल गइल।

he He was invited. ही वॉज़ इनवाइटेड ओकरा के नेवता दिहल गइल।

she She was invited. शी वॉज़ इनवाइटेड ओकरा के नेवता दिहल गइल।

it It was invited. इट वॉज़ इनवाइटेड एकरा के नेवता दिहल गइल।

we We were invited. वी वर इनवाइटेड हमनी के नेवता दिहल गइल।

you You were invited. यू वर इनवाइटेड रउआ लोग के नेवता दिहल गइल।

they They were invited. देइ वर इनवाइटेड ओह लोग के नेवता दिहल गइल।

3. साधारण भविष्य काल पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + will be + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल बी + वी थ्री

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I will be invited. आइ विल बी इनवाइटेड हमरा के नेवता दिहल जाई।

you You will be invited. यू विल बी इनवाइटेड तोहरा के नेवता दिहल जाई।

he He will be invited. ही विल बी इनवाइटेड ओकरा के नेवता दिहल जाई।

she She will be invited. शी विल बी इनवाइटेड ओकरा के नेवता दिहल जाई।

it It will be invited. इट विल बी इनवाइटेड एकरा के नेवता दिहल जाई।

we We will be invited. वी विल बी इनवाइटेड हमनी के नेवता दिहल जाई।

you You will be invited. यू विल बी इनवाइटेड रउआ लोग के नेवता दिहल जाई।

they They will be invited. देइ विल बी इनवाइटेड ओह लोग के नेवता दिहल जाई।

4. वर्तमान जारी पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + am/is/are being + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + ऐम/इज़/आर बिइंग + वी थ्री

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I am being watched. आइ ऐम बिइंग वॉच्ट हमरा पर अभी नजर रखल जा रहल बा।

you You are being watched. यू आर बिइंग वॉच्ट तोहरा पर अभी नजर रखल जा रहल बा।

he He is being watched. ही इज़ बिइंग वॉच्ट ओकरा पर अभी नजर रखल जा रहल बा।

she She is being watched. शी इज़ बिइंग वॉच्ट ओकरा पर अभी नजर रखल जा रहल बा।

it It is being watched. इट इज़ बिइंग वॉच्ट एकरा पर अभी नजर रखल जा रहल बा।

we We are being watched. वी आर बिइंग वॉच्ट हमनी पर अभी नजर रखल जा रहल बा।

you You are being watched. यू आर बिइंग वॉच्ट रउआ लोग पर अभी नजर रखल जा रहल बा।

they They are being watched. देइ आर बिइंग वॉच्ट ओह लोग पर अभी नजर रखल जा रहल बा।

5. भूतकाल जारी पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + was/were being + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + वॉज़/वर बिइंग + वी थ्री

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I was being watched. आइ वॉज़ बिइंग वॉच्ट हमरा पर नजर रखल जा रहल रहे।

you You were being watched. यू वर बिइंग वॉच्ट तोहरा पर नजर रखल जा रहल रहे।

he He was being watched. ही वॉज़ बिइंग वॉच्ट ओकरा पर नजर रखल जा रहल रहे।

she She was being watched. शी वॉज़ बिइंग वॉच्ट ओकरा पर नजर रखल जा रहल रहे।

it It was being watched. इट वॉज़ बिइंग वॉच्ट एकरा पर नजर रखल जा रहल रहे।

we We were being watched. वी वर बिइंग वॉच्ट हमनी पर नजर रखल जा रहल रहे।

you You were being watched. यू वर बिइंग वॉच्ट रउआ लोग पर नजर रखल जा रहल रहे।

they They were being watched. देइ वर बिइंग वॉच्ट ओह लोग पर नजर रखल जा रहल रहे।

6. भविष्य जारी पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + will be being + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल बी बिइंग + वी थ्री

ई रूप आधुनिक अंग्रेजी में बहुत कम इस्तेमाल होला।

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I will be being watched. आइ विल बी बिइंग वॉच्ट भविष्य में हमरा पर नजर रखल जा रहल होई।

you You will be being watched. यू विल बी बिइंग वॉच्ट भविष्य में तोहरा पर नजर रखल जा रहल होई।

he He will be being watched. ही विल बी बिइंग वॉच्ट भविष्य में ओकरा पर नजर रखल जा रहल होई।

she She will be being watched. शी विल बी बिइंग वॉच्ट भविष्य में ओकरा पर नजर रखल जा रहल होई।

it It will be being watched. इट विल बी बिइंग वॉच्ट भविष्य में एकरा पर नजर रखल जा रहल होई।

we We will be being watched. वी विल बी बिइंग वॉच्ट भविष्य में हमनी पर नजर रखल जा रहल होई।

you You will be being watched. यू विल बी बिइंग वॉच्ट भविष्य में रउआ लोग पर नजर रखल जा रहल होई।

they They will be being watched. देइ विल बी बिइंग वॉच्ट भविष्य में ओह लोग पर नजर रखल जा रहल होई।

7. वर्तमान पूर्ण पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + have/has been + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैव/हैज़ बिन + वी थ्री

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I have been invited. आइ हैव बिन इनवाइटेड हमरा के नेवता दिहल गइल बा।

you You have been invited. यू हैव बिन इनवाइटेड तोहरा के नेवता दिहल गइल बा।

he He has been invited. ही हैज़ बिन इनवाइटेड ओकरा के नेवता दिहल गइल बा।

she She has been invited. शी हैज़ बिन इनवाइटेड ओकरा के नेवता दिहल गइल बा।

it It has been invited. इट हैज़ बिन इनवाइटेड एकरा के नेवता दिहल गइल बा।

we We have been invited. वी हैव बिन इनवाइटेड हमनी के नेवता दिहल गइल बा।

you You have been invited. यू हैव बिन इनवाइटेड रउआ लोग के नेवता दिहल गइल बा।

they They have been invited. देइ हैव बिन इनवाइटेड ओह लोग के नेवता दिहल गइल बा।

8. भूतकाल पूर्ण पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + had been + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैड बिन + वी थ्री

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I had been invited. आइ हैड बिन इनवाइटेड हमरा के नेवता दिहल गइल रहे।

you You had been invited. यू हैड बिन इनवाइटेड तोहरा के नेवता दिहल गइल रहे।

he He had been invited. ही हैड बिन इनवाइटेड ओकरा के नेवता दिहल गइल रहे।

she She had been invited. शी हैड बिन इनवाइटेड ओकरा के नेवता दिहल गइल रहे।

it It had been invited. इट हैड बिन इनवाइटेड एकरा के नेवता दिहल गइल रहे।

we We had been invited. वी हैड बिन इनवाइटेड हमनी के नेवता दिहल गइल रहे।

you You had been invited. यू हैड बिन इनवाइटेड रउआ लोग के नेवता दिहल गइल रहे।

they They had been invited. देइ हैड बिन इनवाइटेड ओह लोग के नेवता दिहल गइल रहे।

9. भविष्य पूर्ण पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + will have been + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल हैव बिन + वी थ्री

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I will have been invited. आइ विल हैव बिन इनवाइटेड हमरा के नेवता दिहल जा चुकल होई।

you You will have been invited. यू विल हैव बिन इनवाइटेड तोहरा के नेवता दिहल जा चुकल होई।

he He will have been invited. ही विल हैव बिन इनवाइटेड ओकरा के नेवता दिहल जा चुकल होई।

she She will have been invited. शी विल हैव बिन इनवाइटेड ओकरा के नेवता दिहल जा चुकल होई।

it It will have been invited. इट विल हैव बिन इनवाइटेड एकरा के नेवता दिहल जा चुकल होई।

we We will have been invited. वी विल हैव बिन इनवाइटेड हमनी के नेवता दिहल जा चुकल होई।

you You will have been invited. यू विल हैव बिन इनवाइटेड रउआ लोग के नेवता दिहल जा चुकल होई।

they They will have been invited. देइ विल हैव बिन इनवाइटेड ओह लोग के नेवता दिहल जा चुकल होई।

10. वर्तमान पूर्ण जारी पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + have/has been being + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैव/हैज़ बिन बिइंग + वी थ्री

ई रूप व्याकरण के हिसाब से संभव बा, बाकिर बहुत कम इस्तेमाल होला आ अक्सर अस्वाभाविक लागेला।

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I have been being watched. आइ हैव बिन बिइंग वॉच्ट हमरा पर लगातार नजर रखल जा रहल बा।

you You have been being watched. यू हैव बिन बिइंग वॉच्ट तोहरा पर लगातार नजर रखल जा रहल बा।

he He has been being watched. ही हैज़ बिन बिइंग वॉच्ट ओकरा पर लगातार नजर रखल जा रहल बा।

she She has been being watched. शी हैज़ बिन बिइंग वॉच्ट ओकरा पर लगातार नजर रखल जा रहल बा।

it It has been being watched. इट हैज़ बिन बिइंग वॉच्ट एकरा पर लगातार नजर रखल जा रहल बा।

we We have been being watched. वी हैव बिन बिइंग वॉच्ट हमनी पर लगातार नजर रखल जा रहल बा।

you You have been being watched. यू हैव बिन बिइंग वॉच्ट रउआ लोग पर लगातार नजर रखल जा रहल बा।

they They have been being watched. देइ हैव बिन बिइंग वॉच्ट ओह लोग पर लगातार नजर रखल जा रहल बा।

11. भूतकाल पूर्ण जारी पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + had been being + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैड बिन बिइंग + वी थ्री

ई रूप बहुत कम इस्तेमाल होला।

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I had been being watched. आइ हैड बिन बिइंग वॉच्ट हमरा पर लगातार नजर रखल जा रहल रहे।

you You had been being watched. यू हैड बिन बिइंग वॉच्ट तोहरा पर लगातार नजर रखल जा रहल रहे।

he He had been being watched. ही हैड बिन बिइंग वॉच्ट ओकरा पर लगातार नजर रखल जा रहल रहे।

she She had been being watched. शी हैड बिन बिइंग वॉच्ट ओकरा पर लगातार नजर रखल जा रहल रहे।

it It had been being watched. इट हैड बिन बिइंग वॉच्ट एकरा पर लगातार नजर रखल जा रहल रहे।

we We had been being watched. वी हैड बिन बिइंग वॉच्ट हमनी पर लगातार नजर रखल जा रहल रहे।

you You had been being watched. यू हैड बिन बिइंग वॉच्ट रउआ लोग पर लगातार नजर रखल जा रहल रहे।

they They had been being watched. देइ हैड बिन बिइंग वॉच्ट ओह लोग पर लगातार नजर रखल जा रहल रहे।

12. भविष्य पूर्ण जारी पैसिव

फॉर्मेशन: सब्जेक्ट + will have been being + V3

फॉर्मेशन के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल हैव बिन बिइंग + वी थ्री

ई रूप बहुत दुर्लभ बा।

सर्वनाम वाक्य उच्चारण मतलब

I I will have been being watched. आइ विल हैव बिन बिइंग वॉच्ट ओह समय तक हमरा पर लगातार नजर रखल जा रहल होई।

you You will have been being watched. यू विल हैव बिन बिइंग वॉच्ट ओह समय तक तोहरा पर लगातार नजर रखल जा रहल होई।

he He will have been being watched. ही विल हैव बिन बिइंग वॉच्ट ओह समय तक ओकरा पर लगातार नजर रखल जा रहल होई।

she She will have been being watched. शी विल हैव बिन बिइंग वॉच्ट ओह समय तक ओकरा पर लगातार नजर रखल जा रहल होई।

it It will have been being watched. इट विल हैव बिन बिइंग वॉच्ट ओह समय तक एकरा पर लगातार नजर रखल जा रहल होई।

we We will have been being watched. वी विल हैव बिन बिइंग वॉच्ट ओह समय तक हमनी पर लगातार नजर रखल जा रहल होई।

you You will have been being watched. यू विल हैव बिन बिइंग वॉच्ट ओह समय तक रउआ लोग पर लगातार नजर रखल जा रहल होई।

they They will have been being watched. देइ विल हैव बिन बिइंग वॉच्ट ओह समय तक ओह लोग पर लगातार नजर रखल जा रहल होई।

7- निषेध

1. साधारण वर्तमान काल — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + do/does + not + V1

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I do not work. आइ डू नॉट वर्क हम काम ना करीं।

You You do not work. यू डू नॉट वर्क तू काम ना करेलऽ।

He He does not work. ही डज नॉट वर्क ऊ काम ना करेला।

She She does not work. शी डज नॉट वर्क ऊ काम ना करेली।

It It does not work. इट डज नॉट वर्क ई काम ना करेला।

We We do not work. वी डू नॉट वर्क हमनी काम ना करीं।

They They do not work. दे डू नॉट वर्क ऊ लोग काम ना करेला।

संक्षिप्त रूप:

do not → don't — डू नॉट → डोन्ट

does not → doesn't — डज नॉट → डजन्ट

⚠️ doesn't के बाद V1 के इस्तेमाल होला:

He doesn't work. ✅

He doesn't works. ❌

2. साधारण भूतकाल — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + did + not + V1

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I did not work. आइ डिड नॉट वर्क हम काम ना कइनी।

You You did not work. यू डिड नॉट वर्क तू काम ना कइलऽ।

He He did not work. ही डिड नॉट वर्क ऊ काम ना कइलस।

She She did not work. शी डिड नॉट वर्क ऊ काम ना कइली।

It It did not work. इट डिड नॉट वर्क ई काम ना कइलस।

We We did not work. वी डिड नॉट वर्क हमनी काम ना कइनी।

They They did not work. दे डिड नॉट वर्क ऊ लोग काम ना कइलस।

did not → didn't — डिड नॉट → डिडन्ट

⚠️ didn't के बाद V1 के इस्तेमाल होला:

I didn't work. ✅

I didn't worked. ❌

3. साधारण भविष्य काल — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + will + not + V1

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I will not work. आइ विल नॉट वर्क हम काम ना करब।

You You will not work. यू विल नॉट वर्क तू काम ना करबऽ।

He He will not work. ही विल नॉट वर्क ऊ काम ना करी।

She She will not work. शी विल नॉट वर्क ऊ काम ना करी।

It It will not work. इट विल नॉट वर्क ई काम ना करी।

We We will not work. वी विल नॉट वर्क हमनी काम ना करब जा।

They They will not work. दे विल नॉट वर्क ऊ लोग काम ना करीहें।

will not → won't — विल नॉट → वोन्ट

4. वर्तमान निरंतर काल — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + am/is/are + not + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I am not working. आइ ऐम नॉट वर्किंग हम अभी काम नइखी करत।

You You are not working. यू आर नॉट वर्किंग तू अभी काम नइखऽ करत।

He He is not working. ही इज नॉट वर्किंग ऊ अभी काम नइखे करत।

She She is not working. शी इज नॉट वर्किंग ऊ अभी काम नइखे करत।

It It is not working. इट इज नॉट वर्किंग ई अभी काम नइखे करत।

We We are not working. वी आर नॉट वर्किंग हमनी अभी काम नइखी करत।

They They are not working. दे आर नॉट वर्किंग ऊ लोग अभी काम नइखे करत।

संक्षिप्त रूप:

is not → isn't — इज नॉट → इजन्ट

are not → aren't — आर नॉट → आरन्ट

am not → I'm not — ऐम नॉट → आइम नॉट

5. भूतकाल निरंतर — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + was/were + not + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I was not working. आइ वज नॉट वर्किंग हम ओह समय काम ना करत रहीं।

You You were not working. यू वर नॉट वर्किंग तू ओह समय काम ना करत रहलऽ।

He He was not working. ही वज नॉट वर्किंग ऊ ओह समय काम ना करत रहल।

She She was not working. शी वज नॉट वर्किंग ऊ ओह समय काम ना करत रहली।

It It was not working. इट वज नॉट वर्किंग ई ओह समय काम ना करत रहे।

We We were not working. वी वर नॉट वर्किंग हमनी ओह समय काम ना करत रहीं।

They They were not working. दे वर नॉट वर्किंग ऊ लोग ओह समय काम ना करत रहलें।

संक्षिप्त रूप:

was not → wasn't — वज नॉट → वज़न्ट

were not → weren't — वर नॉट → वरन्ट

6. भविष्य निरंतर काल — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + will + not + be + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I will not be working. आइ विल नॉट बी वर्किंग हम ओह समय काम ना करत होखब।

You You will not be working. यू विल नॉट बी वर्किंग तू ओह समय काम ना करत होखबऽ।

He He will not be working. ही विल नॉट बी वर्किंग ऊ ओह समय काम ना करत होई।

She She will not be working. शी विल नॉट बी वर्किंग ऊ ओह समय काम ना करत होई।

It It will not be working. इट विल नॉट बी वर्किंग ई ओह समय काम ना करत होई।

We We will not be working. वी विल नॉट बी वर्किंग हमनी ओह समय काम ना करत होखब जा।

They They will not be working. दे विल नॉट बी वर्किंग ऊ लोग ओह समय काम ना करत होइहें।

7. वर्तमान पूर्ण काल — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + have/has + not + V3

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I have not worked. आइ हैव नॉट वर्क्ड हम काम नइखी कइले।

You You have not worked. यू हैव नॉट वर्क्ड तू काम नइखऽ कइले।

He He has not worked. ही हैज़ नॉट वर्क्ड ऊ काम नइखे कइले।

She She has not worked. शी हैज़ नॉट वर्क्ड ऊ काम नइखे कइले।

It It has not worked. इट हैज़ नॉट वर्क्ड ई काम नइखे कइले।

We We have not worked. वी हैव नॉट वर्क्ड हमनी काम नइखी कइले।

They They have not worked. दे हैव नॉट वर्क्ड ऊ लोग काम नइखे कइले।

संक्षिप्त रूप:

have not → haven't — हैव नॉट → हैवन्ट

has not → hasn't — हैज़ नॉट → हैज़न्ट

8. भूतकाल पूर्ण — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + had + not + V3

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I had not worked. आइ हैड नॉट वर्क्ड हम ओहसे पहिले काम ना कइले रहीं।

You You had not worked. यू हैड नॉट वर्क्ड तू ओहसे पहिले काम ना कइले रहलऽ।

He He had not worked. ही हैड नॉट वर्क्ड ऊ ओहसे पहिले काम ना कइले रहल।

She She had not worked. शी हैड नॉट वर्क्ड ऊ ओहसे पहिले काम ना कइले रहली।

It It had not worked. इट हैड नॉट वर्क्ड ई ओहसे पहिले काम ना कइले रहे।

We We had not worked. वी हैड नॉट वर्क्ड हमनी ओहसे पहिले काम ना कइले रहीं।

They They had not worked. दे हैड नॉट वर्क्ड ऊ लोग ओहसे पहिले काम ना कइले रहलें।

had not → hadn't — हैड नॉट → हैडन्ट

9. भविष्य पूर्ण काल — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + will + not + have + V3

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I will not have worked. आइ विल नॉट हैव वर्क्ड हम ओह समय तक काम पूरा ना कइले होखब।

You You will not have worked. यू विल नॉट हैव वर्क्ड तू ओह समय तक काम पूरा ना कइले होखबऽ।

He He will not have worked. ही विल नॉट हैव वर्क्ड ऊ ओह समय तक काम पूरा ना कइले होई।

She She will not have worked. शी विल नॉट हैव वर्क्ड ऊ ओह समय तक काम पूरा ना कइले होई।

It It will not have worked. इट विल नॉट हैव वर्क्ड ई ओह समय तक काम पूरा ना कइले होई।

We We will not have worked. वी विल नॉट हैव वर्क्ड हमनी ओह समय तक काम पूरा ना कइले होखब जा।

They They will not have worked. दे विल नॉट हैव वर्क्ड ऊ लोग ओह समय तक काम पूरा ना कइले होइहें।

10. वर्तमान पूर्ण निरंतर काल — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + have/has + not + been + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I have not been working. आइ हैव नॉट बिन वर्किंग हम कुछ समय से काम नइखी करत।

You You have not been working. यू हैव नॉट बिन वर्किंग तू कुछ समय से काम नइखऽ करत।

He He has not been working. ही हैज़ नॉट बिन वर्किंग ऊ कुछ समय से काम नइखे करत।

She She has not been working. शी हैज़ नॉट बिन वर्किंग ऊ कुछ समय से काम नइखे करत।

It It has not been working. इट हैज़ नॉट बिन वर्किंग ई कुछ समय से काम नइखे करत।

We We have not been working. वी हैव नॉट बिन वर्किंग हमनी कुछ समय से काम नइखी करत।

They They have not been working. दे हैव नॉट बिन वर्किंग ऊ लोग कुछ समय से काम नइखे करत।

11. भूतकाल पूर्ण निरंतर — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + had + not + been + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I had not been working. आइ हैड नॉट बिन वर्किंग हम ओह समय से पहिले कुछ समय तक काम ना करत रहीं।

You You had not been working. यू हैड नॉट बिन वर्किंग तू ओह समय से पहिले कुछ समय तक काम ना करत रहलऽ।

He He had not been working. ही हैड नॉट बिन वर्किंग ऊ ओह समय से पहिले कुछ समय तक काम ना करत रहल।

She She had not been working. शी हैड नॉट बिन वर्किंग ऊ ओह समय से पहिले कुछ समय तक काम ना करत रहली।

It It had not been working. इट हैड नॉट बिन वर्किंग ई ओह समय से पहिले कुछ समय तक काम ना करत रहे।

We We had not been working. वी हैड नॉट बिन वर्किंग हमनी ओह समय से पहिले कुछ समय तक काम ना करत रहीं।

They They had not been working. दे हैड नॉट बिन वर्किंग ऊ लोग ओह समय से पहिले कुछ समय तक काम ना करत रहलें।

12. भविष्य पूर्ण निरंतर काल — नकारात्मक रूप

रचना: कर्ता + will + not + have + been + V-ing

सर्वनाम वाक्य उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I will not have been working. आइ विल नॉट हैव बिन वर्किंग ओह समय तक हम लगातार काम करत ना रहल होखब।

You You will not have been working. यू विल नॉट हैव बिन वर्किंग ओह समय तक तू लगातार काम करत ना रहल होखबऽ।

He He will not have been working. ही विल नॉट हैव बिन वर्किंग ओह समय तक ऊ लगातार काम करत ना रहल होई।

She She will not have been working. शी विल नॉट हैव बिन वर्किंग ओह समय तक ऊ लगातार काम करत ना रहल होई।

It It will not have been working. इट विल नॉट हैव बिन वर्किंग ओह समय तक ई लगातार काम करत ना रहल होई।

We We will not have been working. वी विल नॉट हैव बिन वर्किंग ओह समय तक हमनी लगातार काम करत ना रहल होखब जा।

They They will not have been working. दे विल नॉट हैव बिन वर्किंग ओह समय तक ऊ लोग लगातार काम करत ना रहल होइहें।

1. साधारण वर्तमान कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + am/is/are + not + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + ऐम/इज/आर + नॉट + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I am not invited. आइ ऐम नॉट इनवाइटेड हमरा ना बोलावल जाला।

You You are not invited. यू आर नॉट इनवाइटेड तोहरा ना बोलावल जाला।

He He is not invited. ही इज नॉट इनवाइटेड ओकरा ना बोलावल जाला।

She She is not invited. शी इज नॉट इनवाइटेड ओकरा ना बोलावल जाला।

It It is not used. इट इज नॉट यूज़्ड एकर इस्तेमाल ना कइल जाला।

We We are not invited. वी आर नॉट इनवाइटेड हमनी के ना बोलावल जाला।

They They are not invited. दे आर नॉट इनवाइटेड ओह लोग के ना बोलावल जाला।

is not → isn't — इज नॉट → इजन्ट

are not → aren't — आर नॉट → आरन्ट

2. साधारण भूतकाल कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + was/were + not + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + वज/वर + नॉट + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I was not invited. आइ वज नॉट इनवाइटेड हमरा ना बोलावल गइल।

You You were not invited. यू वर नॉट इनवाइटेड तोहरा ना बोलावल गइल।

He He was not invited. ही वज नॉट इनवाइटेड ओकरा ना बोलावल गइल।

She She was not invited. शी वज नॉट इनवाइटेड ओकरा ना बोलावल गइल।

It It was not used. इट वज नॉट यूज़्ड एकर इस्तेमाल ना कइल गइल।

We We were not invited. वी वर नॉट इनवाइटेड हमनी के ना बोलावल गइल।

They They were not invited. दे वर नॉट इनवाइटेड ओह लोग के ना बोलावल गइल।

was not → wasn't — वज नॉट → वज़न्ट

were not → weren't — वर नॉट → वरन्ट

3. साधारण भविष्य काल कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + will + not + be + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल + नॉट + बी + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I will not be invited. आइ विल नॉट बी इनवाइटेड हमरा ना बोलावल जाई।

You You will not be invited. यू विल नॉट बी इनवाइटेड तोहरा ना बोलावल जाई।

He He will not be invited. ही विल नॉट बी इनवाइटेड ओकरा ना बोलावल जाई।

She She will not be invited. शी विल नॉट बी इनवाइटेड ओकरा ना बोलावल जाई।

It It will not be used. इट विल नॉट बी यूज़्ड एकर इस्तेमाल ना कइल जाई।

We We will not be invited. वी विल नॉट बी इनवाइटेड हमनी के ना बोलावल जाई।

They They will not be invited. दे विल नॉट बी इनवाइटेड ओह लोग के ना बोलावल जाई।

will not → won't — विल नॉट → वोन्ट

4. वर्तमान निरंतर कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + am/is/are + not + being + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + ऐम/इज/आर + नॉट + बीइंग + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I am not being invited. आइ ऐम नॉट बीइंग इनवाइटेड हमरा अभी ना बोलावल जा रहल बा।

You You are not being invited. यू आर नॉट बीइंग इनवाइटेड तोहरा अभी ना बोलावल जा रहल बा।

He He is not being invited. ही इज नॉट बीइंग इनवाइटेड ओकरा अभी ना बोलावल जा रहल बा।

She She is not being invited. शी इज नॉट बीइंग इनवाइटेड ओकरा अभी ना बोलावल जा रहल बा।

It It is not being used. इट इज नॉट बीइंग यूज़्ड एकर इस्तेमाल अभी ना कइल जा रहल बा।

We We are not being invited. वी आर नॉट बीइंग इनवाइटेड हमनी के अभी ना बोलावल जा रहल बा।

They They are not being invited. दे आर नॉट बीइंग इनवाइटेड ओह लोग के अभी ना बोलावल जा रहल बा।

5. भूतकाल निरंतर कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + was/were + not + being + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + वज/वर + नॉट + बीइंग + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I was not being invited. आइ वज नॉट बीइंग इनवाइटेड ओह समय हमरा ना बोलावल जा रहल रहे।

You You were not being invited. यू वर नॉट बीइंग इनवाइटेड ओह समय तोहरा ना बोलावल जा रहल रहे।

He He was not being invited. ही वज नॉट बीइंग इनवाइटेड ओह समय ओकरा ना बोलावल जा रहल रहे।

She She was not being invited. शी वज नॉट बीइंग इनवाइटेड ओह समय ओकरा ना बोलावल जा रहल रहे।

It It was not being used. इट वज नॉट बीइंग यूज़्ड ओह समय एकर इस्तेमाल ना कइल जा रहल रहे।

We We were not being invited. वी वर नॉट बीइंग इनवाइटेड ओह समय हमनी के ना बोलावल जा रहल रहे।

They They were not being invited. दे वर नॉट बीइंग इनवाइटेड ओह समय ओह लोग के ना बोलावल जा रहल रहे।

6. भविष्य निरंतर कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + will + not + be + being + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल + नॉट + बी + बीइंग + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I will not be being invited. आइ विल नॉट बी बीइंग इनवाइटेड भविष्य में ओह समय हमरा बोलावल ना जा रहल होई।

You You will not be being invited. यू विल नॉट बी बीइंग इनवाइटेड भविष्य में ओह समय तोहरा बोलावल ना जा रहल होई।

He He will not be being invited. ही विल नॉट बी बीइंग इनवाइटेड भविष्य में ओह समय ओकरा बोलावल ना जा रहल होई।

She She will not be being invited. शी विल नॉट बी बीइंग इनवाइटेड भविष्य में ओह समय ओकरा बोलावल ना जा रहल होई।

We We will not be being invited. वी विल नॉट बी बीइंग इनवाइटेड भविष्य में ओह समय हमनी के बोलावल ना जा रहल होई।

They They will not be being invited. दे विल नॉट बी बीइंग इनवाइटेड भविष्य में ओह समय ओह लोग के बोलावल ना जा रहल होई।

⚠️ ई रचना व्याकरण के हिसाब से संभव बा, बाकिर बहुत कम इस्तेमाल होला। आधुनिक अंग्रेजी में आम तौर पर एकर जगह आसान रचना इस्तेमाल होला।

7. वर्तमान पूर्ण कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + have/has + not + been + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैव/हैज़ + नॉट + बिन + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I have not been invited. आइ हैव नॉट बिन इनवाइटेड हमरा अबले ना बोलावल गइल बा।

You You have not been invited. यू हैव नॉट बिन इनवाइटेड तोहरा अबले ना बोलावल गइल बा।

He He has not been invited. ही हैज़ नॉट बिन इनवाइटेड ओकरा अबले ना बोलावल गइल बा।

She She has not been invited. शी हैज़ नॉट बिन इनवाइटेड ओकरा अबले ना बोलावल गइल बा।

It It has not been used. इट हैज़ नॉट बिन यूज़्ड एकर इस्तेमाल अबले ना भइल बा।

We We have not been invited. वी हैव नॉट बिन इनवाइटेड हमनी के अबले ना बोलावल गइल बा।

They They have not been invited. दे हैव नॉट बिन इनवाइटेड ओह लोग के अबले ना बोलावल गइल बा।

have not → haven't — हैव नॉट → हैवन्ट

has not → hasn't — हैज़ नॉट → हैज़न्ट

8. भूतकाल पूर्ण कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + had + not + been + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैड + नॉट + बिन + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I had not been invited. आइ हैड नॉट बिन इनवाइटेड ओह समय से पहिले हमरा ना बोलावल गइल रहे।

You You had not been invited. यू हैड नॉट बिन इनवाइटेड ओह समय से पहिले तोहरा ना बोलावल गइल रहे।

He He had not been invited. ही हैड नॉट बिन इनवाइटेड ओह समय से पहिले ओकरा ना बोलावल गइल रहे।

She She had not been invited. शी हैड नॉट बिन इनवाइटेड ओह समय से पहिले ओकरा ना बोलावल गइल रहे।

We We had not been invited. वी हैड नॉट बिन इनवाइटेड ओह समय से पहिले हमनी के ना बोलावल गइल रहे।

They They had not been invited. दे हैड नॉट बिन इनवाइटेड ओह समय से पहिले ओह लोग के ना बोलावल गइल रहे।

had not → hadn't — हैड नॉट → हैडन्ट

9. भविष्य पूर्ण कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + will + not + have + been + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल + नॉट + हैव + बिन + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I will not have been invited. आइ विल नॉट हैव बिन इनवाइटेड ओह समय तक हमरा बोलावल ना गइल होई।

You You will not have been invited. यू विल नॉट हैव बिन इनवाइटेड ओह समय तक तोहरा बोलावल ना गइल होई।

He He will not have been invited. ही विल नॉट हैव बिन इनवाइटेड ओह समय तक ओकरा बोलावल ना गइल होई।

She She will not have been invited. शी विल नॉट हैव बिन इनवाइटेड ओह समय तक ओकरा बोलावल ना गइल होई।

We We will not have been invited. वी विल नॉट हैव बिन इनवाइटेड ओह समय तक हमनी के बोलावल ना गइल होई।

They They will not have been invited. दे विल नॉट हैव बिन इनवाइटेड ओह समय तक ओह लोग के बोलावल ना गइल होई।

10. वर्तमान पूर्ण निरंतर कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + have/has + not + been + being + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैव/हैज़ + नॉट + बिन + बीइंग + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I have not been being invited. आइ हैव नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड लगातार हमरा बोलावल ना जा रहल बा।

You You have not been being invited. यू हैव नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड लगातार तोहरा बोलावल ना जा रहल बा।

He He has not been being invited. ही हैज़ नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड लगातार ओकरा बोलावल ना जा रहल बा।

She She has not been being invited. शी हैज़ नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड लगातार ओकरा बोलावल ना जा रहल बा।

We We have not been being invited. वी हैव नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड लगातार हमनी के बोलावल ना जा रहल बा।

They They have not been being invited. दे हैव नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड लगातार ओह लोग के बोलावल ना जा रहल बा।

⚠️ ई रचना अंग्रेजी में बहुत कम इस्तेमाल होला, खासकर रोजमर्रा के बातचीत में।

11. भूतकाल पूर्ण निरंतर कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + had + not + been + being + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + हैड + नॉट + बिन + बीइंग + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I had not been being invited. आइ हैड नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय से पहिले लगातार हमरा बोलावल ना जा रहल रहे।

You You had not been being invited. यू हैड नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय से पहिले लगातार तोहरा बोलावल ना जा रहल रहे।

He He had not been being invited. ही हैड नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय से पहिले लगातार ओकरा बोलावल ना जा रहल रहे।

She She had not been being invited. शी हैड नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय से पहिले लगातार ओकरा बोलावल ना जा रहल रहे।

We We had not been being invited. वी हैड नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय से पहिले लगातार हमनी के बोलावल ना जा रहल रहे।

They They had not been being invited. दे हैड नॉट बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय से पहिले लगातार ओह लोग के बोलावल ना जा रहल रहे।

⚠️ ई रूप बहुत कम इस्तेमाल होला।

12. भविष्य पूर्ण निरंतर कर्मवाच्य — नकारात्मक रूप

रचना

भोजपुरी में: कर्ता + will + not + have + been + being + V3

रचना के उच्चारण: सब्जेक्ट + विल + नॉट + हैव + बिन + बीइंग + वी थ्री

सर्वनाम उदाहरण उच्चारण भोजपुरी में मतलब

I I will not have been being invited. आइ विल नॉट हैव बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय तक लगातार हमरा बोलावल ना जा रहल होई।

You You will not have been being invited. यू विल नॉट हैव बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय तक लगातार तोहरा बोलावल ना जा रहल होई।

He He will not have been being invited. ही विल नॉट हैव बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय तक लगातार ओकरा बोलावल ना जा रहल होई।

She She will not have been being invited. शी विल नॉट हैव बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय तक लगातार ओकरा बोलावल ना जा रहल होई।

We We will not have been being invited. वी विल नॉट हैव बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय तक लगातार हमनी के बोलावल ना जा रहल होई।

They They will not have been being invited. दे विल नॉट हैव बिन बीइंग इनवाइटेड ओह समय तक लगातार ओह लोग के बोलावल ना जा रहल होई।

⚠️ ई बहुत दुर्लभ रचना ह; आमतौर पर एकर इस्तेमाल ना होला।

no + noun

भोजपुरी में मतलब रचना रचना के उच्चारण उदाहरण उच्चारण मतलब

गिनल जा सके वाला एकवचन संज्ञा no + singular noun नो + नाउन no book नो बुक कवनो किताब नइखे।

बहुवचन संज्ञा no + plural noun नो + प्लूरल नाउन no books नो बुक्स कवनो किताब नइखे।

अगिनल जा सके वाला संज्ञा no + uncountable noun नो + अनकाउंटेबल नाउन no water नो वॉटर पानी नइखे।

कवनो चीज के मौजूदगी there is + no + singular/uncountable noun देयर इज + नो + नाउन There is no book. देयर इज नो बुक कवनो किताब नइखे।

कई चीज के मौजूदगी there are + no + plural noun देयर आर + नो + प्लूरल नाउन There are no books. देयर आर नो बुक्स कवनो किताब नइखे।

मालिकाना have/has + no + noun हैव/हैज़ + नो + नाउन I have no books. आइ हैव नो बुक्स हमरा लगे कवनो किताब नइखे।

8- सवाल

1 साधारण वर्तमान काल Do/Does + कर्ता + V1...? — डू/डज + सब्जेक्ट + वी वन? — Do you work? — डू यू वर्क? — का तू काम करेलऽ?

2 साधारण भूतकाल Did + कर्ता + V1...? — डिड + सब्जेक्ट + वी वन? — Did you work? — डिड यू वर्क? — का तू काम कइलऽ?

3 साधारण भविष्य काल Will + कर्ता + V1...? — विल + सब्जेक्ट + वी वन? — Will you work? — विल यू वर्क? — का तू काम करबऽ?

4 वर्तमान निरंतर Am/Is/Are + कर्ता + V-ing...? — ऐम/इज/आर + सब्जेक्ट + वी-इंग? — Are you working? — आर यू वर्किंग? — का तू अभी काम करत बाड़ऽ?

5 भूतकाल निरंतर Was/Were + कर्ता + V-ing...? — वज/वर + सब्जेक्ट + वी-इंग? — Were you working? — वर यू वर्किंग? — का तू ओह समय काम करत रहलऽ?

6 भविष्य निरंतर Will + कर्ता + be + V-ing...? — विल + सब्जेक्ट + बी + वी-इंग? — Will you be working? — विल यू बी वर्किंग? — का तू ओह समय काम करत होखबऽ?

7 वर्तमान पूर्ण Have/Has + कर्ता + V3...? — हैव/हैज़ + सब्जेक्ट + वी थ्री? — Have you worked? — हैव यू वर्क्ड? — का तू काम कइले बाड़ऽ?

8 भूतकाल पूर्ण Had + कर्ता + V3...? — हैड + सब्जेक्ट + वी थ्री? — Had you worked? — हैड यू वर्क्ड? — का तू ओहसे पहिले काम कइले रहलऽ?

9 भविष्य पूर्ण Will + कर्ता + have + V3...? — विल + सब्जेक्ट + हैव + वी थ्री? — Will you have worked? — विल यू हैव वर्क्ड? — का तू ओह समय तक काम पूरा कइले होखबऽ?

10 वर्तमान पूर्ण निरंतर Have/Has + कर्ता + been + V-ing...? — हैव/हैज़ + सब्जेक्ट + बिन + वी-इंग? — Have you been working? — हैव यू बिन वर्किंग? — का तू कुछ समय से काम करत बाड़ऽ?

11 भूतकाल पूर्ण निरंतर Had + कर्ता + been + V-ing...? — हैड + सब्जेक्ट + बिन + वी-इंग? — Had you been working? — हैड यू बिन वर्किंग? — का तू ओह समय से पहिले कुछ समय से काम करत रहलऽ?

12 भविष्य पूर्ण निरंतर Will + कर्ता + have + been + V-ing...? — विल + सब्जेक्ट + हैव + बिन + वी-इंग? — Will you have been working? — विल यू हैव बिन वर्किंग? — का तू ओह समय तक कुछ समय से काम करत रहल होखबऽ?

भोजपुरी में मतलब रचना अंग्रेजी अक्षर में रचना के उच्चारण

चीज के बारे में सवाल What + auxiliary + subject + verb? वॉट + ऑक्सिलियरी + सब्जेक्ट + वर्ब?

कर्ता के बारे में सवाल Who + verb? हू + वर्ब?

कर्म के बारे में सवाल Who/Whom + auxiliary + subject + verb? हू/हूम + ऑक्सिलियरी + सब्जेक्ट + वर्ब?

जगह के बारे में सवाल Where + auxiliary + subject + verb? वेयर + ऑक्सिलियरी + सब्जेक्ट + वर्ब?

समय के बारे में सवाल When + auxiliary + subject + verb? वेन + ऑक्सिलियरी + सब्जेक्ट + वर्ब?

कारण के बारे में सवाल Why + auxiliary + subject + verb? वाइ + ऑक्सिलियरी + सब्जेक्ट + वर्ब?

चुनाव के बारे में सवाल Which + noun + auxiliary + subject + verb? विच + नाउन + ऑक्सिलियरी + सब्जेक्ट + वर्ब?

मालिकाना के बारे में सवाल Whose + noun...? हूज़ + नाउन...?

तरीका के बारे में सवाल How + auxiliary + subject + verb? हाउ + ऑक्सिलियरी + सब्जेक्ट + वर्ब?

गिनती के बारे में सवाल How many + plural noun...? हाउ मेनी + प्लूरल नाउन...?

मात्रा के बारे में सवाल How much + uncountable noun...? हाउ मच + अनकाउंटेबल नाउन...?

अवधि के बारे में सवाल How long...? हाउ लॉन्ग...?

कितनी बेर के बारे में सवाल How often...? हाउ ऑफन...?

दूरी के बारे में सवाल How far...? हाउ फार...?

बुनियादी नियम

ज्यादातर WH-सवाल एह तरीका से बनेला:

WH-word + auxiliary + subject + main verb?

डब्ल्यूएच-वर्ड + ऑक्सिलियरी + सब्जेक्ट + मेन वर्ब?

उदाहरण:

Where + do + you + live?

वेयर + डू + यू + लिव?

= तू कहाँ रहेलऽ?

लेकिन अगर WH-word खुदे कर्ता होखे, त आमतौर पर do/does/did के जरूरत ना पड़े:

Who + works here?

हू + वर्क्स हियर?

= इहाँ के काम करेला?

एह दुनो सवाल में बुनियादी अंतर बा:

Who did you see? → हू डिड यू सी? → तू केकरा देखलऽ?

Who saw you? → हू सॉ यू? → तोहरा के देखलस?

8- क्रिया-विशेषण

1. आवृत्ति के क्रिया-विशेषण

प्रकार गठन गठन के उच्चारण क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

हमेशा के आवृत्ति-क्रिया-विशेषण क्रिया-विशेषण + वाक्य अॅडवर्ब ऑफ फ्रीक्वेंसी + सेंटेंस always ऑलवेज हमेशा

लगभग हमेशा के आवृत्ति-क्रिया-विशेषण क्रिया-विशेषण + वाक्य अॅडवर्ब ऑफ फ्रीक्वेंसी + सेंटेंस usually यूज़ुअली आमतौर पर

सामान्य आवृत्ति-क्रिया-विशेषण क्रिया-विशेषण + वाक्य अॅडवर्ब ऑफ फ्रीक्वेंसी + सेंटेंस normally नॉर्मली आमतौर पर / स्वाभाविक रूप से

सामान्य आवृत्ति-क्रिया-विशेषण क्रिया-विशेषण + वाक्य अॅडवर्ब ऑफ फ्रीक्वेंसी + सेंटेंस generally जनरली सामान्य रूप से

बार-बार के आवृत्ति-क्रिया-विशेषण क्रिया-विशेषण + वाक्य अॅडवर्ब ऑफ फ्रीक्वेंसी + सेंटेंस frequently फ्रीक्वेंटली बार-बार

कभी-कभी के आवृत्ति-क्रिया-विशेषण क्रिया-विशेषण + वाक्य अॅडवर्ब ऑफ फ्रीक्वेंसी + सेंटेंस often ऑफन अक्सर

कभी-कभी के आवृत्ति-क्रिया-विशेषण क्रिया-विशेषण + वाक्य अॅडवर्ब ऑफ फ्रीक्वेंसी + सेंटेंस sometimes समटाइम्स कभी-कभी

कभी-कभार के आवृत्ति-क्रिया-विशेषण क्रिया-विशेषण + वाक्य अॅडवर्ब ऑफ फ्रीक्वेंसी + सेंटेंस occasionally अकेज़नली कभी-कभार

कम बार के आवृत्ति-क्रिया-विशेषण क्रिया-विशेषण + वाक्य अॅडवर्ब ऑफ फ्रीक्वेंसी + सेंटेंस rarely रेरली बहुत कम

बहुत कम बार के आवृत्ति-क्रिया-विशेषण क्रिया-विशेषण + वाक्य अॅडवर्ब ऑफ फ्रीक्वेंसी + सेंटेंस seldom सेल्डम बहुत कम

आवृत्ति के अभाव के क्रिया-विशेषण क्रिया-विशेषण + वाक्य अॅडवर्ब ऑफ फ्रीक्वेंसी + सेंटेंस never नेवर कबहूँ ना

उदाहरण:

I always study English.

आइ ऑलवेज स्टडी इंग्लिश.

हम हमेशा अंग्रेजी पढ़िला।

2. समय के क्रिया-विशेषण

प्रकार गठन गठन के उच्चारण क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

वर्तमान समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब now नाउ अब

वर्तमान समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब currently करंटली एह घरी

वर्तमान समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब presently प्रेजेंटली एह घरी

हाल के बीतल समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब recently रीसेंटली हाल में

बीतल समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब yesterday येस्टरडे काल्ह

बीतल समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब before बिफोर पहिले

बीतल समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब previously प्रीवियसली पहिले से

बीतल समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब formerly फॉर्मर्ली पहिले

जारी समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब still स्टिल अबो ले

आवे वाला समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब soon सून जल्दी

आवे वाला समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब later लेटर बाद में

आवे वाला समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब eventually इवेंचुअली आखिरकार

जल्दी के समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब early अर्ली जल्दी

देर के समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब late लेट देर से

शुरुआत समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब first फर्स्ट सबसे पहिले

अंत समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब finally फाइनली आखिर में

बीच के समय समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब meanwhile मीनवाइल एही बीच

क्रम समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब then देन तब / ओकरा बाद

क्रम समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब afterward आफ्टरवर्ड ओकरा बाद

क्रम समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब afterwards आफ्टरवर्ड्स ओकरा बाद

क्रम समय के क्रिया-विशेषण टाइम अॅडवर्ब subsequently सब्सिक्वेंटली ओकरा बाद

3. पूरा हो चुकल, अभी तक आ जारी समय के क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

already ऑलरेडी पहिले से

yet येट अभी तक

still स्टिल अबो ले

just जस्ट बस / अभी-अभी

ever एवर कभी / कबो

never नेवर कबहूँ ना

once वन्स एक बेर

twice ट्वाइस दू बेर

again अगेन फेर से

again and again अगेन ऐंड अगेन बार-बार

forever फॉरेवर हमेशा खातिर

temporarily टेम्पररिली कुछ समय खातिर

permanently परमनेंटली हमेशा खातिर

उदाहरण:

She has already finished.

शी हैज़ ऑलरेडी फिनिश्ड.

ऊ पहिले ही पूरा कर चुकल बिया।

4. जगह के क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

here हियर इहाँ

there देयर ओहिजा

everywhere एवरीवेयर हर जगह

somewhere समवेयर कवनो जगह

anywhere एनीवेयर कहीं भी

nowhere नोवेयर कहीं ना

abroad अब्रॉड विदेश में

overseas ओवरसीज़ समुद्र पार / विदेश में

nearby नियरबाइ नजदीक

close क्लोज़ पास

far फार दूर

away अवे दूर

back बैक पीछे / वापस

forward फॉरवर्ड आगे

backward बैकवर्ड पीछे

indoors इनडोर्स घर के भीतर

outdoors आउटडोर्स घर के बाहर

upstairs अपस्टेयर्स ऊपर के मंजिल पर

downstairs डाउनस्टेयर्स नीचे के मंजिल पर

inside इनसाइड भीतर

outside आउटसाइड बाहर

5. मात्रा आ डिग्री के क्रिया-विशेषण

ई शब्द विशेषण, क्रिया आ दोसरा क्रिया-विशेषण के मात्रा या डिग्री बतावेला।

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

very वेरी बहुत

really रियली सचमुच / बहुत

extremely एक्स्ट्रीमली बेहद

highly हाइली बहुत अधिक

absolutely ऐब्सलूटली बिल्कुल / पूरा तरह से

completely कम्प्लीटली पूरा तरह से

totally टोटली पूरा तरह से

entirely इनटायरली पूरा तरह से

fully फुली पूरा तरह से

quite क्वाइट काफी / बहुत

rather रादर कुछ हद तक / काफी

fairly फेयरली काफी

pretty प्रिटी काफी / बहुत

somewhat समवॉट कुछ हद तक

slightly स्लाइटली थोड़ा

a little अ लिटल थोड़ा

too टू जरूरत से ज्यादा

enough इनफ पर्याप्त

almost ऑलमोस्ट लगभग

nearly नियरली लगभग

barely बेयरली मुश्किल से

hardly हार्डली मुश्किल से

scarcely स्केर्सली मुश्किल से

deeply डीपली गहराई से

greatly ग्रेटली बहुत अधिक

so सो एतना / बहुत

such सच एह तरह के / एतना

a lot अ लॉट बहुत

a bit अ बिट थोड़ा

a little bit अ लिटल बिट थोड़ा सा

उदाहरण:

The movie is extremely interesting.

द मूवी इज़ एक्स्ट्रीमली इंटरेस्टिंग.

फिल्म बेहद दिलचस्प बा।

6. संभावना आ निश्चितता के क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

certainly सर्टनली निश्चित रूप से

definitely डेफिनिटली पक्का

surely श्योरली जरूर

probably प्रॉबब्ली शायद / संभवतः

possibly पॉसिब्ली संभवतः

perhaps परहैप्स शायद

maybe मेबी शायद

apparently अपैरेंटली देखे में अइसन लागेला

evidently एविडेंटली स्पष्ट रूप से

clearly क्लियरली स्पष्ट रूप से

obviously ऑब्वियसली साफ तौर पर

presumably प्रिज़ूमब्ली संभवतः / अनुमान से

supposedly सपोज़िडली कहल जाला कि

undoubtedly अनडाउटिडली बिना शक

arguably आर्ग्यूअब्लि ई तर्क दिहल जा सकेला कि

likely लाइकली संभवतः

unlikely अनलाइकली संभावना कम बा

7. वक्ता के नजरिया बतावे वाला क्रिया-विशेषण

ई शब्द वाक्य के बारे में वक्ता के नजरिया या राय बतावेला।

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

fortunately फॉर्चुनेटली खुशी के बात बा कि

unfortunately अनफॉर्चुनेटली अफसोस कि

luckily लकिली भाग्य से

sadly सैडली दुख के बात बा कि

honestly ऑनेस्टली ईमानदारी से

frankly फ्रैंकली खुल के

personally पर्सनली व्यक्तिगत रूप से

seriously सीरियसली गंभीरता से

technically टेक्निकली तकनीकी रूप से

basically बेसिकली मूल रूप से

generally जनरली आमतौर पर

normally नॉर्मली सामान्य रूप से

naturally नैचुरली स्वाभाविक रूप से

ideally आइडियली आदर्श रूप से

theoretically थियोरेटिकली सैद्धांतिक रूप से

practically प्रैक्टिकली व्यावहारिक रूप से

politically पॉलिटिकली राजनीतिक रूप से

economically इकनॉमिकली आर्थिक रूप से

personally पर्सनली व्यक्तिगत रूप से

surprisingly सरप्राइजिंगली हैरानी के बात बा कि

strangely स्ट्रेंजली अजीब तरह से

interestingly इंटरेस्टिंगली दिलचस्प बात ई बा कि

importantly इम्पॉर्टेंटली महत्वपूर्ण बात ई बा कि

especially इस्पेशली खास तौर पर

particularly पर्टिक्युलरली विशेष रूप से

8. जोर देवे वाला क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

only ओनली सिर्फ

just जस्ट सिर्फ / बस

even ईवन तक / भी

also ऑल्सो भी

too टू भी

as well ऐज़ वेल भी

mainly मेनली मुख्य रूप से

mostly मोस्टली ज्यादातर

merely मियरली मात्र

simply सिम्पली बस / सरल रूप से

particularly पर्टिक्युलरली खास तौर पर

especially इस्पेशली खास तौर पर

exactly इग्ज़ैक्टली बिल्कुल सही

precisely प्रिसाइसली ठीक-ठीक

specifically स्पेसिफिकली खास तौर पर

solely सोलली सिर्फ / केवल

largely लार्जली काफी हद तक

even ईवन तक / भी

indeed इन्डीड वास्तव में

उदाहरण:

Only John knows the answer.

ओनली जॉन नोज़ द आन्सर.

खाली जॉन के जवाब मालूम बा।

9. नकारात्मक क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

not नॉट ना / नहीं

never नेवर कबहूँ ना

nowhere नोवेयर कहीं ना

hardly हार्डली मुश्किल से

scarcely स्केर्सली मुश्किल से

barely बेयरली मुश्किल से

rarely रेरली बहुत कम

seldom सेल्डम बहुत कम

ध्यान दीं:

not नकारात्मकता बतावे वाला मूल शब्द ह।

I do not work.

आइ डू नॉट वर्क.

हम काम ना करीं।

10. परिणाम आ निष्कर्ष के क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

therefore देयरफोर एह से / एह कारण

thus दस एह तरह / एह से

consequently कॉन्सिक्वेंटली नतीजतन

accordingly अकॉर्डिंगली ओही हिसाब से

hence हेन्स एह कारण

otherwise अदरवाइज़ नाहीं त / दोसरा तरीका से

उदाहरण:

He was sick; therefore, he stayed home.

ही वज़ सिक; देयरफोर, ही स्टेड होम.

ऊ बीमार रहे, एह से ऊ घरे रहलें।

11. संबंध बतावे वाला क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

also ऑल्सो भी

too टू भी

additionally अडिशनली एकरा अलावा

moreover मोरओवर एह से भी अधिक

furthermore फरदरमोर एकरा अलावा

besides बिसाइड्स एकरा अलावा

likewise लाइकवाइज़ ओही तरह

similarly सिमिलरली एही तरह

12. तुलना आ समानता बतावे वाला क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

similarly सिमिलरली एही तरह

likewise लाइकवाइज़ ओही तरह

equally ईक्वली बराबर रूप से

similarly सिमिलरली मिलत-जुलत तरीका से

comparatively कम्पैरटिवली तुलना में

relatively रेलटिवली अपेक्षाकृत

correspondingly कॉरिस्पॉन्डिंगली ओही हिसाब से

13. विचार आ बात के क्रम बतावे वाला क्रिया-विशेषण

ई शब्द विचार आ बात के क्रम में रखे खातिर इस्तेमाल होलें।

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

however हाउएवर लेकिन / हालांकि

therefore देयरफोर एह से

moreover मोरओवर एकरा अलावा

furthermore फरदरमोर एकरा अलावा

nevertheless नेवरदलेस एकरा बावजूद

nonetheless ननदलेस तबो भी

meanwhile मीनवाइल एही बीच

instead इन्स्टेड एकरा बदले

otherwise अदरवाइज़ नाहीं त

consequently कॉन्सिक्वेंटली नतीजतन

subsequently सब्सिक्वेंटली ओकरा बाद

alternatively ऑल्टरनेटिवली दूसरा विकल्प के रूप में

finally फाइनली आखिर में

firstly फर्स्टली पहिला

secondly सेकंडली दूसरा

thirdly थर्डली तीसरा

next नेक्स्ट अगिला

then देन तब / ओकरा बाद

afterward आफ्टरवर्ड ओकरा बाद

14. सवाल पूछे वाला क्रिया-विशेषण

ई WH-शब्द तरीका, मात्रा, डिग्री आ आवृत्ति के बारे में सवाल पूछे खातिर इस्तेमाल होलें।

शब्द उच्चारण अर्थ

how हाउ कइसे

when वेन कब

where वेयर कहाँ

why वाइ काहे

how much हाउ मच केतना

how many हाउ मेनी कितना गो

how often हाउ ऑफन कितनी बेर

how long हाउ लॉन्ग कतना देर

how far हाउ फार कितना दूर

how soon हाउ सून केतना जल्दी / कब तक

how well हाउ वेल केतना नीमन तरीका से

how quickly हाउ क्विकली केतना तेजी से

उदाहरण:

How often do you exercise?

हाउ ऑफन डू यू एक्सरसाइज़?

तू कतना बेर कसरत करेलऽ?

15. तरीका बतावे वाला क्रिया-विशेषण

ई बतावेला कि कवनो काम कइसे होला।

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

quickly क्विकली तेजी से

slowly स्लोली धीरे-धीरे

carefully केयरफुली सावधानी से

easily ईज़िली आसानी से

badly बैडली खराब तरीका से

well वेल नीमन तरीका से

clearly क्लियरली स्पष्ट रूप से

quietly क्वाइटली चुपचाप

loudly लाउडली जोर से

secretly सीक्रेटली चुपके से

openly ओपनली खुलेआम

together टुगेदर एक साथ

apart अपार्ट अलग-अलग

directly डायरेक्टली सीधे

indirectly इनडायरेक्टली अप्रत्यक्ष रूप से

deliberately डिलिबरेटली जानबूझ के

accidentally ऐक्सिडेंटली गलती से

carefully केयरफुली ध्यान से

successfully सक्सेसफुली सफलतापूर्वक

differently डिफरेंटली अलग तरीका से

16. उम्मीद आ भविष्यवाणी बतावे वाला क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

hopefully होपफुली आशा बा कि

presumably प्रिज़ूमब्ली अनुमान से

supposedly सपोज़िडली मानल जाला कि

predictably प्रिडिक्टब्ली जइसन अनुमान रहे

unexpectedly अनएक्सपेक्टिडली अचानक / अप्रत्याशित रूप से

inevitably इनएविटब्ली अनिवार्य रूप से

eventually इवेंचुअली आखिरकार

17. क्रम बतावे वाला क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

first फर्स्ट पहिला

firstly फर्स्टली पहिले

second सेकंड दूसरा

secondly सेकंडली दूसरा

third थर्ड तीसरा

thirdly थर्डली तीसरा

next नेक्स्ट अगिला

then देन ओकरा बाद

finally फाइनली आखिर में

lastly लास्टली अंत में

18. जोर आ निश्चितता बतावे वाला क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

certainly सर्टनली निश्चित रूप से

definitely डेफिनिटली पक्का

indeed इन्डीड वास्तव में

really रियली सचमुच

truly ट्रूली सच में

absolutely ऐब्सलूटली बिल्कुल

actually ऐक्चुअली असल में

literally लिटरली शाब्दिक रूप से

genuinely जेन्युइनली सच्चे मन से

clearly क्लियरली स्पष्ट रूप से

obviously ऑब्वियसली साफ तौर पर

surely श्योरली जरूर

right (क्रिया-विशेषण से पहिले आवेला) राइट — ठीक

19. स्पष्टीकरण आ साफ-साफ बतावे वाला क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

actually ऐक्चुअली असल में

really रियली वास्तव में

rather रादर बल्कि

instead इन्स्टेड एकरा बदले

specifically स्पेसिफिकली खास तौर पर

precisely प्रिसाइसली ठीक-ठीक

exactly इग्ज़ैक्टली बिल्कुल सही

namely नेमली यानी / खास तौर पर

simply सिम्पली सरल रूप से

basically बेसिकली मूल रूप से

20. लगभग बतावे वाला क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

almost ऑलमोस्ट लगभग

nearly नियरली लगभग

approximately अप्रॉक्सिमेटली लगभग

roughly रफली लगभग

about अबाउट लगभग

around अराउंड लगभग

virtually वर्चुअली लगभग / व्यवहार में

practically प्रैक्टिकली लगभग / व्यावहारिक रूप से

roughly रफली अनुमान से

21. सीमित करे वाला क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

only ओनली सिर्फ

merely मियरली मात्र

solely सोलली सिर्फ / केवल

exclusively एक्सक्लूसिवली केवल

otherwise अदरवाइज़ नाहीं त

apart अपार्ट अलग / छोड़ के

22. पूरा तरह से बतावे वाला क्रिया-विशेषण

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

altogether ऑल्टुगेदर पूरा तरह से / कुल मिलाके

entirely इनटायरली पूरा तरह से

completely कम्प्लीटली पूरा तरह से

fully फुली पूरा तरह से

wholly होली पूरा तरह से

universally यूनिवर्सली सार्वभौमिक रूप से

23. वाक्य के जानकारी से संबंध रखे वाला क्रिया-विशेषण

ई वाक्य में इस्तेमाल होखे वाला क्रिया-विशेषण हवे।

क्रिया-विशेषण उच्चारण अर्थ

actually ऐक्चुअली असल में

apparently अपैरेंटली देखे में अइसन लागेला

certainly सर्टनली निश्चित रूप से

clearly क्लियरली स्पष्ट रूप से

definitely डेफिनिटली पक्का

evidently एविडेंटली स्पष्ट रूप से

fortunately फॉर्चुनेटली खुशी के बात बा कि

frankly फ्रैंकली खुल के

generally जनरली आमतौर पर

honestly ऑनेस्टली ईमानदारी से

ideally आइडियली आदर्श रूप से

indeed इन्डीड वास्तव में

naturally नैचुरली स्वाभाविक रूप से

obviously ऑब्वियसली साफ तौर पर

personally पर्सनली व्यक्तिगत रूप से

perhaps परहैप्स शायद

probably प्रॉबब्ली संभवतः

seriously सीरियसली गंभीरता से

surely श्योरली निश्चित रूप से

surprisingly सरप्राइजिंगली हैरानी के बात बा कि

theoretically थियोरेटिकली सैद्धांतिक रूप से

unfortunately अनफॉर्चुनेटली अफसोस कि

प्रकार गठन गठन के उच्चारण उदाहरण उच्चारण अर्थ

विशेषण से क्रिया-विशेषण — सामान्य तरीका विशेषण + -ly अॅडजेक्टिव + -ली quick → quickly क्विक → क्विकली तेज → तेजी से

-y पर खत्म होखे वाला विशेषण -y हटाके + -ily अॅडजेक्टिव − वाइ + इली happy → happily हैपी → हैपिली खुश → खुशी से

-le पर खत्म होखे वाला विशेषण अंतिम e हटाके + -y अॅडजेक्टिव − ई + वाइ gentle → gently जेंटल → जेंटली कोमल → कोमलता से

-ic पर खत्म होखे वाला विशेषण विशेषण + -ally अॅडजेक्टिव + -अली basic → basically बेसिक → बेसिकली मूल → मूल रूप से

कुछ -ic पर खत्म होखे वाला विशेषण विशेषण + -ally अॅडजेक्टिव + -अली dramatic → dramatically ड्रामैटिक → ड्रामैटिकली नाटकीय → नाटकीय ढंग से

-ue पर खत्म होखे वाला कुछ विशेषण विशेषण + -ly अॅडजेक्टिव + -ली true → truly ट्रू → ट्रूली सच्चा → सचमुच

-ll पर खत्म होखे वाला विशेषण विशेषण + -y अॅडजेक्टिव + वाइ full → fully फुल → फुली पूरा → पूरा तरह से

बिना बदलाव वाला क्रिया-विशेषण ओही शब्द सेम वर्ड fast → fast फास्ट → फास्ट तेज → तेजी से

बिना बदलाव वाला क्रिया-विशेषण ओही शब्द सेम वर्ड hard → hard हार्ड → हार्ड कठिन / जोरदार → कठिनाई से / जोर लगा के

बिना बदलाव वाला क्रिया-विशेषण ओही शब्द सेम वर्ड late → late लेट → लेट देर → देर से

बिना बदलाव वाला क्रिया-विशेषण ओही शब्द सेम वर्ड early → early अर्ली → अर्ली जल्दी → जल्दी

अनियमित क्रिया-विशेषण अलग रूप इर्रेग्युलर फॉर्म good → well गुड → वेल नीमन → नीमन तरीका से

संज्ञा से बनल क्रिया-विशेषण संज्ञा + -ward/-wards नाउन + वर्ड/वर्ड्स home → homeward होम → होमवर्ड घर → घर के ओर

संज्ञा से बनल क्रिया-विशेषण संज्ञा + -wise नाउन + वाइज़ clock → clockwise क्लॉक → क्लॉकवाइज़ घड़ी → घड़ी के दिशा में

मिलल-जुलल क्रिया-विशेषण शब्द + शब्द वर्ड + वर्ड somehow समहाउ कवनो तरीका से

मिलल-जुलल क्रिया-विशेषण शब्द + शब्द वर्ड + वर्ड everywhere एवरीवेयर हर जगह

क्रिया-विशेषण वाला वाक्यांश शब्द/वाक्यांश + संज्ञा आ संबंधसूचक शब्द अॅडवर्बियल फ्रेज in the morning इन द मॉर्निंग सबेरे

9- जोड़बोधक शब्द (Conjunctions)

1. समान स्तर के जोड़बोधक शब्द — Coordinating Conjunctions

ई जोड़बोधक शब्द व्याकरण में बराबर दर्जा वाला तत्वन के जोड़े ला इस्तेमाल होला।

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

and ऐंड आ अउरी

but बट बाकिर

or ऑर या

nor नॉर ना ही

for फॉर काहेकि

yet येट तबो / बाकिर

so सो एह से / त

FANBOYS

For — फॉर

And — ऐंड

Nor — नॉर

But — बट

Or — ऑर

Yet — येट

So — सो

I was tired, but I worked.

आई वज़ टायर्ड, बट आई वर्क्ट.

हम थाकल रहनी, बाकिर हम काम कइनी।

2. अधीन जोड़बोधक शब्द — Subordinating Conjunctions

ई जोड़बोधक शब्द एगो अधीन उपवाक्य के मुख्य उपवाक्य से जोड़े ला।

कारण बतावे वाला शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

because बिकॉज़ काहेकि

since सिन्स काहेकि / जबसे

as ऐज़ काहेकि / जइसे

seeing that सीइंग दैट काहेकि / ई देखते कि

seeing as सीइंग ऐज़ काहेकि

now that नाउ दैट अब जबकि

given that गिवन दैट ई मान के कि

considering that कन्सिडरिंग दैट ई देखते कि

inasmuch as इनअज़ मच ऐज़ काहेकि / जहाँ तक

insofar as इनसो फ़ार ऐज़ जहाँ तक

insomuch as इनसमच ऐज़ एह हद तक कि

in that इन दैट एह कारण से कि

I stayed home because I was tired.

आई स्टेड होम बिकॉज़ आई वज़ टायर्ड.

हम घर पर रुक गइनी काहेकि हम थाकल रहनी।

3. शर्त बतावे वाला जोड़बोधक शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

if इफ़ अगर

unless अनलेस जब तक ना / अगर ना

provided प्रोवाइडिड एह शर्त पर कि

provided that प्रोवाइडिड दैट एह शर्त पर कि

providing प्रोवाइडिंग एह शर्त पर कि

providing that प्रोवाइडिंग दैट एह शर्त पर कि

as long as ऐज़ लॉन्ग ऐज़ जब तक / एह शर्त पर कि

so long as सो लॉन्ग ऐज़ जब तक

on condition that ऑन कंडीशन दैट एह शर्त पर कि

in case इन केस अगर अइसन होखे / एहतियात खातिर

in the event that इन दि इवेंट दैट अगर अइसन होखे

assuming that असूमिंग दैट ई मान के कि

supposing that सपोजिंग दैट मान लीं कि

suppose that सपोज़ दैट मान लीं कि

given that गिवन दैट ई मान के कि

granted that ग्रांटिड दैट ई मानत कि

granting that ग्रांटिंग दैट ई मानत कि

If you study, you will learn.

इफ़ यू स्टडी, यू विल लर्न.

अगर तू पढ़बऽ, त सीख जइबऽ।

4. रियायत आ विरोध बतावे वाला जोड़बोधक शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

although ऑल्दो हालाँकि

though दो हालाँकि

even though ईवन दो एह बात के बावजूद कि

even if ईवन इफ़ चाहे ... होखे

whereas वेयरऐज़ जबकि

while वाइल जबकि / जब

whilst वाइल्स्ट जबकि

albeit ऑल्बीइट हालाँकि

much as मच ऐज़ हालाँकि

however much हाउएवर मच चाहे कतनो

no matter how नो मैटर हाउ चाहे जइसन भी

no matter what नो मैटर वॉट चाहे कुछुओ होखे

no matter who नो मैटर हू चाहे केहू होखे

no matter where नो मैटर वेयर चाहे जहाँ होखे

no matter when नो मैटर वेन चाहे कब होखे

no matter which नो मैटर विच चाहे कवनो होखे

Even though he was tired, he continued.

ईवन दो ही वज़ टायर्ड, ही कन्टिन्यूड.

हालाँकि ऊ थाकल रहे, तबो ऊ जारी रखलस।

5. समय बतावे वाला जोड़बोधक शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

when वेन जब

whenever वेनेवर जबो / जब-जब

while वाइल जब / जबकि

whilst वाइल्स्ट जबकि

before बिफॉर एकरा पहिले कि

after आफ़्टर एकरा बाद कि

until / till / 'til / 'till अन्टिल / टिल / टिल / टिल जब तक

since सिन्स जबसे

once वन्स जइसे ही

as soon as ऐज़ सून ऐज़ जइसे ही

as long as ऐज़ लॉन्ग ऐज़ जब तक

so long as सो लॉन्ग ऐज़ जब तक

by the time बाइ द टाइम जबले

every time एवरी टाइम हर बेर

each time ईच टाइम हर बेर

the moment द मोमेंट जइसे ही

the minute द मिनट जइसे ही

the instant दि इंस्टेंट जइसे ही

directly डाइरेक्टली जइसे ही

immediately इमीडियटली तुरते

hardly... when हार्डली... वेन अभी ... कि

scarcely... when स्केर्सली... वेन अभी ... कि

no sooner... than नो सूनर... दैन जइसे ही ... ओइसहीं

Call me when you arrive.

कॉल मी वेन यू अराइव.

जब तू पहुँच जइबऽ, त हमरा फोन करिहऽ।

6. उद्देश्य बतावे वाला जोड़बोधक शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

so that सो दैट ताकि

in order that इन ऑर्डर दैट ताकि

lest लेस्ट कहीं अइसन ना होखे कि

for fear that फॉर फ़ियर दैट एह डर से कि

in case इन केस एहतियात खातिर

I studied hard so that I could pass.

आई स्टडीड हार्ड सो दैट आई कुड पास.

हम खूब पढ़नी ताकि पास हो सकीं।

7. परिणाम बतावे वाला जोड़बोधक शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

so... that सो... दैट एतना ... कि

such... that सच... दैट अइसन ... कि

so that सो दैट एह से कि

such that सच दैट एह तरह कि

He was so tired that he slept immediately.

ही वज़ सो टायर्ड दैट ही स्लेप्ट इमीडियटली.

ऊ एतना थाकल रहे कि तुरते सुत गइल।

8. तुलना बतावे वाला जोड़बोधक शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

than दैन से

as... as ऐज़... ऐज़ ओतने ... जेतना

not as... as नॉट ऐज़... ऐज़ ओतना ... ना जेतना

as if ऐज़ इफ़ अइसन जइसे

as though ऐज़ दो अइसन जइसे

just as जस्ट ऐज़ ठीक ओइसहीं जइसे

the more... the more द मोर... द मोर जेतना बेसी... ओतने बेसी

the more... the less द मोर... द लेस जेतना बेसी... ओतना कम

the less... the more द लेस... द मोर जेतना कम... ओतना बेसी

the less... the less द लेस... द लेस जेतना कम... ओतना कम

She is taller than I am.

शी इज़ टॉलर दैन आई ऐम.

ऊ हमरा से लमहर बाड़ी।

9. तरीका आ समानता बतावे वाला जोड़बोधक शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

as ऐज़ जइसे

as if ऐज़ इफ़ अइसन जइसे

as though ऐज़ दो अइसन जइसे

just as जस्ट ऐज़ ठीक ओइसहीं जइसे

the way द वे ओह तरीका से जे

in the way that इन द वे दैट ओह तरीका से जे

however हाउएवर जइसे भी / जे तरीका से

however you हाउएवर यू तू जइसे भी

He talks as if he knows everything.

ही टॉक्स ऐज़ इफ़ ही नोज़ एवरीथिंग.

ऊ अइसन बात करेला जइसे ओकरा सब कुछ मालूम होखे।

10. विकल्प बतावे वाला जोड़बोधक शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

or ऑर या

either... or ईदर... ऑर या त ... या

whether... or वेदर... ऑर चाहे ... चाहे

whether... or not वेदर... ऑर नॉट चाहे ... चाहे ना

Either you come or I leave.

ईदर यू कम ऑर आई लीव.

या त तू अइहऽ, या हम चल जाइब।

11. जोड़ा बनाके इस्तेमाल होखे वाला जोड़बोधक शब्द

Correlative Conjunctions

बनावट उच्चारण अर्थ

both... and बोथ... ऐंड दूनो ... आ

either... or ईदर... ऑर या त ... या

neither... nor नाइदर... नॉर ना ... ना ही

not only... but also नॉट ओनली... बट ऑल्सो खाली ... ना, बलुक ... भी

whether... or वेदर... ऑर चाहे ... चाहे

whether... or not वेदर... ऑर नॉट चाहे ... चाहे ना

rather... than रैदर... दैन ... के बजाय

no sooner... than नो सूनर... दैन जइसे ही ... ओइसहीं

hardly... when हार्डली... वेन अभी ... कि

scarcely... when स्केर्सली... वेन अभी ... कि

barely... when बेयरली... वेन बस ... कि

the more... the more द मोर... द मोर जेतना बेसी... ओतने बेसी

the more... the less द मोर... द लेस जेतना बेसी... ओतना कम

the less... the more द लेस... द मोर जेतना कम... ओतना बेसी

the less... the less द लेस... द लेस जेतना कम... ओतना कम

12. अतिरिक्त जानकारी जोड़े वाला शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

and ऐंड आ / अउरी

as well as ऐज़ वेल ऐज़ के साथे-साथे

not to mention नॉट टु मेंशन एकर त बाते छोड़ दीं

besides बिसाइड्ज़ एकरा अलावा

let alone लेट अलोन एकर त बाते छोड़ दीं

much less मच लेस त अउरी कम

to say nothing of टु से नथिंग अव एकर त बाते छोड़ दीं

apart from अपार्ट फ्रॉम के अलावा / छोड़ के

aside from असाइड फ्रॉम के अलावा / छोड़ के

कुछ अइसन अभिव्यक्ति, जइसे कि ऊपर दिहल गइल शब्द, कई बेर prepositional phrases के रूप में इस्तेमाल हो सकेला। एह से हर बेर इनका के जोड़बोधक शब्द मानल सही ना होला।

13. अपवाद बतावे वाला जोड़बोधक शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

except that इक्सेप्ट दैट एह बात के छोड़ के कि

except when इक्सेप्ट वेन जब तक ... ना / ओह समय के छोड़ के जब

except if इक्सेप्ट इफ़ अगर ... ना त छोड़ के

save that सेव दैट एह बात के छोड़ के कि

but that बट दैट एह बात के छोड़ के कि

unless अनलेस जब तक ना / अगर ना

14. अनुमान लगावे वाला जोड़बोधक शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

assuming that असूमिंग दैट ई मान के कि

supposing that सपोजिंग दैट मान लीं कि

suppose that सपोज़ दैट मान लीं कि

presuming that प्रिज़ूमिंग दैट ई मान के कि

provided that प्रोवाइडिड दैट एह शर्त पर कि

providing that प्रोवाइडिंग दैट एह शर्त पर कि

given that गिवन दैट ई मान के कि

granting that ग्रांटिंग दैट ई मानत कि

granted that ग्रांटिड दैट ई मानत कि

15. स्वतंत्र विकल्प बतावे वाला शब्द

जोड़बोधक शब्द उच्चारण अर्थ

whoever हूएवर जे केहू

whomever हूमएवर जेकरा के

whatever वॉटएवर जवन कुछ भी

whichever विचएवर जे कवनो भी

wherever वेयरएवर जहवाँ भी

whenever वेनेवर जबो

however हाउएवर जइसे भी / जेतना भी

Whoever comes can enter.

हूएवर कम्ज़ कैन एंटर.

जे केहू आई, ऊ भीतर आ सकेला।

Whatever you choose is fine.

वॉटएवर यू चूज़ इज़ फाइन.

तू जवन कुछ चुनेबऽ, ऊ ठीक बा।

16. पुरान आ औपचारिक जोड़बोधक शब्द

ई शब्द अंग्रेजी में आजुओ मिलेला, बाकिर रोजमर्रा के बातचीत में कम इस्तेमाल होला:

शब्द उच्चारण अर्थ

albeit ऑल्बीइट हालाँकि

albeit that ऑल्बीइट दैट हालाँकि

albeit when ऑल्बीइट वेन हालाँकि जब

albeit with ऑल्बीइट विद हालाँकि ... के साथ

insofar as इनसो फ़ार ऐज़ जहाँ तक

inasmuch as इनअज़ मच ऐज़ काहेकि

insomuch as इनसमच ऐज़ एह हद तक कि

notwithstanding that नॉटविदस्टैंडिंग दैट एह बात के बावजूद कि

whereas वेयरऐज़ जबकि

whilst वाइल्स्ट जबकि

lest लेस्ट कहीं अइसन ना होखे कि

save that सेव दैट एह बात के छोड़ के कि

provided that प्रोवाइडिड दैट एह शर्त पर कि

supposing that सपोजिंग दैट मान लीं कि

17. अइसन शब्द जे जोड़बोधक जइसन लागेलें, बाकिर असल में अक्सर अइसन ना होखेलें

ई शब्द अक्सर दू गो स्वतंत्र वाक्य के जोड़ेलें, बाकिर व्याकरण के हिसाब से ई असली जोड़बोधक ना, बल्कि conjunctive adverbs होखेलें:

शब्द उच्चारण श्रेणी अर्थ

however हाउएवर conjunctive adverb तबो

therefore देयरफॉर conjunctive adverb एह से

moreover मोरओवर conjunctive adverb एह के अलावा

furthermore फर्दरमोर conjunctive adverb एह के अलावा

nevertheless नेवरदलेस conjunctive adverb एकरा बावजूद

nonetheless ननदलेस conjunctive adverb एकरा बावजूद

consequently कॉन्सिक्वेंटली conjunctive adverb नतीजतन

otherwise अदरवाइज़ conjunctive adverb नइखे त / दूसरा तरीका से

instead इन्स्टेड conjunctive adverb एकरा बदले

meanwhile मीनवाइल conjunctive adverb एही बीच

thus दस conjunctive adverb एह तरह / एह से

hence हेन्स conjunctive adverb एह से / त एह कारण

उदाहरण:

I was tired; however, I worked.

आई वज़ टायर्ड; हाउएवर, आई वर्क्ट.

हम थाकल रहनी; तबो हम काम कइनी।

इहाँ however के but के जइसन सीधे जोड़बोधक के रूप में इस्तेमाल नइखे कइल गइल।

गलत इस्तेमाल:

❌ I was tired, however I worked.

सही विकल्प:

✅ I was tired, but I worked.

या:

✅ I was tired; however, I worked.

If only -> काश

If only I played -> काश हम खेलितीं

Anyway/Anyways -> खैर / हर हाल में

10- संबंधबोधक शब्द (PREPOSITIONS)

1. आम संबंधबोधक शब्द

संबंधबोधक शब्द उच्चारण अर्थ पूरा उदाहरण उच्चारण अनुवाद

about अबाउट के बारे में We talked about the problem. वी टॉक्ट अबाउट द प्रॉब्लम. हम समस्या के बारे में बात कइनी।

above अबव ऊपर The lamp is above the table. द लैम्प इज़ अबव द टेबल. दीया मेज के ऊपर बा।

across अक्रॉस पार / दोसरा ओर We walked across the street. वी वॉक्ट अक्रॉस द स्ट्रीट. हम सड़क पार कइनी।

after आफ़्टर बाद We met after lunch. वी मेट आफ़्टर लंच. हमनी के भेंट खाना खइला के बाद भइल।

against अगेन्स्ट के सहारे / खिलाफ The ladder is against the wall. द लैडर इज़ अगेन्स्ट द वॉल. सीढ़ी दीवार से सटले बा।

along अलॉन्ग के किनारे-किनारे We walked along the river. वी वॉक्ट अलॉन्ग द रिवर. हम नदी के किनारे-किनारे चलनी।

amid अमिड बीच में He stood amid the crowd. ही स्टुड अमिड द क्राउड. ऊ भीड़ के बीच खड़ा रहे।

among अमंग के बीच She was among friends. शी वज़ अमंग फ्रेंड्ज़. ऊ अपना दोस्तन के बीच रहली।

around अराउंड चारों ओर We sat around the table. वी सैट अराउंड द टेबल. हमनी के मेज के चारों ओर बइठनी।

at ऐट पर / में I am at school. आई ऐम ऐट स्कूल. हम स्कूल में बानी।

before बिफॉर पहिले Come before noon. कम बिफॉर नून. दुपहर से पहिले आ जा।

behind बिहाइंड पीछे The car is behind the house. द कार इज़ बिहाइंड द हाउस. गाड़ी घर के पीछे बा।

below बिलो नीचे The temperature is below zero. द टेम्प्रेचर इज़ बिलो ज़ीरो. तापमान शून्य से नीचे बा।

beneath बिनीथ नीचे The keys are beneath the book. द कीज़ आर बिनीथ द बुक. चाभी किताब के नीचे बा।

beside बिसाइड बगल में Sit beside me. सिट बिसाइड मी. हमरा बगल में बइठऽ।

besides बिसाइड्ज़ के अलावा Besides English, she speaks Arabic. बिसाइड्ज़ इंग्लिश, शी स्पीक्स अरेबिक. अंग्रेजी के अलावा ऊ अरबी भी बोलेली।

between बिट्वीन दू गो के बीच The shop is between two buildings. द शॉप इज़ बिट्वीन टू बिल्डिंग्ज़. दुकान दू गो इमारतन के बीच बा।

beyond बियॉन्ड के पार / आगे The village is beyond the mountain. द विलेज़ इज़ बियॉन्ड द माउंटेन. गाँव पहाड़ के पार बा।

by बाइ द्वारा / बगल में / तक The book was written by her. द बुक वज़ रिटन बाइ हर. किताब ऊ लिखले रहली।

concerning कन्सर्निंग के बारे में We talked concerning the project. वी टॉक्ट कन्सर्निंग द प्रोजेक्ट. हमनी के परियोजना के बारे में बात कइनी।

despite डिस्पाइट के बावजूद Despite the rain, we went out. डिस्पाइट द रेन, वी वेंट आउट. बारिश के बावजूद हम बाहर गइनी।

down डाउन नीचे की ओर He walked down the hill. ही वॉक्ट डाउन द हिल. ऊ पहाड़ी से नीचे उतर गइल।

during ड्यूरिंग के दौरान I slept during the flight. आई स्लेप्ट ड्यूरिंग द फ्लाइट. हम हवाई यात्रा के दौरान सुत गइनी।

except इक्सेप्ट के छोड़ के Everyone came except John. एवरीवन केम इक्सेप्ट जॉन. जॉन के छोड़ के सभे आइल।

for फॉर के खातिर / अवधि तक This gift is for you. दिस गिफ्ट इज़ फॉर यू. ई तोहारे खातिर उपहार बा।

from फ्रॉम से I came from Kuwait. आई केम फ्रॉम कुवैत. हम कुवैत से अइनी।

in इन में She is in the room. शी इज़ इन द रूम. ऊ कमरा में बाड़ी।

inside इनसाइड भीतर The keys are inside the bag. द कीज़ आर इनसाइड द बैग. चाभी झोरा के भीतर बा।

into इन्टू के भीतर He went into the room. ही वेंट इन्टू द रूम. ऊ कमरा के भीतर चल गइल।

like लाइक के जइसन He runs like a professional. ही रनज़ लाइक अ प्रोफेशनल. ऊ पेशेवर आदमी के जइसन दौड़ेला।

near नियर के नजदीक I live near the school. आई लिव नियर द स्कूल. हम स्कूल के नजदीक रहिले।

of अव के / से The door of the house is open. द डोर अव द हाउस इज़ ओपन. घर के दरवाजा खुलल बा।

off ऑफ से हटाके / से दूर Take your shoes off the table. टेक योर शूज़ ऑफ द टेबल. अपना जूता मेज से हटा लऽ।

on ऑन पर The book is on the table. द बुक इज़ ऑन द टेबल. किताब मेज पर बा।

onto ऑन्टू के ऊपर The cat jumped onto the table. द कैट जम्प्ट ऑन्टू द टेबल. बिलार मेज पर कूद गइल।

opposite ऑपज़िट के सामने The bank is opposite the hotel. द बैंक इज़ ऑपज़िट द होटल. बैंक होटल के सामने बा।

out आउट बाहर He went out the door. ही वेंट आउट द डोर. ऊ दरवाजा से बाहर निकल गइल।

outside आउटसाइड बाहर They are outside the house. दे आर आउटसाइड द हाउस. ऊ लोग घर के बाहर बा।

over ओवर ऊपर / के पार The plane flew over the city. द प्लेन फ्लू ओवर द सिटी. विमान शहर के ऊपर से उड़ल।

past पास्ट आगे निकल के We walked past the school. वी वॉक्ट पास्ट द स्कूल. हम स्कूल से आगे निकल गइनी।

regarding रिगार्डिंग के बारे में I have a question regarding the plan. आई हैव अ क्वेश्चन रिगार्डिंग द प्लैन. हमरा योजना के बारे में एगो सवाल बा।

round राउंड चारों ओर We walked round the park. वी वॉक्ट राउंड द पार्क. हम पार्क के चारों ओर चलनी।

since सिन्स से I have lived here since 2020. आई हैव लिव्ड हियर सिन्स टू थाउज़ंड ट्वेंटी. हम 2020 से इहाँ रहत बानी।

through थ्रू के भीतर से / पार We walked through the tunnel. वी वॉक्ट थ्रू द टनल. हम सुरंग के भीतर से गइनी।

throughout थ्रूआउट पूरा ... भर It rained throughout the day. इट रेन्ड थ्रूआउट द डे. पूरा दिन बारिश भइल।

till टिल तक Wait till tomorrow. वेट टिल टुमॉरो. काल्ह तक इंतजार करऽ।

to टु की ओर / तक I went to school. आई वेंट टु स्कूल. हम स्कूल गइल रहीं।

toward टुवर्ड की ओर He walked toward me. ही वॉक्ट टुवर्ड मी. ऊ हमरा ओर चलल।

towards टुवर्ड्ज़ की ओर She ran towards the door. शी रैन टुवर्ड्ज़ द डोर. ऊ दरवाजा के ओर दौड़ल।

under अंडर नीचे The cat is under the table. द कैट इज़ अंडर द टेबल. बिलार मेज के नीचे बा।

underneath अंडरनीथ नीचे The bag is underneath the chair. द बैग इज़ अंडरनीथ द चेयर. झोरा कुरसी के नीचे बा।

unlike अनलाइक के उलट Unlike him, I am quiet. अनलाइक हिम, आई ऐम क्वाइट. ओकर उलट, हम शांत बानी।

until अन्टिल तक Stay here until Friday. स्टे हियर अन्टिल फ्राइडे. शुक्रवार तक इहाँ रहऽ।

up अप ऊपर की ओर He walked up the stairs. ही वॉक्ट अप द स्टेयर्स. ऊ सीढ़ी चढ़ल।

upon अपॉन पर / जइसे ही Upon arrival, call me. अपॉन अराइवल, कॉल मी. पहुँचते ही हमरा फोन करिहऽ।

via वाइया के रास्ते We traveled via Dubai. वी ट्रैवल्ड वाइया दुबई. हम दुबई के रास्ते सफर कइनी।

with विद के साथ I went with my brother. आई वेंट विद माई ब्रदर. हम अपना भाई के साथ गइल रहीं।

within विदिन के भीतर / के अंदर Finish it within an hour. फिनिश इट विदिन एन आवर. एक घंटा के भीतर एकरा पूरा करऽ।

without विदाउट बिना He left without his phone. ही लेफ्ट विदाउट हिज फोन. ऊ अपना फोन बिना चल गइल।

2. संयुक्त संबंधबोधक शब्द

ई अभिव्यक्ति में एक से अधिक शब्द होला, बाकिर एक साथे एगो संबंध बतावे ला।

अभिव्यक्ति उच्चारण अर्थ उदाहरण उच्चारण अनुवाद

according to अकॉर्डिंग टु के मुताबिक According to the report, sales increased. अकॉर्डिंग टु द रिपोर्ट, सेल्ज़ इन्क्रीस्ट. रिपोर्ट के मुताबिक बिक्री बढ़ गइल।

ahead of अहेड अव से पहिले / आगे She arrived ahead of us. शी अराइव्ड अहेड अव अस. ऊ हमनी से पहिले पहुँचली।

along with अलॉन्ग विद के साथे He came along with his brother. ही केम अलॉन्ग विद हिज ब्रदर. ऊ अपना भाई के साथ आइल।

apart from अपार्ट फ्रॉम के छोड़ के / के अलावा Apart from John, everyone agreed. अपार्ट फ्रॉम जॉन, एवरीवन अग्रीड. जॉन के छोड़ के सभे सहमत भइल।

as for ऐज़ फॉर जहाँ तक ... के सवाल बा As for me, I agree. ऐज़ फॉर मी, आई अग्री. जहाँ तक हमार सवाल बा, हम सहमत बानी।

as of ऐज़ अव से लागू / के हिसाब से As of Monday, the rule applies. ऐज़ अव मंडे, द रूल अप्लाइज़. सोमवार से ई नियम लागू बा।

as to ऐज़ टु के बारे में There is uncertainty as to the cause. देयर इज़ अनसर्टेन्टी ऐज़ टु द कॉज़. कारण के बारे में अनिश्चितता बा।

because of बिकॉज़ अव के कारण We stayed home because of the rain. वी स्टेड होम बिकॉज़ अव द रेन. बारिश के कारण हम घर पर रुक गइनी।

by means of बाइ मीन्ज़ अव के माध्यम से We solved it by means of a computer. वी सॉल्व्ड इट बाइ मीन्ज़ अव अ कम्प्यूटर. हम कंप्यूटर के मदद से ई हल कइनी।

by way of बाइ वे अव के रास्ते We went by way of London. वी वेंट बाइ वे अव लंदन. हम लंदन के रास्ते गइनी।

close to क्लोज़ टु के नजदीक The school is close to my house. द स्कूल इज़ क्लोज़ टु माई हाउस. स्कूल हमरा घर के नजदीक बा।

due to ड्यू टु के कारण The flight was delayed due to fog. द फ्लाइट वज़ डिलेड ड्यू टु फॉग. कोहरा के कारण विमान देर से चलल।

except for इक्सेप्ट फॉर के छोड़ के Everyone came except for Mary. एवरीवन केम इक्सेप्ट फॉर मेरी. मेरी के छोड़ के सभे आइल।

far from फार फ्रॉम से बहुत दूर / बिल्कुल ना The answer is far from simple. दि आन्सर इज़ फार फ्रॉम सिम्पल. जवाब बिल्कुल आसान नइखे।

in addition to इन अडिशन टु के अलावा In addition to English, he studies Arabic. इन अडिशन टु इंग्लिश, ही स्टडीज़ अरेबिक. अंग्रेजी के अलावा ऊ अरबी भी पढ़ेला।

in case of इन केस अव के स्थिति में Call me in case of emergency. कॉल मी इन केस अव इमर्जेन्सी. आपातकाल के स्थिति में हमरा फोन करिहऽ।

in front of इन फ्रंट अव के सामने The car is in front of the house. द कार इज़ इन फ्रंट अव द हाउस. गाड़ी घर के सामने बा।

in place of इन प्लेस अव के बदले Use this in place of sugar. यूज़ दिस इन प्लेस अव शुगर. चीनी के बदले एकर इस्तेमाल करऽ।

in spite of इन स्पाइट अव के बावजूद In spite of the rain, we left. इन स्पाइट अव द रेन, वी लेफ्ट. बारिश के बावजूद हम निकल गइनी।

in terms of इन टर्म्ज़ अव के हिसाब से In terms of price, it is cheap. इन टर्म्ज़ अव प्राइस, इट इज़ चीप. कीमत के हिसाब से ई सस्ता बा।

instead of इन्स्टेड अव के बदले I drank tea instead of coffee. आई ड्रैंक टी इन्स्टेड अव कॉफी. हम कॉफी के बदले चाय पीनी।

next to नेक्स्ट टु के बगल में Sit next to me. सिट नेक्स्ट टु मी. हमरा बगल में बइठऽ।

on account of ऑन अकाउंट अव के कारण The match was canceled on account of rain. द मैच वज़ कैंसल्ड ऑन अकाउंट अव रेन. बारिश के कारण मैच रद्द हो गइल।

on behalf of ऑन बिहाफ अव के ओर से I spoke on behalf of the team. आई स्पोक ऑन बिहाफ अव द टीम. हम टीम के ओर से बोलनी।

on top of ऑन टॉप अव के ऊपर The keys are on top of the box. द कीज़ आर ऑन टॉप अव द बॉक्स. चाभी डिब्बा के ऊपर बा।

out of आउट अव से बाहर He walked out of the room. ही वॉक्ट आउट अव द रूम. ऊ कमरा से बाहर निकल गइल।

owing to ओइंग टु के कारण The event was canceled owing to rain. दि इवेंट वज़ कैंसल्ड ओइंग टु रेन. बारिश के कारण कार्यक्रम रद्द हो गइल।

prior to प्राइअर टु से पहिले Prior to the meeting, we prepared. प्राइअर टु द मीटिंग, वी प्रिपेयर्ड. बैठक से पहिले हम तैयारी कइनी।

regardless of रिगार्डलेस अव के परवाह कइले बिना We will continue regardless of the cost. वी विल कन्टिन्यू रिगार्डलेस अव द कॉस्ट. खर्चा के परवाह कइले बिना हम जारी रखब।

thanks to थैंक्स टु के बदौलत Thanks to you, we succeeded. थैंक्स टु यू, वी सक्सीडिड. तोहरे बदौलत हम सफल भइनी।

together with टुगेदर विद के साथ She came together with her friends. शी केम टुगेदर विद हर फ्रेंड्ज़. ऊ अपना दोस्तन के साथ आइल रहली।

up to अप टु तक Up to ten people can enter. अप टु टेन पीपल कैन एंटर. दस लोग तक भीतर जा सकेला।

with regard to विद रिगार्ड टु के संबंध में With regard to your question, I agree. विद रिगार्ड टु योर क्वेश्चन, आई अग्री. तोहार सवाल के संबंध में हम सहमत बानी।

with respect to विद रिस्पेक्ट टु के संबंध में With respect to this issue, we disagree. विद रिस्पेक्ट टु दिस इशू, वी डिसअग्री. एह मुद्दा के संबंध में हमनी के सहमत नइखी।

3. औपचारिक संबंधबोधक अभिव्यक्ति

अभिव्यक्ति उच्चारण अर्थ

by virtue of बाइ वर्चू अव के बदौलत / के कारण

by dint of बाइ डिन्ट अव के बदौलत / के मेहनत से

by reason of बाइ रीजन अव के कारण

by courtesy of बाइ कर्टसी अव के सौजन्य से

by order of बाइ ऑर्डर अव के आदेश से

by reference to बाइ रेफरेंस टु के संदर्भ से

by means of बाइ मीन्ज़ अव के माध्यम से

by way of बाइ वे अव के रास्ते

in accordance with इन अकॉर्डन्स विद के मुताबिक

in comparison with इन कम्पैरिसन विद के तुलना में

in connection with इन कनेक्शन विद के संबंध में

in contrast to इन कॉन्ट्रास्ट टु के उलट

in exchange for इन एक्सचेंज फॉर के बदले

in favor of इन फेवर अव के पक्ष में

in lieu of इन ल्यू अव के बदले

in relation to इन रिलेशन टु के संबंध में

in response to इन रिस्पॉन्स टु के जवाब में

in search of इन सर्च अव के खोज में

in view of इन व्यू अव के मद्देनजर

on the basis of ऑन द बेसिस अव के आधार पर

on the grounds of ऑन द ग्राउंड्ज़ अव के आधार पर / के कारण

with a view to विद अ व्यू टु के उद्देश्य से

with the exception of विद दि इक्सेप्शन अव के छोड़ के

with the help of विद द हेल्प अव के मदद से

with reference to विद रेफरेंस टु के संदर्भ में

4. पुरान, साहित्यिक आ औपचारिक संबंधबोधक शब्द

नीचे दिहल शब्द अंग्रेजी के पुरान, कानूनी, साहित्यिक आ औपचारिक रूप में अधिक मिलेलें:

शब्द उच्चारण अर्थ

abaft अबाफ्ट पीछे / पिछला ओर

alongside अलॉन्गसाइड बगल में

amidst अमिड्स्ट बीच में

amongst अमंग्स्ट के बीच

astride अस्ट्राइड दूनो ओर पैर रख के / ऊपर

athwart अथ्वॉर्ट आर-पार / तिरछा

atop अटॉप ऊपर

barring बारिंग के छोड़ के

circa सर्का लगभग

cum कम के साथ / के रूप में

ere इयर से पहिले

notwithstanding नॉटविदस्टैंडिंग के बावजूद

per पर प्रति / के द्वारा

save सेव के छोड़ के

vis-à-vis वी-ज़ा-वी के सामने / के संबंध में

worth वर्थ के बराबर कीमत / लायक

उदाहरण:

Notwithstanding the difficulties, we continued.

नॉटविदस्टैंडिंग द डिफिकल्टीज़, वी कन्टिन्यूड.

कठिनाइयन के बावजूद हम जारी रखनी।

5. स्थान बतावे वाला संबंधबोधक शब्द

एह तरीका से ई शब्दन के वर्गीकृत कइल जा सकेला:

संबंध संबंधबोधक शब्द

भीतर in, inside, within

भीतर के ओर into

बाहर out, outside

सतह पर on

सतह के ऊपर जाए के ओर onto

ऊपर above, over, atop, on top of

नीचे under, below, beneath, underneath

सामने in front of, before

पीछे behind

बगल में beside, by, next to, alongside

दू गो के बीच between

समूह के बीच among, amongst

नजदीक near, close to

सामने opposite, across from

चारों ओर around, round

पार across, through

के किनारे-किनारे along

के दिशा में toward, towards

से दूर away from, off

आगे निकल के past, beyond

6. समय बतावे वाला संबंधबोधक शब्द

समय के संबंध संबंधबोधक शब्द उदाहरण

निश्चित समय at at 5 o'clock

दिन / तारीख on on Monday

महीना / साल / लंबा समय in in 2026

पहिले before, prior to, ahead of before lunch

बाद after, following after work

के दौरान during during the meeting

से since since Monday

समय के अवधि खातिर for for two hours

तक until, till until Friday

से ... तक from … to from Monday to Friday

पूरा समय throughout throughout the year

तक by by Friday

निश्चित समय से पहिले by by 6 p.m.

के भीतर within within two hours

लगभग around, about around noon

लगभग ओही समय near near midnight

7. कारण आ उद्देश्य बतावे वाला संबंधबोधक शब्द

संबंधबोधक शब्द / अभिव्यक्ति उच्चारण अर्थ

because of बिकॉज़ अव के कारण

due to ड्यू टु के कारण

owing to ओइंग टु के कारण

on account of ऑन अकाउंट अव के कारण

as a result of ऐज़ अ रिज़ल्ट अव के नतीजा से

thanks to थैंक्स टु के बदौलत

for फॉर के खातिर

for the sake of फॉर द सेक अव के खातिर / के हित में

with a view to विद अ व्यू टु के उद्देश्य से

in order to इन ऑर्डर टु के खातिर

* in order to के बाद आम तौर पर क्रिया के मूल रूप आवेला। एह से एकरा के हमेशा साधारण संबंधबोधक शब्द ना मानल जाला।

8. एगो जरूरी नियम: संबंधबोधक शब्द के बाद का आवेला?

मूल नियम:

Preposition + noun / pronoun / V-ing

संबंधबोधक शब्द + संज्ञा / सर्वनाम / क्रिया के -ing रूप

उदाहरण:

संज्ञा के साथ

I am in the house.

आई ऐम इन द हाउस.

हम घर में बानी।

सर्वनाम के साथ

This gift is for him.

दिस गिफ्ट इज़ फॉर हिम.

ई उपहार ओकरा खातिर बा।

ध्यान दीं:

for him ✅

for he ❌

काहेकि संबंधबोधक शब्द के बाद सर्वनाम के कर्म वाला रूप इस्तेमाल होला।

V-ing के साथ

She is good at cooking.

शी इज़ गुड ऐट कुकिंग.

ऊ खाना बनावे में नीक बाड़ी।

He left without saying goodbye.

ही लेफ्ट विदाउट सेइंग गुडबाइ.

ऊ अलविदा कहले बिना चल गइल।

9. मिलत-जुलत संबंधबोधक शब्दन में अंतर

शब्द मुख्य अर्थ उदाहरण

in भीतर in the room

into भीतर जाए के ओर go into the room

on सतह पर on the table

onto सतह पर जाए के ओर jump onto the table

at निश्चित जगह at the station

to कवनो दिशा में go to school

by बगल में / द्वारा / समय सीमा तक by the door / by car / by Friday

with के साथ / के इस्तेमाल से with him / with a knife

from से from London

of संबंध / मालिकाना the door of the house

for के खातिर / अवधि खातिर for you / for two hours

since शुरुआती समय से since Monday

during कवनो समय के दौरान during the meeting

until समय के अंत तक until Friday

between दू गो के बीच between John and Mary

among समूह के बीच among friends

above से ऊपर above the table

over ऊपर / पार over the bridge

below से नीचे below the line

under नीचे under the table

beside बगल में beside me

besides के अलावा besides English

because of / cause of के कारण because of rain

despite के बावजूद despite the rain

in spite of के बावजूद in spite of the rain

aboard -> जहाज / विमान पर सवार

11- निर्धारक (Determiners)

मुख्य निर्धारक

निर्धारक उच्चारण अर्थ पूरा उदाहरण उच्चारण भोजपुरी अनुवाद

a अॅ एक / एगो I saw a dog. आइ सॉ अ डॉग हम एगो कुकुर देखनी।

an ऐन एक / एगो (स्वर ध्वनि से पहिले) She ate an apple. शी एट ऐन ऐपल ऊ एगो सेब खइलस।

the द / दी ऊ / उहे, खास चीज I saw the dog. आइ सॉ द डॉग हम ओह कुकुर के देखनी।

this दिस ई This book is useful. दिस बुक इज यूजफुल ई किताब उपयोगी बा।

that दैट ऊ That car is expensive. दैट कार इज इक्सपेंसिव ऊ गाड़ी महँग बा।

these दीज ई सभ These books are new. दीज बुक्स आर न्यू ई किताब सभ नया बाड़ी स।

those दोज ऊ सभ Those houses are old. दोज हाउसेज़ आर ओल्ड ऊ घर सभ पुरान बाड़ें।

2. अधिकार बतावे वाला निर्धारक

ई संज्ञा से पहिले आ के बतावेला कि चीज केकर ह।

निर्धारक उच्चारण अर्थ उदाहरण

my माइ हमार My book is here.

your योर तोहार / राउर Your car is outside.

his हिज ओकर (पुरुष) His house is big.

her हर ओकर (महिला) Her bag is black.

its इट्स ओकर (जानवर या चीज) The dog moved its tail.

our आवर हमनी के Our teacher is kind.

their देयर ओह लोग के Their house is beautiful.

उदाहरण

my book = हमार किताब

your car = तोहार गाड़ी

his phone = ओकर फोन

her bag = ओकर बैग

our house = हमनी के घर

their children = ओह लोग के लइका

बाकिर:

mine, yours, his, hers, ours, theirs अधिकार बतावे वाला सर्वनाम हवे; ई संज्ञा के बिना अकेले इस्तेमाल हो सकेला।

This book is mine.

दिस बुक इज माइन।

ई किताब हमार ह।

3. संकेत करे वाला निर्धारक

निर्धारक उच्चारण संख्या दूरी उदाहरण

this दिस एकवचन नजदीक this book

that दैट एकवचन दूर that book

these दीज बहुवचन नजदीक these books

those दोज बहुवचन दूर those books

नियम

this + एकवचन संज्ञा

this book

दिस बुक

ई किताब

these + बहुवचन संज्ञा

these books

दीज बुक्स

ई किताब सभ

that + एकवचन संज्ञा

that car

दैट कार

ऊ गाड़ी

those + बहुवचन संज्ञा

those cars

दोज कार्स

ऊ गाड़ी सभ

4. मात्रा बतावे वाला निर्धारक

ई संज्ञा के मात्रा या गिनती के बारे में बतावेला।

निर्धारक उच्चारण अर्थ उदाहरण

some सम कुछ I bought some books.

any एनी कुछ / कवनो Do you have any questions?

no नो कवनो ना I have no money.

much मच बहुत (अगिनल जा सके वाली चीज खातिर) I don't have much time.

many मेनी बहुत (गिनल जा सके वाली चीज खातिर) She has many books.

little लिटल बहुत कम I have little time.

a little अ लिटल थोड़ा I have a little time.

few फ्यू बहुत कम (गिनल जा सके वाली चीज) Few people came.

a few अ फ्यू कुछ I have a few questions.

enough इनफ पर्याप्त We have enough food.

more मोर आ अउरी I need more water.

less लेस कम I need less sugar.

fewer फ्यूअर कम (गिनल जा सके वाली चीज) We need fewer chairs.

all ऑल सब All students passed.

both बोथ दूनो Both students passed.

half हाफ आधा Half the class left.

most मोस्ट अधिकतर Most people agreed.

enough इनफ पर्याप्त We have enough money.

5. संख्या बतावे वाला निर्धारक

संख्या बतावे वाला शब्द संज्ञा से ठीक पहिले आ सकेला।

मुख्य संख्या

संख्या उच्चारण उदाहरण

one वन one book

two टू two books

three थ्री three books

four फोर four books

five फाइव five books

six सिक्स six books

seven सेवन seven books

eight एट eight books

nine नाइन nine books

ten टेन ten books

hundred हंड्रेड a hundred books

thousand थाउज़ंड a thousand books

million मिलियन a million people

billion बिलियन a billion dollars

संख्या से ईहो पता चलेला कि चीज केतना बा।

6. बाँट बतावे वाला निर्धारक

ई समूह के हर सदस्य या दू गो में से चुनाव के बारे में बतावेला।

निर्धारक उच्चारण अर्थ उदाहरण

each ईच हर एक Each student has a book.

every एवरी हर / सभ Every student passed.

either ईदर / आइदर दू में से कवनो एक Either answer is acceptable.

neither नीदर / नाइदर दूनो में से कवनो ना Neither answer is correct.

फरक

each

Each student received a book.

ईच स्टूडेंट रिसीव्ड अ बुक।

हर विद्यार्थी के एगो किताब मिलल।

एह में समूह के हर सदस्य पर अलग-अलग ध्यान दिहल जाला।

every

Every student received a book.

एवरी स्टूडेंट रिसीव्ड अ बुक।

हर विद्यार्थी के एगो किताब मिलल।

एह में समूह के सभ सदस्य के एक साथ देखल जाला।

7. सवाल पूछे वाला निर्धारक

ई संज्ञा के बारे में सवाल पूछे खातिर इस्तेमाल होला।

निर्धारक उच्चारण अर्थ उदाहरण

what वॉट का / कइसन What book do you want?

which विच कवन Which book do you want?

whose हूज़ केकर Whose book is this?

what kind of वॉट काइंड अव कइसन What kind of car do you want?

which kind of विच काइंड अव कवन किसिम के Which kind of food do you prefer?

उदाहरण

Which book do you want?

विच बुक डू यू वॉन्ट?

तहरा कवन किताब चाहीं?

Whose car is this?

हूज़ कार इज़ दिस?

ई गाड़ी केकर ह?

8. अनिश्चित निर्धारक

ई कवनो व्यक्ति या चीज के अनिश्चित रूप से बतावेला।

निर्धारक उच्चारण अर्थ

a अ एगो / कवनो एक

an ऐन एगो / कवनो एक

some सम कुछ

any एनी कुछ / कवनो

no नो कवनो ना

another अनदर एक अउरी

other अदर दूसर / अउरी

such सच अइसन

9. another आ other

ई दुनो के इस्तेमाल में फरक बा।

another

another + एकवचन गिनल जा सके वाली संज्ञा

I need another book.

आइ नीड अनदर बुक।

हमरा एगो अउरी किताब चाहीं।

other

other + बहुवचन संज्ञा

I need other books.

आइ नीड अदर बुक्स।

हमरा अउरी किताब सभ चाहीं।

the other

The other book is mine.

दी अदर बुक इज़ माइन।

दूसर किताब हमार ह।

the other + बहुवचन

The other books are mine.

दी अदर बुक्स आर माइन।

दूसर किताब सभ हमार बाड़ी स।

10. जोर आ समानता बतावे वाला निर्धारक

such

such + a/an + विशेषण + एकवचन संज्ञा

She is such a nice person.

शी इज़ सच अ नाइस पर्सन।

ऊ एतना नीमन इंसान बिया।

बहुवचन संज्ञा के साथ:

such people

सच पीपल

अइसन लोग

अगिनल ना जा सके वाली संज्ञा के साथ:

such good advice

सच गुड एडवाइस

अइसन नीमन सलाह

11. अधिक मात्रा आ समूह बतावे वाला निर्धारक

निर्धारक उच्चारण अर्थ उदाहरण

all ऑल सब all students

both बोथ दूनो both books

each ईच हर एक each student

every एवरी हर every student

either ईदर दू में से कवनो एक either book

neither नीदर दू में से कवनो ना neither book

enough इनफ पर्याप्त enough food

much मच बहुत much water

many मेनी बहुत many books

most मोस्ट अधिकतर most people

more मोर आ अउरी more time

less लेस कम less water

fewer फ्यूअर कम fewer people

half हाफ आधा half the money

plenty of प्लेंटी अव ढेर सारा plenty of food

a lot of अ लॉट अव बहुत सारा a lot of people

lots of लॉट्स अव बहुत सारा lots of books

12. मात्रा बतावे वाला वाक्यांश

ई वाक्यांश संज्ञा के मात्रा या गिनती के बारे में बतावेला।

वाक्यांश उच्चारण अर्थ

a lot of अ लॉट अव बहुत सारा

lots of लॉट्स अव बहुत सारा

plenty of प्लेंटी अव भरपूर / ढेर सारा

a number of अ नंबर अव कई

a great number of अ ग्रेट नंबर अव बहुत बड़ी संख्या में

a large number of अ लार्ज नंबर अव बहुत बड़ी संख्या में

a small number of अ स्मॉल नंबर अव थोड़ा संख्या में

a great deal of अ ग्रेट डील अव बहुत अधिक

a large amount of अ लार्ज अमाउंट अव बहुत अधिक मात्रा में

a small amount of अ स्मॉल अमाउंट अव थोड़ा मात्रा में

a majority of अ मजॉरिटी अव बहुसंख्यक

a minority of अ माइनॉरिटी अव अल्पसंख्यक

a pair of अ पेअर अव एक जोड़ी

a couple of अ कपल अव दू गो / कुछ

a range of अ रेंज अव कई तरह के

a variety of अ वराइटी अव अलग-अलग किसिम के

a series of अ सीरीज़ अव एक श्रृंखला

a set of अ सेट अव एक समूह

a group of अ ग्रुप अव एक समूह

a number of अ नंबर अव कई

उदाहरण:

A lot of students study English.

अ लॉट अव स्टूडेंट्स स्टडी इंग्लिश।

बहुत विद्यार्थी अंग्रेजी पढ़ेलें।

13. भिन्न आ हिस्सा बतावे वाला शब्द

शब्द उच्चारण अर्थ

half हाफ आधा

a half अ हाफ आधा

quarter क्वॉर्टर चौथाई

a quarter अ क्वॉर्टर एक चौथाई

third थर्ड तीसरा हिस्सा

a third अ थर्ड एक तिहाई

two-thirds टू थर्ड्स दू तिहाई

three-quarters थ्री क्वॉर्टर्स तीन चौथाई

part of पार्ट अव के एगो हिस्सा

most of मोस्ट अव के अधिकतर हिस्सा

some of सम अव में से कुछ

all of ऑल अव के सब

none of नन अव में से केहू ना / कवनो ना

उदाहरण:

Half the students left.

हाफ द स्टूडेंट्स लेफ्ट।

आधा विद्यार्थी चल गइलें।

Most of the students passed.

मोस्ट अव द स्टूडेंट्स पास्ट।

अधिकतर विद्यार्थी पास हो गइलें।

14. none आ neither

none

बड़ समूह में से एको ना बतावे खातिर इस्तेमाल होला:

None of the students came.

नन अव द स्टूडेंट्स केम।

विद्यार्थियन में से केहू ना आइल।

neither

दू में से एको ना बतावे खातिर इस्तेमाल होला:

Neither student came.

नीदर स्टूडेंट केम।

दूनो विद्यार्थियन में से केहू ना आइल।

either

दू में से कवनो एक:

Either student can help you.

ईदर स्टूडेंट कैन हेल्प यू।

दू विद्यार्थियन में से कवनो एक तोहार मदद कर सकेला।

15. नकारात्मक निर्धारक

निर्धारक उच्चारण अर्थ उदाहरण

no नो कवनो ना no money

neither नीदर दू में से कवनो ना neither student

no other नो अदर कवनो दोसरा ना no other option

not a नॉट अ एक्को ना not a single person

not any नॉट एनी एक्को ना not any books

उदाहरण:

No student was absent.

नो स्टूडेंट वज़ ऐब्सेंट।

कवनो विद्यार्थी गैरहाजिर ना रहे।

16. अइसन शब्द जे निर्धारक जइसन काम कर सकेलें

कुछ शब्द संदर्भ आ इस्तेमाल के हिसाब से निर्धारक के काम कर सकेलें।

शब्द उच्चारण निर्धारक के रूप में उदाहरण

certain सर्टन certain people = कुछ खास लोग

certain सर्टन a certain person = एगो खास व्यक्ति

particular पर्टिक्युलर a particular reason = एगो खास कारण

specific स्पेसिफिक a specific case = एगो खास मामला

given गिवन given circumstances = दिहल गइल परिस्थिति

same सेम the same person = उहे व्यक्ति

next नेक्स्ट next week = अगिला हफ्ता

last लास्ट last year = पिछला साल

previous प्रीवियस previous examples = पिछला उदाहरण

following फॉलोइंग the following day = अगिला दिने

certain सर्टन certain circumstances = कुछ खास परिस्थिति

various वेरियस various reasons = अलग-अलग कारण

numerous न्यूमरस numerous examples = बहुत उदाहरण

countless काउंटलेस countless possibilities = अनगिनत संभावना

different डिफरेंट different ideas = अलग-अलग विचार

same सेम the same answer = उहे जवाब

17. next आ last जइसन शब्द

the के मौजूदगी से एह शब्दन के अर्थ बदल सकेला।

next week

I will travel next week.

आइ विल ट्रैवल नेक्स्ट वीक।

हम अगिला हफ्ता सफर करब।

the next week

the next week के इस्तेमाल कवनो खास घटना के बाद आवे वाला हफ्ता खातिर हो सकेला।

The next week was very busy.

द नेक्स्ट वीक वज़ वेरी बिज़ी।

अगिला हफ्ता बहुत व्यस्त रहल।

एही तरह:

last year = पिछला साल

the last year = आखिरी साल / खास अवधि के अंतिम साल

18. जोर देवे वाला संयुक्त निर्धारक

वाक्यांश उच्चारण अर्थ

each and every ईच ऐंड एवरी हर एक

every single एवरी सिंगल एक-एक करके हर

each individual ईच इंडिविजुअल हर व्यक्ति

any given एनी गिवन कवनो खास / दिहल गइल

a certain अ सर्टन कवनो खास

one particular वन पर्टिक्युलर एगो खास

the whole द होल पूरा

the entire दी इंटायर पूरा / संपूर्ण

the total द टोटल कुल

उदाहरण:

Every single student passed.

एवरी सिंगल स्टूडेंट पास्ट।

हर विद्यार्थी पास हो गइल।

The entire class left.

दी इंटायर क्लास लेफ्ट।

पूरा कक्षा चल गइल।

19. whole आ entire

दूनो के अर्थ लगभग एकही बा: पूरा या संपूर्ण।

the whole + संज्ञा

I read the whole book.

आइ रेड द होल बुक।

हम पूरा किताब पढ़नी।

the entire + संज्ञा

I read the entire book.

आइ रेड दी इंटायर बुक।

हम पूरा किताब पढ़नी।

20. खास नाम से बनल अधिकार बतावे वाला रूप

ई रूप देखावेला कि चीज केकर ह।

वाक्यांश उच्चारण अर्थ

John's जॉन्स जॉन के

Mary's मेरीज़ मेरी के

the man's द मैन्स आदमी के

the students' द स्टूडेंट्स विद्यार्थियन के

उदाहरण:

John's car is new.

जॉन्स कार इज़ न्यू।

जॉन के गाड़ी नया बा।

John's में 's के इस्तेमाल से मालिकाना संबंध बतावल गइल बा।

21. निर्धारक के क्रम

आमतौर पर निर्धारक के सही क्रम में रखल जरूरी होला।

उदाहरण:

the three old books

द थ्री ओल्ड बुक्स

ऊ तीन गो पुरान किताब

गलत:

❌ three the books

सामान्य क्रम

मुख्य निर्धारक + संख्या/मात्रा + विशेषण + संज्ञा

उदाहरण:

the two beautiful houses

द टू ब्यूटिफुल हाउसेज़

ऊ दू गो सुंदर घर

22. का दू गो निर्धारक एक साथ इस्तेमाल हो सकेला?

कभी-कभी हँ, बाकिर हर निर्धारक के एक साथ इस्तेमाल ना हो सकेला।

❌ a the book

ई ना कही:

❌ a the book

❌ this my book

मानक अंग्रेजी में ई रूप गलत मानल जाला:

❌ this my book

एकरा बदले कही:

this book of mine

दिस बुक अव माइन

हमार ई किताब

बाकिर कुछ संयुक्त रूप सही बाड़ें, जइसे:

all my books

ऑल माइ बुक्स

हमार सब किताब

रचना:

all + my + books

आ:

both my parents

बोथ माइ पेरेंट्स

हमार माई-बाबूजी दूनो

आ:

half the money

हाफ द मनी

आधा पइसा

23. गिनल जा सके वाली आ ना गिनल जा सके वाली संज्ञा के साथ निर्धारक

एकवचन गिनल जा सके वाली संज्ञा

इस्तेमाल हो सकेला:

a/an, the, this, that, my, each, every, either, neither, another

उदाहरण:

a book

अ बुक

एगो किताब

this book

दिस बुक

ई किताब

every book

एवरी बुक

हर किताब

बहुवचन गिनल जा सके वाली संज्ञा

इस्तेमाल हो सकेला:

the, these, those, my, some, any, many, few, several, both, all, most, more, fewer

उदाहरण:

many books

मेनी बुक्स

बहुत किताब सभ

ना गिनल जा सके वाली संज्ञा

इस्तेमाल हो सकेला:

the, this, that, my, some, any, much, little, a little, enough, more, less, all, most

उदाहरण:

much water

मच वॉटर

बहुत पानी

24. several

several के मतलब कई या कुछ गो होला।

Several students came.

सेवरल स्टूडेंट्स केम।

कई विद्यार्थी आइलें।

एकर अर्थ लगभग:

कुछ गो, एक से अधिक, बाकिर बहुत बड़ी संख्या ना।

25. certain / various / numerous

शब्द उच्चारण अर्थ उदाहरण

certain सर्टन कुछ खास certain people

various वेरियस अलग-अलग / कई किसिम के various reasons

numerous न्यूमरस बहुत / अनेक numerous examples

countless काउंटलेस अनगिनत countless opportunities

several सेवरल कई several books

different डिफरेंट अलग-अलग different ideas

12- शर्त वाला वाक्य (If Conditional)

प्रकार रचना रचना के उच्चारण काल / अर्थ

शून्य शर्त If + Simple Present, Simple Present इफ + सिंपल प्रेजेंट, सिंपल प्रेजेंट सामान्य सच्चाई / नियम

पहिला शर्त If + Simple Present, will + V1 इफ + सिंपल प्रेजेंट, विल + वी वन भविष्य में संभव घटना

दूसर शर्त If + Simple Past, would + V1 इफ + सिंपल पास्ट, वुड + वी वन वर्तमान या भविष्य के काल्पनिक स्थिति

तीसर शर्त If + Past Perfect, would have + V3 इफ + पास्ट परफेक्ट, वुड हैव + वी थ्री बीते समय के काल्पनिक स्थिति; जे भइल ना

मिश्रित शर्त पहिला If + Past Perfect, would + V1 इफ + पास्ट परफेक्ट, वुड + वी वन बीते समय के घटना → वर्तमान परिणाम

मिश्रित शर्त दूसरा If + Simple Past, would have + V3 इफ + सिंपल पास्ट, वुड हैव + वी थ्री वर्तमान स्थिति → बीते समय के काल्पनिक परिणाम

प्रकार रचना रचना के उच्चारण उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अर्थ

Would Simple would + V1 वुड + वी वन I would eat. आइ वुड ईट हम खाइत / हम खा लेतीं।

Would Continuous would be + V-ing वुड बी + वी-इंग I would be eating. आइ वुड बी ईटिंग हम खा रहल रहतीं।

Would Perfect would have + V3 वुड हैव + वी थ्री I would have eaten. आइ वुड हैव ईटन हम खा लेले रहतीं।

Would Perfect Continuous would have been + V-ing वुड हैव बिन + वी-इंग I would have been eating. आइ वुड हैव बिन ईटिंग हम लगातार खा रहल रहतीं।

सभ सर्वनाम के साथ

सर्वनाम Would + V1 Would be + V-ing Would have + V3 Would have been + V-ing

I I would eat. I would be eating. I would have eaten. I would have been eating.

You You would eat. You would be eating. You would have eaten. You would have been eating.

He He would eat. He would be eating. He would have eaten. He would have been eating.

She She would eat. She would be eating. She would have eaten. She would have been eating.

It It would eat. It would be eating. It would have eaten. It would have been eating.

We We would eat. We would be eating. We would have eaten. We would have been eating.

They They would eat. They would be eating. They would have eaten. They would have been eating.

सभ रूप के नकारात्मक रूप — Would Negative Active

प्रकार रचना रचना के उच्चारण उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अर्थ

Simple Conditional would not + V1 वुड नॉट + वी वन I would not eat. आइ वुड नॉट ईट हम ना खाइत / हम ना खइतीं।

Continuous Conditional would not be + V-ing वुड नॉट बी + वी-इंग I would not be eating. आइ वुड नॉट बी ईटिंग हम खा ना रहल रहतीं।

Perfect Conditional would not have + V3 वुड नॉट हैव + वी थ्री I would not have eaten. आइ वुड नॉट हैव ईटन हम ना खइले रहतीं।

Perfect Continuous Conditional would not have been + V-ing वुड नॉट हैव बिन + वी-इंग I would not have been eating. आइ वुड नॉट हैव बिन ईटिंग हम लगातार खा ना रहल रहतीं।

सभ सर्वनाम

सर्वनाम Would not + V1 Would not be + V-ing Would not have + V3 Would not have been + V-ing

I I would not eat. I would not be eating. I would not have eaten. I would not have been eating.

You You would not eat. You would not be eating. You would not have eaten. You would not have been eating.

He He would not eat. He would not be eating. He would not have eaten. He would not have been eating.

She She would not eat. She would not be eating. She would not have eaten. She would not have been eating.

It It would not eat. It would not be eating. It would not have eaten. It would not have been eating.

We We would not eat. We would not be eating. We would not have eaten. We would not have been eating.

They They would not eat. They would not be eating. They would not have eaten. They would not have been eating.

संक्षिप्त रूप

पूरा रूप संक्षिप्त रूप उच्चारण

would not + V1 wouldn't + V1 वुडन्ट + वी वन

would not be + V-ing wouldn't be + V-ing वुडन्ट बी + वी-इंग

would not have + V3 wouldn't have + V3 वुडन्ट हैव + वी थ्री

would not have been + V-ing wouldn't have been + V-ing वुडन्ट हैव बिन + वी-इंग

सभ रूप — Would Passive

प्रकार रचना रचना के उच्चारण उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अर्थ

Simple would be + V3 वुड बी + वी थ्री The book would be read. द बुक वुड बी रेड किताब पढ़ल जाइत।

Continuous would be being + V3 वुड बी बीइंग + वी थ्री The book would be being read. द बुक वुड बी बीइंग रेड किताब पढ़ल जा रहल रहित।

Perfect would have been + V3 वुड हैव बिन + वी थ्री The book would have been read. द बुक वुड हैव बिन रेड किताब पढ़ल जा चुकल रहित।

Perfect Continuous would have been being + V3 वुड हैव बिन बीइंग + वी थ्री The book would have been being read. द बुक वुड हैव बिन बीइंग रेड ई रूप व्याकरण में बहुत दुर्लभ आ अस्वाभाविक बा।

सभ सर्वनाम के साथ

सर्वनाम Would Passive Simple Would Passive Continuous Would Passive Perfect Would Passive Perfect Continuous

I I would be seen. I would be being seen. I would have been seen. I would have been being seen.

You You would be seen. You would be being seen. You would have been seen. You would have been being seen.

He He would be seen. He would be being seen. He would have been seen. He would have been being seen.

She She would be seen. She would be being seen. She would have been seen. She would have been being seen.

It It would be seen. It would be being seen. It would have been seen. It would have been being seen.

We We would be seen. We would be being seen. We would have been seen. We would have been being seen.

They They would be seen. They would be being seen. They would have been seen. They would have been being seen.

नकारात्मक रूप — Would Passive Negative

प्रकार रचना उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अर्थ

Simple would not be + V3 The book would not be read. द बुक वुड नॉट बी रेड किताब ना पढ़ल जाइत।

Continuous would not be being + V3 The book would not be being read. द बुक वुड नॉट बी बीइंग रेड किताब पढ़ल ना जा रहल रहित।

Perfect would not have been + V3 The book would not have been read. द बुक वुड नॉट हैव बिन रेड किताब ना पढ़ल गइल रहित।

Perfect Continuous would not have been being + V3 The book would not have been being read. द बुक वुड नॉट हैव बिन बीइंग रेड ई रूप व्याकरण में बहुत दुर्लभ आ अस्वाभाविक बा।

शर्त बतावे वाला मुख्य शब्द

शब्द / वाक्यांश उच्चारण अर्थ इस्तेमाल

if इफ अगर / यदि मुख्य शर्त बतावे वाला शब्द

if not इफ नॉट अगर ना नकारात्मक शर्त

unless अनलेस जब तक ना / अगर ना अक्सर if...not के अर्थ में

when वेन जब संभावित या बार-बार होखे वाली स्थिति

whenever वेनेवर जब भी बार-बार होखे वाली शर्त

even if ईवन इफ भले ही परिणाम ना बदले, तबो शर्त

only if ओनली इफ तभी जब जरूरी शर्त

if and only if इफ ऐंड ओनली इफ तभी आ खाली तबे जब जरूरी आ पर्याप्त शर्त

as long as ऐज़ लॉन्ग ऐज़ जब तक / बशर्ते कि शर्त

so long as सो लॉन्ग ऐज़ जब तक / बशर्ते कि as long as के समान

provided that प्रोवाइडेड दैट बशर्ते कि औपचारिक शर्त

providing that प्रोवाइडिंग दैट बशर्ते कि शर्त बतावे खातिर

on condition that ऑन कंडीशन दैट एह शर्त पर कि औपचारिक शर्त

in case इन केस अगर अइसन होखे त संभावित घटना खातिर सावधानी

in the event that इन दी इवेंट दैट अगर अइसन होखे त औपचारिक शर्त

assuming that असूमिंग दैट ई मान के कि कल्पित शर्त

supposing that सपोजिंग दैट मान लीं कि कल्पित शर्त

suppose सपोज़ मान लीं कि / अगर अइसन होखे त काल्पनिक स्थिति उठावे खातिर

what if वॉट इफ अगर अइसन हो गइल त? संभावित परिणाम के बारे में सवाल

if only इफ ओनली काश कि इच्छा या पछतावा जतावे खातिर

even though ईवन दो हालाँकि / बावजूद कि ई शर्त ना, बल्कि विरोधाभास बतावेला

whether वेदर कि / कि ना दू संभावना में से चुनाव

when वेन जब समय बतावे खातिर

only when ओनली वेन खाली तबे जब खास समय या शर्त बतावे खातिर

13- तुलना आ सबसे ऊपर (COMPARATIVE AND SUPERLATIVE)

छोट तुलना विशेषण + -er + than एडजेक्टिव + अर + दैन taller than टॉलर दैन

छोट विशेषण के सबसे ऊपर रूप the + विशेषण + -est द + एडजेक्टिव + इस्ट the tallest द टॉलेस्ट

लंबा तुलना रूप more + विशेषण + than मोर + एडजेक्टिव + दैन more beautiful than मोर ब्यूटिफुल दैन

लंबा सबसे ऊपर रूप the most + विशेषण द मोस्ट + एडजेक्टिव the most beautiful द मोस्ट ब्यूटिफुल

कम तुलना less + विशेषण + than लेस + एडजेक्टिव + दैन less expensive than लेस इक्सपेंसिव दैन

सबसे कम the least + विशेषण द लीस्ट + एडजेक्टिव the least expensive द लीस्ट इक्सपेंसिव

बराबरी as + विशेषण + as ऐज + एडजेक्टिव + ऐज as tall as ऐज टॉल ऐज

बराबर ना होखे not as + विशेषण + as नॉट ऐज + एडजेक्टिव + ऐज not as tall as नॉट ऐज टॉल ऐज

बराबरी विशेषण + as ऐज + एडजेक्टिव tall as ऐज टॉल

बराबर ना होखे not + विशेषण + as नॉट + एडजेक्टिव + ऐज not tall as नॉट टॉल ऐज

बहुते जादे तुलना much/far/a lot + तुलना रूप मच/फार/अ लॉट + कम्पैरेटिव much better मच बेटर

थोड़ा तुलना a little/slightly + तुलना रूप अ लिटल/स्लाइटली + कम्पैरेटिव slightly better स्लाइटली बेटर

धीरे-धीरे बढ़े के तुलना रूप + and + तुलना रूप कम्पैरेटिव + ऐंड + कम्पैरेटिव bigger and bigger बिगर ऐंड बिगर

जेतना..., ओतने... the + तुलना रूप, the + तुलना रूप द + कम्पैरेटिव, द + कम्पैरेटिव the more, the better द मोर, द बेटर

कवनो समूह में सबसे बढ़िया the + सबसे ऊपर रूप + in/of द + सुपरलेटिव + इन/अव the best in the class द बेस्ट इन द क्लास

सबसे बढ़िया लोग में से एगो one of the + सबसे ऊपर रूप + बहुवचन संज्ञा वन अव द + सुपरलेटिव + प्लूरल नाउन one of the best students वन अव द बेस्ट स्टूडेंट्स

सबसे बढ़िया से बहुत आगे by far + the + सबसे ऊपर रूप बाइ फार + द सुपरलेटिव by far the best बाइ फार द बेस्ट

क्रिया के तुलना क्रिया + more/less वर्ब + मोर/लेस work more वर्क मोर

गिने जा सके वाला संज्ञा के तुलना more/fewer + बहुवचन संज्ञा मोर/फ्यूअर + प्लूरल नाउन more books / fewer books मोर बुक्स / फ्यूअर बुक्स

ना गिनल जा सके वाला संज्ञा के तुलना more/less + अगणनीय संज्ञा मोर/लेस + अनकाउंटेबल नाउन more water / less water मोर वॉटर / लेस वॉटर

पइसा के तुलना more/less + संज्ञा मोर/लेस + नाउन more money मोर मनी

लोग के संख्या के तुलना more/fewer + बहुवचन संज्ञा मोर/फ्यूअर + प्लूरल नाउन more people मोर पीपल

दुगुना पइसा twice as much as ट्वाइस ऐज मच ऐज twice as much money ट्वाइस ऐज मच मनी

दुगुना संख्या twice as many as ट्वाइस ऐज मेनी ऐज twice as many books ट्वाइस ऐज मेनी बुक्स

I am as tall as him आइ ऐम ऐज टॉल ऐज हिम हम ओकरा जेतने लमहर बानी

कब -er आ कब more के इस्तेमाल करीं?

ई नियम बहुत जरूरी बा।

हालत इस्तेमाल उदाहरण उच्चारण मतलब

छोट विशेषण, आमतौर पर एक अक्षर वाला -er taller टॉलर जादे लमहर

छोट विशेषण, आमतौर पर एक अक्षर वाला -er smaller स्मॉलर जादे छोट

विशेषण के अंत -y से होखे -er, y बदल के i happier हैपियर जादे खुश

विशेषण के अंत -e से होखे -r larger लार्जर जादे बड़

लंबा विशेषण, आमतौर पर दू या ओकरा से जादे अक्षर वाला more more beautiful मोर ब्यूटिफुल अउरी सुंदर

लंबा विशेषण more more expensive मोर इक्सपेंसिव अउरी महँग

लंबा विशेषण more more interesting मोर इंटरेस्टिंग अउरी दिलचस्प

15- संबंधवाचक उपवाक्य (RELATIVE CLAUSES)

प्रकार शब्द/चिह्न/बनावट बनावट के अंग्रेजी उच्चारण उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अनुवाद

निर्धारक संबंधवाचक उपवाक्य who / whom / whose / which / that / where / when / why हू / हूम / हूज़ / विच / दैट / वेयर / वेन / वाइ The man who lives here is my teacher. द मैन हू लिव्ज हियर इज माइ टीचर जे आदमी इहाँ रहेला, ऊ हमार शिक्षक हवे।

गैर-निर्धारक संबंधवाचक उपवाक्य who / whom / whose / which / where / when हू / हूम / हूज़ / विच / वेयर / वेन My brother, who lives in London, is a doctor. माइ ब्रदर, हू लिव्ज इन लंडन, इज अ डॉक्टर हमार भाई, जे लंदन में रहेला, डॉक्टर हवे।

कर्ता वाला संबंधवाचक उपवाक्य who/which/that + क्रिया हू / विच / दैट + द वर्ब The woman who works here is friendly. द वुमन हू वर्क्स हियर इज फ्रेंडली जे मेहरारू इहाँ काम करेली, ऊ मिलनसार हई।

कर्म वाला संबंधवाचक उपवाक्य who/whom/which/that + कर्ता + क्रिया हू / हूम / विच / दैट + द सब्जेक्ट + द वर्ब The man whom I met was kind. द मैन हूम आइ मेट वॉज़ काइंड जे आदमी से हम मिलनी, ऊ दयालु रहे।

छोड़ल गइल संबंधवाचक शब्द संज्ञा + कर्ता + क्रिया द नाउन + द सब्जेक्ट + द वर्ब The book I bought is interesting. द बुक आइ बॉट इज इंटरेस्टिंग जे किताब हम किननी, ऊ दिलचस्प बा।

मालिकाना संबंधवाचक उपवाक्य whose + संज्ञा हूज़ + द नाउन The girl whose father is a doctor is my friend. द गर्ल हूज़ फादर इज अ डॉक्टर इज माइ फ्रेंड जे लइकी के बाबूजी डॉक्टर बाड़ें, ऊ हमार सहेली हई।

जगह बतावे वाला संबंधवाचक उपवाक्य where + उपवाक्य वेयर + द क्लॉज This is the house where I grew up. दिस इज द हाउस वेयर आइ ग्रू अप ई ऊ घर हवे जहाँ हम पलल-बढ़ल बानी।

समय बतावे वाला संबंधवाचक उपवाक्य when + उपवाक्य वेन + द क्लॉज I remember the day when we met. आइ रिमेम्बर द डे वेन वी मेट हम ऊ दिन याद बा जब हमनी के भेंट भइल रहे।

कारण बतावे वाला संबंधवाचक उपवाक्य why + उपवाक्य वाइ + द क्लॉज I know the reason why he left. आइ नो द रीजन वाइ ही लेफ्ट हम जानत बानी कि ऊ काहे चल गइल।

पूर्वसर्ग के साथ संबंधवाचक उपवाक्य पूर्वसर्ग + whom/which द प्रेपोजिशन + हूम / विच The person to whom I spoke was helpful. द पर्सन टू हूम आइ स्पोक वॉज़ हेल्पफुल जे आदमी से हम बात कइनी, ऊ मददगार रहे।

छोट कइल गइल V-ing संबंधवाचक उपवाक्य संज्ञा + V-ing द नाउन + वी इंग The man standing there is my brother. द मैन स्टैंडिंग देयर इज माइ ब्रदर ओहिजा खड़ा आदमी हमार भाई हवे।

छोट कइल गइल V3 संबंधवाचक उपवाक्य संज्ञा + V3 द नाउन + वी थ्री The documents signed yesterday are important. द डॉक्यूमेंट्स साइन्ड येस्टरडे आर इम्पॉर्टेंट काल्ह हस्ताक्षर कइल गइल कागजात जरूरी बाड़ें।

इनफिनिटिव वाला संबंधवाचक उपवाक्य संज्ञा + to + V1 द नाउन + टू + वी वन She was the first person to arrive. शी वॉज़ द फर्स्ट पर्सन टू अराइव ऊ पहुँचे वाली पहिली व्यक्ति रहली।

मिश्रित संबंधवाचक उपवाक्य whoever / whatever / whichever / wherever / whenever / however हूएवर / व्हॉटएवर / विचएवर / वेरेवर / वेनेवर / हाउएवर Take whatever you want. टेक व्हॉटएवर यू वॉन्ट जे चाहीं, ऊ ले लीं।

पूरा वाक्य के बारे में बतावे वाला संबंधवाचक उपवाक्य , which + उपवाक्य विच + द क्लॉज He missed the bus, which made him late. ही मिस्ड द बस, विच मेड हिम लेट ऊ बस छूट गइल, जेकर चलते ऊ देर से पहुँचले।

संज्ञा के काम करे वाला संबंधवाचक उपवाक्य what / whatever / whoever / whichever व्हॉट / व्हॉटएवर / हूएवर / विचएवर I know what you mean. आइ नो व्हॉट यू मीन हम जानत बानी कि रउआ का कहत बानी।

एक-दूसरा के भीतर संबंधवाचक उपवाक्य एक संबंधवाचक उपवाक्य के भीतर दोसर संबंधवाचक उपवाक्य रिलेटिव क्लॉज इनसाइड रिलेटिव क्लॉज The man who lives in the house that I bought is my neighbor. द मैन हू लिव्ज इन द हाउस दैट आइ बॉट इज माइ नेबर जे आदमी ओह घर में रहेला जे हम किनले बानी, ऊ हमार पड़ोसी हवे।

16- परोक्ष कथन आ सीधा कथन (REPORTED SPEECH AND DIRECT SPEECH)

प्रकार आम बनावट बनावट के अंग्रेजी उच्चारण सीधा कथन के उदाहरण परोक्ष कथन अनुवाद

सकारात्मक कथन said (that) + उपवाक्य सेड (दैट) + द क्लॉज He said, “I am tired.” He said (that) he was tired. ऊ कहलस कि ऊ थकल रहे।

नकारात्मक कथन said (that) + कर्ता + not + क्रिया सेड (दैट) + द सब्जेक्ट + नॉट + द वर्ब He said, “I am not tired.” He said that he was not tired. ऊ कहलस कि ऊ थकल ना रहे।

हाँ/ना वाला सवाल asked if/whether + उपवाक्य आस्क्ड इफ/वेधर + द क्लॉज He asked, “Are you ready?” He asked if I was ready. ऊ पूछलस कि हम तइयार रहनी कि ना।

प्रश्नवाचक शब्द वाला सवाल asked + प्रश्नवाचक शब्द + उपवाक्य आस्क्ड + क्वेश्चन वर्ड + द क्लॉज He asked, “Where do you live?” He asked where I lived. ऊ पूछलस कि हम कहाँ रहत रहनी।

सकारात्मक आदेश told + कर्म + to + V1 टोल्ड + द ऑब्जेक्ट + टू + वी वन He said, “Open the door.” He told me to open the door. ऊ हमरा दरवाजा खोले के कहलस।

नकारात्मक आदेश told + कर्म + not to + V1 टोल्ड + द ऑब्जेक्ट + नॉट टू + वी वन He said, “Do not open the door.” He told me not to open the door. ऊ हमरा दरवाजा ना खोले के कहलस।

निवेदन asked + कर्म + to + V1 आस्क्ड + द ऑब्जेक्ट + टू + वी वन She said, “Please help me.” She asked me to help her. ऊ हमरा ओकर मदद करे के निवेदन कइली।

नकारात्मक निवेदन asked + कर्म + not to + V1 आस्क्ड + द ऑब्जेक्ट + नॉट टू + वी वन She said, “Please don't leave.” She asked me not to leave. ऊ हमरा ना जाए के निवेदन कइली।

सलाह advised + कर्म + to + V1 एडवाइज्ड + द ऑब्जेक्ट + टू + वी वन He said, “Study harder.” He advised me to study harder. ऊ हमरा अउरी मेहनत से पढ़े के सलाह दिहलस।

नकारात्मक सलाह advised + कर्म + not to + V1 एडवाइज्ड + द ऑब्जेक्ट + नॉट टू + वी वन He said, “Don't drive fast.” He advised me not to drive fast. ऊ हमरा तेज गाड़ी ना चलावे के सलाह दिहलस।

सुझाव suggested + V-ing सजेस्टेड + वी इंग He said, “Let's go.” He suggested going. ऊ जाए के सुझाव दिहलस।

that के साथ सुझाव suggested that + कर्ता + should + V1 सजेस्टेड दैट + द सब्जेक्ट + शुड + वी वन He said, “Let's go.” He suggested that we should go. ऊ सुझाव दिहलस कि हमनी के जाए के चाहीं।

वादा promised + to + V1 प्रॉमिस्ट + टू + वी वन He said, “I will help you.” He promised to help me. ऊ हमरा मदद करे के वादा कइलस।

इंकार refused + to + V1 रिफ्यूज़्ड + टू + वी वन He said, “I won't go.” He refused to go. ऊ जाए से इंकार कइलस।

पेशकश offered + to + V1 ऑफर्ड + टू + वी वन He said, “I will help you.” He offered to help me. ऊ हमरा मदद करे के पेशकश कइलस।

चेतावनी warned + कर्म + to + V1 वॉर्न्ड + द ऑब्जेक्ट + टू + वी वन He said, “Be careful.” He warned me to be careful. ऊ हमरा सावधान रहे के चेतावनी दिहलस।

नकारात्मक चेतावनी warned + कर्म + not to + V1 वॉर्न्ड + द ऑब्जेक्ट + नॉट टू + वी वन He said, “Don't touch it.” He warned me not to touch it. ऊ हमरा ओकरा ना छुए के चेतावनी दिहलस।

माफी माँगल apologized for + V-ing अपॉलजाइज्ड फॉर + वी इंग He said, “I'm sorry I lied.” He apologized for lying. ऊ झूठ बोले खातिर माफी माँगलस।

मान लिहल admitted + V-ing एडमिटेड + वी इंग He said, “I broke it.” He admitted breaking it. ऊ मान लिहलस कि ऊ ओकरा तोड़ले रहे।

इंकार कइल denied + V-ing डिनाइड + वी इंग He said, “I didn't break it.” He denied breaking it. ऊ ओकरा तोड़े से इंकार कइलस।

आरोप लगावल accused + कर्म + of + V-ing अक्यूज़्ड + द ऑब्जेक्ट + अव + वी इंग He said, “You stole it.” He accused me of stealing it. ऊ हमरा ओकरा चोरे के आरोप लगवलस।

दोष लगावल blamed + कर्म + for + V-ing ब्लेम्ड + द ऑब्जेक्ट + फॉर + वी इंग He said, “You caused the problem.” He blamed me for causing the problem. ऊ समस्या पैदा करे के दोष हमरा पर लगवलस।

बधाई दिहल congratulated + कर्म + on + V-ing/noun कन्ग्रैचुलेटेड + द ऑब्जेक्ट + ऑन + वी इंग/नाउन He said, “Congratulations!” He congratulated me on winning. जीते पर ऊ हमरा बधाई दिहलस।

परोक्ष कथन में काल बदलल (Reported Speech)

जब सीधा कथन के परोक्ष कथन में बदलल जाला, त आमतौर पर काल पीछे खिसकेला (Backshift), यानी वर्तमान काल भूतकाल में बदल जाला।

सीधा कथन के काल परोक्ष कथन के काल उच्चारण

Present Simple Past Simple प्रेजेंट सिंपल → पास्ट सिंपल

Present Continuous Past Continuous प्रेजेंट कंटीन्यूअस → पास्ट कंटीन्यूअस

Present Perfect Past Perfect प्रेजेंट परफेक्ट → पास्ट परफेक्ट

Present Perfect Continuous Past Perfect Continuous प्रेजेंट परफेक्ट कंटीन्यूअस → पास्ट परफेक्ट कंटीन्यूअस

Past Simple Past Perfect पास्ट सिंपल → पास्ट परफेक्ट

Past Continuous Past Perfect Continuous पास्ट कंटीन्यूअस → पास्ट परफेक्ट कंटीन्यूअस

Past Perfect Past Perfect पास्ट परफेक्ट → पास्ट परफेक्ट

will + V1 would + V1 वुड + वी वन

will be + V-ing would be + V-ing वुड बी + वी इंग

will have + V3 would have + V3 वुड हैव + वी थ्री

can + V1 could + V1 कुड + वी वन

may + V1 might + V1 माइट + वी वन

must + V1 had to + V1 हैड टू + वी वन

3. Backshift के उदाहरण

सीधा कथन परोक्ष कथन अनुवाद

He said, “I work here.” He said that he worked there. ऊ कहलस कि ऊ उहाँ काम करत रहे।

He said, “I am working.” He said that he was working. ऊ कहलस कि ऊ काम करत रहे।

He said, “I have finished.” He said that he had finished. ऊ कहलस कि ऊ काम पूरा कर लिहले रहे।

He said, “I finished.” He said that he had finished. ऊ कहलस कि ऊ काम पूरा कर लिहले रहे।

He said, “I was sleeping.” He said that he had been sleeping. ऊ कहलस कि ऊ सुतल रहे।

He said, “I will come.” He said that he would come. ऊ कहलस कि ऊ आई।

He said, “I can swim.” He said that he could swim. ऊ कहलस कि ऊ तैर सकेला।

He said, “I may come.” He said that he might come. ऊ कहलस कि शायद ऊ आई।

4. सर्वनाम बदलल

सीधा कथन परोक्ष कथन

I he / she

me him / her

my his / her

mine his / hers

we they

us them

our their

ours theirs

you I / we / he / she / they — संदर्भ के हिसाब से

your my / our / his / her / their — संदर्भ के हिसाब से

उदाहरण:

Direct: She said, “I love my house.”

Reported: She said that she loved her house.

उच्चारण: शी सेड दैट शी लव्ड हर हाउस।

अनुवाद: ऊ कहलस कि ऊ अपना घर से प्यार करत रहली।

5. समय आ जगह बतावे वाला शब्द बदलल

सीधा कथन परोक्ष कथन

now then

today that day

tonight that night

yesterday the day before / the previous day

tomorrow the next day / the following day

last week the previous week

next week the following week

ago before

here there

this that

these those

17- इनफिनिटिव आ क्रिया से बनल संज्ञा (INFINITIVES AND VERBAL NOUNS)

प्रकार अंग्रेजी में नाम अंग्रेजी उच्चारण बनावट बनावट के उच्चारण मतलब/इस्तेमाल

to वाला इनफिनिटिव to-infinitive टू-इन्फिनिटिव to + V1 टू + वी वन कुछ करे खातिर

to के बिना इनफिनिटिव bare infinitive बेयर इन्फिनिटिव V1 वी वन क्रिया के मूल रूप, to के बिना

-ing रूप जे संज्ञा जइसन काम करे gerund जेरंड V-ing वी इंग काम भा क्रिया के नाम

पूर्ण इनफिनिटिव perfect infinitive परफेक्ट इन्फिनिटिव to have + V3 टू हैव + वी थ्री काम हो चुकल होखे

जारी इनफिनिटिव continuous infinitive कंटीन्यूअस इन्फिनिटिव to be + V-ing टू बी + वी इंग काम चलत होखे

पूर्ण जारी इनफिनिटिव perfect continuous infinitive परफेक्ट कंटीन्यूअस इन्फिनिटिव to have been + V-ing टू हैव बिन + वी इंग काम कुछ समय से चलत रहल होखे

कर्मवाच्य इनफिनिटिव passive infinitive पैसिव इन्फिनिटिव to be + V3 टू बी + वी थ्री काम कइल जाए भा कइल जाव

पूर्ण कर्मवाच्य इनफिनिटिव perfect passive infinitive परफेक्ट पैसिव इन्फिनिटिव to have been + V3 टू हैव बिन + वी थ्री काम कइल जा चुकल होखे

# प्रकार बनावट बनावट के उच्चारण उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अनुवाद

1 Adjective + V-ing कर्ता + be + adjective + V-ing + कर्म द सब्जेक्ट + बी + एडजेक्टिव + वी इंग + ऑब्जेक्ट I am happy seeing you. आइ ऐम हैपी सीइंग यू तोहरा के देख के हम खुश बानी।

2 Adjective + to-infinitive कर्ता + be + adjective + to + V1 + कर्म द सब्जेक्ट + बी + एडजेक्टिव + टू + वी वन + ऑब्जेक्ट I am happy to see you. आइ ऐम हैपी टू सी यू तोहरा के देख के हम खुश बानी।

3 Verb + to-infinitive कर्ता + plan + to + V1 द सब्जेक्ट + प्लैन + टू + वी वन I plan to eat. आइ प्लैन टू ईट हम खाए के योजना बनावत बानी।

4 Verb + V-ing कर्ता + plan + V-ing द सब्जेक्ट + प्लैन + वी इंग I plan eating. आइ प्लैन ईटिंग हम खाए के योजना बनावत बानी, बाकिर ई बनावट आमतौर पर स्वाभाविक नइखे।

5 Perception verb + object + V1 कर्ता + see + कर्म + V1 द सब्जेक्ट + सी + ऑब्जेक्ट + वी वन I see him run. आइ सी हिम रन हम ओकरा के दौड़त देखत बानी।

6 Perception verb + object + V-ing कर्ता + see + कर्म + V-ing द सब्जेक्ट + सी + ऑब्जेक्ट + वी इंग I see him running. आइ सी हिम रनिंग हम ओकरा के दौड़त देखत बानी।

7 Purpose + to-infinitive कर्ता + क्रिया + to + V1 द सब्जेक्ट + द वर्ब + टू + वी वन I eat to play. आइ ईट टू प्ले हम खेले खातिर खानी।

8 Purpose + in order to कर्ता + क्रिया + in order to + V1 द सब्जेक्ट + द वर्ब + इन ऑर्डर टू + वी वन I eat in order to play. आइ ईट इन ऑर्डर टू प्ले हम खेले खातिर खानी।

18- सबजंक्टिव (SUBJUNCTIVE)

प्रकार बनावट बनावट के उच्चारण उदाहरण उदाहरण के उच्चारण अनुवाद

1 Present Subjunctive कर्ता + that + क्रिया के मूल रूप V1 द सब्जेक्ट + दैट + बेस फॉर्म वी वन I suggest that he go. आइ सजेस्ट दैट ही गो हम सुझाव देत बानी कि ऊ जाव।

2 Negative Present Subjunctive कर्ता + that + not + क्रिया के मूल रूप V1 द सब्जेक्ट + दैट + नॉट + बेस फॉर्म वी वन I suggest that he not go. आइ सजेस्ट दैट ही नॉट गो हम सुझाव देत बानी कि ऊ मत जाव।

3 Be Subjunctive कर्ता + that + be + विशेषण/संज्ञा द सब्जेक्ट + दैट + बी + एडजेक्टिव/नाउन It is important that he be ready. इट इज इम्पॉर्टेंट दैट ही बी रेडी ई जरूरी बा कि ऊ तइयार होखे।

4 After demand/recommendation कर्ता + that + कर्ता + V1 द सब्जेक्ट + दैट + द सब्जेक्ट + वी वन They demanded that she leave. दे डिमैंडेड दैट शी लीव ऊ लोग माँग कइल कि ऊ चल जाव।

5 After insist कर्ता + that + कर्ता + V1 द सब्जेक्ट + दैट + द सब्जेक्ट + वी वन I insist that he stay. आइ इन्सिस्ट दैट ही स्टे हम जोर देत बानी कि ऊ रुकल रहे।

6 After require कर्ता + that + कर्ता + V1 द सब्जेक्ट + दैट + द सब्जेक्ट + वी वन The law requires that everyone be present. द लॉ रिक्वायर्स दैट एवरीवन बी प्रेजेंट कानून के मुताबिक सभे के मौजूद रहे के जरूरी बा।

7 Were Subjunctive If + कर्ता + were + ... इफ + द सब्जेक्ट + वर + ... If I were you, I would wait. इफ आइ वर यू, आइ वुड वेट अगर हम रउआ के जगह पर रहितीं, त इंतजार करत रहीं।

8 Wish + were कर्ता + wish + कर्ता + were + ... द सब्जेक्ट + विश + द सब्जेक्ट + वर + ... I wish I were taller. आइ विश आइ वर टॉलर काश हम अउरी लमहर रहितीं।

9 Formal hypothetical inversion Were + कर्ता + ... वर + द सब्जेक्ट + ... Were I you, I would wait. वर आइ यू, आइ वुड वेट अगर हम रउआ के जगह पर रहितीं, त इंतजार करत रहीं।

10 Fixed/formal expression God/Heaven + V1 गॉड/हेवन + वी वन God save the King. गॉड सेव द किंग भगवान राजा के रक्षा करसु।

19- टैग सवाल (TAG QUESTIONS)

प्रकार बनावट बनावट के अंग्रेजी उच्चारण पूरा उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अनुवाद

Tag Question — सकारात्मक सकारात्मक वाक्य + नकारात्मक सहायक क्रिया + कर्ता? पॉजिटिव सेंटेंस + नेगेटिव ऑक्सिलियरी + द सब्जेक्ट? You are ready, aren't you? यू आर रेडी, आरन्ट यू? तू तइयार बाड़ऽ, हँ ना?

Tag Question — नकारात्मक नकारात्मक वाक्य + सकारात्मक सहायक क्रिया + कर्ता? नेगेटिव सेंटेंस + पॉजिटिव ऑक्सिलियरी + द सब्जेक्ट? You aren't ready, are you? यू आरन्ट रेडी, आर यू? तू तइयार नइखऽ, हँ?

Present Simple वाक्य + don't/doesn't + कर्ता? सेंटेंस + डोन्ट/डजन्ट + द सब्जेक्ट? She works here, doesn't she? शी वर्क्स हियर, डजन्ट शी? ऊ इहाँ काम करेली, हँ ना?

Past Simple वाक्य + didn't/did + कर्ता? सेंटेंस + डिडन्ट/डिड + द सब्जेक्ट? You saw him, didn't you? यू सॉ हिम, डिडन्ट यू? तू ओकरा के देखले रहलऽ, हँ ना?

Be वाक्य + isn't/aren't/wasn't/weren't + कर्ता? सेंटेंस + इजन्ट/आरन्ट/वॉजन्ट/वरन्ट + द सब्जेक्ट? He is here, isn't he? ही इज हियर, इजन्ट ही? ऊ इहाँ बा, हँ ना?

Present Continuous वाक्य + isn't/aren't + कर्ता? सेंटेंस + इजन्ट/आरन्ट + द सब्जेक्ट? She is working, isn't she? शी इज वर्किंग, इजन्ट शी? ऊ काम करत बिया, हँ ना?

Present Perfect वाक्य + hasn't/haven't + कर्ता? सेंटेंस + हैजन्ट/हैवन्ट + द सब्जेक्ट? They have finished, haven't they? दे हैव फिनिश्ड, हैवन्ट दे? ऊ लोग काम पूरा कर लेले बाड़ें, हँ ना?

Past Perfect वाक्य + hadn't + कर्ता? सेंटेंस + हैडन्ट + द सब्जेक्ट? He had left, hadn't he? ही हैड लेफ्ट, हैडन्ट ही? ऊ चल गइल रहे, हँ ना?

Future — will वाक्य + won't + कर्ता? सेंटेंस + वोन्ट + द सब्जेक्ट? You will come, won't you? यू विल कम, वोन्ट यू? तू अइबऽ, हँ ना?

Modal वाक्य + नकारात्मक modal + कर्ता? सेंटेंस + नेगेटिव मोडल + द सब्जेक्ट? He can swim, can't he? ही कैन स्विम, कैन्ट ही? ऊ तैर सकेला, हँ ना?

Let's Let's + V1, shall we? लेट्स + वी वन, शैल वी? Let's go, shall we? लेट्स गो, शैल वी? चलीं, चलल जाव, हँ?

Imperative V1 + will you? वी वन + विल यू? Open the door, will you? ओपन द डोर, विल यू? दरवाजा खोल दऽ, ठीक बा?

Negative Question — Present Simple Don't/Doesn't + कर्ता + V1? डोन्ट/डजन्ट + द सब्जेक्ट + वी वन? Don't you like coffee? डोन्ट यू लाइक कॉफी? का तोहरा कॉफी पसंद नइखे?

Negative Question — Past Simple Didn't + कर्ता + V1? डिडन्ट + द सब्जेक्ट + वी वन? Didn't you see him? डिडन्ट यू सी हिम? का तू ओकरा के ना देखलऽ?

Negative Question — Be Isn't/Aren't/Wasn't/Weren't + कर्ता...? इजन्ट/आरन्ट/वॉजन्ट/वरन्ट + द सब्जेक्ट? Isn't he ready? इजन्ट ही रेडी? का ऊ तइयार नइखे?

Negative Question — Continuous Isn't/Aren't + कर्ता + V-ing? इजन्ट/आरन्ट + द सब्जेक्ट + वी इंग? Isn't she working? इजन्ट शी वर्किंग? का ऊ काम नइखे करत?

Negative Question — Perfect Haven't/Hasn't + कर्ता + V3? हैवन्ट/हैजन्ट + द सब्जेक्ट + वी थ्री? Haven't you finished? हैवन्ट यू फिनिश्ड? का तू काम पूरा नइखऽ कइले?

Negative Question — Future Won't + कर्ता + V1? वोन्ट + द सब्जेक्ट + वी वन? Won't you come with us? वोन्ट यू कम विद अस? का तू हमरा लोग के साथ ना अइबऽ?

Negative Question — Modal नकारात्मक modal + कर्ता + V1? नेगेटिव मोडल + द सब्जेक्ट + वी वन? Can't you help me? कैन्ट यू हेल्प मी? का तू हमार मदद नइखऽ कर सकत?

पूरा नकारात्मक सवाल Auxiliary + कर्ता + not + V1...? ऑक्सिलियरी + द सब्जेक्ट + नॉट + वी वन? Do you not know? डू यू नॉट नो? का तू नइखऽ जानत?

I am — Tag I am +..., aren't I? आइ ऐम +..., आरन्ट आइ? I am right, aren't I? आइ ऐम राइट, आरन्ट आइ? हम सही बानी, हँ ना?

मुख्य नियम

नियम उदाहरण

सकारात्मक वाक्य → नकारात्मक Tag You like it, don't you?

नकारात्मक वाक्य → सकारात्मक Tag You don't like it, do you?

Negative Question = नकारात्मक सवाल Don't you like it?

Tag Question = वाक्य + छोट सवाल आखिर में You like it, don't you?

अगर वाक्य में auxiliary होखे, त Tag में ओकर इस्तेमाल करीं She is working, isn't she?

अगर Present/Past Simple में auxiliary ना होखे, त do/does/did के इस्तेमाल करीं He works, doesn't he?

Negative Question में मुख्य क्रिया के मूल रूप V1 इस्तेमाल होला: Did you go? ना कि Did you went?

Yes/No सवाल के जवाब सही मतलब के हिसाब से दीं Don't you like coffee? → Yes, I do. / No, I don't.

20- मोडल शब्द (MODAL WORDS)

Modal अरबी में उच्चारण मुख्य अर्थ उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अनुवाद

can कैन सकना I can swim. आइ कैन स्विम. हम तैर सकत बानी.

could कुड सकले रहीं / सकत रहे I could swim when I was five. आइ कुड स्विम वेन आइ वज़ फाइव. जब हम पाँच बरिस के रहीं, तब हम तैर सकत रहीं.

may मे हो सकेला / शायद It may rain. इट मे रेन. शायद बरखा होखे.

might माइट हो सकेला / शायद It might rain. इट माइट रेन. शायद बरखा हो सकेला.

must मस्ट जरूर / करे के चाहीं You must leave. यू मस्ट लीव. रउआँ के जरूर जाए के चाहीं.

shall शैल करीं / होई / का हमनी...? Shall we go? शैल वी गो? का हमनी जाईं?

should शुड चाहीं You should rest. यू शुड रेस्ट. रउआँ के आराम करे के चाहीं.

will विल करी / होई I will help you. आइ विल हेल्प यू. हम रउआँ के मदद करब.

would वुड करित / करत रहित / शर्त पर करी I would help you. आइ वुड हेल्प यू. हम रउआँ के मदद करितीं.

ought to ऑट टु करे के चाहीं You ought to study. यू ऑट टु स्टडी. रउआँ के पढ़े के चाहीं.

नियम

ज्यादातर central modal के बाद V1 आवेला:

modal + V1

उदाहरण:

She can speak English.

शी कैन स्पीक इंग्लिश.

ऊ अंग्रेजी बोल सकेले.

गलत:

❌ She can speaks.

2. हर Modal के काम के हिसाब से अर्थ

काम Modal words / expressions अर्थ

Ability — क्षमता can, could, be able to सकना

Possibility — संभावना can, could, may, might, might possibly हो सकेला / शायद

Permission — अनुमति can, could, may, might अनुमति होखल / कर सकल

Request — निवेदन can, could, will, would, may का रउआँ कर सकीं? / कृपया

Advice — सलाह should, ought to, had better करे के चाहीं / बेहतर होई

Obligation — बाध्यता must, have to, have got to, need to जरूर करे के बा

Necessity — जरूरत must, have to, need to जरूरी बा / करे के जरूरत बा

Prohibition — मनाही must not, cannot/can't, may not मनाही बा / ना करे के चाहीं

Expectation — उम्मीद should, ought to, be supposed to उम्मीद बा / करे के चाहीं

Prediction — अनुमान will, shall, should, ought to होई / होखे के अनुमान बा

Willingness — इच्छा will, would तइयार होखल / करे के इच्छा

Refusal — इनकार will not, won't, would not, wouldn't इनकार कइल / ना करी

Habit — आदत would, will कइल करत रहे / आमतौर पर करे

Hypothetical — काल्पनिक would, could, might अगर अइसन होखित त...

Deduction — निष्कर्ष must, can't, couldn't, may, might जरूर / ना हो सके / शायद

Regret — पछतावा should have, ought to have, could have, would have करे के चाहत रहे / कर सकत रहित

Past possibility may have, might have, could have शायद भइल होई

Past deduction must have, can't have, couldn't have जरूर भइल होई / भइल ना हो सके

3. Semi-Modals — अर्ध-मोडल

ई सब central modal verbs नइखन, बाकिर modal जइसन काम करेलें.

Modal expression अरबी में उच्चारण अर्थ उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अनुवाद

have to हैव टु जरूर करे के बा I have to go. आइ हैव टु गो. हमरा जाए के बा.

has to हैज़ टु जरूर करे के बा She has to work. शी हैज़ टु वर्क. ओकरा काम करे के बा.

had to हैड टु करे के पड़ल रहे I had to leave. आइ हैड टु लीव. हमरा जाए के पड़ल रहे.

have got to हैव गॉट टु जरूर करे के बा I have got to go. आइ हैव गॉट टु गो. हमरा जरूर जाए के बा.

has got to हैज़ गॉट टु जरूर करे के बा He has got to leave. ही हैज़ गॉट टु लीव. ओकरा जरूर जाए के बा.

had better हैड बेटर बेहतर होई कि You had better go. यू हैड बेटर गो. रउआँ जाईं त बेहतर होई.

be able to बी एबल टु कर सके के क्षमता She is able to swim. शी इज़ एबल टु स्विम. ऊ तैर सकेले.

be unable to बी अनएबल टु ना कर सकल He is unable to walk. ही इज़ अनएबल टु वॉक. ऊ चल नइखे सकत.

be allowed to बी अलाउड टु अनुमति मिलल We are allowed to leave. वी आर अलाउड टु लीव. हमनी के जाए के अनुमति बा.

be permitted to बी परमिटेड टु अनुमति मिलल You are permitted to enter. यू आर परमिटेड टु एंटर. रउआँ के भीतर जाए के अनुमति बा.

be supposed to बी सपोज़्ड टु करे के चाहीं / उम्मीद होखल You are supposed to wait. यू आर सपोज़्ड टु वेट. रउआँ के इंतजार करे के चाहीं.

be required to बी रिक्वायर्ड टु करल जरूरी होखल You are required to sign. यू आर रिक्वायर्ड टु साइन. रउआँ के दस्तखत करे जरूरी बा.

be expected to बी एक्सपेक्टेड टु उम्मीद होखल They are expected to arrive. दे आर एक्सपेक्टेड टु अराइव. ओह लोग के पहुँचे के उम्मीद बा.

be willing to बी विलिंग टु तइयार होखल I am willing to help. आइ ऐम विलिंग टु हेल्प. हम मदद करे खातिर तइयार बानी.

be unwilling to बी अनविलिंग टु तइयार ना होखल He is unwilling to cooperate. ही इज़ अनविलिंग टु कोऑपरेट. ऊ सहयोग करे खातिर तइयार नइखे.

be likely to बी लाइकली टु संभावना होखल She is likely to win. शी इज़ लाइकली टु विन. ओकरा जीते के संभावना बा.

be unlikely to बी अनलाइकली टु संभावना कम होखल He is unlikely to come. ही इज़ अनलाइकली टु कम. ओकरा अइले के संभावना कम बा.

4. Need — Modal जइसन प्रयोग

Need के इस्तेमाल जरूरत बतावे खातिर होला.

Modal need

Need I go?

नीड आइ गो?

का हमरा जाए के जरूरत बा?

You needn't worry.

यू नीडन्ट वरी.

रउआँ के चिंता करे के जरूरत नइखे.

Main verb need

I need to go.

आइ नीड टु गो.

हमरा जाए के जरूरत बा.

रूप उच्चारण अर्थ

need नीड जरूरत होखल

needn't नीडन्ट जरूरत नइखे

need to नीड टु करे के जरूरत होखल

don't need to डोन्ट नीड टु करे के जरूरत नइखे

didn't need to डिडन्ट नीड टु करे के जरूरत ना पड़ल

5. Dare — Modal जइसन प्रयोग

Dare के मतलब हिम्मत कइल होला; ई modal जइसन क्रिया के रूप में भी आवेला.

Dare I ask?

डेयर आइ आस्क?

का हम पूछे के हिम्मत करीं?

How dare you!

हाउ डेयर यू!

रउआँ के अइसन करे के हिम्मत कइसे भइल!

रूप उच्चारण अर्थ

dare डेयर हिम्मत कइल

daren't डेयरन्ट हिम्मत ना कइल

dare not डेयर नॉट हिम्मत ना कइल

don't dare डोन्ट डेयर हिम्मत मत करीं

6. Used to — बीतल समय के आदत

Used to central modal नइखे, बाकिर modal जइसन बनावट ह.

I used to live there.

आइ यूज़्ड टु लिव देयर.

हम पहिले उहाँ रहत रहीं.

अर्थ:

used to + V1

= अइसन आदत भा हालत जे पहिले रहे, बाकिर अब जरूरी नइखे कि जारी होखे.

7. Be going to

एहके इस्तेमाल नजदीक के भविष्य के योजना भा मजबूत अनुमान बतावे खातिर होला.

I am going to study.

आइ ऐम गोइंग टु स्टडी.

हम पढ़े जा रहल बानी.

It is going to rain.

इट इज़ गोइंग टु रेन.

बरखा होखे वाला बा.

8. Modal expressions — संभावना बतावे वाला शब्द

ई सब modal verbs नइखन, बाकिर संभावना आ निश्चितता बतावे वाला expressions हवें.

अभिव्यक्ति अरबी में उच्चारण अर्थ

perhaps परहैप्स शायद

maybe मेबी शायद

possibly पॉसिबली शायद / संभव बा

probably प्रॉबबली संभवतः

likely लाइकली संभावित

unlikely अनलाइकली संभावना कम

certainly सर्टनली निश्चित रूप से

definitely डेफिनिटली पक्का

surely श्योरली जरूर / निश्चय ही

apparently अपरेंटली देखे में / जाहिरा तौर पर

presumably प्रिज़्यूमबली मानल जाला कि

conceivably कन्सीवबली संभव रूप से

arguably आर्ग्यूअबली कह सकल जाला कि

necessarily नेसिसेरिली जरूरी तौर पर

not necessarily नॉट नेसिसेरिली जरूरी नइखे कि

उदाहरण:

She will probably come.

शी विल प्रॉबबली कम.

संभव बा कि ऊ आई.

9. Expressions of necessity — जरूरत बतावे वाला अभिव्यक्ति

अभिव्यक्ति उच्चारण अर्थ

must मस्ट जरूर करे के बा

have to हैव टु करे के बा

have got to हैव गॉट टु जरूर करे के बा

need to नीड टु करे के जरूरत बा

be required to बी रिक्वायर्ड टु करल जरूरी होखल

be obliged to बी अब्लाइज्ड टु करल बाध्य होखल

be compelled to बी कम्पेल्ड टु मजबूर होखल

be forced to बी फोर्स्ड टु मजबूर होखल

be necessary to बी नेसिसेरी टु जरूरी होखल

be essential to बी इसेंशल टु बहुत जरूरी होखल

10. Expressions of advice — सलाह देवे वाला अभिव्यक्ति

अभिव्यक्ति उच्चारण अर्थ

should शुड चाहीं

ought to ऑट टु चाहीं

had better हैड बेटर बेहतर होई

might want to माइट वॉन्ट टु शायद करे के चाहीं

could कुड कर सकीं / शायद बेहतर होई

be advised to बी एडवाइज़्ड टु सलाह दिहल जाए

it would be wise to इट वुड बी वाइज़ टु समझदारी होई कि

it would be better to इट वुड बी बेटर टु बेहतर होई कि

उदाहरण:

You might want to check again.

यू माइट वॉन्ट टु चेक अगेन.

रउआँ के शायद फेर से जाँच करे के चाहीं.

11. Expressions of permission — अनुमति बतावे वाला अभिव्यक्ति

अभिव्यक्ति उच्चारण अर्थ

can कैन कर सकल

could कुड का कर सकीं?

may मे अनुमति होखल / कर सकल

might माइट का अनुमति मिली? (ज्यादा विनम्र)

be allowed to बी अलाउड टु अनुमति मिलल

be permitted to बी परमिटेड टु अनुमति मिलल

be authorized to बी ऑथराइज़्ड टु अधिकृत होखल

be entitled to बी इनटाइटल्ड टु हकदार होखल

12. Expressions of ability — क्षमता बतावे वाला अभिव्यक्ति

अभिव्यक्ति उच्चारण अर्थ

can कैन सकना

could कुड सकत रहे

be able to बी एबल टु कर सके के क्षमता

be capable of बी केपेबल अव कर सके के क्षमता

manage to मैनेज टु कवनो तरह कर लेहल

succeed in सक्सीड इन सफल होखल

उदाहरण:

She was able to solve the problem.

शी वज़ एबल टु सॉल्व द प्रॉब्लम.

ऊ समस्या के हल करे में सफल भइल.

13. Expressions of expectation

अभिव्यक्ति उच्चारण अर्थ

should शुड उम्मीद बा कि

ought to ऑट टु करे के चाहीं

be supposed to बी सपोज़्ड टु करे के चाहीं

be expected to बी एक्सपेक्टेड टु उम्मीद बा कि

be due to बी ड्यू टु तय होखल कि

be scheduled to बी शेड्यूल्ड टु समय तय होखल कि

उदाहरण:

The train is due to arrive at six.

द ट्रेन इज़ ड्यू टु अराइव ऐट सिक्स.

ट्रेन के छह बजे पहुँचे के समय तय बा.

14. Expressions of willingness

अभिव्यक्ति उच्चारण अर्थ

will विल करी / करे खातिर तइयार

would वुड करित / का रउआँ करीं?

be willing to बी विलिंग टु करे खातिर तइयार होखल

be happy to बी हैपी टु खुशी से करे खातिर तइयार होखल

be prepared to बी प्रिपेयर्ड टु तइयार होखल

be ready to बी रेडी टु तइयार होखल

15. Expressions of refusal

अभिव्यक्ति उच्चारण अर्थ

will not / won't विल नॉट / वोन्ट ना करी / इनकार करी

would not / wouldn't वुड नॉट / वुडन्ट ना करित / इनकार करित

refuse to रिफ्यूज़ टु करे से इनकार कइल

decline to डिक्लाइन टु विनम्रता से मना कइल

be unwilling to बी अनविलिंग टु करे खातिर तइयार ना होखल

16. Past Modal Constructions

ई बनावट भूतकाल में संभावना, सलाह, अनुमान भा पछतावा बतावे खातिर इस्तेमाल होला.

बनावट उच्चारण अर्थ

could have + V3 कुड हैव + वी थ्री कर सकत रहित

may have + V3 मे हैव + वी थ्री शायद भइल होई

might have + V3 माइट हैव + वी थ्री शायद भइल होई

must have + V3 मस्ट हैव + वी थ्री जरूर भइल होई

can't have + V3 कैन्ट हैव + वी थ्री अइसन भइल ना हो सके

couldn't have + V3 कुडन्ट हैव + वी थ्री अइसन भइल ना हो सकत रहे

should have + V3 शुड हैव + वी थ्री करे के चाहत रहे

ought to have + V3 ऑट टु हैव + वी थ्री करे के चाहत रहे

would have + V3 वुड हैव + वी थ्री करित / कर लेले रहित

needn't have + V3 नीडन्ट हैव + वी थ्री करे के जरूरत ना रहे

उदाहरण:

You should have called me.

यू शुड हैव कॉल्ड मी.

रउआँ के हमरा फोन करे के चाहत रहे.

17. Modal + Progressive

Modal के बाद be + क्रिया + ing आवेला:

modal + be + verb + ing

बनावट उदाहरण उच्चारण अर्थ

can be + verb + ing He can be working. ही कैन बी वर्किंग. हो सकेला कि ऊ काम करत होखे.

could be + verb + ing He could be working. ही कुड बी वर्किंग. शायद ऊ काम करत होखे.

may be + verb + ing He may be working. ही मे बी वर्किंग. शायद ऊ काम करत होखे.

might be + verb + ing He might be working. ही माइट बी वर्किंग. शायद ऊ काम करत होखे.

must be + verb + ing He must be working. ही मस्ट बी वर्किंग. ऊ जरूर काम करत होई.

should be + verb + ing He should be working. ही शुड बी वर्किंग. ओकरा काम करत होखे के चाहीं.

will be + verb + ing He will be working. ही विल बी वर्किंग. ऊ काम करत होई.

would be + verb + ing He would be working. ही वुड बी वर्किंग. ऊ काम करत रहित.

18. Modal + Perfect Progressive

modal + have been + verb + ing

उदाहरण:

She may have been working.

शी मे हैव बीन वर्किंग.

शायद ऊ काम करत रहल होई.

बनावट अर्थ

could have been + verb + ing शायद काम करत रहल हो सकत रहे

may have been + verb + ing शायद काम करत रहल होई

might have been + verb + ing शायद काम करत रहल होई

must have been + verb + ing ऊ जरूर काम करत रहल होई

should have been + verb + ing काम करत रहल होखे के चाहत रहे

would have been + verb + ing काम करत रहल रहित

19. Modal + Passive

modal + be + V3

उदाहरण:

The work must be finished.

द वर्क मस्ट बी फिनिश्ड.

काम जरूर पूरा कइल जाए के चाहीं.

बनावट उदाहरण

can be + V3 It can be done.

could be + V3 It could be done.

may be + V3 It may be done.

might be + V3 It might be done.

must be + V3 It must be done.

should be + V3 It should be done.

will be + V3 It will be done.

would be + V3 It would be done.

20. Modal + Perfect Passive

modal + have been + V3

उदाहरण:

It should have been done.

इट शुड हैव बीन डन.

ई काम हो चुकल रहे के चाहत रहे.

बनावट अर्थ

could have been + V3 शायद कइल जा सकत रहे

may have been + V3 शायद कइल गइल होई

might have been + V3 शायद कइल गइल होई

must have been + V3 जरूर कइल गइल होई

should have been + V3 कइल गइल रहे के चाहत रहे

would have been + V3 कइल गइल रहित

21- THERE IS / HAVE / BE

प्रकार बनावट बनावट के अंग्रेजी उच्चारण पूरा उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अनुवाद

एकवचन — सकारात्मक There is + एकवचन संज्ञा देयर इज़ + नाउन There is a book on the table. देयर इज़ अ बुक ऑन द टेबल. मेज पर एगो किताब बा.

बहुवचन — सकारात्मक There are + बहुवचन संज्ञा देयर आर + नाउन There are two books on the table. देयर आर टू बुक्स ऑन द टेबल. मेज पर दू गो किताब बा.

अगणनीय संज्ञा There is + अगणनीय संज्ञा देयर इज़ + अनकाउंटेबल नाउन There is some water in the bottle. देयर इज़ सम वॉटर इन द बॉटल. बोतल में कुछ पानी बा.

एकवचन — नकारात्मक There isn't + एकवचन संज्ञा देयर इजन्ट + नाउन There isn't a book here. देयर इजन्ट अ बुक हियर. एहिजा कवनो किताब नइखे.

बहुवचन — नकारात्मक There aren't + बहुवचन संज्ञा देयर आरन्ट + नाउन There aren't any books here. देयर आरन्ट एनी बुक्स हियर. एहिजा कवनो किताब नइखे.

प्रश्न — एकवचन Is there + एकवचन संज्ञा...? इज़ देयर + नाउन? Is there a problem? इज़ देयर अ प्रॉब्लम? का कवनो समस्या बा?

प्रश्न — बहुवचन Are there + बहुवचन संज्ञा...? आर देयर + नाउन? Are there any problems? आर देयर एनी प्रॉब्लम्स? का कवनो समस्या बा?

नकारात्मक प्रश्न — एकवचन Isn't there + एकवचन संज्ञा...? इजन्ट देयर + नाउन? Isn't there a problem? इजन्ट देयर अ प्रॉब्लम? का समस्या नइखे?

नकारात्मक प्रश्न — बहुवचन Aren't there + बहुवचन संज्ञा...? आरन्ट देयर + नाउन? Aren't there any problems? आरन्ट देयर एनी प्रॉब्लम्स? का कवनो समस्या नइखे?

भूतकाल एकवचन There was + एकवचन संज्ञा देयर वज़ + नाउन There was a problem. देयर वज़ अ प्रॉब्लम. ओहिजा एगो समस्या रहे.

भूतकाल बहुवचन There were + बहुवचन संज्ञा देयर वर + नाउन There were many people. देयर वर मेनी पीपल. ओहिजा बहुत लोग रहे.

भूतकाल एकवचन नकारात्मक There wasn't + एकवचन संज्ञा देयर वज़न्ट + नाउन There wasn't a problem. देयर वज़न्ट अ प्रॉब्लम. कवनो समस्या ना रहे.

भूतकाल बहुवचन नकारात्मक There weren't + बहुवचन संज्ञा देयर वरन्ट + नाउन There weren't many people. देयर वरन्ट मेनी पीपल. ओहिजा बहुत लोग ना रहे.

भूतकाल प्रश्न Was there + एकवचन संज्ञा...? वज़ देयर + नाउन? Was there a problem? वज़ देयर अ प्रॉब्लम? का कवनो समस्या रहे?

भूतकाल बहुवचन प्रश्न Were there + बहुवचन संज्ञा...? वर देयर + नाउन? Were there many people? वर देयर मेनी पीपल? का ओहिजा बहुत लोग रहे?

भविष्यकाल There will be + संज्ञा देयर विल बी + नाउन There will be a meeting tomorrow. देयर विल बी अ मीटिंग टुमॉरो. काल्हे एगो बैठक होई.

भविष्यकाल नकारात्मक There won't be + संज्ञा देयर वोन्ट बी + नाउन There won't be a meeting tomorrow. देयर वोन्ट बी अ मीटिंग टुमॉरो. काल्हे बैठक ना होई.

भविष्यकाल प्रश्न Will there be + संज्ञा...? विल देयर बी + नाउन? Will there be a meeting tomorrow? विल देयर बी अ मीटिंग टुमॉरो? का काल्हे बैठक होई?

Present Perfect There has/have been + संज्ञा देयर हैज़/हैव बीन + नाउन There has been a mistake. देयर हैज़ बीन अ मिस्टेक. एगो गलती भइल बा.

Past Perfect There had been + संज्ञा देयर हैड बीन + नाउन There had been a problem. देयर हैड बीन अ प्रॉब्लम. एगो समस्या भइल रहे.

Modal There can/may/might/must/should be + संज्ञा देयर कैन/मे/माइट/मस्ट/शुड बी + नाउन There may be a problem. देयर मे बी अ प्रॉब्लम. शायद कवनो समस्या होखे.

1. Have = अपना लगे होखल / अधिकार में होखल

प्रकार बनावट बनावट के अंग्रेजी उच्चारण पूरा उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अनुवाद

I / you / we / they के साथ कर्ता + have + संज्ञा द सब्जेक्ट + हैव + द नाउन I have a car. आइ हैव अ कार. हमरा लगे एगो गाड़ी बा.

he / she / it के साथ कर्ता + has + संज्ञा द सब्जेक्ट + हैज़ + द नाउन She has a car. शी हैज़ अ कार. ओकरा लगे एगो गाड़ी बा.

Have के इस्तेमाल I, you, we, they के साथ होला.

Has के इस्तेमाल he, she, it के साथ होला.

2. Have के नकारात्मक रूप

प्रकार बनावट बनावट के अंग्रेजी उच्चारण पूरा उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अनुवाद

नकारात्मक I/you/we/they कर्ता + do not + have + संज्ञा द सब्जेक्ट + डू नॉट + हैव + द नाउन I do not have a car. आइ डू नॉट हैव अ कार. हमरा लगे गाड़ी नइखे.

नकारात्मक he/she/it कर्ता + does not + have + संज्ञा द सब्जेक्ट + डज़ नॉट + हैव + द नाउन She does not have a car. शी डज़ नॉट हैव अ कार. ओकरा लगे गाड़ी नइखे.

ध्यान दीं: does के बाद have आवेला, has ना.

She doesn't have a car. ✅

She doesn't has a car. ❌

3. Have के साथ सवाल

प्रकार बनावट बनावट के अंग्रेजी उच्चारण पूरा उदाहरण उदाहरण के उच्चारण भोजपुरी अनुवाद

प्रश्न I/you/we/they Do + कर्ता + have + संज्ञा? डू + द सब्जेक्ट + हैव + द नाउन? Do you have a car? डू यू हैव अ कार? का रउआँ लगे गाड़ी बा?

प्रश्न he/she/it Does + कर्ता + have + संज्ञा? डज़ + द सब्जेक्ट + हैव + द नाउन? Does she have a car? डज़ शी हैव अ कार? का ओकरा लगे गाड़ी बा?

4. Have के सहायक क्रिया के रूप में इस्तेमाल

Have के मतलब हमेशा “अपना लगे होखल” ना होला; ई Perfect tenses बनावे में भी मदद करेला.

काल बनावट बनावट के अंग्रेजी उच्चारण उदाहरण भोजपुरी अनुवाद

Present Perfect कर्ता + have/has + V3 द सब्जेक्ट + हैव/हैज़ + वी थ्री I have finished. हम काम पूरा कर चुकल बानी.

Present Perfect Continuous कर्ता + have/has + been + क्रिया + ing द सब्जेक्ट + हैव/हैज़ + बीन + वर्ब + इंग I have been working. हम काम करत आ रहल बानी.

Past Perfect कर्ता + had + V3 द सब्जेक्ट + हैड + वी थ्री I had finished. हम काम पूरा कर लेले रहीं.

Past Perfect Continuous कर्ता + had + been + क्रिया + ing द सब्जेक्ट + हैड + बीन + वर्ब + इंग I had been working. हम काम करत आ रहल रहीं.

अंतर समझीं

I have a car.

→ have = अपना लगे होखल

I have finished.

→ have = Present Perfect बनावे वाला सहायक क्रिया.

5. Have to = जरूर करे के होखल / बाध्यता

Have to के इस्तेमाल जरूरत आ बाध्यता बतावे खातिर होला.

प्रकार बनावट बनावट के अंग्रेजी उच्चारण पूरा उदाहरण भोजपुरी अनुवाद

I/you/we/they कर्ता + have to + V1 द सब्जेक्ट + हैव टु + वी वन I have to work. हमरा काम करे के बा.

he/she/it कर्ता + has to + V1 द सब्जेक्ट + हैज़ टु + वी वन She has to work. ओकरा काम करे के बा.

भूतकाल कर्ता + had to + V1 द सब्जेक्ट + हैड टु + वी वन I had to work. हमरा काम करे के पड़ल रहे.

भविष्यकाल कर्ता + will have to + V1 द सब्जेक्ट + विल हैव टु + वी वन I will have to work. हमरा काम करे के पड़ी.

6. Have got = अपना लगे होखल / अधिकार में होखल

ई रूप खासकर ब्रिटिश अंग्रेजी में इस्तेमाल होला:

have got / has got

बनावट उदाहरण भोजपुरी अनुवाद

कर्ता + have got + संज्ञा I have got a car. हमरा लगे एगो गाड़ी बा.

कर्ता + has got + संज्ञा She has got a car. ओकरा लगे एगो गाड़ी बा.

नकारात्मक रूप:

I haven't got a car.

= हमरा लगे गाड़ी नइखे.

प्रश्न:

Have you got a car?

= का रउआँ लगे गाड़ी बा?

Imperatives — आदेश देवे के रूप

प्रकार बनावट बनावट के अंग्रेजी उच्चारण उदाहरण उदाहरण के उच्चारण अर्थ

सकारात्मक आदेश क्रिया वी वन Come here. कम हियर. एहिजा आईं.

कर्म के साथ आदेश क्रिया + कर्म वी वन + ऑब्जेक्ट Read the book. रीड द बुक. किताब पढ़ीं.

नकारात्मक आदेश Don't + क्रिया डोन्ट + वी वन Don't run. डोन्ट रन. मत दउड़ीं.

औपचारिक नकारात्मक आदेश Do not + क्रिया डू नॉट + वी वन Do not enter. डू नॉट एंटर. भीतर मत जाईं.

Be के साथ Be + विशेषण बी + एडजेक्टिव Be careful. बी केयरफुल. सावधान रहीं.

नकारात्मक Be Don't be + विशेषण डोन्ट बी + एडजेक्टिव Don't be late. डोन्ट बी लेट. देर मत करीं.

Let me के साथ Let + me + क्रिया लेट + मी + वी वन Let me help you. लेट मी हेल्प यू. हमरा रउआँ के मदद करे दीं.

Let him/her/them के साथ Let + कर्म + क्रिया लेट + ऑब्जेक्ट + वी वन Let him go. लेट हिम गो. ओकरा जाए दीं.

Let's Let's + क्रिया लेट्स + वी वन Let's go. लेट्स गो. चलीं, चलल जाव.

नकारात्मक Let's Let's not + क्रिया लेट्स नॉट + वी वन Let's not wait. लेट्स नॉट वेट. चलीं, इंतजार मत करीं.

विनम्र आदेश Please + क्रिया प्लीज़ + वी वन Please sit down. प्लीज़ सिट डाउन. कृपया बइठीं.

जोर देवे वाला आदेश Do + क्रिया डू + वी वन Do sit down. डू सिट डाउन. जरूर बइठीं.

कड़ा चेतावनी Never + क्रिया नेवर + वी वन Never give up. नेवर गिव अप. कभी हार मत मानीं.

आदत / सलाह Always + क्रिया ऑलवेज़ + वी वन Always be careful. ऑलवेज़ बी केयरफुल. हमेशा सावधान रहीं.

Passive आदेश Be + V3 बी + वी थ्री Be prepared. बी प्रिपेयर्ड. तइयार रहीं.

आदेश + नतीजा क्रिया + and + वाक्य वी वन + ऐंड + क्लॉज़ Study hard, and you will pass. स्टडी हार्ड, ऐंड यू विल पास. मन लगा के पढ़ीं, त पास हो जाइब.

आदेश + चेतावनी क्रिया + or + वाक्य वी वन + ऑर + क्लॉज़ Hurry up, or you'll be late. हरी अप, ऑर यूल बी लेट. जल्दी करीं, ना त देर हो जाई.

आदेश + प्रश्न टैग क्रिया, will you? वी वन, विल यू? Wait here, will you? वेट हियर, विल यू? एहिजे इंतजार करीं, ठीक बा?

Let's + प्रश्न टैग Let's + क्रिया, shall we? लेट्स + वी वन, शैल वी? Let's go, shall we? लेट्स गो, शैल वी? चलीं, चलल जाव, ठीक बा?

22- उपसर्ग (PREFIXES) आ प्रत्यय (SUFFIXES)

Prefix अरबी में उच्चारण अर्थ उदाहरण अर्थ

a- अ / ए बिना / ना atypical असामान्य

ab- ऐब दूर / हटके abduct अपहरण कइल

ad- ऐड ओर / लगे adjoin जुड़ल

ambi- ऐम्बी दुनो / चारों ओर ambiguous अस्पष्ट

ante- ऐन्टी पहिले antecedent पूर्ववर्ती

anti- ऐन्टी विरोधी antiwar युद्ध-विरोधी

arch- आर्क मुख्य / प्रधान archbishop प्रधान बिशप

auto- ऑटो अपने आप automatic अपने आप चले वाला

bi- बाइ दू bilingual दू भाषा बोले वाला

circum- सर्कम चारों ओर circumference परिधि

co- को साथ cooperate सहयोग कइल

contra- कॉन्ट्रा विरोध contradict विरोध कइल

counter- काउंटर विरोध / जवाब counterattack जवाबी हमला

de- डी हटावल / उल्टा deactivate निष्क्रिय कइल

deca- डेक-अ दस decade दस बरिस के अवधि

deci- डेसी दसवाँ हिस्सा decimeter डेसीमीटर

demi- डेमी आधा demigod अर्धदेवता

dis- डिस ना / उल्टा disagree असहमत होखल

dys- डिस खराब / कठिन dysfunction काम में गड़बड़ी

eco- ईको पर्यावरण ecosystem पारिस्थितिकी तंत्र

ecto- एक्टो बाहरी ectoderm बाहरी त्वचा-परत

endo- एंडो भीतरी endoskeleton भीतरी कंकाल

epi- एपी ऊपर / उपरि epidermis त्वचा के बाहरी परत

eu- यू अच्छा euphemism नरम शब्द

ex- एक्स भूतपूर्व / बाहर ex-president भूतपूर्व राष्ट्रपति

extra- एक्स्ट्रा बाहरी / अतिरिक्त extraordinary असाधारण

fore- फोर पहिले / आगे forecast पूर्वानुमान

geo- जियो धरती geography भूगोल

hemi- हेमी आधा hemisphere गोलार्ध

hetero- हेटरो अलग heterogeneous विषम

homo- होमो एक समान homogeneous समरूप

hyper- हाइपर बहुत अधिक hyperactive अत्यधिक सक्रिय

hypo- हाइपो कम / नीचे hypothermia शरीर के तापमान बहुत कम होखल

in- इन ना / भीतर inactive निष्क्रिय

im- इम ना / भीतर impossible असंभव

il- इल ना illegal गैरकानूनी

ir- इर ना irregular अनियमित

infra- इन्फ्रा नीचे infrared अवरक्त

inter- इंटर बीच में international अंतरराष्ट्रीय

intra- इंट्रा भीतर intranet आंतरिक नेटवर्क

intro- इंट्रो भीतर के ओर introduce परिचय करावल

iso- आइसो बराबर isotope समस्थानिक

macro- मैक्रो बड़ macroeconomics समष्टि अर्थशास्त्र

mal- मैल खराब malfunction खराबी

mega- मेगा बहुत बड़ megastore बहुत बड़ दुकान

meta- मेटा बाद / बदलाव metadata डेटा के बारे में जानकारी

micro- माइक्रो छोट microscope सूक्ष्मदर्शी

mid- मिड बीच midnight आधी रात

mini- मिनी छोट minibus छोट बस

mono- मोनो एक monolingual एक भाषा बोले वाला

multi- मल्टी बहुत multilingual बहु-भाषी

neo- नियो नया neologism नया शब्द

non- नॉन ना / गैर nonstandard गैर-मानक

omni- ऑम्नी सब omniscient सब कुछ जाने वाला

out- आउट बाहर / से अधिक outperform से बेहतर प्रदर्शन कइल

over- ओवर जरूरत से अधिक / ऊपर overcook बहुत जादे पकावल

paleo- पेलियो प्राचीन paleolithic पुरापाषाण युग के

pan- पैन सब pan-European पूरा यूरोप से जुड़ल

para- पैरा बगल / समान paranormal अलौकिक

peri- पेरी चारों ओर perimeter परिमाप

poly- पॉली बहुत polyglot बहुभाषी व्यक्ति

post- पोस्ट बाद postwar युद्ध के बाद के

pre- प्री पहिले prehistory प्रागैतिहासिक काल

pro- प्रो समर्थन में / आगे pro-democracy लोकतंत्र के समर्थक

proto- प्रोटो पहिला / मूल prototype मूल नमूना

pseudo- सूडो नकली / झूठ pseudonym छद्म नाम

re- री फेर से rewrite फेर से लिखल

retro- रेट्रो पीछे के ओर retroactive पिछला तारीख से लागू

semi- सेमी आधा semicircle अर्धवृत्त

sub- सब नीचे / उप submarine पनडुब्बी

super- सुपर ऊपर / बहुत superhuman अलौकिक क्षमता वाला

supra- सुप्रा ऊपर supranational राष्ट्रीय सीमा से ऊपर

syn- सिन साथ / एक साथ synchronize एक साथ मिलावल

tele- टेली दूर telephone दूरभाष

trans- ट्रांस पार / आर-पार transport ढोवल

tri- ट्राइ तीन triangle त्रिभुज

ultra- अल्ट्रा बहुत अधिक / सीमा से बाहर ultramodern अत्याधुनिक

un- अन ना / उल्टा unhappy दुखी

under- अंडर नीचे / कम underpaid कम तनख्वाह पावे वाला

uni- यूनी एक unilateral एकतरफा

vice- वाइस उप / सहायक vice-president उप-राष्ट्रपति

with- विद दूर / पीछे withdraw वापस लेहल

Suffixes — प्रत्यय

Suffix अरबी में उच्चारण काम उदाहरण अर्थ

-er अर काम करे वाला व्यक्ति teacher शिक्षक

-or अर काम करे वाला व्यक्ति actor अभिनेता

-ar आर काम से जुड़ल व्यक्ति beggar भिखारी

-ist इस्ट विशेषज्ञ / काम करे वाला artist कलाकार

-ian इअन कवनो क्षेत्र से जुड़ल व्यक्ति musician संगीतकार

-ant अंट व्यक्ति / काम करे वाला assistant सहायक

-ent एंट काम करे वाला व्यक्ति student विद्यार्थी

-ee ई काम के असर झेले वाला employee कर्मचारी

-ess एस स्त्रीलिंग actress अभिनेत्री

-ness नेस अवस्था / गुण happiness खुशी

-ity इटी अवस्था / गुण activity गतिविधि

-ty टी अवस्था / गुण safety सुरक्षा

-ship शिप अवस्था / संबंध friendship दोस्ती

-hood हुड अवस्था / जीवन के दौर childhood बचपन

-dom डम राज्य / अवस्था kingdom राज्य

-th थ अवस्था / गुण warmth गरमाहट

-ment मेंट नतीजा / प्रक्रिया development विकास

-tion शन प्रक्रिया / नतीजा education शिक्षा

-sion झन / शन प्रक्रिया / नतीजा decision फैसला

-ion इअन / शन प्रक्रिया / नतीजा action कार्रवाई

-ation एशन प्रक्रिया organization संगठन

-al अल प्रक्रिया / नतीजा arrival आगमन

-ance अन्स अवस्था / प्रक्रिया appearance दिखावट

-ence अन्स अवस्था existence अस्तित्व

-ancy अन्सी अवस्था expectancy उम्मीद

-ency अन्सी अवस्था efficiency कार्यक्षमता

-age इज नतीजा / प्रक्रिया marriage विवाह

-ure यर नतीजा / अवस्था failure असफलता

-ing इंग क्रिया से बनल संज्ञा / गतिविधि swimming तैराकी

-ism इज़म विचारधारा / सिद्धांत capitalism पूँजीवाद

-cracy क्रेसी शासन-व्यवस्था democracy लोकतंत्र

-crat क्रैट व्यवस्था से जुड़ल व्यक्ति democrat लोकतंत्र समर्थक

-archy आर्की शासन-व्यवस्था monarchy राजतंत्र

-arch आर्क शासक / प्रमुख monarch राजा / शासक

-logy लॉजी अध्ययन / विज्ञान biology जीवविज्ञान

-graphy ग्राफी लिखल / वर्णन कइल geography भूगोल

-graph ग्राफ लिखे के औजार / चिह्न autograph हस्ताक्षर

-meter मीटर मापे के औजार thermometer तापमापी

-metry मेट्री मापे के प्रक्रिया geometry ज्यामिति

-scope स्कोप देखे के औजार telescope दूरबीन

-scopy स्कपी जाँच करे के प्रक्रिया microscopy सूक्ष्मदर्शी से जाँच

-nomy नॉमी व्यवस्था / नियम astronomy खगोल विज्ञान

-phobia फोबिया डर arachnophobia मकड़ी से डर

-phile फाइल प्रेमी bibliophile किताब प्रेमी

-philia फिलिया प्रेम / लगाव audiophilia ध्वनि से लगाव

-phone फोन ध्वनि / आवाज telephone टेलीफोन

-phony फनी ध्वनि से जुड़ल symphony संगीत-रचना

-path पैथ व्यक्ति के बीमारी / हालत psychopath मनोविकृति वाला व्यक्ति

-pathy पैथी अवस्था / बीमारी neuropathy तंत्रिका संबंधी बीमारी

-itis आइटिस सूजन arthritis गठिया

-osis ओसिस अवस्था / बीमारी diagnosis निदान

-emia ईमिया खून से जुड़ल अवस्था anemia खून के कमी

-oma ओमा गाँठ / ट्यूमर carcinoma कैंसर के एक प्रकार

-ectomy एक्टमी सर्जरी से निकालल appendectomy अपेंडिक्स निकाले के ऑपरेशन

-otomy ऑटमी सर्जिकल चीरा tracheotomy श्वासनली में चीरा लगावल

-plasty प्लास्टी सर्जिकल सुधार rhinoplasty नाक के सर्जरी

-let लेट छोट रूप booklet छोट पुस्तिका

-ling लिंग छोट / बच्चा duckling बतख के बच्चा

-ette एट छोट रूप kitchenette छोट रसोई

-kin किन छोट रूप manikin छोट पुतला

-oid ऑइड जइसन / समान humanoid इंसान जइसन

-esque एस्क जइसन picturesque चित्र जइसन सुंदर

-like लाइक जइसन childlike बच्चा जइसन

-ish इश कुछ हद तक / जइसन greenish हरियराहट वाला

-ster स्टर व्यक्ति youngster नौजवान

-eer इयर काम से जुड़ल व्यक्ति auctioneer नीलामी करे वाला

-ard अर्ड व्यक्ति के गुण coward डरपोक

-some सम परेशानी पैदा करे वाला troublesome परेशान करे वाला

-worthy वर्दी लायक / योग्य trustworthy भरोसेमंद

-proof प्रूफ से बचाव करे वाला waterproof पानी से ना भींजे वाला

-free फ्री से मुक्त sugar-free चीनी रहित

-wide वाइड पूरा इलाका में worldwide दुनियाभर में

-ward वर्ड दिशा में backward पीछे के ओर

-wise वाइज तरीका / दिशा clockwise घड़ी के दिशा में

-fold फोल्ड गुना threefold तीन गुना

23- Phrasal Verbs — क्रिया-पदबंध

Phrasal verb = क्रिया + एगो छोट शब्द, जइसे up, out, off, on, away, back, in, over.

उदाहरण:

give + up → give up = हार मान लेहल / कवनो चीज छोड़ देहल

ध्यान दीं: हर verb + preposition/adverb के बनावट एके जइसन ना होला. कुछ phrasal verbs, कुछ prepositional verbs आ कुछ phrasal-prepositional verbs होलें.

1. आम Phrasal Verbs

Phrasal verb अरबी में उच्चारण अर्थ पूरा उदाहरण उदाहरण के उच्चारण

add up ऐड अप जोड़ होखल / सही हिसाब होखल The numbers add up. द नंबर्स ऐड अप.

ask for आस्क फॉर माँगल She asked for help. शी आस्क्ड फॉर हेल्प.

back up बैक अप सहारा देहल / कॉपी सुरक्षित रखल Please back up your files. प्लीज़ बैक अप योर फाइल्स.

break down ब्रेक डाउन खराब होखल / टूट पड़ल My car broke down. माइ कार ब्रोक डाउन.

break in ब्रेक इन जबरदस्ती भीतर घुसल Someone broke in last night. समवन ब्रोक इन लास्ट नाइट.

break out ब्रेक आउट अचानक शुरू होखल A fire broke out. अ फायर ब्रोक आउट.

break up ब्रेक अप रिश्ता टूटल They broke up last year. दे ब्रोक अप लास्ट इयर.

bring back ब्रिंग बैक लौटा के लावल Please bring back my book. प्लीज़ ब्रिंग बैक माइ बुक.

bring in ब्रिंग इन ले आइल / शामिल कइल They brought in a new manager. दे ब्रॉट इन अ न्यू मैनेजर.

bring up ब्रिंग अप मुद्दा उठावल / पालन-पोषण कइल She brought up an important issue. शी ब्रॉट अप एन इंपॉर्टेंट इशू.

call back कॉल बैक फेर फोन कइल I'll call you back later. आइल कॉल यू बैक लेटर.

call off कॉल ऑफ रद्द कइल They called off the meeting. दे कॉल्ड ऑफ द मीटिंग.

carry on कैरी ऑन जारी रखल Please carry on working. प्लीज़ कैरी ऑन वर्किंग.

carry out कैरी आउट पूरा कइल / अमल कइल They carried out the plan. दे कैरीड आउट द प्लैन.

catch up कैच अप बराबरी पर आइल / छूटल काम पूरा कइल I need to catch up with you. आइ नीड टु कैच अप विद यू.

check in चेक इन होटल में नाम दर्ज करावल We checked in at the hotel. वी चेक्ड इन ऐट द होटल.

check out चेक आउट होटल से निकलल / जाँच कइल We checked out at noon. वी चेक्ड आउट ऐट नून.

clean up क्लीन अप साफ कइल Clean up your room. क्लीन अप योर रूम.

come back कम बैक लौट के आइल He came back yesterday. ही केम बैक येस्टरडे.

come in कम इन भीतर आइल Come in, please. कम इन, प्लीज़.

come out कम आउट प्रकाशित होखल / बाहर आइल The new book came out yesterday. द न्यू बुक केम आउट येस्टरडे.

come over कम ओवर मिलेला आवल Come over tonight. कम ओवर टुनाइट.

cut down कट डाउन कम कइल I’m trying to cut down on sugar. आइम ट्राइंग टु कट डाउन ऑन शुगर.

cut off कट ऑफ काट देहल / संबंध तोड़ल They cut off the electricity. दे कट ऑफ द इलेक्ट्रिसिटी.

deal with डील विद निपटल / सामना कइल We need to deal with this problem. वी नीड टु डील विद दिस प्रॉब्लम.

do without डू विदाउट बिना काम चलावल We can do without a car. वी कैन डू विदाउट अ कार.

drop off ड्रॉप ऑफ छोड़ आइल I'll drop you off at school. आइल ड्रॉप यू ऑफ ऐट स्कूल.

end up एंड अप आखिर में कवनो हालत में पहुँचल We ended up staying home. वी एंडेड अप स्टेइंग होम.

fall apart फॉल अपार्ट टूट के बिखर गइल The old chair fell apart. द ओल्ड चेयर फेल अपार्ट.

fall behind फॉल बिहाइंड पीछे रह गइल He fell behind in class. ही फेल बिहाइंड इन क्लास.

figure out फिगर आउट समझल / हल खोजल I can't figure it out. आइ कैन्ट फिगर इट आउट.

fill in फिल इन खाली जगह भरल Please fill in this form. प्लीज़ फिल इन दिस फॉर्म.

fill out फिल आउट फॉर्म भरल Fill out the application. फिल आउट द एप्लिकेशन.

find out फाइंड आउट पता लगावल / मालूम कइल I found out the truth. आइ फाउंड आउट द ट्रुथ.

get back गेट बैक लौट के आइल I'll get back home soon. आइल गेट बैक होम सून.

get in गेट इन भीतर घुसल / गाड़ी में बइठल Get in the car. गेट इन द कार.

get off गेट ऑफ उतरल Get off the bus. गेट ऑफ द बस.

get on गेट ऑन सवार होखल Get on the bus. गेट ऑन द बस.

get out गेट आउट बाहर निकलल Get out of the room. गेट आउट ऑफ द रूम.

get over गेट ओवर उबरल / पार पावल She got over her fear. शी गॉट ओवर हर फियर.

get up गेट अप उठल I get up at seven. आइ गेट अप ऐट सेवन.

give back गिव बैक लौटा देहल Give me back my phone. गिव मी बैक माइ फोन.

give in गिव इन हार मानल He finally gave in. ही फाइनली गेव इन.

give up गिव अप हार मानल / छोड़ देहल Don't give up. डोन्ट गिव अप.

go ahead गो अहेड आगे बढ़ल / शुरू कइल Go ahead and start. गो अहेड ऐंड स्टार्ट.

go back गो बैक लौट के गइल We went back home. वी वेंट बैक होम.

go on गो ऑन जारी रहल Please go on. प्लीज़ गो ऑन.

go out गो आउट बाहर गइल We went out last night. वी वेंट आउट लास्ट नाइट.

grow up ग्रो अप बड़ होखल I grew up in Kuwait. आइ ग्रू अप इन कुवैत.

hand in हैंड इन जमा कइल Hand in your homework. हैंड इन योर होमवर्क.

hang on हैंग ऑन रुकल / इंतजार कइल Hang on a minute. हैंग ऑन अ मिनट.

hang out हैंग आउट दोस्तन के साथ समय बितावल We hang out together. वी हैंग आउट टुगेदर.

hold on होल्ड ऑन रुकल / इंतजार कइल Hold on, please. होल्ड ऑन, प्लीज़.

keep on कीप ऑन लगातार करत रहल Keep on trying. कीप ऑन ट्राइंग.

keep up कीप अप बराबरी बनवले रखल Keep up the good work. कीप अप द गुड वर्क.

kick out किक आउट बाहर निकाल देहल They kicked him out. दे किक्ड हिम आउट.

look after लुक आफ्टर देखभाल कइल She looks after her children. शी लुक्स आफ्टर हर चिल्ड्रेन.

look for लुक फॉर खोजल I'm looking for my keys. आइम लुकिंग फॉर माइ कीज़.

look into लुक इनटू जाँच-पड़ताल कइल We'll look into the problem. वील लुक इनटू द प्रॉब्लम.

look out लुक आउट सावधान रहल Look out! लुक आउट!

look up लुक अप शब्द के अर्थ खोजल Look up the word. लुक अप द वर्ड.

make up मेक अप सुलह कइल / बनावट कइल They made up after the argument. दे मेड अप आफ्टर द आर्ग्युमेंट.

move on मूव ऑन आगे बढ़ल It's time to move on. इट्स टाइम टु मूव ऑन.

pick up पिक अप उठावल / ले आइल Pick up the phone. पिक अप द फोन.

point out पॉइंट आउट ध्यान दिलावल She pointed out a mistake. शी पॉइंटेड आउट अ मिस्टेक.

put away पुट अवे सहेज के रखल Put your clothes away. पुट योर क्लोद्ज अवे.

put down पुट डाउन नीचे रखल Put the book down. पुट द बुक डाउन.

put off पुट ऑफ टाल देहल Don't put it off. डोन्ट पुट इट ऑफ.

put on पुट ऑन पहिनल Put on your jacket. पुट ऑन योर जैकेट.

put out पुट आउट आग बुझावल Put out the fire. पुट आउट द फायर.

put up पुट अप टाँगल / खड़ा कइल Put up the picture. पुट अप द पिक्चर.

run into रन इनटू अचानक भेंट होखल I ran into an old friend. आइ रैन इनटू एन ओल्ड फ्रेंड.

run out रन आउट खतम हो गइल We ran out of milk. वी रैन आउट ऑफ मिल्क.

set up सेट अप स्थापित कइल / शुरू कइल They set up a new company. दे सेट अप अ न्यू कंपनी.

show up शो अप आ पहुँचल He didn't show up. ही डिडन्ट शो अप.

shut down शट डाउन बंद कइल The factory shut down. द फैक्टरी शट डाउन.

sit down सिट डाउन बइठल Please sit down. प्लीज़ सिट डाउन.

stand up स्टैंड अप खड़ा होखल Please stand up. प्लीज़ स्टैंड अप.

take back टेक बैक कहल बात वापस लेहल I take back what I said. आइ टेक बैक वॉट आइ सेड.

take off टेक ऑफ उड़ान भरल / उतारल The plane took off. द प्लेन टुक ऑफ.

take on टेक ऑन नया काम स्वीकार कइल She took on a new job. शी टुक ऑन अ न्यू जॉब.

take out टेक आउट बाहर निकालल Take out the trash. टेक आउट द ट्रैश.

take over टेक ओवर जिम्मेदारी / नियंत्रण लेहल She took over the company. शी टुक ओवर द कंपनी.

take up टेक अप नया गतिविधि शुरू कइल He took up swimming. ही टुक अप स्विमिंग.

throw away थ्रो अवे फेंक देहल Don't throw it away. डोन्ट थ्रो इट अवे.

try on ट्राइ ऑन कपड़ा पहिन के देखल Try on this shirt. ट्राइ ऑन दिस शर्ट.

turn down टर्न डाउन इनकार कइल / आवाज कम कइल She turned down the offer. शी टर्न्ड डाउन द ऑफर.

turn off टर्न ऑफ बंद कइल Turn off the light. टर्न ऑफ द लाइट.

turn on टर्न ऑन चालू कइल Turn on the TV. टर्न ऑन द टी.वी.

turn up टर्न अप आवाज बढ़ावल / आ पहुँचल Turn up the volume. टर्न अप द वॉल्यूम.

wake up वेक अप नींद से जागल I woke up early. आइ वोक अप अर्ली.

work out वर्क आउट व्यायाम कइल / हल निकालल I work out every day. आइ वर्क आउट एवरी डे.

write down राइट डाउन लिख लेहल Write down the answer. राइट डाउन द आंसर.

2. मुख्य प्रकार

प्रकार बनावट अरबी में उच्चारण उदाहरण अर्थ

Separable phrasal verb क्रिया + क्रियाविशेषण + कर्म वर्ब + एडवर्ब + ऑब्जेक्ट Turn off the light. बत्ती बंद करीं.

सर्वनाम के साथ क्रिया + सर्वनाम + क्रियाविशेषण वर्ब + प्रोनाउन + एडवर्ब Turn it off. एकरा बंद करीं.

Inseparable verb क्रिया + क्रियाविशेषण / संबंधसूचक शब्द + कर्म वर्ब + एडवर्ब / प्रिपोज़िशन + ऑब्जेक्ट Look after the child. बच्चा के देखभाल करीं.

Intransitive क्रिया + क्रियाविशेषण वर्ब + एडवर्ब The plane took off. विमान उड़ गइल.

Phrasal-prepositional क्रिया + क्रियाविशेषण + संबंधसूचक शब्द + कर्म वर्ब + एडवर्ब + प्रिपोज़िशन + ऑब्जेक्ट I look forward to the trip. हम यात्रा के बेसब्री से इंतजार करत बानी.

3. जरूरी नियम: का verb के अलग कइल जा सकेला?

Turn off अलग हो सकेला:

Turn off the light.

Turn the light off.

Turn it off. ✅

Turn off it. ❌

लेकिन look after के अलग ना कइल जा सकेला:

Look after the child. ✅

Look the child after. ❌

Look after him. ✅

24- संक्षिप्त रूप (CONTRACTIONS)

Contraction शब्द के छोट रूप ह, जे बोलचाल आ अनौपचारिक अंग्रेजी लिखाई में खूब इस्तेमाल होला.

उदाहरण:

I am → I'm → आइम → हम बानी

I have → I've → आइव → हमरा लगे बा / हम कर चुकल बानी

I will → I'll → आइल → हम करब

I would → I'd → आइड → हम करत रहीं / हम करितीं (संदर्भ के हिसाब से)

1- BE के संक्षिप्त रूप

am → 'm

I am → I'm → आइम → हम बानी

Example: I'm happy. → आइम हैपी. → हम खुश बानी.

are → 're

You are → You're → योर → रउआँ बानी / तू बाड़ऽ

Example: You're right. → योर राइट. → रउआँ सही बानी.

We are → We're → वीर → हमनी बानी

Example: We're ready. → वीर रेडी. → हमनी तइयार बानी.

They are → They're → देयर → ऊ लोग बा / ऊ लोग बाड़ें

Example: They're here. → देयर हियर. → ऊ लोग एहिजे बा.

is → 's

He is → He's → हीज़ → ऊ बा

Example: He's tired. → हीज़ टायर्ड. → ऊ थकल बा.

She is → She's → शीज़ → ऊ बा

Example: She's happy. → शीज़ हैपी. → ऊ खुश बा.

It is → It's → इट्स → ई बा / ऊ बा (संदर्भ के हिसाब से)

Example: It's cold. → इट्स कोल्ड. → ठंडा बा.

2- HAVE के संक्षिप्त रूप

have → 've

I have → I've → आइव → हमरा लगे बा / हम कर चुकल बानी

Example: I've finished. → आइव फिनिश्ड. → हम काम पूरा कर चुकल बानी.

You have → You've → यूव → रउआँ लगे बा / रउआँ कर चुकल बानी

Example: You've changed. → यूव चेंज्ड. → रउआँ बदल गइल बानी.

We have → We've → वीव → हमनी लगे बा / हमनी कर चुकल बानी

Example: We've arrived. → वीव अराइव्ड. → हमनी पहुँच चुकल बानी.

They have → They've → देइव → ओह लोग लगे बा / ऊ लोग कर चुकल बा

Example: They've left. → देइव लेफ्ट. → ऊ लोग चल गइल बा.

He has → He's → हीज़ → ओकरा लगे बा / ऊ कर चुकल बा

Example: He's finished. → हीज़ फिनिश्ड. → ऊ काम पूरा कर चुकल बा.

She has → She's → शीज़ → ओकरा लगे बा / ऊ कर चुकल बा

Example: She's gone. → शीज़ गॉन. → ऊ चल गइल बिया.

3- WILL के संक्षिप्त रूप

will → 'll

I will → I'll → आइल → हम करब

Example: I'll help you. → आइल हेल्प यू. → हम रउआँ के मदद करब.

You will → You'll → यूल → रउआँ करब / करीं

Example: You'll understand. → यूल अंडरस्टैंड. → रउआँ समझ जाइब.

He will → He'll → हील → ऊ करी / ऊ करिहें

Example: He'll come tomorrow. → हील कम टुमॉरो. → ऊ काल्हे आई.

She will → She'll → शील → ऊ करी

Example: She'll call you. → शील कॉल यू. → ऊ रउआँ के फोन करी.

We will → We'll → वील → हमनी करब

Example: We'll see. → वील सी. → हमनी देखब.

They will → They'll → देइल → ऊ लोग करी

Example: They'll arrive soon. → देइल अराइव सून. → ऊ लोग जल्दी पहुँच जाई.

4- WOULD के संक्षिप्त रूप

would → 'd

I would → I'd → आइड → हम करत रहीं / हम करितीं

Example: I'd help you. → आइड हेल्प यू. → हम रउआँ के मदद करितीं.

You would → You'd → यूड → रउआँ करत रहीं / रउआँ करितीं

Example: You'd like it. → यूड लाइक इट. → ई रउआँ के पसंद आई.

He would → He'd → हीड → ऊ करत रहे / ऊ करित

Example: He'd come. → हीड कम. → ऊ आ गइल रहित.

She would → She'd → शीड़ → ऊ करत रहित

Example: She'd help us. → शीड़ हेल्प अस. → ऊ हमनी के मदद करित.

We would → We'd → वीड → हमनी करत रहीं

Example: We'd go. → वीड गो. → हमनी जाइत रहीं.

They would → They'd → देइड → ऊ लोग करत रहे

Example: They'd agree. → देइड अग्री. → ऊ लोग सहमत हो जाइत.

5- HAD के संक्षिप्त रूप

had → 'd

I had → I'd → आइड → हम पहिले कर चुकल रहीं...

Example: I'd finished before he arrived. → आइड फिनिश्ड बिफोर ही अराइव्ड. → ऊ अइला से पहिले हम काम पूरा कर लेले रहीं.

You had → You'd → यूड → रउआँ पहिले कर चुकल रहीं...

Example: You'd already left. → यूड ऑलरेडी लेफ्ट. → रउआँ पहिले ही चल गइल रहीं.

He had → He'd → हीड → ऊ पहिले कर चुकल रहे...

Example: He'd eaten. → हीड ईटन. → ऊ खा चुकल रहे.

She had → She'd → शीड़ → ऊ पहिले कर चुकल रहे...

Example: She'd finished. → शीड़ फिनिश्ड. → ऊ काम पूरा कर चुकल रहे.

6- निष्कर्ष: 'd के दू गो मतलब

I'd = I would आ I had

I'd go. → आइड गो. → हम जाइत रहीं / हम जाइत रहितीं.

I'd gone. → आइड गॉन. → हम जा चुकल रहीं.

आमतौर पर अगिला शब्द आ वाक्य के संदर्भ से सही अर्थ पता चलेला.

7- NOT के संक्षिप्त रूप

not → n't

is not → isn't → इजन्ट → नइखे / ना बा

Example: He isn't here. → ही इजन्ट हियर. → ऊ एहिजा नइखे.

are not → aren't → आरन्ट → नइखन / नइखीं

Example: They aren't ready. → दे आरन्ट रेडी. → ऊ लोग तइयार नइखे.

was not → wasn't → वज़न्ट → ना रहे

Example: He wasn't there. → ही वज़न्ट देयर. → ऊ उहाँ ना रहे.

were not → weren't → वरन्ट → ना रहनी / ना रहलें

Example: We weren't late. → वी वरन्ट लेट. → हमनी के देर ना भइल रहे.

have not → haven't → हैवन्ट → नइखी कइले / नइखे भइल

Example: I haven't finished. → आइ हैवन्ट फिनिश्ड. → हम अबहीं तक पूरा नइखी कइले.

has not → hasn't → हैज़न्ट → नइखे कइले

Example: She hasn't arrived. → शी हैज़न्ट अराइव्ड. → ऊ अबहीं तक नइखे पहुँचले.

had not → hadn't → हैडन्ट → पहिले ना कइले रहे

Example: He hadn't eaten. → ही हैडन्ट ईटन. → ऊ खइले ना रहे.

do not → don't → डोन्ट → मत / ना

Example: I don't know. → आइ डोन्ट नो. → हमरा नइखे मालूम.

does not → doesn't → डज़न्ट → ना करे

Example: He doesn't know. → ही डज़न्ट नो. → ओकरा नइखे मालूम.

did not → didn't → डिडन्ट → ना कइलस / ना कइनी

Example: I didn't see him. → आइ डिडन्ट सी हिम. → हम ओकरा के ना देखनी.

8- कुछ अउरी संक्षिप्त रूप

cannot → can't → कैन्ट → ना सकल / ना कर सकल

could not → couldn't → कुडन्ट → ना सकल / ना कर सकत रहे

should not → shouldn't → शुडन्ट → ना करे के चाहीं

would not → wouldn't → वुडन्ट → ना करी / ना करित

must not → mustn't → मस्टन्ट → बिलकुल ना करे के चाहीं

will not → won't → वोन्ट → ना करी / ना होई

Example: I won't go. → आइ वोन्ट गो. → हम ना जाइब.

9- जरूरी बात

ई संक्षिप्त रूप सामान्य प्रत्यय (Suffixes) ना हउवें. ई दू गो शब्द के छोट रूप हवें, जेमें अक्सर apostrophe (') लगावल जाला.

उदाहरण:

I + will → I'll

You + have → You've

He + is → He's

They + are → They're

Do + not → Don't

Can + not → Can't

एह से याद राखीं: Contractions = संक्षिप्त रूप, जबकि Suffixes = प्रत्यय.