NGỮ PHÁP TIẾNG TRUNG

1- CHỮ HÁN

Tiếng Trung không có bảng chữ cái giống như các ngôn ngữ khác. Thay vào đó, tiếng Trung sử dụng các ký tự thường đại diện cho một âm tiết và có ý nghĩa riêng.

1- HỌC PINYIN (HỆ THỐNG PHIÊN ÂM)

b -> giống âm "b" trong tiếng Anh, như trong từ "bat" (không bật hơi)

p -> giống âm "p" trong tiếng Anh, như trong từ "pat" (bật hơi mạnh)

m -> m

f -> f

d -> d

t -> t

n -> n

l -> l

g -> g

k -> k

h -> gần giống âm "ch" trong tiếng Đức, như trong từ Bach

j -> âm nằm giữa "j" và "ch"

q -> giống âm "ch" trong từ tiếng Anh "cheese", nhưng nhẹ hơn

x -> giống âm "sh", nhưng lưỡi đặt về phía trước hơn

zh -> giống âm "j" trong từ tiếng Anh "judge"

ch -> giống âm "ch" trong từ tiếng Anh "church"

sh -> sh

r -> tương tự âm "r" trong tiếng Anh, nhưng nâng lưỡi lên mà không chạm vào vòm miệng

z -> giống âm "ds" trong từ tiếng Anh "beds"

c -> giống âm "ts" kèm theo luồng hơi bật ra

s -> s

y -> y

w -> w

CÁC TỔ HỢP NGUYÊN ÂM

a → "ah"

o → "or" (ngắn)

e → "uh"

i → "ee"

u → "oo"

ü → Để phát âm âm này, hãy phát âm "ee" như trong từ "see", sau đó phát âm "oo" như trong từ "food". Thực hiện thật nhanh.

ai → "eye"

ei → giống âm "ay"

ao → giống âm "ow"

ou → giống âm "oh"

an → "ahn"

ang → "ahng"

en → "un"

eng → "ung"

ong → "ong"

2- HỌC BỐN THANH ĐIỆU

Thanh thứ nhất: mā 妈 (cao và ngang)

Thanh thứ hai: má 麻 (cao lên một chút)

Thanh thứ ba: mǎ 马 (đi xuống rồi đi lên)

Thanh thứ tư: mà 骂 (đi xuống nhanh)

Thanh nhẹ: ma 吗 (không lên giọng rõ rệt)

2- TRẬT TỰ TỪ

1. Cơ bản — Chủ ngữ + Động từ — S + V — 我睡觉。— wǒ shuìjiào — Tôi ngủ.

2. Tân ngữ trực tiếp — Chủ ngữ + Động từ + Tân ngữ trực tiếp — S + V + DO — 我看书。— wǒ kàn shū — Tôi đọc sách.

3. Tân ngữ gián tiếp — Chủ ngữ + 给 + Tân ngữ gián tiếp + Tân ngữ trực tiếp — S + gěi + IO + DO — 我给他一本书。— wǒ gěi tā yì běn shū — Tôi đưa cho anh ấy một quyển sách.

4. Người hưởng lợi — Chủ ngữ + 为 + Người + Động từ — S + wèi + Người + V — 我为他买一本书。— wǒ wèi tā mǎi yì běn shū — Tôi mua một quyển sách cho anh ấy.

5. Đại từ làm tân ngữ gián tiếp — Chủ ngữ + 给 + Tân ngữ gián tiếp + Tân ngữ trực tiếp — S + gěi + IO + DO — 我给他一本书。— wǒ gěi tā yì běn shū — Tôi đưa cho anh ấy một quyển sách.

6. Tính từ — Chủ ngữ + Tính từ — S + Adj — 这本书很大。— zhè běn shū hěn dà — Quyển sách này rất lớn.

7. Trạng từ — Chủ ngữ + Trạng từ + Động từ — S + Adv + V — 他快速地看书。— tā kuàisù de kàn shū — Anh ấy đọc sách một cách nhanh chóng.

8. Tân ngữ trực tiếp + trạng từ — Chủ ngữ + Tân ngữ trực tiếp + Động từ + 得 + Trạng từ — S + DO + V + de + Adv — 我看这本书看得很快。— wǒ kàn zhè běn shū kàn de hěn kuài — Tôi đọc quyển sách này rất nhanh.

9. Thời gian — Chủ ngữ + Thời gian + Động từ — S + Time + V — 我今天上班。— wǒ jīntiān shàngbān — Hôm nay tôi đi làm.

10. Địa điểm — Chủ ngữ + 在 + Địa điểm + Động từ — S + zài + Place + V — 他住在那里。— tā zhù zài nàlǐ — Anh ấy sống ở đó.

11. Cụm giới từ — Danh từ + 在 + Vị trí — N + zài + Location — 这本书在桌子上。— zhè běn shū zài zhuōzi shàng — Quyển sách ở trên bàn.

12. Tân ngữ trực tiếp + địa điểm — Chủ ngữ + 把 + Tân ngữ trực tiếp + Động từ + 在 + Vị trí — S + bǎ + DO + V + zài + Location — 我把书放在桌子上。— wǒ bǎ shū fàng zài zhuōzi shàng — Tôi đặt quyển sách lên bàn.

13. Từ chỉ định + danh từ — Từ chỉ định + Lượng từ + Danh từ — Det + CL + N — 这本书是新的。— zhè běn shū shì xīn de — Quyển sách này mới.

14. Từ chỉ định + tính từ + danh từ — Từ chỉ định + Lượng từ + Tính từ + Danh từ — Det + CL + Adj + N — 这本大书是新的。— zhè běn dà shū shì xīn de — Quyển sách lớn này mới.

15. Số từ + danh từ — Số từ + Lượng từ + Danh từ — Num + CL + N — 两本书是新的。— liǎng běn shū shì xīn de — Hai quyển sách đều mới.

16. Liên từ — Mệnh đề + 和/而且 + Mệnh đề — Clause + hé/érqiě + Clause — 我看书，而且他写信。— wǒ kàn shū, érqiě tā xiě xìn — Tôi đọc sách, hơn nữa anh ấy viết thư.

17. Liên từ chỉ trình tự — Mệnh đề + 然后 + Mệnh đề — Clause + ránhòu + Clause — 我看书，然后他写信。— wǒ kàn shū, ránhòu tā xiě xìn — Tôi đọc sách, sau đó anh ấy viết thư.

18. Câu bị động ở hiện tại — Tân ngữ trực tiếp + 被 + Tác nhân + Động từ — DO + bèi + Agent + V — 这本书被人看。— zhè běn shū bèi rén kàn — Quyển sách được người ta đọc.

19. Câu bị động + tác nhân — Tân ngữ trực tiếp + 被 + Tác nhân + Động từ — DO + bèi + Agent + V — 这本书被他看。— zhè běn shū bèi tā kàn — Quyển sách được anh ấy đọc.

20. Bị động + tân ngữ gián tiếp — Tân ngữ trực tiếp + 被 + Tác nhân + Động từ + 给 + Tân ngữ gián tiếp — DO + bèi + Agent + V + gěi + IO — 这本书被老师给了他。— zhè běn shū bèi lǎoshī gěi le tā — Quyển sách được giáo viên đưa cho anh ấy.

21. Bị động + tân ngữ gián tiếp + tác nhân — Tân ngữ trực tiếp + 被 + Tác nhân + Động từ + 给 + Tân ngữ gián tiếp — DO + bèi + Agent + V + gěi + IO — 这本书被老师给了学生。— zhè běn shū bèi lǎoshī gěi le xuéshēng — Quyển sách được giáo viên đưa cho học sinh.

22. Bị động + trạng từ thời gian — Tân ngữ trực tiếp + Thời gian + 被 + Tác nhân + Động từ — DO + Time + bèi + Agent + V — 这本书今天被他看。— zhè běn shū jīntiān bèi tā kàn — Hôm nay quyển sách được anh ấy đọc.

23. Bị động + địa điểm — Tân ngữ trực tiếp + 被 + Tác nhân + Động từ + 在 + Vị trí — DO + bèi + Agent + V + zài + Location — 这本书被他放在桌子上。— zhè běn shū bèi tā fàng zài zhuōzi shàng — Quyển sách được anh ấy đặt lên bàn.

24. Bị động + tác nhân + trạng từ thời gian — Tân ngữ trực tiếp + Thời gian + 被 + Tác nhân + Động từ — DO + Time + bèi + Agent + V — 这本书今天被他看。— zhè běn shū jīntiān bèi tā kàn — Hôm nay quyển sách được anh ấy đọc.

25. Bị động + tân ngữ gián tiếp + tác nhân + trạng từ thời gian — Tân ngữ trực tiếp + Thời gian + 被 + Tác nhân + Động từ + 给 + Tân ngữ gián tiếp — DO + Time + bèi + Agent + V + gěi + IO — 这本书今天被老师给了学生。— zhè běn shū jīntiān bèi lǎoshī gěi le xuéshēng — Hôm nay quyển sách được giáo viên đưa cho học sinh.

26. Bị động hoàn thành — Tân ngữ trực tiếp + 被 + Tác nhân + Động từ + 了 — DO + bèi + Agent + V + le — 这本书被人看了。— zhè běn shū bèi rén kàn le — Quyển sách đã được đọc.

27. Hoàn thành + tác nhân — Tân ngữ trực tiếp + 被 + Tác nhân + Động từ + 了 — DO + bèi + Agent + V + le — 这本书被他看了。— zhè běn shū bèi tā kàn le — Quyển sách đã được anh ấy đọc.

28. Bị động tương lai — Tân ngữ trực tiếp + 会 + 被 + Tác nhân + Động từ — DO + huì + bèi + Agent + V — 这本书会被他看。— zhè běn shū huì bèi tā kàn — Quyển sách sẽ được anh ấy đọc.

29. Bị động tương lai + tác nhân — Tân ngữ trực tiếp + 会 + 被 + Tác nhân + Động từ — DO + huì + bèi + Agent + V — 这本书会被他看。— zhè běn shū huì bèi tā kàn — Quyển sách sẽ được anh ấy đọc.

30. Bị động với động từ tình thái — Tân ngữ trực tiếp + 要 + 被 + Tác nhân + Động từ — DO + yào + bèi + Agent + V — 这本书要被人看。— zhè běn shū yào bèi rén kàn — Quyển sách phải được đọc.

31. Câu phủ định — Chủ ngữ + 不 + Động từ — S + bù + V — 我不看这本书。— wǒ bù kàn zhè běn shū — Tôi không đọc quyển sách này.

32. Câu bị động phủ định — Tân ngữ trực tiếp + 不 + 被 + Tác nhân + Động từ — DO + bù + bèi + Agent + V — 这本书不被他看。— zhè běn shū bù bèi tā kàn — Quyển sách không được anh ấy đọc.

33. Câu hỏi có/không — Chủ ngữ + Động từ + 不 + Động từ + Tân ngữ trực tiếp — S + V + bù + V + DO — 你看不看这本书？— nǐ kàn bù kàn zhè běn shū? — Bạn có đọc quyển sách này không?

34. Câu hỏi bị động — Tân ngữ trực tiếp + 被 + Tác nhân + Động từ + 吗？— DO + bèi + Agent + V + ma? — 这本书被人看吗？— zhè běn shū bèi rén kàn ma? — Quyển sách có được người ta đọc không?

35. Câu hỏi về tác nhân — Tân ngữ trực tiếp + 谁 + Động từ？— DO + shéi + V? — 这本书谁看？— zhè běn shū shéi kàn? — Ai đọc quyển sách này?

36. Câu hỏi về tân ngữ gián tiếp — Chủ ngữ + 给 + 谁 + Tân ngữ trực tiếp？— S + gěi + shéi + DO? — 你给谁这本书？— nǐ gěi shéi zhè běn shū? — Bạn đưa quyển sách này cho ai?

37. Câu mệnh lệnh — Động từ + 吧 — V + ba — 看这本书吧。— kàn zhè běn shū ba — Hãy đọc quyển sách này đi!

38. Mệnh lệnh + tân ngữ gián tiếp — 给 + Tân ngữ gián tiếp + Tân ngữ trực tiếp + 吧 — gěi + IO + DO + ba — 给他这本书吧。— gěi tā zhè běn shū ba — Hãy đưa quyển sách này cho anh ấy!

39. Mệnh lệnh bị động — 要 + Tân ngữ trực tiếp + 被 + Tác nhân + Động từ — yào + DO + bèi + Agent + V — 这本书要被人看。— zhè běn shū yào bèi rén kàn — Quyển sách cần được đọc.

40. Động từ chỉ mục đích hoặc hướng hành động — 去 + Động từ — qù + V — 去看书 — qù kàn shū — đi đọc sách

41. Động từ + tân ngữ trực tiếp — Động từ + Tân ngữ trực tiếp — V + DO — 看这本书 — kàn zhè běn shū — đọc quyển sách này

42. Bị động trong cụm động từ — 被 + Tác nhân + Động từ — bèi + Agent + V — 被人看 — bèi rén kàn — được người ta đọc

43. Mục đích — Chủ ngữ + 为了 + Động từ — S + wèile + V — 我吃饭为了玩。— wǒ chīfàn wèile wán — Tôi ăn để chơi.

44. Mệnh đề quan hệ — Mệnh đề quan hệ + 的 + Danh từ — Relative clause + de + N — 我看的书很有趣。— wǒ kàn de shū hěn yǒuqù — Quyển sách mà tôi đọc rất thú vị.

45. Mệnh đề quan hệ bị động — 被 + Tác nhân + Động từ + 的 + Danh từ — bèi + Agent + V + de + N — 被他看的书很有趣。— bèi tā kàn de shū hěn yǒuqù — Quyển sách được anh ấy đọc rất thú vị.

46. Câu điều kiện — 如果 + Mệnh đề，就 + Mệnh đề — rúguǒ + Clause, jiù + Clause — 如果有时间，我就看书。— rúguǒ yǒu shíjiān, wǒ jiù kàn shū — Nếu có thời gian, tôi sẽ đọc sách.

47. Điều kiện + bị động — 如果 + Tân ngữ trực tiếp + 被 + Tác nhân + Động từ，就 + Mệnh đề — rúguǒ + DO + bèi + Agent + V, jiù + Clause — 如果这本书被他看，他就会学到东西。— rúguǒ zhè běn shū bèi tā kàn, tā jiù huì xué dào dōngxi — Nếu anh ấy đọc quyển sách này, anh ấy sẽ học được điều gì đó.

48. Lời nói gián tiếp — Chủ ngữ + 说 + Mệnh đề — S + shuō + Clause — 他说他看书。— tā shuō tā kàn shū — Anh ấy nói rằng anh ấy đọc sách.

49. Câu hỏi gián tiếp — Chủ ngữ + 问 + Người + Mệnh đề nghi vấn — S + wèn + Person + Question Clause — 他问我看不看书。— tā wèn wǒ kàn bù kàn shū — Anh ấy hỏi tôi có đọc sách hay không.

50. Mệnh lệnh gián tiếp — Chủ ngữ + 叫 + Người + Động từ — S + jiào + Person + V — 他叫我看书。— tā jiào wǒ kàn shū — Anh ấy bảo tôi đọc sách.

TRẠNG TỪ:

1. Cách thức — Trạng từ + Động từ / thường đứng trước động từ — 我快速地读这本书。— Wǒ kuàisù de dú zhè běn shū. — Tôi đọc quyển sách này một cách nhanh chóng.

2. Địa điểm — Cụm từ chỉ địa điểm + Động từ / thường đứng trước động từ — 我在家读这本书。— Wǒ zài jiā dú zhè běn shū. — Tôi đọc quyển sách này ở nhà.

3. Thời gian — Cụm từ chỉ thời gian + Câu / có thể đứng đầu, giữa hoặc cuối câu — 我昨天读了这本书。— Wǒ zuótiān dú le zhè běn shū. — Hôm qua tôi đã đọc quyển sách này.

4. Tần suất — Trạng từ chỉ tần suất + Động từ / thường đứng trước động từ — 我经常读书。— Wǒ jīngcháng dú shū. — Tôi thường đọc sách.

5. Tần suất + 是 — Trạng từ chỉ tần suất + 是 (shì) / vị ngữ — 他总是很开心。— Tā zǒngshì hěn kāixīn. — Anh ấy luôn vui vẻ.

6. Tần suất + trợ động từ — Trạng từ chỉ tần suất + Trợ động từ + Động từ — 我从来没看过这个。— Wǒ cónglái méi kàn guo zhège. — Tôi chưa bao giờ xem cái này.

7. Mức độ — Trạng từ chỉ mức độ + Tính từ — 这个非常好。— Zhège fēicháng hǎo. — Cái này rất tốt.

8. Mức độ + động từ — Trạng từ chỉ mức độ + Động từ — 我真的喜欢这个。— Wǒ zhēn de xǐhuān zhège. — Tôi thực sự thích cái này.

9. Trạng từ chỉ toàn câu — Trạng từ chỉ toàn câu + Mệnh đề / thường đứng đầu câu — 幸运的是，我赢了。— Xìngyùn de shì, wǒ yíng le. — May mắn thay, tôi đã thắng.

10. Trạng từ bình luận — Cụm từ bình luận + Mệnh đề / thường đứng đầu câu — 老实说，我不知道。— Lǎoshí shuō, wǒ bù zhīdào. — Thành thật mà nói, tôi không biết.

11. Trạng từ liên kết — Trạng từ liên kết + Mệnh đề / thường đứng đầu câu — 我很累，但是我继续工作。— Wǒ hěn lèi, dànshì wǒ jìxù gōngzuò. — Tôi rất mệt; tuy nhiên, tôi vẫn tiếp tục làm việc.

12. Hướng — Bổ ngữ chỉ hướng + Động từ — 他走出去了。— Tā zǒu chūqù le. — Anh ấy đã đi ra ngoài.

13. Tần suất xác định — Cụm từ chỉ tần suất xác định + Động từ — 我每天都去那里。— Wǒ měitiān dōu qù nàli. — Tôi đến đó mỗi ngày.

14. Thời lượng — Cụm từ chỉ thời lượng + Động từ — 我学习了两个小时。— Wǒ xuéxí le liǎng gè xiǎoshí. — Tôi đã học trong hai giờ.

15. Mục đích — 为了 (wèile) + Động từ / cụm từ chỉ mục đích — 我去那里是为了学习。— Wǒ qù nàli shì wèile xuéxí. — Tôi đến đó để học.

TÂN NGỮ GIÁN TIẾP:

Đưa cho ai đó thứ gì — Chủ ngữ + 给 + Tân ngữ gián tiếp + Tân ngữ trực tiếp — S + gěi + IO + DO — 我给他一本书。— wǒ gěi tā yì běn shū — Tôi đưa cho anh ấy một quyển sách.

Mua thứ gì cho ai đó — Chủ ngữ + 给 + Tân ngữ gián tiếp + Động từ + Tân ngữ trực tiếp — S + gěi + IO + V + DO — 我给他买一本书。— wǒ gěi tā mǎi yì běn shū — Tôi mua cho anh ấy một quyển sách.

Làm thứ gì cho ai đó — Chủ ngữ + 给 + Tân ngữ gián tiếp + Động từ + Tân ngữ trực tiếp — S + gěi + IO + V + DO — 我给他做饭。— wǒ gěi tā zuò fàn — Tôi nấu ăn cho anh ấy.

Nói cho ai đó điều gì — Chủ ngữ + 告诉 + Tân ngữ gián tiếp + Tân ngữ trực tiếp/Mệnh đề — S + gàosu + IO + DO/Clause — 我告诉他这个消息。— wǒ gàosu tā zhège xiāoxi — Tôi nói cho anh ấy biết tin này.

Gửi thứ gì cho ai đó — Chủ ngữ + 给 + Tân ngữ gián tiếp + Động từ + Tân ngữ trực tiếp — S + gěi + IO + V + DO — 我给他寄一本书。— wǒ gěi tā jì yì běn shū — Tôi gửi cho anh ấy một quyển sách.

Cho ai đó xem thứ gì — Chủ ngữ + 给 + Tân ngữ gián tiếp + Động từ + Tân ngữ trực tiếp — S + gěi + IO + V + DO — 我给他看这本书。— wǒ gěi tā kàn zhè běn shū — Tôi cho anh ấy xem quyển sách này.

SỞ HỮU CÁCH:

Sở hữu cách cơ bản — Người sở hữu + 的 + Danh từ — Possessor + de + N — 我的书 — wǒ de shū — sách của tôi

Sở hữu của một người — Người + 的 + Danh từ — Person + de + N — 老师的书 — lǎoshī de shū — sách của giáo viên

Sở hữu giữa các danh từ — Danh từ + 的 + Danh từ — N + de + N — 中国的历史 — Zhōngguó de lìshǐ — lịch sử của Trung Quốc

Sở hữu cách nhiều tầng — A + 的 + B + 的 + C — A + de + B + de + C — 我的老师的书 — wǒ de lǎoshī de shū — sách của giáo viên của tôi

Lược bỏ 的 — Người sở hữu + Danh từ — Possessor + N — 我妈妈 — wǒ māma — mẹ tôi

Sở hữu cách + tính từ — Người sở hữu + 的 + Tính từ + Danh từ — Possessor + de + Adj + N — 我的新书 — wǒ de xīn shū — quyển sách mới của tôi

Đại từ sở hữu độc lập — Người sở hữu + 的 — Possessor + de — 这本书是我的。— zhè běn shū shì wǒ de — Quyển sách này là của tôi.

của tôi — 我的 — wǒ de

của bạn (số ít) — 你的 — nǐ de

của anh ấy — 他的 — tā de

của cô ấy — 她的 — tā de

của nó — 它的 — tā de

của chúng tôi/chúng ta — 我们的 — wǒmen de

của các bạn — 你们的 — nǐmen de

của họ — 他们的 — tāmen de

của họ (nữ) — 她们的 — tāmen de

ĐÃ ĐỊNH LÀM GÌ:

Tôi đã định — 我本来要 — wǒ běnlái yào — 我本来要吃饭。— wǒ běnlái yào chīfàn — Tôi đã định ăn.

Bạn đã định — 你本来要 — nǐ běnlái yào — 你本来要吃饭。— nǐ běnlái yào chīfàn — Bạn đã định ăn.

Anh ấy đã định — 他本来要 — tā běnlái yào — 他本来要吃饭。— tā běnlái yào chīfàn — Anh ấy đã định ăn.

Cô ấy đã định — 她本来要 — tā běnlái yào — 她本来要吃饭。— tā běnlái yào chīfàn — Cô ấy đã định ăn.

Chúng tôi/chúng ta đã định — 我们本来要 — wǒmen běnlái yào — 我们本来要吃饭。— wǒmen běnlái yào chīfàn — Chúng tôi/chúng ta đã định ăn.

Các bạn đã định — 你们本来要 — nǐmen běnlái yào — 你们本来要吃饭。— nǐmen běnlái yào chīfàn — Các bạn đã định ăn.

Họ đã định — 他们本来要 — tāmen běnlái yào — 他们本来要吃饭。— tāmen běnlái yào chīfàn — Họ đã định ăn.

đã định làm — Chủ ngữ + 本来 + 要 + Động từ — S + běnlái + yào + V

đã dự định làm — Chủ ngữ + 本来 + 打算 + Động từ — S + běnlái + dǎsuàn + V

đã có ý định làm — Chủ ngữ + 本来 + 想 + Động từ — S + běnlái + xiǎng + V

đang định làm ngay — Chủ ngữ + 正要 + Động từ — S + zhèng yào + V

đang chuẩn bị làm / vừa định làm — Chủ ngữ + 正准备 + Động từ — S + zhèng zhǔnbèi + V

2- DANH TỪ

MẠO TỪ:

MẠO TỪ KHÔNG XÁC ĐỊNH (a/an):

Trong tiếng Trung, lượng từ được dùng sau số từ 一 để diễn đạt ý nghĩa tương đương với mạo từ không xác định “một” trong tiếng Anh:

1- 本 [běn]

Dùng cho sách và các ấn phẩm được đóng thành quyển.

一本书 [yì běn shū] (một quyển sách)

CẤU TẠO:

一 [yì] = một (giúp diễn đạt ý nghĩa “một”)

本 [běn] = lượng từ (lượng từ là từ dùng để đếm danh từ hoặc phân loại chúng theo đặc điểm vật lý, ví dụ: một miếng bánh)

2- 只 [zhī]

Dùng cho nhiều loài động vật và cũng dùng để chỉ một vật trong một cặp.

一只猫 [yì zhī māo] (một con mèo)

CẤU TẠO:

一 [yì] = một (giúp diễn đạt ý nghĩa “một”)

只 [zhī] = lượng từ

3- 个 (gè)

Đây là lượng từ phổ biến nhất trong tiếng Trung, đặc biệt thường dùng với danh từ chỉ người.

一个人 [yí gè rén] (một người)

CẤU TẠO:

一 [yì] = một (giúp diễn đạt ý nghĩa “một”)

个 [gè] = lượng từ

4- 杯 (bēi)

Lượng từ dùng với nghĩa “một cốc” hoặc “một ly”.

一杯茶 [yì bēi chá] (một tách trà)

CẤU TẠO: (Cùng cấu trúc với các ví dụ khác)

5- 位 (wèi)

Lượng từ lịch sự dùng để chỉ người.

一位老师 [yí wèi lǎoshī] (một giáo viên)

6- 张 (zhāng)

Dùng cho các vật phẳng (giấy, bàn, vé, giường, ảnh).

一张纸 [yì zhāng zhǐ] (một tờ giấy)

7- 条 (tiáo)

Dùng cho những vật dài và mềm/dẻo (cá, sông, đường, quần, rắn).

一条鱼 [yì tiáo yú] (một con cá)

8- 件 (jiàn)

Dùng cho quần áo và sự việc.

一件衣服 [yí jiàn yīfu] (một món quần áo)

9- 辆 (liàng)

Dùng cho các phương tiện giao thông.

一辆汽车 [yí liàng qìchē] (một chiếc ô tô)

10- 把 (bǎ)

Dùng cho những đồ vật có tay cầm.

一把椅子 [yì bǎ yǐzi] (một chiếc ghế)

11- 支 (zhī): Bút và các vật dài, cứng

一支笔 [yì zhī bǐ] (một cây bút)

12- 枝 (zhī) —> Hoa và cành cây

一枝花 [yì zhī huā] (một bông hoa)

13- 双 (shuāng) —> Các cặp đồ vật

一双鞋 [yì shuāng xié] (một đôi giày)

一双筷子 [yì shuāng kuàizi] (một đôi đũa)

14- 台 (tái) —> Máy móc, thiết bị

一台电脑 [yì tái diànnǎo] (một chiếc máy tính)

15- 间 (jiān) —> Phòng

一间房子 [yì jiān fángzi] (một căn nhà)

16- 口 (kǒu) —> Thành viên gia đình; miệng

一口人 [yì kǒu rén] (một thành viên trong gia đình)

17- 首 (shǒu) —> Bài hát và bài thơ

一首歌 [yì shǒu gē] (một bài hát)

18- 封 (fēng) —> Thư

一封信 [yì fēng xìn] (một lá thư)

19- 颗 (kē) —> Các vật nhỏ, có hình tròn

一颗苹果 [yì kē píngguǒ] (một quả táo)

20- 粒 (lì) —> Hạt và viên thuốc

一粒米 [yí lì mǐ] (một hạt gạo)

一粒药 [yí lì yào] (một viên thuốc)

21- 块 (kuài) —> Miếng, khối

一块蛋糕 [yí kuài dàngāo] (một miếng bánh)

一块石头 [yí kuài shítou] (một hòn đá)

22- 瓶 (píng) —> Chai

一瓶水 [yì píng shuǐ] (một chai nước)

23- 碗 (wǎn) —> Bát, tô

一碗饭 [yì wǎn fàn] (một bát cơm)

24- 盒 (hé) —> Hộp

一盒牛奶 [yì hé niúnǎi] (một hộp sữa)

25- 斤 (jīn) —> Đơn vị cân nặng bằng nửa kilôgam (500 g)

一斤苹果 [yì jīn píngguǒ] (500 gam táo)

DANH TỪ SỐ NHIỀU:

Phần lớn danh từ số nhiều không thay đổi hình thức:

书 (quyển sách) -> 书 (những quyển sách)

Có thể dùng số từ và lượng từ trước danh từ để biểu thị số nhiều (hoặc xác định số lượng dựa vào ngữ cảnh):

一本书 [yì běn shū] (một quyển sách [số ít])

两本书 [liǎng běn shū] (hai quyển sách [số nhiều])

五只猫 [wǔ zhī māo] (năm con mèo [số nhiều])

Hậu tố -men [们] được thêm vào đại từ số nhiều và một số danh từ chỉ người ở số nhiều. Hậu tố này không dùng cho đồ vật:

我们是学生。[wǒmen shì xuéshēng.] (Chúng tôi là học sinh.)

学生 [xuéshēng] (học sinh) -> 学生们 [xuéshēngmen] (các học sinh)

CHỦ NGỮ, TÂN NGỮ TRỰC TIẾP, TÂN NGỮ GIÁN TIẾP, SỞ HỮU CÁCH:

Chủ ngữ: Danh từ hoặc đại từ thực hiện hành động (ví dụ: Tôi ăn quả táo — “tôi” là chủ ngữ).

Tân ngữ gián tiếp: Người hoặc đối tượng nhận được thứ gì đó từ hành động (ví dụ: Tôi đưa cho người đó một quyển sách / Tôi đưa một quyển sách cho người đó — “người đó” là tân ngữ gián tiếp).

Tân ngữ trực tiếp: Người hoặc vật chịu tác động trực tiếp của hành động (ví dụ: Tôi ăn quả táo — “quả táo” là tân ngữ trực tiếp).

Sở hữu cách: Cách diễn đạt mối quan hệ sở hữu, trong đó đối tượng được sở hữu là trọng tâm (ví dụ: quả táo của cậu bé — “của cậu bé” thể hiện quan hệ sở hữu).

CẤU TRÚC TÂN NGỮ GIÁN TIẾP TRONG TIẾNG TRUNG:

1- (Chủ ngữ) + 给 [gěi] + (Tân ngữ gián tiếp) + (Động từ) + (Tân ngữ trực tiếp)

我给你一本书。[Wǒ gěi nǐ yì běn shū.] (Tôi đưa cho bạn một quyển sách.)

我 [Wǒ] = chủ ngữ

给 [gěi] = đưa cho

你 [nǐ] = tân ngữ gián tiếp

一本书 [yì běn shū] = tân ngữ trực tiếp

2- (Chủ ngữ) + (Động từ) + (Tân ngữ gián tiếp) + (Tân ngữ trực tiếp)

我送你礼物。[Wǒ sòng nǐ lǐwù.] (Tôi tặng bạn một món quà.)

我 [Wǒ] = chủ ngữ

送 [sòng] = tặng, biếu

你 [nǐ] = tân ngữ gián tiếp

礼物 [lǐwù] = tân ngữ trực tiếp

CẤU TRÚC SỞ HỮU CÁCH TRONG TIẾNG TRUNG:

(Người sở hữu) + 的 [de] + (Vật được sở hữu)

3- TÍNH TỪ

Nếu tính từ đứng trước danh từ:

(Tính từ) + 的 [de] + (Danh từ)

红的苹果

红 [Hóng] = màu đỏ

的 [de] = trợ từ bổ nghĩa cho danh từ

苹果 [Píngguǒ] = quả táo

Nếu tính từ đứng sau danh từ:

ĐỘNG TỪ «LÀ»:

很 [hěn] (là) (dùng với tính từ)

他很高 [tā hěn gāo.] (Anh ấy cao.)

是 [shì] (là) (dùng với danh từ)

她是老师。[tā shì lǎoshī.] (Cô ấy là giáo viên.)

Hiện tại đơn　Chủ ngữ + 是 + Danh từ　zhǔyǔ + shì + míngcí　我是学生。 (wǒ shì xuéshēng.) = Tôi là học sinh.

Hiện tại tiếp diễn　Thường không dùng với 是　—　Trong tiếng Trung, người ta không nói «Tôi đang là học sinh».

Hiện tại hoàn thành　已经 + 是 + Danh từ　yǐjīng + shì + míngcí　我已经是老师了。 (wǒ yǐjīng shì lǎoshī le.) = Tôi đã trở thành giáo viên / hiện đã là giáo viên.

Hiện tại hoàn thành tiếp diễn　Không dùng với 是　—　Trong tiếng Trung, trạng thái thường không được diễn đạt theo cách này.

Quá khứ đơn　Thời gian + Chủ ngữ + 是 + Danh từ　shíjiān + zhǔyǔ + shì + míngcí　昨天我是学生。 (zuótiān wǒ shì xuéshēng.) = Hôm qua tôi là học sinh.

Quá khứ tiếp diễn　当时 + Chủ ngữ + 是 + Danh từ　dāngshí + zhǔyǔ + shì + míngcí　当时我是队长。 (dāngshí wǒ shì duìzhǎng.) = Khi đó tôi là đội trưởng.

Quá khứ hoàn thành　以前已经是 + Danh từ　yǐqián yǐjīng shì　那时候我已经是老师了。 (nà shíhou wǒ yǐjīng shì lǎoshī le.) = Đến lúc đó, tôi đã là giáo viên rồi.

Quá khứ hoàn thành tiếp diễn　Thường không sử dụng　—　Diễn đạt bằng cụm từ chỉ thời gian nếu cần.

Tương lai đơn　会是 + Danh từ　huì shì + míngcí　我会是医生。 (wǒ huì shì yīshēng.) = Tôi sẽ là bác sĩ.

Tương lai tiếp diễn　将会是 + Danh từ　jiāng huì shì　明天这个时候我将会是在办公室。 (míngtiān zhège shíhou wǒ jiāng huì zài bàngōngshì.) = Vào giờ này ngày mai, tôi sẽ ở văn phòng. (Với địa điểm, dùng 在 chứ không dùng 是.)

Tương lai hoàn thành　到…时已经是 + Danh từ　dào... shí yǐjīng shì　到明年我已经是经理了。 (dào míngnián wǒ yǐjīng shì jīnglǐ le.) = Đến năm sau, tôi sẽ trở thành quản lý.

Tương lai hoàn thành tiếp diễn　Không có cách diễn đạt tương đương trực tiếp　—　Tiếng Trung diễn đạt ý này bằng các cụm từ chỉ thời gian thay vì một thì riêng biệt.

Dạng phủ định

Tiếng Anh　Tiếng Trung　Phiên âm

không phải là (hiện tại)　不是　bú shì

đã không phải là (quá khứ)　昨天不是…　zuótiān bú shì...

sẽ không phải là　不会是　bú huì shì

Ví dụ:

我不是老师。

wǒ bú shì lǎoshī.

= Tôi không phải là giáo viên.

昨天我不是老师。

zuótiān wǒ bú shì lǎoshī.

= Hôm qua tôi không phải là giáo viên.

我不会是经理。

wǒ bú huì shì jīnglǐ.

= Tôi sẽ không phải là quản lý.

4- ĐẠI TỪ

CHỦ NGỮ / TÂN NGỮ TRỰC TIẾP / TÂN NGỮ GIÁN TIẾP:

我 [wǒ] -> Tôi

你 [nǐ] -> Bạn

他 / 她 / 它 [tā / tā / tā] -> Anh ấy / Cô ấy / Nó

我们 [wǒmen] -> Chúng tôi / Chúng ta

你们 [nǐmen] -> Các bạn

他们 / 她们 / 它们 [tāmen] -> Họ / Chúng

SỞ HỮU CÁCH:

Chỉ cần thêm trợ từ 的 [de] sau đại từ để biểu thị sự sở hữu.

我的 [wǒ de] (của tôi)

我的书 [wǒ de shū] (sách của tôi)

ĐẠI TỪ CHỈ ĐỊNH:

这 [zhè] (Cái này / Đây)

那 [nà] (Cái kia / Đó)

这些 [zhèxiē] (Những cái này)

那些 [nàxiē] (Những cái kia)

(Đại từ chỉ định) + (Lượng từ) + (Danh từ)

ĐẠI TỪ PHẢN THÂN:

Thêm từ 自己 [zìjǐ] sau đại từ để tạo thành dạng phản thân.

5- CÁC THÌ CỦA ĐỘNG TỪ

Hiện tại đơn: (Chủ ngữ) + (Động từ)

Hiện tại tiếp diễn: Chủ ngữ + 在 [zài] + Động từ

Hiện tại hoàn thành (hành động đã hoàn tất): Chủ ngữ + Động từ + 了 [le]

Hiện tại hoàn thành (kinh nghiệm): Chủ ngữ + Động từ + 过 [guo]

Hiện tại hoàn thành tiếp diễn: Chủ ngữ + Động từ + Khoảng thời gian + 了 [le]

Quá khứ đơn: Thời gian trong quá khứ + Chủ ngữ + Động từ + 了 [le]

Quá khứ tiếp diễn: Thời gian trong quá khứ + Chủ ngữ + 在 [zài] + Động từ

Quá khứ hoàn thành: Chủ ngữ + 已经 [yǐjīng] + Động từ + 了 [le]

Quá khứ hoàn thành tiếp diễn: Chủ ngữ + 已经 [yǐjīng] + Động từ + Khoảng thời gian + 了 [le]

Tương lai đơn: Thời gian trong tương lai + Chủ ngữ + Động từ

HOẶC

Chủ ngữ + 会 [huì] + Động từ

Tương lai tiếp diễn: Thời gian trong tương lai + Chủ ngữ + 在 [zài] + Động từ

Tương lai hoàn thành: 到 [dào] + Thời điểm xảy ra sự việc + Chủ ngữ + 会 [huì] + Động từ biểu thị kết quả

Tương lai hoàn thành tiếp diễn: 到 [dào] + Thời điểm xảy ra sự việc + Chủ ngữ + Động từ + Khoảng thời gian

6- CÁC THÌ BỊ ĐỘNG

Bị động hiện tại: 被 [bèi] + Động từ

Bị động hiện tại tiếp diễn: 正在 [zhèngzài] + 被 [bèi] + Động từ

Bị động hiện tại hoàn thành: 已经 [yǐjīng] + 被 [bèi] + Động từ + 了 [le]

Bị động diễn tả kinh nghiệm: 被 [bèi] + Động từ + 过 [guo]

Bị động quá khứ: Thời gian + 被 [bèi] + Động từ + 了 [le]

Bị động quá khứ tiếp diễn: 正在 [zhèngzài] + 被 [bèi] + Động từ

Bị động quá khứ hoàn thành: 已经 [yǐjīng] + 被 [bèi] + Động từ + 了 [le]

Bị động tương lai: 会 + 被 [bèi] + Động từ

Bị động tương lai tiếp diễn: 将会正在被 [jiānghuì zhèngzài bèi] + Động từ

Bị động tương lai hoàn thành: 已经会被 [yǐjīng huì bèi] + Động từ + 了 [le]

Bị động hoàn thành tiếp diễn: Thường được diễn đạt lại bằng cách khác

7- PHỦ ĐỊNH:

Thêm từ 不 [bù]:

Tôi không ăn.　我不吃。　wǒ bù chī.

Anh ấy không đi.　他不去。　tā bù qù.

Chúng tôi không học.　我们不学习。　wǒmen bù xuéxí.

Hiện tại đơn　不 + Động từ　bù + dòngcí　我不吃苹果。　wǒ bù chī píngguǒ.　Tôi không ăn táo.

Hiện tại tiếp diễn　没有在 + Động từ　méiyǒu zài + dòngcí　我没有在吃苹果。　wǒ méiyǒu zài chī píngguǒ.　Tôi không đang ăn táo.

Quá khứ đơn　没 + Động từ　méi + dòngcí　我没吃苹果。　wǒ méi chī píngguǒ.　Tôi đã không ăn táo.

Quá khứ tiếp diễn　没有在 + Động từ　méiyǒu zài + dòngcí　我没有在吃苹果。　wǒ méiyǒu zài chī píngguǒ.　Lúc đó tôi không đang ăn táo.

Quá khứ hoàn thành　还没有 + Động từ　hái méiyǒu + dòngcí　我还没有吃苹果。　wǒ hái méiyǒu chī píngguǒ.　Tôi vẫn chưa ăn quả táo đó.

Hiện tại hoàn thành　还没(有) + Động từ　hái méi(yǒu) + dòngcí　我还没吃苹果。　wǒ hái méi chī píngguǒ.　Tôi vẫn chưa ăn quả táo đó.

Hiện tại hoàn thành tiếp diễn　没有一直 + Động từ　méiyǒu yìzhí + dòngcí　我没有一直吃苹果。　wǒ méiyǒu yìzhí chī píngguǒ.　Tôi đã không ăn táo liên tục.

Tương lai đơn　不会 + Động từ　bú huì + dòngcí　我不会吃苹果。　wǒ bú huì chī píngguǒ.　Tôi sẽ không ăn táo.

Tương lai tiếp diễn　不会在 + Động từ　bú huì zài + dòngcí　我明天这个时候不会在吃苹果。　wǒ míngtiān zhège shíhou bú huì zài chī píngguǒ.　Vào giờ này ngày mai, tôi sẽ không đang ăn táo.

Tương lai hoàn thành　Thời gian trong tương lai + 还没有 + Động từ + 完　wèilái shíjiān + hái méiyǒu + dòngcí + wán　到明天我还没有吃完苹果。　dào míngtiān wǒ hái méiyǒu chī wán píngguǒ.　Đến ngày mai, tôi sẽ vẫn chưa ăn xong quả táo.

Phủ định kinh nghiệm　没 + Động từ + 过　méi + dòngcí + guò　我没吃过榴莲。　wǒ méi chī guò liúlián.　Tôi chưa bao giờ ăn sầu riêng.

Không được thực hiện　不被 + Động từ　bù bèi + dòngcí　这本书不被使用。　zhè běn shū bù bèi shǐyòng.　Cuốn sách này không được sử dụng.

Đang không được thực hiện　没有被 + Động từ　méiyǒu bèi + dòngcí　这封信没有被写。　zhè fēng xìn méiyǒu bèi xiě.　Bức thư này hiện không được viết.

Đã không được thực hiện　没被 + Động từ　méi bèi + dòngcí　这封信没被写。　zhè fēng xìn méi bèi xiě.　Bức thư này đã không được viết.

Đã không được thực hiện trong lúc đó　没有被 + Động từ　méiyǒu bèi + dòngcí　当时这封信没有被写。　dāngshí zhè fēng xìn méiyǒu bèi xiě.　Lúc đó, bức thư không được viết.

Đã chưa được thực hiện trước thời điểm đó　还没有被 + Động từ　hái méiyǒu bèi + dòngcí　到那时这封信还没有被写。　dào nà shí zhè fēng xìn hái méiyǒu bèi xiě.　Đến lúc đó, bức thư vẫn chưa được viết.

Vẫn chưa được thực hiện　还没有被 + Động từ　hái méiyǒu bèi + dòngcí　这封信还没有被写。　zhè fēng xìn hái méiyǒu bèi xiě.　Bức thư vẫn chưa được viết.

Sẽ không được thực hiện　不会被 + Động từ　bú huì bèi + dòngcí　这封信不会被写。　zhè fēng xìn bú huì bèi xiě.　Bức thư sẽ không được viết.

Đến thời điểm tương lai vẫn chưa được thực hiện　Thời gian trong tương lai + 还没有被 + Động từ + 完　wèilái shíjiān + hái méiyǒu bèi + dòngcí + wán　到明天这封信还没有被写完。　dào míngtiān zhè fēng xìn hái méiyǒu bèi xiě wán.　Đến ngày mai, bức thư vẫn sẽ chưa được viết xong.

8- CÂU HỎI:

CÂU HỎI CÓ/KHÔNG:

Giữ nguyên trật tự câu nhưng thêm 吗 [ma] vào cuối câu.

Bạn có phải là học sinh không?　你是学生吗？　nǐ shì xuéshēng ma?

Bạn có ăn táo không?　你吃苹果吗？　nǐ chī píngguǒ ma?

Anh ấy có phải là giáo viên không?　他是老师吗？　tā shì lǎoshī ma?

Bạn có thích tiếng Trung không?　你喜欢中文吗？　nǐ xǐhuan Zhōngwén ma?

Trong tiếng Trung, có thể hỏi «có phải hay không phải?» bằng cách lặp lại động từ hoặc tính từ.

Động từ + 不 + Động từ

hoặc

Tính từ + 不 + Tính từ

你是不是学生？ nǐ shì bú shì xuéshēng? (Bạn có phải là học sinh hay không? / Bạn có phải là học sinh không?)

TỪ ĐỂ HỎI:

Ai　谁　shéi / shuí　谁 + Động từ / Chủ ngữ + Động từ + 谁

Cái gì　什么　shénme　Chủ ngữ + Động từ + 什么

Ở đâu　哪里 / 哪儿　nǎlǐ / nǎr　Chủ ngữ + 在/去 + 哪里

Khi nào　什么时候　shénme shíhou　Chủ ngữ + 什么时候 + Động từ

Tại sao　为什么　wèishénme　(为什么) + Chủ ngữ + Động từ

Như thế nào / Bằng cách nào　怎么　zěnme　Chủ ngữ + 怎么 + Động từ

Nào / Cái nào　哪　nǎ　哪 + Lượng từ + Danh từ

Bao nhiêu (đếm được)　几 / 多少　jǐ / duōshao　Chủ ngữ + Động từ + 几/多少 + Lượng từ + Danh từ

Bao nhiêu tiền　多少(钱)　duōshao (qián)　Chủ ngữ + Động từ + 多少(钱)

Của ai　谁的　shéi de　谁的 + Danh từ

Loại nào / Như thế nào　什么样的　shénme yàng de　什么样的 + Danh từ

Trong bao lâu　多久　duōjiǔ　Chủ ngữ + Động từ + 多久

Bao lâu một lần　多久一次　duōjiǔ yí cì　Chủ ngữ + 多久 + Động từ + 一次

9- TRẠNG TỪ:

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

认真　rènzhēn　một cách nghiêm túc; cẩn thận

仔细　zǐxì　một cách cẩn thận

小心　xiǎoxīn　một cách cẩn thận

轻轻　qīngqīng　nhẹ nhàng

慢慢　mànmàn　chậm rãi

快快　kuàikuài　nhanh chóng

悄悄　qiāoqiāo　lặng lẽ; bí mật

默默　mòmò　âm thầm; lặng lẽ

大声　dàshēng　to tiếng; lớn tiếng

亲自　qīnzì　đích thân

故意　gùyì　cố ý

特意　tèyì　đặc biệt; cố ý

特地　tèdì　đặc biệt; có chủ đích

有意　yǒuyì　có chủ ý

无意　wúyì　vô ý; không cố ý

偶然　ǒurán　tình cờ

意外地　yìwài de　một cách bất ngờ

突然　tūrán　đột nhiên

忽然　hūrán　bỗng nhiên

悄然　qiǎorán　lặng lẽ; âm thầm

公然　gōngrán　công khai; ngang nhiên

偷偷　tōutōu　lén lút; bí mật

暗中　ànzhōng　âm thầm; bí mật

正面　zhèngmiàn　trực tiếp; theo hướng tích cực

直接　zhíjiē　trực tiếp

间接　jiànjiē　gián tiếp

分别　fēnbié　tương ứng; riêng biệt

一起　yìqǐ　cùng nhau

一同　yìtóng　cùng nhau

共同　gòngtóng　chung; cùng nhau

独自　dúzì　một mình

单独　dāndú　riêng biệt; một mình

亲手　qīnshǒu　đích thân; bằng chính đôi tay của mình

Ví dụ

他认真地学习。

tā rènzhēn de xuéxí

Anh ấy học tập một cách nghiêm túc.

她悄悄地走进房间。

tā qiāoqiāo de zǒu jìn fángjiān

Cô ấy lặng lẽ bước vào phòng.

我亲自去那里。

wǒ qīnzì qù nàlǐ

Tôi sẽ đích thân đến đó.

2. Trạng từ chỉ thời gian — 时间副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

现在　xiànzài　bây giờ

目前　mùqián　hiện tại

当前　dāngqián　hiện nay; vào lúc này

如今　rújīn　ngày nay; hiện nay

当今　dāngjīn　ngày nay

已经　yǐjīng　đã

曾经　céngjīng　đã từng; trước đây

从前　cóngqián　trước đây; trong quá khứ

以前　yǐqián　trước đây; trước đó

过去　guòqù　trong quá khứ

刚　gāng　vừa mới

刚刚　gānggāng　vừa mới đây

方才　fāngcái　vừa nãy

才　cái　mãi đến lúc đó mới; chỉ khi

就　jiù　đã; sau đó; sớm

正　zhèng　đang thực hiện vào lúc này

正在　zhèngzài　đang thực hiện vào lúc này

正当　zhèngdāng　đúng lúc; trong khi

将　jiāng　sẽ; trong tương lai

将要　jiāngyào　sẽ; sắp sửa

即将　jíjiāng　sắp sửa

快　kuài　sắp; gần như

快要　kuàiyào　sắp sửa

马上　mǎshàng　ngay lập tức; sớm thôi

立即　lìjí　ngay lập tức

立刻　lìkè　ngay lập tức

赶紧　gǎnjǐn　nhanh lên; mau chóng

赶快　gǎnkuài　nhanh chóng

尽快　jǐnkuài　càng sớm càng tốt

随即　suíjí　ngay sau đó

随后　suíhòu　sau đó

后来　hòulái　sau này; về sau

然后　ránhòu　sau đó; tiếp theo

后来　hòulái　sau này; về sau

最后　zuìhòu　cuối cùng

终于　zhōngyú　cuối cùng; rốt cuộc

终究　zhōngjiū　rốt cuộc; cuối cùng

早已　zǎoyǐ　đã từ lâu

早就　zǎojiù　đã từ trước; từ lâu

一直　yìzhí　liên tục; suốt từ đầu đến giờ

始终　shǐzhōng　luôn luôn; từ đầu đến cuối

从来　cónglái　từ trước đến nay; luôn luôn

向来　xiànglái　luôn luôn; theo truyền thống

一向　yíxiàng　luôn luôn; nhất quán

一度　yídù　đã từng; có một thời

暂时　zànshí　tạm thời

临时　línshí　tạm thời; nhất thời

永远　yǒngyuǎn　mãi mãi

永久　yǒngjiǔ　vĩnh viễn

长期　chángqī　trong thời gian dài

短期　duǎnqī　trong thời gian ngắn

Những điểm khác biệt quan trọng

我刚到。

wǒ gāng dào

Tôi vừa mới đến.

我已经到了。

wǒ yǐjīng dào le

Tôi đã đến rồi.

我正在吃饭。

wǒ zhèngzài chīfàn

Tôi đang ăn ngay lúc này.

我马上回来。

wǒ mǎshàng huílái

Tôi sẽ quay lại ngay / rất sớm.

3. Trạng từ chỉ tần suất — 频率副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

总是　zǒngshì　luôn luôn

总　zǒng　luôn luôn; liên tục

一直　yìzhí　liên tục; luôn luôn

经常　jīngcháng　thường xuyên

常常　chángcháng　thường xuyên

常　cháng　thường

时常　shícháng　thường xuyên

往往　wǎngwǎng　thường; có xu hướng

通常　tōngcháng　thông thường

一般　yìbān　nói chung; thường

平时　píngshí　thông thường; thường ngày

偶尔　ǒu'ěr　thỉnh thoảng

有时　yǒushí　đôi khi

有时候　yǒu shíhou　đôi khi

间或　jiànhuò　thỉnh thoảng

偶然　ǒurán　đôi khi; tình cờ

从不　cóngbù　không bao giờ

从来不　cónglái bù　không bao giờ

从未　cóngwèi　chưa bao giờ

未曾　wèicéng　chưa từng

很少　hěn shǎo　hiếm khi

少有　shǎoyǒu　hiếm khi; ít khi xảy ra

罕见地　hǎnjiàn de　hiếm khi

再三　zàisān　nhiều lần; hết lần này đến lần khác

屡次　lǚcì　nhiều lần

屡屡　lǚlǚ　liên tục nhiều lần

反复　fǎnfù　lặp đi lặp lại

一再　yízài　nhiều lần

再次　zàicì　một lần nữa

再度　zàidù　một lần nữa

重新　chóngxīn　lại; một lần nữa; làm lại

他经常看书。

tā jīngcháng kàn shū

Anh ấy thường xuyên đọc sách.

我从来不抽烟。

wǒ cónglái bù chōuyān

Tôi không bao giờ hút thuốc.

4. Trạng từ chỉ nơi chốn và phương hướng — 处所/方向副词

Tiếng Trung có ít trạng từ chỉ nơi chốn thuần túy hơn tiếng Anh; nhiều từ là danh từ chỉ địa điểm hoặc tổ hợp chỉ phương hướng được dùng như trạng từ.

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

这里　zhèlǐ　ở đây

这儿　zhèr　ở đây

那里　nàlǐ　ở đó; ở kia

那儿　nàr　ở đó; ở kia

哪里　nǎlǐ　ở đâu

哪儿　nǎr　ở đâu

到处　dàochù　khắp nơi

处处　chùchù　mọi nơi

随处　suí chù　mọi nơi; bất cứ đâu

四处　sìchù　khắp nơi; theo mọi hướng

周围　zhōuwéi　xung quanh; gần đây

附近　fùjìn　gần đây; ở gần

上面　shàngmiàn　ở trên; phía trên

下面　xiàmiàn　ở dưới; phía dưới

前面　qiánmiàn　phía trước

后面　hòumiàn　phía sau

里面　lǐmiàn　bên trong

外面　wàimiàn　bên ngoài

左边　zuǒbian　bên trái

右边　yòubian　bên phải

旁边　pángbiān　bên cạnh

中间　zhōngjiān　ở giữa

当中　dāngzhōng　ở giữa

其中　qízhōng　trong số đó

到处　dàochù　khắp nơi

四周　sìzhōu　xung quanh tất cả các phía

5. Trạng từ chỉ mức độ và cường độ — 程度副词

Đây là một trong những nhóm trạng từ quan trọng nhất trong tiếng Trung.

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

很　hěn　rất

非常　fēicháng　rất; cực kỳ

十分　shífēn　rất; vô cùng

特别　tèbié　đặc biệt; đặc biệt là

格外　géwài　đặc biệt; khác thường

极其　jíqí　cực kỳ

极为　jíwéi　cực kỳ

极端　jíduān　cực kỳ; hết sức

最　zuì　nhất

更　gèng　hơn; còn hơn nữa

更加　gèngjiā　càng hơn nữa

较　jiào　tương đối; khá hơn

比较　bǐjiào　tương đối; khá

稍　shāo　hơi; một chút

稍微　shāowéi　hơi; một chút

略　lüè　hơi; đôi chút

略微　lüèwéi　hơi; đôi chút

太　tài　quá; cực kỳ

过于　guòyú　quá mức

极　jí　cực kỳ

相当　xiāngdāng　khá; tương đối

挺　tǐng　khá; tương đối

真　zhēn　thật sự; thật là

真正　zhēnzhèng　thực sự; thật sự

实在　shízài　thật sự; quả thực

确实　quèshí　quả thực; thật sự

简直　jiǎnzhí　đúng là; gần như

尤其　yóuqí　đặc biệt là

尤为　yóuwéi　đặc biệt là

颇　pō　khá; tương đối

极为　jíwéi　cực kỳ

何等　héděng　đến mức nào; biết bao

多么　duōme　biết bao; đến mức nào

何其　héqí　biết bao; vô cùng

Ví dụ

他非常聪明。

tā fēicháng cōngming

Anh ấy rất thông minh.

今天比昨天更冷。

jīntiān bǐ zuótiān gèng lěng

Hôm nay lạnh hơn hôm qua.

这太贵了。

zhè tài guì le

Cái này đắt quá.

6. Trạng từ chỉ số lượng — 数量副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

多　duō　nhiều

少　shǎo　ít; ít hơn

很多　hěnduō　rất nhiều

许多　xǔduō　nhiều

大量　dàliàng　với số lượng lớn

大大　dàdà　đáng kể; rất nhiều

稍　shāo　hơi; một chút

稍微　shāowéi　hơi; một chút

仅　jǐn　chỉ

仅仅　jǐnjǐn　chỉ; đơn thuần

只　zhǐ　chỉ

只是　zhǐshì　chỉ; đơn thuần

仅有　jǐnyǒu　chỉ có

足足　zúzú　đủ trọn; không ít hơn

足足地　zúzú de　đầy đủ; trọn vẹn

一共　yígòng　tổng cộng

总共　zǒnggòng　tổng cộng

共　gòng　tổng cộng

合计　héjì　tính tổng cộng

一共　yígòng　tổng cộng

我只买了一本书。

wǒ zhǐ mǎi le yì běn shū

Tôi chỉ mua một quyển sách.

我们一共五个人。

wǒmen yígòng wǔ gè rén

Tổng cộng chúng tôi có năm người.

7. Trạng từ chỉ sự chắc chắn — 确定性副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

一定　yídìng　chắc chắn; nhất định

必定　bìdìng　nhất định; chắc chắn

必然　bìrán　tất yếu; nhất định

肯定　kěndìng　chắc chắn; nhất định

确定　quèdìng　chắc chắn

确实　quèshí　quả thực

的确　díquè　quả thật

果然　guǒrán　đúng như dự đoán; quả nhiên

当然　dāngrán　đương nhiên; tất nhiên

无疑　wúyí　không nghi ngờ gì

毫无疑问　háo wú yíwèn　không còn nghi ngờ gì nữa

固然　gùrán　đúng là; quả thực

他一定会来。

tā yídìng huì lái

Anh ấy chắc chắn sẽ đến.

这的确是真的。

zhè díquè shì zhēn de

Điều này quả thực là sự thật.

8. Trạng từ chỉ khả năng và sự không chắc chắn — 推测副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

可能　kěnéng　có thể; có khả năng

或许　huòxǔ　có lẽ

也许　yěxǔ　có lẽ; có thể

大概　dàgài　có lẽ; khoảng chừng

大约　dàyuē　xấp xỉ; khoảng

恐怕　kǒngpà　e rằng; có lẽ

似乎　sìhū　dường như; có vẻ

好像　hǎoxiàng　có vẻ; dường như

仿佛　fǎngfú　như thể; dường như

彷佛　fǎngfú　như thể

看来　kànlái　có vẻ như; xem ra

看起来　kàn qǐlái　có vẻ; dường như

想必　xiǎngbì　chắc hẳn

未必　wèibì　chưa chắc

或者　huòzhě　có lẽ; hoặc

八成　bāchéng　rất có khả năng

多半　duōbàn　có lẽ; phần lớn

恐怕　kǒngpà　có lẽ; e rằng

兴许　xìngxǔ　có lẽ; biết đâu

他可能已经走了。

tā kěnéng yǐjīng zǒu le

Có thể anh ấy đã rời đi rồi.

他大概不知道。

tā dàgài bù zhīdào

Có lẽ anh ấy không biết.

这未必是真的。

zhè wèibì shì zhēn de

Điều này chưa chắc là thật.

9. Trạng từ phủ định — 否定副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

不　bù　không

没　méi　không; chưa

没有　méiyǒu　không có; chưa

未　wèi　chưa; đã không

莫　mò　đừng; chớ

勿　wù　đừng; chớ

别　bié　đừng

不曾　bùcéng　chưa từng

未曾　wèicéng　chưa từng

从不　cóngbù　không bao giờ

从未　cóngwèi　chưa bao giờ

毫不　háobù　hoàn toàn không

决不　juébù　nhất định không

绝不　juébù　tuyệt đối không

并不　bìngbù　thực ra không; hoàn toàn không

并非　bìngfēi　hoàn toàn không phải là

未必　wèibì　chưa chắc

不免　bùmiǎn　không tránh khỏi; tất yếu

不再　búzài　không còn; không tiếp tục

不曾　bùcéng　chưa từng

不够　búgòu　không đủ

Điểm quan trọng

不 (bù) thường phủ định các tình huống hiện tại, tương lai hoặc thói quen:

我不吃。

wǒ bù chī

Tôi không ăn / Tôi sẽ không ăn.

没 (méi) thường phủ định các sự việc đã hoàn thành hoặc sự sở hữu:

我没吃。

wǒ méi chī

Tôi đã không ăn.

我没有钱。

wǒ méiyǒu qián

Tôi không có tiền.

10. Trạng từ nhấn mạnh tiêu điểm — 焦点副词

Những từ này cho biết thành phần nào đang được nhấn mạnh hoặc giới hạn.

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

只　zhǐ　chỉ

仅　jǐn　chỉ

仅仅　jǐnjǐn　chỉ; đơn thuần

光　guāng　chỉ; đơn thuần

单　dān　chỉ; đơn thuần

单单　dāndān　chỉ; đơn thuần

净　jìng　chỉ; không gì ngoài

仅有　jǐnyǒu　chỉ có

才　cái　mãi đến lúc đó mới; chỉ

就　jiù　sau đó; đã; chỉ

甚至　shènzhì　thậm chí

尤其　yóuqí　đặc biệt là

特别　tèbié　đặc biệt là

恰好　qiàhǎo　đúng lúc; tình cờ

正好　zhènghǎo　vừa đúng; đúng lúc

正是　zhèngshì　chính là

恰恰　qiàqià　chính xác; đúng lúc

偏偏　piānpiān　trái với dự đoán; đúng vào lúc không mong muốn

反而　fǎn'ér　ngược lại; trái lại

反倒　fǎndào　ngược lại; trái lại

也　yě　cũng

又　yòu　lại; cũng

还　hái　vẫn; cũng

都　dōu　tất cả; cả hai

甚至于　shènzhìyú　thậm chí

Ví dụ

我只喜欢这个。

wǒ zhǐ xǐhuan zhège

Tôi chỉ thích cái này.

甚至他也不知道。

shènzhì tā yě bù zhīdào

Ngay cả anh ấy cũng không biết.

他偏偏不来。

tā piānpiān bù lái

Trớ trêu thay, anh ấy lại không đến / Anh ấy nhất quyết không đến.

11. Trạng từ bổ sung — 追加副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

也　yě　cũng

还　hái　cũng; vẫn

又　yòu　cũng; lại

还要　hái yào　còn cần; thậm chí còn hơn

更　gèng　còn hơn nữa

再　zài　lại; thêm nữa

另外　lìngwài　ngoài ra; thêm vào đó

此外　cǐwài　ngoài ra; thêm nữa

而且　érqiě　hơn nữa; ngoài ra

甚至　shènzhì　thậm chí

同样　tóngyàng　tương tự; cũng vậy

同时　tóngshí　đồng thời; cùng lúc

一并　yíbìng　cùng với; gộp lại

12. Trạng từ chỉ sự lặp lại — 重复副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

再　zài　lại; một lần nữa

又　yòu　lại

重新　chóngxīn　lại; làm lại từ đầu

再次　zàicì　một lần nữa

再度　zàidù　một lần nữa

一再　yízài　nhiều lần

再三　zàisān　nhiều lần

屡次　lǚcì　nhiều lần

屡屡　lǚlǚ　lặp đi lặp lại

反复　fǎnfù　lặp đi lặp lại

一而再　yī'érzài　hết lần này đến lần khác

一再地　yízài de　nhiều lần; liên tục lặp lại

Điểm khác biệt quan trọng

再 (zài) → một lần nữa, thường nói về sự việc trong tương lai hoặc chưa xảy ra:

请再说一次。

qǐng zài shuō yí cì

Xin hãy nói lại một lần nữa.

又 (yòu) → một sự việc xảy ra thêm lần nữa, thường là sự việc đã xảy ra hoặc lặp lại:

他又来了。

tā yòu lái le

Anh ấy lại đến nữa.

13. Trạng từ liên quan đến kết quả và sự hoàn thành

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

已经　yǐjīng　đã

终于　zhōngyú　cuối cùng

果然　guǒrán　đúng như dự đoán

反而　fǎn'ér　ngược lại

总算　zǒngsuàn　cuối cùng; mãi mới

竟　jìng　một cách bất ngờ

竟然　jìngrán　không ngờ rằng; thực sự

居然　jūrán　không ngờ rằng

果真　guǒzhēn　quả nhiên; đúng như dự đoán

终究　zhōngjiū　cuối cùng; rốt cuộc

毕竟　bìjìng　suy cho cùng; dù sao thì

到底　dàodǐ　rốt cuộc; cuối cùng

究竟　jiūjìng　rốt cuộc; chính xác là

他竟然赢了。

tā jìngrán yíng le

Không ngờ anh ấy lại thắng.

他终于回来了。

tā zhōngyú huílái le

Cuối cùng anh ấy cũng quay về.

14. Trạng từ chỉ sự bất ngờ — 意外副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

竟　jìng　bất ngờ; không ngờ

竟然　jìngrán　không ngờ rằng

居然　jūrán　không ngờ rằng

偏偏　piānpiān　trái với dự đoán

恰恰　qiàqià　chính xác; trớ trêu thay

反而　fǎn'ér　ngược lại

反倒　fǎndào　ngược lại

没想到　méi xiǎngdào　không ngờ rằng; ai mà nghĩ được

15. Trạng từ chỉ sự ước lượng — Trạng từ ước lượng

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

大约　dàyuē　xấp xỉ; khoảng

大概　dàgài　khoảng; có lẽ

大致　dàzhì　đại khái; xấp xỉ

约　yuē　khoảng; xấp xỉ

约莫　yuēmò　khoảng; xấp xỉ

差不多　chàbuduō　gần như; xấp xỉ

几乎　jīhū　gần như

将近　jiāngjìn　gần; xấp xỉ

接近　jiējìn　gần với

足有　zúyǒu　đủ; lên đến

左右　zuǒyòu　khoảng; xấp xỉ

大体　dàtǐ　đại khái; nhìn chung

大体上　dàtǐ shàng　nhìn chung

大约有一百个人。

dàyuē yǒu yì bǎi gè rén

Có khoảng một trăm người.

他差不多到了。

tā chàbuduō dào le

Anh ấy gần đến nơi rồi.

16. Trạng từ chỉ sự gần đạt đến hoặc gần hoàn thành

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

几乎　jīhū　gần như

差不多　chàbuduō　gần như

差点　chàdiǎn　suýt nữa

差一点　chà yìdiǎn　suýt nữa

将近　jiāngjìn　gần; xấp xỉ

快　kuài　gần; sắp

快要　kuàiyào　sắp sửa

几近　jījìn　gần như; gần đạt đến

险些　xiǎnxiē　suýt nữa

险些儿　xiǎnxiēr　suýt nữa

我差点迟到了。

wǒ chàdiǎn chídào le

Tôi suýt đến muộn.

电影快结束了。

diànyǐng kuài jiéshù le

Bộ phim sắp kết thúc rồi.

17. Trạng từ chỉ sự giới hạn — 限制副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

只　zhǐ　chỉ

仅　jǐn　chỉ

仅仅　jǐnjǐn　chỉ; đơn thuần

只是　zhǐshì　chỉ; đơn thuần

不过　búguò　chỉ; đơn thuần

光　guāng　chỉ

仅有　jǐnyǒu　chỉ có

无非　wúfēi　không gì hơn ngoài

无外乎　wúwàihū　không gì khác ngoài

无非是　wúfēi shì　chẳng qua chỉ là

18. Trạng từ nhấn mạnh — 强调副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

的确　díquè　quả thực

确实　quèshí　quả thực

真　zhēn　thật sự

真正　zhēnzhèng　thực sự

实在　shízài　thật sự

简直　jiǎnzhí　đúng là; hoàn toàn

根本　gēnběn　về căn bản; hoàn toàn không

完全　wánquán　hoàn toàn

绝对　juéduì　tuyệt đối

万万　wànwàn　tuyệt đối không; nhất định không

千万　qiānwàn　nhất định; bằng mọi giá

特别　tèbié　đặc biệt

尤其　yóuqí　đặc biệt là

极其　jíqí　cực kỳ

格外　géwài　đặc biệt

分外　fènwài　đặc biệt; hết sức

我根本不知道。

wǒ gēnběn bù zhīdào

Tôi hoàn toàn không biết / Tôi chẳng biết gì cả.

你千万别告诉他。

nǐ qiānwàn bié gàosu tā

Nhất định đừng nói với anh ấy.

19. Trạng từ chỉ phạm vi — 范围副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

都　dōu　tất cả

全　quán　toàn bộ; tất cả

全都　quándōu　tất cả

全部　quánbù　toàn bộ; tất cả

尽　jǐn　tất cả; hết mức có thể

一律　yílǜ　đồng loạt; không có ngoại lệ

一概　yígài　tất cả; không có ngoại lệ

统统　tǒngtǒng　tất cả; hoàn toàn

通通　tōngtōng　tất cả

无不　wúbù　tất cả đều; không có ngoại lệ

莫不　mòbù　tất cả đều; không có ngoại lệ

无一不　wú yī bù　tất cả từng người hoặc từng vật đều

人人　rénrén　mọi người

件件　jiànjiàn　từng món; mọi món đồ

样样　yàngyàng　mọi thứ; mọi loại

他们都来了。

tāmen dōu lái le

Tất cả họ đều đã đến.

所有人都知道。

suǒyǒu rén dōu zhīdào

Mọi người đều biết.

20. Trạng từ chỉ trình tự — 顺序副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

首先　shǒuxiān　đầu tiên; trước hết

先　xiān　trước tiên; trước đó

然后　ránhòu　sau đó

接着　jiēzhe　tiếp theo; sau đó

随后　suíhòu　sau đó

之后　zhīhòu　sau đó

后来　hòulái　sau này; về sau

最后　zuìhòu　cuối cùng

终于　zhōngyú　cuối cùng

其次　qícì　thứ hai; tiếp theo

再　zài　tiếp theo; sau đó

再说　zàishuō　hơn nữa; ngoài ra

21. Các cách diễn đạt trạng ngữ chỉ điều kiện và hoàn cảnh

Những từ này thường là cụm từ thay vì trạng từ đơn lẻ, nhưng chúng có chức năng trạng ngữ.

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

如果　rúguǒ　nếu

假如　jiǎrú　nếu

假使　jiǎshǐ　nếu

要是　yàoshi　nếu

倘若　tǎngruò　nếu

若　ruò　nếu

万一　wànyī　nếu chẳng may; lỡ như

只要　zhǐyào　miễn là

除非　chúfēi　trừ khi

即使　jíshǐ　ngay cả khi

就算　jiùsuàn　cho dù

哪怕　nǎpà　cho dù; ngay cả khi

无论　wúlùn　bất kể

不管　bùguǎn　bất kể; dù cho

不论　bùlùn　bất kể

任凭　rènpíng　bất kể; mặc cho

Những từ này thường mở đầu mệnh đề, vì vậy chúng phù hợp hơn khi được xem là liên từ, từ nối phụ thuộc hoặc từ có chức năng tương tự liên từ, thay vì trạng từ thông thường.

22. Trạng từ chỉ thái độ và diễn ngôn — 语气/话语副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

其实　qíshí　thực ra

当然　dāngrán　đương nhiên

总之　zǒngzhī　tóm lại

总而言之　zǒng'ér yán zhī　nói tóm lại

反正　fǎnzhèng　dù sao đi nữa

毕竟　bìjìng　suy cho cùng

反而　fǎn'ér　ngược lại

果然　guǒrán　quả nhiên; đúng như dự đoán

显然　xiǎnrán　rõ ràng

明显　míngxiǎn　rõ ràng; hiển nhiên

事实上　shìshí shàng　trên thực tế

实际上　shíjì shàng　thực ra; trên thực tế

一般来说　yìbān lái shuō　nói chung

严格来说　yángé lái shuō　nói một cách nghiêm ngặt; nói chính xác

简单来说　jiǎndān lái shuō　nói một cách đơn giản

总体上　zǒngtǐ shàng　nhìn chung; xét tổng thể

基本上　jīběn shàng　về cơ bản

原则上　yuánzé shàng　về nguyên tắc

理论上　lǐlùn shàng　về mặt lý thuyết

实际上　shíjì shàng　trên thực tế; thực ra

23. Trạng từ chỉ thái độ và đánh giá

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

幸运地　xìngyùn de　một cách may mắn

幸好　xìnghǎo　may thay

幸亏　xìngkuī　may mắn thay; nhờ có

可惜　kěxī　đáng tiếc; thật tiếc

不幸　bùxìng　không may; thật không may

坦白说　tǎnbái shuō　nói thẳng ra

老实说　lǎoshí shuō　nói thật

说实话　shuō shíhuà　nói thật lòng

说真的　shuō zhēn de　nói thật; thật sự mà nói

老实讲　lǎoshí jiǎng　nói thật

说到底　shuō dàodǐ　xét cho cùng

严格地说　yángé de shuō　nói một cách nghiêm ngặt; nói chính xác

24. Trạng từ so sánh — 比较副词

Tiếng Trung　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

更　gèng　hơn

更加　gèngjiā　còn hơn nữa

较　jiào　tương đối hơn

比较　bǐjiào　tương đối

最　zuì　nhất

尤其　yóuqí　đặc biệt là

越　yuè　càng; ngày càng

越来越　yuèláiyuè　ngày càng

越发　yuèfā　ngày càng

愈　yù　ngày càng

愈加　yùjiā　ngày càng

愈发　yùfā　ngày càng

更为　gèngwéi　còn hơn nữa

他越来越高。

tā yuèláiyuè gāo

Anh ấy ngày càng cao hơn.

25. Các cặp trạng từ tương quan

Một số cấu trúc tiếng Trung sử dụng trạng từ theo cặp.

Cấu trúc　Phiên âm Pinyin　Tiếng Việt

一……就……　yī...jiù...　vừa...thì...; ngay khi...thì...

越……越……　yuè...yuè...　càng...càng...

越来越……　yuèláiyuè...　ngày càng...

又……又……　yòu...yòu...　vừa...vừa...

既……又……　jì...yòu...　vừa...vừa...

既……也……　jì...yě...　vừa...vừa...

不但……而且……　bùdàn...érqiě...　không những...mà còn...

不仅……还……　bùjǐn...hái...　không chỉ...mà còn...

不是……而是……　búshì...érshì...　không phải...mà là...

无论……都……　wúlùn...dōu...　bất kể...đều...

不管……都……　bùguǎn...dōu...　dù...thì vẫn...

只要……就……　zhǐyào...jiù...　chỉ cần...thì...

只有……才……　zhǐyǒu...cái...　chỉ khi...thì mới...

即使……也……　jíshǐ...yě...　ngay cả khi...vẫn...

就算……也……　jiùsuàn...yě...　cho dù...vẫn...

宁可……也……　nìngkě...yě...　thà...còn hơn...

与其……不如……　yǔqí...bùrú...　thay vì...thì tốt hơn nên...

26. Các trạng từ tiếng Trung đa chức năng rất quan trọng

Những từ này đặc biệt quan trọng vì một từ có thể có nhiều nghĩa.

就 — jiù

Nghĩa　Ví dụ　Bản dịch

đã　他就到了。　Anh ấy đã đến rồi.

sau đó　吃完饭就走。　Ăn xong thì đi.

ngay lập tức　我马上就来。　Tôi sẽ đến ngay.

chỉ　就三个人。　Chỉ có ba người.

chính là　就是他。　Chính là anh ấy.

ngay từ khi　他十岁就会游泳。　Anh ấy đã biết bơi từ năm mười tuổi.

才 — cái

Nghĩa　Ví dụ　Bản dịch

chỉ sau đó mới　他来了，我才走。　Anh ấy đến rồi thì tôi mới đi.

mãi đến...mới　他十点才来。　Mãi đến mười giờ anh ấy mới đến.

chỉ　才三个人。　Chỉ có ba người.

vừa mới　我才知道。　Tôi vừa mới biết.

还 — hái

Nghĩa　Ví dụ　Bản dịch

vẫn　他还在睡觉。　Anh ấy vẫn đang ngủ.

cũng　我还想吃。　Tôi cũng muốn ăn.

thậm chí còn　他还比我高。　Anh ấy thậm chí còn cao hơn tôi.

vẫn chưa　他还没来。　Anh ấy vẫn chưa đến.

又 — yòu

Nghĩa　Ví dụ　Bản dịch

lại　他又来了。　Anh ấy lại đến nữa.

vừa...vừa...　又快又好。　Vừa nhanh vừa tốt.

vừa...vừa...　他又聪明又努力。　Anh ấy vừa thông minh vừa chăm chỉ.

再 — zài

Thường có nghĩa là «lại» hoặc «thêm nữa» khi nói về một sự việc trong tương lai hoặc chưa xảy ra.

请再说一次。

qǐng zài shuō yí cì

Xin hãy nói lại một lần nữa.

27. Các cấu trúc cơ bản để tạo trạng từ trong tiếng Trung

Tiếng Trung không có một hậu tố phổ quát tương đương với hậu tố -ly trong tiếng Anh.

Ý nghĩa trạng từ có thể được tạo ra theo nhiều cách:

Cấu trúc　Ví dụ　Phiên âm Pinyin　Ý nghĩa

Tính từ + 地　认真地学习　rènzhēn de xuéxí　học tập một cách nghiêm túc

Lặp lại từ　慢慢地走　mànmàn de zǒu　đi chậm rãi

Trạng từ cố định　经常学习　jīngcháng xuéxí　thường xuyên học tập

Trạng từ chỉ mức độ + Tính từ　非常好　fēicháng hǎo　rất tốt

Trạng từ + Động từ　已经吃了　yǐjīng chī le　đã ăn rồi

Trạng từ + Tính từ　更大　gèng dà　lớn hơn

Trạng từ + Động từ tình thái　一定会　yídìng huì　chắc chắn sẽ

Trạng từ + Từ phủ định　根本不　gēnběn bù　hoàn toàn không

28. Vị trí cơ bản của trạng từ trong tiếng Trung

Quy tắc tổng quát quan trọng nhất là:

Chủ ngữ + Trạng từ + Động từ/Tính từ

我经常看书。

wǒ jīngcháng kàn shū

Tôi thường xuyên đọc sách.

他已经回家了。

tā yǐjīng huí jiā le

Anh ấy đã về nhà rồi.

她非常漂亮。

tā fēicháng piàoliang

Cô ấy rất xinh đẹp.

Khi sử dụng nhiều trạng từ, chúng có thể được kết hợp trong cùng một câu:

他昨天已经很认真地学习了。

tā zuótiān yǐjīng hěn rènzhēn de xuéxí le

Hôm qua anh ấy đã học tập rất nghiêm túc.

Trật tự đơn giản hóa hữu ích là:

Chủ ngữ → Thời gian → Phạm vi/Tần suất → Phủ định → Động từ tình thái → Mức độ → Cách thức → Động từ → Tân ngữ

Ví dụ:

我昨天也没有认真地读这本书。

wǒ zuótiān yě méiyǒu rènzhēn de dú zhè běn shū

Hôm qua tôi cũng đã không đọc cuốn sách này một cách cẩn thận.

10- LIÊN TỪ:

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

和 hé và

跟 gēn và; với

同 tóng và; với

与 yǔ và; với

及 jí và

以及 yǐjí và; cũng như

而 ér và; trong khi; trái lại

及其 jíqí và của nó/họ

并 bìng và; hơn nữa

并且 bìngqiě và; hơn nữa

而且 érqiě hơn nữa; thêm vào đó

Ví dụ

我和他一起去。

wǒ hé tā yìqǐ qù

Tôi và anh ấy cùng đi.

他聪明而且努力。

tā cōngming érqiě nǔlì

Anh ấy thông minh và chăm chỉ.

他会说中文以及英文。

tā huì shuō Zhōngwén yǐjí Yīngwén

Anh ấy có thể nói tiếng Trung cũng như tiếng Anh.

2. Các liên từ bổ sung đi đôi — 关联词

Cấu trúc Pinyin Tiếng Việt

又……又…… yòu...yòu... vừa...vừa...

既……又…… jì...yòu... vừa...vừa...

既……也…… jì...yě... vừa...vừa...

既……还…… jì...hái... vừa...vừa...

不但……而且…… bùdàn...érqiě... không những...mà còn...

不仅……而且…… bùjǐn...érqiě... không những...mà còn...

不仅……还…… bùjǐn...hái... không những...mà còn...

不仅……也…… bùjǐn...yě... không những...mà còn...

不但……还…… bùdàn...hái... không những...mà còn...

不但……也…… bùdàn...yě... không những...mà còn...

他又聪明又努力。

tā yòu cōngming yòu nǔlì

Anh ấy vừa thông minh vừa chăm chỉ.

他不仅会中文，而且会英文。

tā bùjǐn huì Zhōngwén, érqiě huì Yīngwén

Anh ấy không chỉ biết tiếng Trung mà còn biết tiếng Anh.

3. Các liên từ lựa chọn — 选择连词

“hoặc”

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

或 huò hoặc

或者 huòzhě hoặc

抑或 yìhuò hoặc; nếu không thì chọn phương án khác

还是 háishì hay; hoặc

要么 yàome hoặc là

要不 yàobù nếu không thì; hoặc

要不然 yàobùrán nếu không thì; bằng không

不然 bùrán nếu không thì; bằng không

不然的话 bùrán de huà nếu không thì

Sự khác biệt quan trọng

或者 (huòzhě) thường được dùng trong câu trần thuật:

你可以喝茶或者咖啡。

nǐ kěyǐ hē chá huòzhě kāfēi

Bạn có thể uống trà hoặc cà phê.

还是 (háishì) đặc biệt phổ biến trong câu hỏi:

你喝茶还是咖啡？

nǐ hē chá háishì kāfēi

Bạn muốn uống trà hay cà phê?

Các cấu trúc lựa chọn đi đôi

Cấu trúc Pinyin Tiếng Việt

或者……或者…… huòzhě...huòzhě... hoặc...hoặc...

或……或…… huò...huò... hoặc...hoặc...

要么……要么…… yàome...yàome... hoặc là...hoặc là...

不是……就是…… búshì...jiùshì... hoặc...hoặc...

是……还是…… shì...háishì... là...hay là...?

与其……不如…… yǔqí...bùrú... thà...còn hơn...

宁可……也不…… nìngkě...yě bù... thà...còn hơn là...

宁愿……也不…… nìngyuàn...yě bù... thà...còn hơn là...

宁可……也要…… nìngkě...yě yào... thà...nhưng vẫn muốn...

4. Các liên từ tương phản — 转折连词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

但 dàn nhưng

但是 dànshì nhưng

可是 kěshì nhưng

可 kě nhưng

然而 rán'ér tuy nhiên

不过 búguò tuy nhiên; nhưng

而 ér trong khi; trái lại

却 què nhưng; thế mà

反而 fǎn'ér thay vào đó; trái lại

反倒 fǎndào thay vào đó

只是 zhǐshì chỉ là; có điều

只不过 zhǐbúguò chỉ là

倒是 dàoshi thay vào đó; thực ra

反是 fǎnshì ngược lại; thay vào đó

Ví dụ

我很累，但是我还要工作。

wǒ hěn lèi, dànshì wǒ hái yào gōngzuò

Tôi rất mệt, nhưng vẫn phải làm việc.

他很年轻，却很有经验。

tā hěn niánqīng, què hěn yǒu jīngyàn

Anh ấy còn trẻ nhưng lại có rất nhiều kinh nghiệm.

5. Các liên từ tương phản đi đôi

Cấu trúc Pinyin Tiếng Việt

虽然……但是…… suīrán...dànshì... mặc dù...nhưng...

虽然……可是…… suīrán...kěshì... mặc dù...nhưng...

虽然……然而…… suīrán...rán'ér... mặc dù...tuy nhiên...

虽然……却…… suīrán...què... mặc dù...thế mà...

虽然……可是…… suīrán...kěshì... mặc dù...nhưng...

尽管……但是…… jǐnguǎn...dànshì... mặc dù...nhưng...

尽管……可是…… jǐnguǎn...kěshì... mặc dù...nhưng...

尽管……却…… jǐnguǎn...què... mặc dù...thế mà...

虽……但…… suī...dàn... mặc dù...nhưng...

虽……然…… suī...rán... mặc dù...nhưng...

虽然下雨，但是我们还是去了。

suīrán xiàyǔ, dànshì wǒmen háishì qù le

Mặc dù trời mưa, chúng tôi vẫn đi.

6. Các liên từ chỉ nguyên nhân — 因果连词

“bởi vì”

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

因为 yīnwèi bởi vì

由于 yóuyú bởi vì; do

因 yīn bởi vì; do

缘于 yuányú bắt nguồn từ; là do

鉴于 jiànyú xét đến; bởi vì

由于…… yóuyú... do...

Ví dụ

因为下雨，所以我没去。

yīnwèi xiàyǔ, suǒyǐ wǒ méi qù

Vì trời mưa nên tôi đã không đi.

由于天气不好，比赛取消了。

yóuyú tiānqì bù hǎo, bǐsài qǔxiāo le

Do thời tiết xấu, trận đấu đã bị hủy.

7. Các liên từ chỉ kết quả/hệ quả — 结果关系

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

所以 suǒyǐ vì vậy; cho nên

因此 yīncǐ do đó; vì vậy

因而 yīn'ér do đó; bởi vậy

故 gù vì vậy; do đó

故而 gù'ér do đó; vì vậy

于是 yúshì vì thế; sau đó

从而 cóng'ér qua đó; nhờ vậy

遂 suì do đó; sau đó

以致 yǐzhì đến mức; khiến cho

以至 yǐzhì đến mức; khiến cho

以至于 yǐzhìyú đến mức; khiến cho

Phân loại quan trọng

所以、因此、因而、于是 thường được phân loại chính xác hơn là phó từ liên kết/từ nối, thay vì liên từ theo nghĩa chặt chẽ.

Tuy nhiên, trong danh sách học tập tổng quát, chúng thường được dạy cùng với các liên từ tiếng Trung.

8. Các liên từ chỉ mục đích — 目的关系

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

为了 wèile để; nhằm

以便 yǐbiàn để; nhằm

以免 yǐmiǎn để tránh; kẻo

免得 miǎnde để tránh

省得 shěngde để khỏi; để tránh

以求 yǐqiú nhằm tìm kiếm; để đạt được

以期 yǐqī với mục tiêu là

以图 yǐtú nhằm; để

以免得 yǐmiǎnde để tránh

为了学习中文，他每天都读书。

wèile xuéxí Zhōngwén, tā měitiān dōu dú shū

Để học tiếng Trung, anh ấy đọc sách mỗi ngày.

请早点出发，以免迟到。

qǐng zǎodiǎn chūfā, yǐmiǎn chídào

Hãy xuất phát sớm để tránh đến muộn.

9. Các liên từ điều kiện — 条件连词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

如果 rúguǒ nếu

若 ruò nếu

若是 ruòshì nếu

若果 ruòguǒ nếu

假如 jiǎrú nếu

假若 jiǎruò nếu

假使 jiǎshǐ nếu

倘若 tǎngruò nếu

倘使 tǎngshǐ nếu

要是 yàoshi nếu

要 yào nếu; nên

一旦 yídàn một khi; nếu một khi

万一 wànyī nếu chẳng may

只要 zhǐyào chỉ cần; miễn là

只有 zhǐyǒu chỉ khi

除非 chúfēi trừ khi

唯有 wéiyǒu chỉ khi

惟有 wéiyǒu chỉ khi

不论 bùlùn bất kể

无论 wúlùn bất kể

不管 bùguǎn dù; bất kể

任凭 rènpíng bất kể; cho dù

10. Các cấu trúc điều kiện chính

Cấu trúc Pinyin Tiếng Việt

如果……就…… rúguǒ...jiù... nếu...thì...

如果……那么…… rúguǒ...nàme... nếu...thì...

如果……那么就…… rúguǒ...nàme jiù... nếu...thì...

若……则…… ruò...zé... nếu...thì...

假如……就…… jiǎrú...jiù... nếu...thì...

假使……就…… jiǎshǐ...jiù... nếu...thì...

只要……就…… zhǐyào...jiù... chỉ cần...thì...

只有……才…… zhǐyǒu...cái... chỉ khi...thì mới...

除非……否则…… chúfēi...fǒuzé... trừ khi...nếu không thì...

除非……才…… chúfēi...cái... trừ khi...thì mới...

一旦……就…… yídàn...jiù... một khi...thì...

不管……都…… bùguǎn...dōu... dù...thì vẫn...

无论……都…… wúlùn...dōu... bất kể...đều...

不论……都…… bùlùn...dōu... bất kể...đều...

Ví dụ

如果你喜欢，就拿走吧。

rúguǒ nǐ xǐhuan, jiù ná zǒu ba

Nếu bạn thích thì cứ lấy đi.

只有努力才能成功。

zhǐyǒu nǔlì cái néng chénggōng

Chỉ có nỗ lực mới có thể thành công.

11. Các liên từ nhượng bộ — 让步连词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

虽然 suīrán mặc dù

虽 suī mặc dù

尽管 jǐnguǎn mặc dù

即使 jíshǐ ngay cả khi

即便 jíbiàn ngay cả khi

就算 jiùsuàn cho dù

就是 jiùshì ngay cả khi; mặc dù

哪怕 nǎpà dù cho

纵使 zòngshǐ cho dù

纵然 zòngrán mặc dù

哪管 nǎguǎn bất kể

任凭 rènpíng bất kể; cho dù

不论 bùlùn bất kể

无论 wúlùn bất kể

不管 bùguǎn dù; bất kể

Các cấu trúc đi đôi

Cấu trúc Tiếng Việt

虽然……但是…… mặc dù...nhưng...

虽然……可是…… mặc dù...nhưng...

虽然……却…… mặc dù...thế mà...

即使……也…… ngay cả khi...vẫn...

即便……也…… ngay cả khi...vẫn...

就算……也…… cho dù...vẫn...

哪怕……也…… dù cho...vẫn...

无论……都…… bất kể...đều...

不管……都…… dù...đều...

不论……都…… bất kể...đều...

12. Các liên từ chỉ thời gian — 时间连词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

当 dāng khi; trong khi

当……时 dāng...shí khi...

当……的时候 dāng...de shíhou khi...

当……之时 dāng...zhī shí khi...

当……之际 dāng...zhī jì khi; vào lúc

在……时 zài...shí khi...

在……的时候 zài...de shíhou khi...

当时 dāngshí vào lúc đó

每当 měidāng mỗi khi

每逢 měiféng mỗi khi

一旦 yídàn một khi

一……就…… yī...jiù... ngay khi...

一……便…… yī...biàn... ngay khi...

一经 yìjīng một khi; ngay sau khi

等到 děngdào khi; cho đến khi

直到 zhídào cho đến khi

直至 zhízhì cho đến khi

自从 zìcóng kể từ khi

从……以来 cóng...yǐlái kể từ...

自……以来 zì...yǐlái kể từ...

在……以前 zài...yǐqián trước khi...

在……之后 zài...zhīhòu sau khi...

在……之前 zài...zhīqián trước khi...

在……以后 zài...yǐhòu sau khi...

Lưu ý quan trọng

Một số cấu trúc trong số này về mặt ngữ pháp là cụm giới từ hoặc cấu trúc thời gian, chứ không phải liên từ đơn thuần.

Ví dụ:

在他回来以后，我才走。

zài tā huílái yǐhòu, wǒ cái zǒu

Tôi chỉ rời đi sau khi anh ấy quay lại.

13. Các liên từ so sánh — 比较关系

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

如 rú như; giống như

如同 rútóng giống như; như

好像 hǎoxiàng cứ như thể; giống như

仿佛 fǎngfú cứ như thể

彷佛 fǎngfú cứ như thể

犹如 yóurú giống hệt như

恰如 qiàrú đúng như

宛如 wǎnrú giống hệt như

不如 bùrú không bằng; thà...còn hơn...

与其 yǔqí thà...còn hơn...

比 bǐ hơn; so với

比起 bǐqǐ so với

较之 jiàozhī so với

相比 xiāngbǐ so với

他像他爸爸一样高。

tā xiàng tā bàba yíyàng gāo

Anh ấy cao bằng bố mình.

与其坐车，不如走路。

yǔqí zuò chē, bùrú zǒu lù

Thay vì đi ô tô, đi bộ thì tốt hơn.

Phân loại quan trọng

比 (bǐ) thường được phân loại là giới từ/dấu hiệu so sánh, chứ không phải liên từ.

14. Các liên từ chỉ cách thức/sự tương đồng

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

如 rú như

如同 rútóng như; giống hệt như

好像 hǎoxiàng cứ như thể

仿佛 fǎngfú cứ như thể

彷佛 fǎngfú cứ như thể

犹如 yóurú đúng như; giống như

宛如 wǎnrú giống hệt như

恰如 qiàrú đúng như

好比 hǎobǐ giống như; tương tự như

似的 shìde cứ như thể; giống như

他跑得好像风一样快。

tā pǎo de hǎoxiàng fēng yíyàng kuài

Anh ấy chạy nhanh như gió.

15. Các từ nối bổ ngữ/nội dung

Tiếng Trung thường dùng những từ giống liên từ để mở đầu một mệnh đề nội dung.

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

说 shuō rằng; nói rằng

认为 rènwéi rằng; tin rằng

觉得 juéde rằng; cảm thấy rằng

以为 yǐwéi nghĩ rằng

知道 zhīdào biết rằng

发现 fāxiàn phát hiện rằng

证明 zhèngmíng chứng minh rằng

表明 biǎomíng cho thấy rằng

声称 shēngchēng tuyên bố rằng

Tuy nhiên, 说、认为、觉得、知道 thực chất là động từ, không phải liên từ.

Tiếng Trung thường không dùng từ nối bổ ngữ hiển thị:

我知道他来了。

wǒ zhīdào tā lái le

Tôi biết rằng anh ấy đã đến.

Tiếng Anh bắt buộc phải dùng “that” trong trường hợp này, nhưng tiếng Quan thoại thường không cần.

16. Các liên từ chỉ sự việc có hay không/câu hỏi gián tiếp

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

是否 shìfǒu liệu có...hay không

是否…… shìfǒu... liệu có...hay không...

是否……还是…… shìfǒu...háishì... liệu...hay...

是否……或者…… shìfǒu...huòzhě... liệu...hay...

是不是 shì bú shì có phải...hay không

能不能 néng bù néng có thể hay không

有没有 yǒu méiyǒu có hay không; có tồn tại hay không

来不来 lái bù lái có đến hay không

去不去 qù bù qù có đi hay không

好不好 hǎo bù hǎo có tốt hay không

Ví dụ

我不知道他来不来。

wǒ bù zhīdào tā lái bù lái

Tôi không biết liệu anh ấy có đến hay không.

我不知道他是否会来。

wǒ bù zhīdào tā shìfǒu huì lái

Tôi không biết liệu anh ấy có đến hay không.

17. Các cấu trúc liên từ phủ định

Cấu trúc Pinyin Tiếng Việt

不是……而是…… búshì...érshì... không phải...mà là...

不是……就是…… búshì...jiùshì... hoặc...hoặc...

不是……也不是…… búshì...yě búshì... không...cũng không...

不但不……反而…… bùdàn bù...fǎn'ér... không những không...mà trái lại...

不仅不……反而…… bùjǐn bù...fǎn'ér... không những không...mà trái lại...

不……也不…… bù...yě bù... không...cũng không...

无论不……都…… — không phải là một cấu trúc chuẩn thông dụng

他不是老师，而是医生。

tā búshì lǎoshī, érshì yīshēng

Anh ấy không phải là giáo viên mà là bác sĩ.

18. Các từ nối giải thích/đồng vị

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

即 jí cụ thể là; tức là

即是 jíshì cụ thể là

即便 jíbiàn ngay cả khi

就是 jiùshì tức là; cụ thể là

也就是说 yě jiùshì shuō nói cách khác

换句话说 huàn jù huà shuō nói cách khác

也就是 yě jiùshì tức là

所谓 suǒwèi cái gọi là

换言之 huàn yán zhī nói cách khác

Phần lớn những từ này là cách diễn đạt liên kết/diễn ngôn, chứ không phải liên từ theo nghĩa chặt chẽ.

19. Các liên từ tương quan — 关联词语

Đây là một trong những phần quan trọng nhất của ngữ pháp tiếng Trung.

Cấu trúc Pinyin Tiếng Việt

因为……所以…… yīnwèi...suǒyǐ... bởi vì...cho nên...

由于……因此…… yóuyú...yīncǐ... do...vì vậy...

既然……就…… jìrán...jiù... vì đã...thì...

如果……就…… rúguǒ...jiù... nếu...thì...

如果……那么…… rúguǒ...nàme... nếu...thì...

假如……就…… jiǎrú...jiù... nếu...thì...

只要……就…… zhǐyào...jiù... chỉ cần...thì...

只有……才…… zhǐyǒu...cái... chỉ khi...thì mới...

除非……否则…… chúfēi...fǒuzé... trừ khi...nếu không thì...

虽然……但是…… suīrán...dànshì... mặc dù...nhưng...

尽管……可是…… jǐnguǎn...kěshì... mặc dù...nhưng...

即使……也…… jíshǐ...yě... ngay cả khi...vẫn...

就算……也…… jiùsuàn...yě... cho dù...vẫn...

哪怕……也…… nǎpà...yě... dù cho...vẫn...

不管……都…… bùguǎn...dōu... dù...đều...

无论……都…… wúlùn...dōu... bất kể...đều...

不论……都…… bùlùn...dōu... bất kể...đều...

不但……而且…… bùdàn...érqiě... không những...mà còn...

不仅……还…… bùjǐn...hái... không những...mà còn...

又……又…… yòu...yòu... vừa...vừa...

既……又…… jì...yòu... vừa...vừa...

不是……而是…… búshì...érshì... không phải...mà là...

不是……就是…… búshì...jiùshì... hoặc...hoặc...

与其……不如…… yǔqí...bùrú... thà...còn hơn...

宁可……也…… nìngkě...yě... thà...cũng...

一……就…… yī...jiù... ngay khi...thì...

越……越…… yuè...yuè... càng...càng...

越来越…… yuèláiyuè... ngày càng...

20. Các cấu trúc “bất kể...”

Tiếng Trung có một cấu trúc rất linh hoạt và được sử dụng rộng rãi:

Từ nghi vấn + 都/也

Cấu trúc Pinyin Tiếng Việt

谁……都…… shéi...dōu... bất cứ ai...

什么……都…… shénme...dōu... bất cứ thứ gì...

哪里……都…… nǎlǐ...dōu... bất cứ nơi nào...

哪儿……都…… nǎr...dōu... bất cứ nơi nào...

什么时候……都…… shénme shíhou...dōu... bất cứ khi nào...

怎么……都…… zěnme...dōu... dù bằng cách nào...

怎么样……都…… zěnmeyàng...dōu... dù...như thế nào...

多少……都…… duōshao...dōu... dù nhiều bao nhiêu...

哪个……都…… nǎge...dōu... bất kỳ cái nào...

哪怕……也…… nǎpà...yě... dù cho...

谁来我都欢迎。

shéi lái wǒ dōu huānyíng

Bất cứ ai đến, tôi đều hoan nghênh.

无论你去哪里，我都跟你去。

wúlùn nǐ qù nǎlǐ, wǒ dōu gēn nǐ qù

Bất kể bạn đi đâu, tôi cũng sẽ đi cùng bạn.

21. Các liên từ “càng...càng...”

Cấu trúc Pinyin Tiếng Việt

越……越…… yuè...yuè... càng...càng...

越来越…… yuèláiyuè... ngày càng...

越发…… yuèfā... ngày càng; càng lúc càng...

愈……愈…… yù...yù... càng...càng...

愈来愈…… yù lái yù... ngày càng...

越是……越…… yuè shì...yuè... càng...thì càng...

你越练习，就越进步。

nǐ yuè liànxí, jiù yuè jìnbù

Bạn càng luyện tập thì càng tiến bộ.

22. “Vì đã...thì...” — nguyên nhân/giả định

Cấu trúc Pinyin Tiếng Việt

既然……就…… jìrán...jiù... vì đã...thì...

既然……那么…… jìrán...nàme... vì đã...thì...

既然……又…… jìrán...yòu... vì đã...và còn...

既是……就…… jìshì...jiù... vì đã...thì...

既然你不想去，那就别去了。

jìrán nǐ bù xiǎng qù, nà jiù bié qù le

Vì bạn không muốn đi, vậy thì đừng đi nữa.

23. Các từ nối phổ biến thường được xếp chung với liên từ

Không phải tất cả những từ này đều là 连词 theo nghĩa chặt chẽ, nhưng chúng rất quan trọng trong việc liên kết câu tiếng Trung.

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

所以 suǒyǐ vì vậy

因此 yīncǐ do đó

因而 yīn'ér do đó

于是 yúshì vì thế; sau đó

然后 ránhòu sau đó

接着 jiēzhe tiếp theo

后来 hòulái sau này

不过 búguò tuy nhiên

反而 fǎn'ér thay vào đó

另外 lìngwài ngoài ra

此外 cǐwài bên cạnh đó

同时 tóngshí đồng thời; trong khi đó

总之 zǒngzhī tóm lại

其实 qíshí thực ra

毕竟 bìjìng dù sao thì; suy cho cùng

反正 fǎnzhèng dù sao đi nữa

例如 lìrú ví dụ

比如 bǐrú chẳng hạn; ví dụ

因此 yīncǐ do đó

总而言之 zǒng'ér yán zhī tóm lại

换句话说 huàn jù huà shuō nói cách khác

也就是说 yě jiùshì shuō nói cách khác; tức là

24. Phân loại theo nghĩa hẹp và nghĩa rộng

Sự phân biệt này rất quan trọng vì sách ngữ pháp tiếng Trung không xếp tất cả các mục trên vào cùng một loại ngữ pháp.

A. Các liên từ cốt lõi/theo nghĩa chặt chẽ — 连词

Những ví dụ rõ ràng nhất bao gồm:

和 hé — và

以及 yǐjí — cũng như

而 ér — và/trong khi

并且 bìngqiě — và

或者 huòzhě — hoặc

但是 dànshì — nhưng

可是 kěshì — nhưng

然而 rán'ér — tuy nhiên

因为 yīnwèi — bởi vì

而且 érqiě — hơn nữa

如果 rúguǒ — nếu

虽然 suīrán — mặc dù

尽管 jǐnguǎn — mặc dù

即使 jíshǐ — ngay cả khi

以及 yǐjí — và/cũng như

与其 yǔqí — thà...còn hơn...

不如 bùrú — thà...còn hơn.../tốt hơn là...

B. Các liên từ tương quan — 关联词

Những cấu trúc này cực kỳ quan trọng trong tiếng Trung thực tế:

因为……所以……

yīnwèi...suǒyǐ...

如果……就……

rúguǒ...jiù...

只要……就……

zhǐyào...jiù...

只有……才……

zhǐyǒu...cái...

虽然……但是……

suīrán...dànshì...

即使……也……

jíshǐ...yě...

不但……而且……

bùdàn...érqiě...

不是……而是……

búshì...érshì...

无论……都……

wúlùn...dōu...

越……越……

yuè...yuè...

一……就……

yī...jiù...

C. Các phó từ liên kết — 关联副词 / 连接副词

Những từ này liên kết các mệnh đề nhưng chính xác hơn là phó từ:

所以 suǒyǐ — vì vậy

因此 yīncǐ — do đó

因而 yīn'ér — do đó

于是 yúshì — vì vậy/sau đó

然后 ránhòu — sau đó

后来 hòulái — sau này

反而 fǎn'ér — thay vào đó

此外 cǐwài — bên cạnh đó

另外 lìngwài — ngoài ra

其实 qíshí — thực ra

总之 zǒngzhī — tóm lại.

D. Không phải là liên từ

Một số từ mà người nói tiếng Anh có thể nghĩ là liên từ thực chất thuộc các loại từ khác:

比 bǐ — giới từ/dấu hiệu so sánh

给 gěi — giới từ/động từ

在 zài — giới từ/động từ

从 cóng — giới từ

对 duì — giới từ

跟 gēn — giới từ/động từ/liên từ tùy cách dùng

然后 ránhòu — thường là phó từ liên kết

所以 suǒyǐ — phó từ liên kết

因此 yīncǐ — phó từ liên kết

因为 yīnwèi — liên từ hoặc từ chỉ nguyên nhân có chức năng giống giới từ, tùy cấu trúc

说 shuō — động từ, không phải liên từ

觉得 juéde — động từ, không phải liên từ

好像 hǎoxiàng — cách diễn đạt giống động từ/phó từ

还是 háishì — liên từ trong cấu trúc lựa chọn, nhưng cũng có cách dùng khác

都 dōu — phó từ

也 yě — phó từ

才 cái — phó từ

就 jiù — phó từ

又 yòu — phó từ

再 zài — phó từ

11- GIỚI TỪ:

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt Chức năng chính

在 zài tại; ở; trên vị trí

到 dào đến; cho đến đích đến/thời gian

从 cóng từ nguồn gốc

自 zì từ; kể từ nguồn gốc/thời gian, trang trọng

自从 zìcóng kể từ mốc thời gian bắt đầu

向 xiàng hướng về; đến hướng

往 wǎng hướng về; đến hướng

朝 cháo hướng về hướng

对 duì hướng về; đối với đối tượng

对于 duìyú liên quan đến; đối với chủ đề/đối tượng

关于 guānyú về; liên quan đến chủ đề

至于 zhìyú còn về chủ đề

对于 duìyú liên quan đến chủ đề

给 gěi cho; vì người nhận

替 tì thay cho; đại diện cho sự thay thế

为 wèi vì; vì lợi ích của người hưởng lợi

为了 wèile nhằm mục đích mục đích

跟 gēn với; đến sự đồng hành/đối tượng

和 hé với sự đồng hành

同 tóng với sự đồng hành

与 yǔ với sự đồng hành

用 yòng bằng; thông qua công cụ/phương tiện

以 yǐ bằng; thông qua phương tiện/trang trọng

靠 kào bằng; dựa vào phương tiện/sự dựa cậy

凭 píng bằng; dựa vào cơ sở/phương tiện

按 àn theo tiêu chuẩn

按照 ànzhào theo tiêu chuẩn

依 yī theo cơ sở/trang trọng

依照 yīzhào theo cơ sở

根据 gēnjù theo; dựa trên cơ sở

遵照 zūnzhào theo đúng; tuân theo quy định/thẩm quyền

依据 yījù theo; dựa trên cơ sở

比 bǐ hơn; so với so sánh

被 bèi bởi câu bị động

叫 jiào bởi câu bị động

让 ràng bởi câu bị động

给 gěi bởi câu bị động/khẩu ngữ

由 yóu bởi; thông qua tác nhân/trách nhiệm

经 jīng qua; thông qua lộ trình/quá trình

经过 jīngguò qua; thông qua lộ trình/quá trình

通过 tōngguò thông qua; bằng cách phương tiện

趁 chèn trong khi; tranh thủ hoàn cảnh hoàn cảnh

趁着 chènzhe trong khi; tranh thủ hoàn cảnh hoàn cảnh

趁此 chèncǐ nhân cơ hội này hoàn cảnh

随 suí cùng với; theo sự đi theo

随着 suízhe cùng với; theo sự thay đổi của sự thay đổi đi kèm

除 chú ngoại trừ sự loại trừ

除了 chúle ngoại trừ; ngoài ra sự loại trừ/bổ sung

除去 chúqù ngoại trừ; loại trừ sự loại trừ

除却 chúquè ngoại trừ văn phong loại trừ

除开 chúkāi ngoại trừ sự loại trừ

除外 chúwài ngoại trừ sự loại trừ

关于 guānyú về chủ đề

针对 zhēnduì nhắm vào; để đáp lại đối tượng

针对性地 zhēnduìxìng de một cách nhắm cụ thể vào đối tượng

面对 miànduì đối mặt với; trước tình huống tình huống

面向 miànxiàng hướng về; hướng đến đối tượng

由于 yóuyú bởi vì; do nguyên nhân

因 yīn bởi vì nguyên nhân

因为 yīnwèi bởi vì nguyên nhân

鉴于 jiànyú xét đến; căn cứ vào nguyên nhân/bối cảnh

由于 yóuyú do nguyên nhân

依据 yījù dựa trên cơ sở cơ sở

沿 yán dọc theo lộ trình

沿着 yánzhe dọc theo lộ trình

顺 shùn dọc theo; theo lộ trình

顺着 shùnzhe dọc theo; theo lộ trình

当 dāng vào lúc; khi thời gian

于 yú tại; ở; đến; từ văn phong trang trọng

及 jí cho đến; đạt tới văn phong trang trọng/thời gian

至 zhì cho đến; đến văn phong trang trọng

自从 zìcóng kể từ thời gian

从 cóng từ; kể từ thời gian/nguồn gốc

直到 zhídào cho đến điểm kết thúc

直至 zhízhì cho đến điểm kết thúc

2. Giới từ chỉ vị trí — 处所介词

Những từ này cho biết vị trí của một vật hoặc người.

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

在 zài tại; ở; trên

于 yú tại; ở; trên

当 dāng tại; trong lúc

位于 wèiyú nằm ở; tọa lạc tại

处于 chǔyú ở trong; nằm tại

坐落于 zuòluò yú tọa lạc tại

位在 wèi zài nằm tại

居于 jūyú nằm ở

居于 jūyú ở trong; chiếm giữ

Ví dụ

我在家。

wǒ zài jiā

Tôi đang ở nhà.

学校位于市中心。

xuéxiào wèiyú shì zhōngxīn

Trường học nằm ở trung tâm thành phố.

在 là giới từ chỉ vị trí cốt lõi trong giao tiếp hằng ngày.

于 trang trọng hơn nhiều và thường được dùng trong văn viết.

3. Giới từ chỉ hướng/đích đến — 方向介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

向 xiàng hướng về; đến

往 wǎng hướng về; đến

朝 cháo hướng về

对 duì hướng về

到 dào đến

至 zhì đến; cho đến

往往 wǎngwǎng thường xuyên — không phải giới từ chỉ hướng

面向 miànxiàng hướng về; đối diện với

朝向 cháoxiàng hướng về; đối diện với

Ví dụ

他向我走来。

tā xiàng wǒ zǒu lái

Anh ấy đi về phía tôi.

我们往北京走。

wǒmen wǎng Běijīng zǒu

Chúng tôi đang đi về phía Bắc Kinh.

孩子朝门口跑去。

háizi cháo ménkǒu pǎo qù

Đứa trẻ chạy về phía cửa ra vào.

4. Giới từ chỉ nguồn gốc/xuất phát — 来源介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

从 cóng từ

自 zì từ

自从 zìcóng kể từ

由 yóu từ; bởi

打 dǎ từ; bắt đầu từ, khẩu ngữ

离 lí cách; xa khỏi

距 jù cách; ở khoảng cách từ

距离 jùlí cách; ở khoảng cách từ

出自 chūzì đến từ; bắt nguồn từ

来自 láizì đến từ

源于 yuányú bắt nguồn từ

起自 qǐzì bắt đầu từ

始于 shǐyú bắt đầu từ

Ví dụ

我从北京来。

wǒ cóng Běijīng lái

Tôi đến từ Bắc Kinh.

他来自中国。

tā láizì Zhōngguó

Anh ấy đến từ Trung Quốc.

学校离这里很远。

xuéxiào lí zhèlǐ hěn yuǎn

Trường học cách đây rất xa.

5. Người nhận/đối tượng — 对象介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

给 gěi cho; vì

对 duì hướng về; đối với

对于 duìyú hướng đến; liên quan đến

向 xiàng đến; hướng về

朝 cháo hướng về

跟 gēn đến; với

同 tóng với

和 hé với

与 yǔ với

对着 duìzhe hướng về; đối diện với

Ví dụ

我给他一本书。

wǒ gěi tā yì běn shū

Tôi đưa cho anh ấy một quyển sách.

我对他说话。

wǒ duì tā shuōhuà

Tôi nói chuyện với anh ấy.

我们向老师提问。

wǒmen xiàng lǎoshī tíwèn

Chúng tôi đặt câu hỏi cho giáo viên.

6. Người hưởng lợi — 受益者

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

给 gěi cho; vì

为 wèi vì; vì lợi ích của

替 tì thay cho; đại diện cho

代 dài đại diện cho; thay mặt

替代 tìdài thay thế

为了 wèile vì lợi ích của; vì mục đích

Ví dụ

我为你做饭。

wǒ wèi nǐ zuò fàn

Tôi nấu ăn cho bạn.

我替他工作。

wǒ tì tā gōngzuò

Tôi làm việc thay mặt anh ấy.

7. Giới từ chỉ sự đồng hành — 伴随介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

跟 gēn với

和 hé với

同 tóng với

与 yǔ với

随 suí cùng với

随着 suízhe cùng với; theo

带着 dàizhe mang theo; cùng với

连同 liántóng cùng với

偕同 xiétóng cùng với, trang trọng

同着 tóngzhe cùng với, văn chương

我跟朋友一起去。

wǒ gēn péngyou yìqǐ qù

Tôi đi cùng bạn mình.

随着时间的变化，他改变了。

suízhe shíjiān de biànhuà, tā gǎibiàn le

Cùng với sự thay đổi của thời gian, anh ấy cũng thay đổi.

8. Giới từ chỉ công cụ/phương tiện — 工具、手段介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

用 yòng bằng; sử dụng

以 yǐ bằng; thông qua

通过 tōngguò thông qua; bằng cách

经由 jīngyóu qua; thông qua

借 jiè bằng cách; sử dụng

凭 píng bằng; dựa vào

靠 kào bằng phương tiện; dựa vào

依靠 yīkào dựa vào

借助 jièzhù với sự trợ giúp của

运用 yùnyòng sử dụng; vận dụng

利用 lìyòng sử dụng; thông qua

我用中文写信。

wǒ yòng Zhōngwén xiě xìn

Tôi viết thư bằng tiếng Trung.

我们通过网络学习。

wǒmen tōngguò wǎngluò xuéxí

Chúng tôi học tập thông qua internet.

9. Giới từ chỉ cơ sở/tiêu chuẩn — 依据介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

按 àn theo

按照 ànzhào theo

依 yī theo

依照 yīzhào theo

根据 gēnjù theo; dựa trên

依据 yījù theo; dựa trên

遵照 zūnzhào theo đúng; tuân theo

依照 yīzhào theo đúng; tuân theo

按照 ànzhào theo

依循 yīxún theo; làm theo

按照……来看 ànzhào...lái kàn xét theo...

Ví dụ

根据法律，不能这样做。

gēnjù fǎlǜ, bù néng zhèyàng zuò

Theo luật pháp, không thể làm như vậy.

按照计划，我们明天出发。

ànzhào jìhuà, wǒmen míngtiān chūfā

Theo kế hoạch, ngày mai chúng tôi sẽ khởi hành.

10. Giới từ so sánh — 比较介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

比 bǐ hơn; so với

跟 gēn so với

和 hé so với

同 tóng so với

与 yǔ so với

比起 bǐqǐ so với

相比 xiāngbǐ so với

较之 jiàozhī so với

较 jiào tương đối; hơn

不如 bùrú không bằng...

胜过 shèngguò vượt trội hơn

超过 chāoguò vượt quá; hơn

Ví dụ

他比我高。

tā bǐ wǒ gāo

Anh ấy cao hơn tôi.

跟去年相比，今年更好。

gēn qùnián xiāngbǐ, jīnnián gèng hǎo

So với năm ngoái, năm nay tốt hơn.

比 theo truyền thống được phân loại là giới từ trong nhiều mô tả ngữ pháp tiếng Trung, nhưng 不如、超过、胜过 cũng có thể được phân tích là động từ/vị ngữ so sánh tùy theo cấu trúc.

11. Giới từ bị động — 被动介词

Những từ này giới thiệu tác nhân trong cấu trúc bị động.

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

被 bèi bởi

给 gěi bởi

叫 jiào bởi

让 ràng bởi

受 shòu chịu; bị tác động bởi

为 wéi bởi, trang trọng/văn chương

叫做 jiàozuò được gọi là — thường không phải giới từ bị động

Ví dụ

他被老师批评了。

tā bèi lǎoshī pīpíng le

Anh ấy đã bị giáo viên phê bình.

他让别人骗了。

tā ràng biérén piàn le

Anh ấy đã bị người khác lừa.

Cấu trúc bị động

Chủ ngữ + 被 + Tác nhân + Động từ + ...

书被他拿走了。

shū bèi tā ná zǒu le

Quyển sách đã bị anh ấy mang đi.

12. Tác nhân/trách nhiệm — 施事介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

被 bèi bởi

由 yóu bởi

为 wéi bởi

经 jīng thông qua/bởi

经由 jīngyóu qua; thông qua

这件事由他负责。

zhè jiàn shì yóu tā fùzé

Anh ấy chịu trách nhiệm về việc này.

这个决定由经理作出。

zhège juédìng yóu jīnglǐ zuòchū

Quyết định này do người quản lý đưa ra.

13. Giới từ chỉ nguyên nhân/lý do — 原因介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

因 yīn bởi vì; do

因为 yīnwèi bởi vì; do

由于 yóuyú bởi vì; do

为 wèi bởi vì; vì

鉴于 jiànyú xét đến; căn cứ vào

缘于 yuányú do; bắt nguồn từ

出于 chūyú xuất phát từ; bởi vì

由于……所致 yóuyú...suǒzhì do...gây ra

因……而…… yīn...ér... do...

由于天气恶劣，航班取消了。

yóuyú tiānqì èliè, hángbān qǔxiāo le

Do thời tiết xấu, chuyến bay đã bị hủy.

他出于好意帮助我。

tā chūyú hǎoyì bāngzhù wǒ

Anh ấy giúp tôi vì có ý tốt.

14. Giới từ chỉ mục đích — 目的介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

为 wèi vì; cho

为了 wèile nhằm mục đích

为着 wèizhe vì lợi ích của

以 yǐ để; nhằm

以便 yǐbiàn để; nhằm

以免 yǐmiǎn để tránh

旨在 zhǐzài nhằm mục đích

为的是 wèide shì nhằm mục đích

为了学习中文，我每天练习。

wèile xuéxí Zhōngwén, wǒ měitiān liànxí

Để học tiếng Trung, tôi luyện tập mỗi ngày.

15. Chủ đề/phạm vi tham chiếu — 对象、范围

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

关于 guānyú về; liên quan đến

对于 duìyú liên quan đến

至于 zhìyú còn về

关于…… guānyú... liên quan đến...

对 duì hướng về; liên quan đến

针对 zhēnduì nhắm vào; liên quan đến

就 jiù về; liên quan đến

至于 zhìyú còn về

关于这个问题，我不知道。

guānyú zhège wèntí, wǒ bù zhīdào

Về câu hỏi này, tôi không biết.

对于学生来说，这很重要。

duìyú xuéshēng lái shuō, zhè hěn zhòngyào

Đối với học sinh, điều này rất quan trọng.

16. Sự đối lập/đối tượng hướng đến

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

对 duì hướng về; đối với

针对 zhēnduì nhắm vào

面对 miànduì đối mặt với

面向 miànxiàng hướng về

反对 fǎnduì chống lại; phản đối

针对…… zhēnduì... chống lại/hướng đến...

对抗 duìkàng chống lại; đối đầu với

Một số từ trong số này thực chất là động từ, không phải giới từ theo nghĩa chặt chẽ.

17. Sự loại trừ — 排除

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

除 chú ngoại trừ

除了 chúle ngoại trừ; ngoài ra

除去 chúqù ngoại trừ; không tính

除却 chúquè ngoại trừ

除开 chúkāi ngoại trừ

除外 chúwài ngoại trừ

不包括 bù bāokuò không bao gồm

不计 bújì không tính; loại trừ

“Ngoài ra” có hai nghĩa

除了他以外，大家都来了。

chúle tā yǐwài, dàjiā dōu lái le

Mọi người đều đến, ngoại trừ anh ấy.

除了中文以外，我还学习阿拉伯语。

chúle Zhōngwén yǐwài, wǒ hái xuéxí Ālābóyǔ

Ngoài tiếng Trung, tôi còn học tiếng Ả Rập.

18. Giới từ chỉ tuyến đường/lộ trình — 路径介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

经 jīng qua; thông qua

经过 jīngguò đi qua

经由 jīngyóu qua; thông qua

通过 tōngguò đi qua; thông qua

沿 yán dọc theo

沿着 yánzhe dọc theo

顺 shùn dọc theo

顺着 shùnzhe dọc theo

由 yóu qua; thông qua

从 cóng từ

我们经过上海去北京。

wǒmen jīngguò Shànghǎi qù Běijīng

Chúng tôi đi đến Bắc Kinh qua Thượng Hải.

沿着这条路走。

yánzhe zhè tiáo lù zǒu

Đi dọc theo con đường này.

19. Khoảng cách — 距离

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

离 lí cách; xa khỏi

距 jù cách; ở khoảng cách từ

距离 jùlí cách; khoảng cách từ

相距 xiāngjù cách nhau

我家离学校很近。

wǒ jiā lí xuéxiào hěn jìn

Nhà tôi ở gần trường học.

北京距上海很远。

Běijīng jù Shànghǎi hěn yuǎn

Bắc Kinh cách Thượng Hải rất xa.

20. Giới từ chỉ thời gian — 时间介词

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

在 zài vào lúc; trong

当 dāng vào lúc; trong

于 yú vào lúc; trong

从 cóng từ; kể từ

自 zì từ; kể từ

自从 zìcóng kể từ

到 dào cho đến

至 zhì cho đến

直到 zhídào cho đến

直至 zhízhì cho đến

在……之前 zài...zhīqián trước...

在……以后 zài...yǐhòu sau...

在……期间 zài...qījiān trong suốt...

在……之际 zài...zhījì vào thời điểm...

趁 chèn trong khi; tranh thủ

随着 suízhe theo; cùng với sự trôi qua/thay đổi của

在吃饭的时候，他来了。

zài chīfàn de shíhou, tā lái le

Anh ấy đến trong lúc chúng tôi đang ăn.

自从去年以来，我一直住在这里。

zìcóng qùnián yǐlái, wǒ yìzhí zhù zài zhèlǐ

Tôi đã sống ở đây kể từ năm ngoái.

21. “Theo sự thay đổi/cùng với” — 随着

随着 suízhe là một từ cực kỳ hữu ích.

随着年龄的增长，他越来越成熟。

suízhe niánlíng de zēngzhǎng, tā yuèláiyuè chéngshú

Khi tuổi tác tăng lên, anh ấy ngày càng trưởng thành hơn.

Cấu trúc:

随着 + danh từ + 的 + sự thay đổi

= theo; cùng với...

22. Nhóm từ có nghĩa “theo”

Nên học thuộc các từ này cùng nhau:

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

按 àn theo

按照 ànzhào theo

根据 gēnjù theo

依据 yījù theo

依 yī theo

依照 yīzhào theo

遵照 zūnzhào theo đúng; tuân theo

按照…… ànzhào... theo...

依照…… yīzhào... theo...

根据…… gēnjù... dựa trên...

按照规定办理。

ànzhào guīdìng bànlǐ

Hãy xử lý theo quy định.

23. “Thay cho/thay mặt cho”

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

替 tì thay cho; thay mặt cho

代 dài thay mặt cho

代替 dàitì thay thế; thay cho

代表 dàibiǎo thay mặt cho; đại diện cho

为 wèi vì; cho

以 yǐ với tư cách là

我替他回答。

wǒ tì tā huídá

Tôi trả lời thay mặt anh ấy.

他代表公司发言。

tā dàibiǎo gōngsī fāyán

Anh ấy phát biểu thay mặt công ty.

24. Các giới từ trang trọng/văn chương

Những từ này xuất hiện trong văn viết thường xuyên hơn nhiều so với giao tiếp hằng ngày.

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

于 yú tại; trong; đến; từ

以 yǐ bằng; thông qua

自 zì từ; kể từ

由 yóu bởi; thông qua

为 wéi bởi; với tư cách là

于此 yúcǐ tại đây; ở điểm này

于此处 yúcǐchù tại nơi này

于今 yújīn cho đến nay

自此 zìcǐ kể từ thời điểm này

自此以后 zìcǐ yǐhòu kể từ đó trở đi

及 jí đến; cho đến

至 zhì đến; cho đến

迄 qì cho đến; tới tận

迄今 qìjīn cho đến nay

关于 guānyú liên quan đến

鉴于 jiànyú xét đến; căn cứ vào

缘于 yuányú do; bắt nguồn từ

出于 chūyú xuất phát từ; bởi vì

源于 yuányú bắt nguồn từ

25. Các cụm giới từ ghép phổ biến

Tiếng Trung thường kết hợp một giới từ với thành phần khác để tạo thành một cụm giới từ cố định.

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

关于 guānyú liên quan đến

对于 duìyú đối với

至于 zhìyú còn về

由于 yóuyú do; bởi vì

出于 chūyú xuất phát từ

鉴于 jiànyú xét đến; căn cứ vào

源于 yuányú bắt nguồn từ

基于 jīyú dựa trên

鉴于 jiànyú xét đến; cân nhắc

针对 zhēnduì nhắm vào

面对 miànduì đối mặt với

面向 miànxiàng hướng về

通过 tōngguò thông qua

经由 jīngyóu qua; thông qua

根据 gēnjù theo

依据 yījù dựa trên

按照 ànzhào theo

依照 yīzhào theo

遵照 zūnzhào theo đúng; tuân theo

随着 suízhe cùng với; theo

沿着 yánzhe dọc theo

顺着 shùnzhe dọc theo

除了 chúle ngoại trừ/ngoài ra

为了 wèile nhằm mục đích

关于 guānyú về

相对于 xiāngduìyú so với; tương quan với

相比于 xiāngbǐyú so với

针对于 zhēnduìyú hướng đến; nhắm vào

适用于 shìyòngyú áp dụng cho

有关 yǒuguān liên quan đến

关于 guānyú liên quan đến

26. Rất quan trọng: giới từ + cụm danh từ + động từ

Cấu trúc cơ bản trong tiếng Trung là:

Chủ ngữ + Giới từ + Tân ngữ + Động từ

在

我在家吃饭。

wǒ zài jiā chīfàn

Tôi ăn cơm ở nhà.

给

我给他买书。

wǒ gěi tā mǎi shū

Tôi mua sách cho anh ấy.

对

他对我说话。

tā duì wǒ shuōhuà

Anh ấy nói chuyện với tôi.

跟

我跟朋友聊天。

wǒ gēn péngyou liáotiān

Tôi trò chuyện với bạn mình.

用

我用中文写。

wǒ yòng Zhōngwén xiě

Tôi viết bằng tiếng Trung.

从

我从北京回来。

wǒ cóng Běijīng huílái

Tôi trở về từ Bắc Kinh.

向

他向老师提问。

tā xiàng lǎoshī tíwèn

Anh ấy đặt câu hỏi cho giáo viên.

27. Giới từ và động từ

Điều này rất quan trọng trong tiếng Quan thoại.

Nhiều “giới từ” tiếng Trung có nguồn gốc từ động từ và vẫn có thể hoạt động như động từ.

Ví dụ:

给

我给他一本书。

wǒ gěi tā yì běn shū

Tôi đưa cho anh ấy một quyển sách.

Ở đây, 给 hoạt động như một động từ.

Nhưng:

我给他买一本书。

wǒ gěi tā mǎi yì běn shū

Tôi mua một quyển sách cho anh ấy.

Ở đây, 给 hoạt động như một giới từ/từ kiêm động từ.

在

我在家。

wǒ zài jiā

Tôi đang ở nhà.

我在家吃饭。

wǒ zài jiā chīfàn

Tôi ăn cơm ở nhà.

跟

我跟他聊天。

wǒ gēn tā liáotiān

Tôi trò chuyện với anh ấy.

Ở đây, 跟 có thể được phân tích là giới từ/liên từ tùy theo cấu trúc.

28. Các từ kiêm động từ quan trọng

Ngữ pháp tiếng Trung thường dùng thuật ngữ 介词 (jiècí) cho những từ mà người học tiếng Anh có thể gọi là từ kiêm động từ (coverb).

Các từ kiêm động từ phổ biến:

Tiếng Trung Pinyin Tiếng Việt

在 zài tại/ở trong

从 cóng từ

到 dào đến

向 xiàng hướng về

往 wǎng hướng về

朝 cháo hướng về

对 duì hướng về

给 gěi cho/vì

跟 gēn với

和 hé với

同 tóng với

为 wèi vì; cho

替 tì thay cho/thay mặt cho

用 yòng sử dụng; bằng

以 yǐ thông qua

被 bèi bởi

让 ràng bởi

叫 jiào bởi

由 yóu bởi

按 àn theo

按照 ànzhào theo

根据 gēnjù theo

比 bǐ so với

离 lí cách/xa khỏi

沿 yán dọc theo

趁 chèn trong khi; tranh thủ

随 suí cùng với

随着 suízhe cùng với/theo

除了 chúle ngoại trừ/ngoài ra

关于 guānyú liên quan đến

对于 duìyú đối với

由于 yóuyú do; bởi vì

通过 tōngguò thông qua

经过 jīngguò qua/thông qua

12- TỪ HẠN ĐỊNH

1. Từ hạn định chỉ định

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ Bản dịch

này 这 zhè 这本书 cuốn sách này

người này / cái này 这个 zhège 这个人 người này

những ... này 这些 zhèxiē 这些书 những cuốn sách này

đó / kia 那 nà 那本书 cuốn sách đó

người đó / cái đó 那个 nàge 那个人 người đó

những ... đó 那些 nàxiē 那些书 những cuốn sách đó

loại ... này 这种 zhè zhǒng 这种方法 loại phương pháp này

loại ... đó 那种 nà zhǒng 那种方法 loại phương pháp đó

loại ... này 这类 zhè lèi 这类问题 loại vấn đề này

loại ... đó 那类 nà lèi 那类问题 loại vấn đề đó

một ... như thế này 这样的 zhèyàng de 这样的情况 một tình huống như thế này

một ... thuộc loại này 这种的 zhè zhǒng de 这种的东西 một thứ thuộc loại này

một ... như thế kia 那样的 nàyàng de 那样的人 người thuộc loại đó

Cấu trúc cơ bản:

这 / 那 + từ chỉ loại + danh từ

zhè / nà + từ chỉ loại + danh từ

这本书

zhè běn shū

= cuốn sách này

2. Từ hạn định sở hữu

Tiếng Trung không có những từ riêng biệt hoàn toàn tương ứng với my, your, his, v.v. trong tiếng Anh. Sở hữu thường được diễn đạt theo cấu trúc:

Người sở hữu + 的 + danh từ

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

của tôi 我的 wǒ de 我的书

của bạn 你的 nǐ de 你的书

của anh ấy 他的 tā de 他的书

của cô ấy 她的 tā de 她的书

của nó 它的 tā de 它的名字

của chúng tôi 我们的 wǒmen de 我们的学校

của các bạn 你们的 nǐmen de 你们的老师

của họ 他们的 tāmen de 他们的房子

của họ (nữ) 她们的 tāmen de 她们的朋友

của chúng (không phải người) 它们的 tāmen de 它们的食物

Cấu trúc sở hữu

Người sở hữu + 的 + danh từ

我的书

wǒ de shū

= sách của tôi

老师的书

lǎoshī de shū

= sách của giáo viên

中国的历史

Zhōngguó de lìshǐ

= lịch sử Trung Quốc

3. Từ hạn định phản thân / sở hữu riêng

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

của chính mình 自己的 zìjǐ de 自己的房子

của chính tôi 我自己的 wǒ zìjǐ de 我自己的房子

của chính bạn 你自己的 nǐ zìjǐ de 你自己的书

của chính anh ấy/cô ấy 他/她自己的 tā zìjǐ de 他自己的车

我自己的书

wǒ zìjǐ de shū

= cuốn sách của chính tôi

4. Từ hạn định nghi vấn

Các từ nghi vấn trong tiếng Trung có thể bổ nghĩa cho danh từ.

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ Bản dịch

nào 哪 nǎ 哪本书？ cuốn sách nào?

người nào / cái nào 哪一个 nǎ yí ge 哪一个人？ người nào?

cuốn nào 哪本 nǎ běn 哪本书？ cuốn sách nào?

tấm nào 哪张 nǎ zhāng 哪张票？ vé nào?

người nào / cái nào 哪个 nǎge 哪个人？ người nào?

của ai 谁的 shéi de 谁的书？ sách của ai?

gì / loại nào 什么 shénme 什么书？ sách gì / những cuốn sách nào?

loại ... nào 什么样的 shénme yàng de 什么样的书？ loại sách nào?

bao nhiêu (số lượng nhỏ) 几 jǐ 几本书？ bao nhiêu cuốn sách?

bao nhiêu 多少 duōshao 多少本书？ bao nhiêu cuốn sách?

Sự khác biệt quan trọng

哪本书？

nǎ běn shū?

= Cuốn sách nào?

什么书？

shénme shū?

= Sách gì / loại sách nào?

谁的书？

shéi de shū?

= Sách của ai?

5. Từ hạn định bất định

Tiếng Trung không có từ tương đương hoàn toàn với a/an trong tiếng Anh, nhưng có một số cấu trúc diễn đạt tính bất định.

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

một 一 + từ chỉ loại yī + CL 一本书

một người/vật nào đó 某 mǒu 某个人

một người/vật nào đó 某个 mǒu ge 某个人

một vài / một số 一些 yìxiē 一些书

một số 有些 yǒuxiē 有些人

vài 几个 jǐ ge 几个人

vài cuốn 几本 jǐ běn 几本书

một số / một vài 某些 mǒuxiē 某些问题

một loại nào đó 某种 mǒu zhǒng 某种方法

một loại 一种 yì zhǒng 一种方法

một người / một cái 一个 yí ge 一个人

bất kỳ / một thứ gì đó 什么 shénme 什么东西

của ai đó 某人的 mǒu rén de 某人的书

Ví dụ

一本书

yì běn shū

= một cuốn sách

某个人

mǒu ge rén

= một người nào đó

一些学生

yìxiē xuéshēng

= một số học sinh

6. Từ hạn định toàn thể

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

mọi / mỗi 每 měi 每个人

mọi / mỗi 每个 měi ge 每个学生

mỗi 每一 měi yī 每一本书

tất cả 所有 suǒyǒu 所有人

tất cả 全部 quánbù 全部学生

toàn bộ / cả 全 quán 全中国

mọi loại 各 gè 各种方法

mọi loại 各种 gè zhǒng 各种书

mọi loại 各类 gè lèi 各类问题

mỗi / từng 各个 gège 各个人

riêng của mỗi người 各自的 gèzì de 各自的工作

từng người / mỗi một 每一个 měi yí ge 每一个人

mọi người 人人 rénrén 人人都有机会

mọi người đều 人人都 rénrén dōu 人人都知道

Ví dụ

每个学生

měi ge xuéshēng

= mỗi học sinh

所有学生

suǒyǒu xuéshēng

= tất cả học sinh

各种书

gè zhǒng shū

= tất cả các loại sách

7. Từ hạn định phủ định

Tiếng Trung chủ yếu diễn đạt ý nghĩa phủ định bằng 任何, 没有, 无 và các đại từ phủ định.

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

bất kỳ 任何 rènhé 任何人

bất kỳ loại nào 任何一种 rènhé yì zhǒng 任何一种方法

bất kỳ 任意 rènyì 任意一个

bất kỳ phương án nào 任一 rènyī 任一方案

không có / không một 没有 méiyǒu 没有一个人

không có 无 wú 无任何问题

chưa từng có bất kỳ 不曾有任何 bùcéng yǒu rènhé 不曾有任何问题

không cái nào / không ai 哪个都不 nǎge dōu bù 哪个都不好

任何人

rènhé rén

= bất kỳ ai / bất kỳ người nào

没有一个学生

méiyǒu yí ge xuéshēng

= không có lấy một học sinh nào

8. Từ hạn định phân phối

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

mỗi / mọi 每 měi 每个人

mỗi / từng 各 gè 各个人

riêng của mỗi người 各自的 gèzì de 各自的房间

từng người / mỗi người 每一个 měi yí ge 每一个人

từng cái một 一一 yīyī 一一说明

lần lượt / riêng biệt 分别 fēnbié 分别讨论

Những cách diễn đạt quan trọng nhất là:

每个学生

měi ge xuéshēng

= mỗi học sinh

各个学生

gège xuéshēng

= từng học sinh riêng lẻ

9. Từ chỉ lượng / từ giống từ hạn định

Tiếng Trung thường sử dụng cấu trúc số từ + từ chỉ loại + danh từ.

Cấu trúc cơ bản

Số từ + từ chỉ đơn vị / từ chỉ loại + danh từ

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

một 一 yī 一个人

hai 两 liǎng 两个人

ba 三 sān 三个人

vài 几 jǐ 几个人

nhiều / bao nhiêu 多少 duōshao 多少个人

một số 一些 yìxiē 一些人

nhiều 许多 xǔduō 许多人

nhiều 很多 hěn duō 很多人

một số ít 少数 shǎoshù 少数人

phần lớn 大多数 dàduōshù 大多数人

đa số 多数 duōshù 多数人

một ít 少许 shǎoxǔ 少许时间

đủ 足够的 zúgòu de 足够的时间

toàn bộ 全部的 quánbù de 全部的东西

10. Từ hạn định số từ

Trong tiếng Trung, các số từ có thể xác định danh từ khi kết hợp với từ chỉ loại.

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

một 一 yī 一本书

hai 两 liǎng 两本书

hai (dạng trang trọng / dùng trong số liệu) 二 èr 二本书

ba 三 sān 三本书

bốn 四 sì 四本书

năm 五 wǔ 五本书

mười 十 shí 十本书

một trăm 一百 yì bǎi 一百本书

một nghìn 一千 yì qiān 一千本书

thứ nhất 第一 dì yī 第一本书

thứ hai 第二 dì èr 第二本书

vài cái đầu tiên 前几 qián jǐ 前几本书

vài cái cuối cùng 后几 hòu jǐ 后几本书

11. Từ hạn định thứ tự

Tiếng Trung sử dụng 第 (dì).

第 + số từ + từ chỉ loại + danh từ

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

thứ nhất 第一 dì yī 第一本书

thứ hai 第二 dì èr 第二个人

thứ ba 第三 dì sān 第三个问题

thứ mười 第十 dì shí 第十章

người thứ nhất 第一个 dì yí ge 第一个人

tiếp theo 下一个 xià yí ge 下一个人

trước đó / trước đó một 上一个 shàng yí ge 上一个问题

第一本书

dì yī běn shū

= cuốn sách đầu tiên

12. Từ hạn định tập hợp / toàn nhóm

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

tất cả 所有 suǒyǒu 所有人

tất cả 全部 quánbù 全部学生

toàn bộ / cả 整个 zhěnggè 整个城市

toàn bộ 整 zhěng 整个晚上

trọn vẹn 整整 zhěngzhěng 整整三天

toàn bộ / cả 全 quán 全国人民

toàn thể / tổng thể 整体的 zhěngtǐ de 整体的情况

cả hai 两个都 liǎng ge dōu 两个人都来了

cả hai bên 两者 liǎngzhě 两者之间

Đặc biệt quan trọng

整个城市

zhěnggè chéngshì

= toàn bộ thành phố

所有的人

suǒyǒu de rén

= tất cả mọi người

13. Từ hạn định phân phần

Tiếng Trung không có một nhóm từ hạn định duy nhất tương đương trực tiếp với “some of”, “most of” và “half of” trong tiếng Anh, nhưng những cấu trúc này được sử dụng rất phổ biến.

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

một số trong số 一些 yìxiē 一些学生

một phần trong số 一部分 yí bùfen 一部分学生

phần lớn trong số 大部分 dà bùfen 大部分学生

đa số trong số 大多数 dàduōshù 大多数学生

thiểu số trong số 少数 shǎoshù 少数学生

một nửa 一半 yí bàn 一半学生

nửa 半 bàn 半杯水

một phần tư 四分之一 sì fēn zhī yī 四分之一的人

một phần ba 三分之一 sān fēn zhī yī 三分之一的学生

một phần 部分 bùfen 部分学生

14. Từ hạn định chỉ sự giống nhau / đồng nhất

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

cùng một 同一个 tóng yí ge 同一个人

giống nhau 同样的 tóngyàng de 同样的东西

giống hệt / tương đồng 相同的 xiāngtóng de 相同的方法

một người/cái khác 另一个 lìng yí ge 另一个人

một loại khác 另一 lìng yī 另一种方法

khác / những người khác 其他 qítā 其他人

khác / những thứ khác 另外的 lìngwài de 另外的事情

còn lại 剩下的 shèngxià de 剩下的钱

những người/thứ còn lại 其余的 qíyú de 其余的人

15. Từ hạn định tổng quát / lựa chọn tự do

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

bất kỳ 任何 rènhé 任何人

bất kỳ 任意 rènyì 任意一个

bất kỳ cái nào 哪一个都 nǎ yí ge dōu 哪一个都可以

bất kỳ ai 谁都 shéi dōu 谁都可以

bất cứ thứ gì 什么都 shénme dōu 什么都可以

bất kỳ loại nào 哪种都 nǎ zhǒng dōu 哪种都可以

mọi loại 各种 gè zhǒng 各种东西

đủ mọi loại 各式各样的 gèshì gèyàng de 各式各样的东西

16. Từ bổ nghĩa nhấn mạnh / giới hạn giống từ hạn định

Đây không phải là các từ hạn định theo nghĩa chặt chẽ, nhưng chúng có thể bổ nghĩa hoặc giới hạn cụm danh từ.

Ý nghĩa 中文 Pinyin Ví dụ

chỉ 仅 jǐn 仅一个人

chỉ đơn thuần 仅仅 jǐnjǐn 仅仅一个问题

chỉ có 只有 zhǐyǒu 只有一个人

chỉ là 只是 zhǐshì 只是一个例子

đúng / vừa đúng 正好 zhènghǎo 正好三个人

đúng lúc / vừa đúng 恰好 qiàhǎo 恰好三个人

ngay cả 连 lián 连一个人都没有

thậm chí 甚至 shènzhì 甚至一个孩子

ít nhất 至少 zhìshǎo 至少三个人

nhiều nhất 至多 zhìduō 至多三个人

17. Từ chỉ loại — thành phần thiết yếu trong cấu trúc hạn định tiếng Trung

Từ chỉ loại trong tiếng Trung về mặt kỹ thuật không phải là từ hạn định, nhưng chúng là thành phần thiết yếu của nhiều cấu trúc hạn định.

Các từ chỉ loại thông dụng

Từ chỉ loại Pinyin Dùng cho Ví dụ

个 ge danh từ nói chung 一个人

本 běn sách 一本书

张 zhāng vật thể phẳng 一张纸

只 zhī động vật / một số đồ vật 一只猫

条 tiáo vật dài / mềm dẻo 一条鱼

件 jiàn quần áo / sự việc 一件衣服

辆 liàng phương tiện 一辆车

台 tái máy móc 一台电脑

部 bù máy móc / phim / điện thoại 一部手机

杯 bēi cốc / ly 一杯水

瓶 píng chai 一瓶水

位 wèi người, cách nói lịch sự 一位老师

名 míng người 一名学生

家 jiā doanh nghiệp / tổ chức 一家公司

所 suǒ trường học / bệnh viện / tòa nhà 一所学校

间 jiān phòng / cửa hàng 一间房

座 zuò công trình lớn / núi 一座山

棵 kē cây cối / thực vật 一棵树

朵 duǒ hoa / mây 一朵花

封 fēng thư 一封信

首 shǒu thơ / bài hát 一首歌

篇 piān bài viết 一篇文章

张 zhāng vé / ảnh / giấy 一张票

架 jià máy bay / máy móc 一架飞机

把 bǎ đồ vật có tay cầm 一把刀

双 shuāng cặp / đôi 一双鞋

对 duì cặp / đôi vợ chồng 一对夫妻

套 tào bộ / bộ hoàn chỉnh 一套房子

套 tào bộ sách 一套书

群 qún nhóm 一群人

队 duì đội / nhóm 一队人

阵 zhèn khoảng thời gian / đợt 一阵风

场 chǎng sự kiện / mưa / giấc mơ 一场比赛

次 cì lần / sự việc xảy ra 一次机会

遍 biàn lần thực hiện trọn vẹn 一遍课文

18. Kết hợp từ chỉ định + từ chỉ loại

Đây là một trong những cấu trúc từ hạn định quan trọng nhất trong tiếng Trung:

这/那 + từ chỉ loại + danh từ

中文 Pinyin Tiếng Việt

这个人 zhège rén người này

那个人 nàge rén người đó

这本书 zhè běn shū cuốn sách này

那本书 nà běn shū cuốn sách đó

这张桌子 zhè zhāng zhuōzi cái bàn này

那张桌子 nà zhāng zhuōzi cái bàn đó

这些书 zhèxiē shū những cuốn sách này

那些书 nàxiē shū những cuốn sách đó

19. Kết hợp nhiều từ hạn định

Tiếng Trung có thể kết hợp nhiều thành phần giống từ hạn định:

Từ chỉ định + số lượng + từ chỉ loại + từ sở hữu/từ bổ nghĩa + danh từ

Ví dụ:

这三本我的书 ❌

Cách diễn đạt này thường không tự nhiên.

Thay vào đó:

我的这三本书

wǒ de zhè sān běn shū

= ba cuốn sách này của tôi

Hoặc:

这三本书

zhè sān běn shū

= ba cuốn sách này

Hoặc:

我的三本书

wǒ de sān běn shū

= ba cuốn sách của tôi

20. Hệ thống từ hạn định chính trong tiếng Trung

Một cấu trúc tổng quát hữu ích là:

[Từ chỉ định] + [Từ sở hữu] + [Số từ/từ chỉ lượng] + [Từ chỉ loại] + [Danh từ]

Ví dụ:

这本书

zhè běn shū

= cuốn sách này

我的这本书

wǒ de zhè běn shū

= cuốn sách này của tôi

我的三本书

wǒ de sān běn shū

= ba cuốn sách của tôi

这三本书

zhè sān běn shū

= ba cuốn sách này

所有这些书

suǒyǒu zhèxiē shū

= tất cả những cuốn sách này

每一本书

měi yì běn shū

= mọi cuốn sách

任何一本书

rènhé yì běn shū

= bất kỳ cuốn sách nào

13- CÂU ĐIỀU KIỆN VỚI IF

Điều kiện loại 0 如果 + sự thật, 就 + kết quả rúguǒ..., jiù... 如果水加热，就会沸腾。 rúguǒ shuǐ jiārè, jiù huì fèiténg. Nếu nước được đun nóng, nó sẽ sôi.

Điều kiện loại 1 如果 + điều kiện, 就会 + động từ rúguǒ..., jiù huì... 如果你学习，你就会通过考试。 rúguǒ nǐ xuéxí, nǐ jiù huì tōngguò kǎoshì. Nếu bạn học, bạn sẽ vượt qua kỳ thi.

Điều kiện loại 2 如果 + giả định, 就会 + động từ rúguǒ..., jiù huì... 如果我有很多钱，我就会买一栋房子。 rúguǒ wǒ yǒu hěn duō qián, wǒ jiù huì mǎi yí dòng fángzi. Nếu tôi có nhiều tiền, tôi sẽ mua một căn nhà.

Điều kiện loại 3 如果 + động từ + 了, 就会 + kết quả rúguǒ... le, jiù huì... 如果我早点出发了，我就会赶上火车。 rúguǒ wǒ zǎodiǎn chūfā le, wǒ jiù huì gǎnshàng huǒchē. Nếu tôi khởi hành sớm hơn, tôi đã bắt kịp chuyến tàu.

Câu điều kiện phủ định 如果不 + động từ, 就... rúguǒ bù..., jiù... 如果你不努力，你就不会成功。 rúguǒ nǐ bù nǔlì, nǐ jiù bú huì chénggōng. Nếu bạn không nỗ lực, bạn sẽ không thành công.

Trừ khi 除非...否则... chúfēi..., fǒuzé... 除非你现在出发，否则你会迟到。 chúfēi nǐ xiànzài chūfā, fǒuzé nǐ huì chídào. Trừ khi bạn khởi hành ngay bây giờ, nếu không bạn sẽ đến muộn.

Ngay cả khi 即使...也... jíshǐ..., yě... 即使下雨，我们也会去。 jíshǐ xiàyǔ, wǒmen yě huì qù. Ngay cả khi trời mưa, chúng tôi vẫn sẽ đi.

Chỉ khi 只有...才... zhǐyǒu..., cái... 只有努力学习，你才会成功。 zhǐyǒu nǔlì xuéxí, nǐ cái huì chénggōng. Chỉ khi học tập chăm chỉ, bạn mới thành công.

Thì hiện tại đơn 如果 + V，就 + V rúguǒ + V, jiù + V 如果你学习，你就成功。 rúguǒ nǐ xuéxí, nǐ jiù chénggōng. Nếu bạn học, bạn sẽ thành công.

Thì hiện tại tiếp diễn 如果 + 正在 + V，就 + V rúguǒ + zhèngzài + V, jiù + V 如果你正在学习，我就安静。 rúguǒ nǐ zhèngzài xuéxí, wǒ jiù ānjìng. Nếu bạn đang học, tôi sẽ giữ im lặng.

Thì quá khứ đơn 如果 + V + 了，就 + V + 了 rúguǒ + V le, jiù + V le 如果你来了，我就走了。 rúguǒ nǐ lái le, wǒ jiù zǒu le. Nếu bạn đến, tôi đã rời đi.

Thì quá khứ tiếp diễn 如果 + 正在 + V，就 + V rúguǒ + zhèngzài + V, jiù + V 如果你当时正在学习，我就没有打扰你。 rúguǒ nǐ dāngshí zhèngzài xuéxí, wǒ jiù méiyǒu dǎrǎo nǐ. Nếu lúc đó bạn đang học, tôi đã không làm phiền bạn.

Thì hiện tại hoàn thành 如果 + 已经 + V + 了，就 + V + 了 rúguǒ + yǐjīng + V le, jiù + V le 如果你已经吃了，我们就出发。 rúguǒ nǐ yǐjīng chī le, wǒmen jiù chūfā. Nếu bạn đã ăn rồi, chúng ta sẽ khởi hành.

Thì quá khứ hoàn thành 如果 + 以前 + V + 了，就已经 + V + 了 rúguǒ + yǐqián + V le, jiù yǐjīng + V le 如果你以前告诉我了，我就已经准备好了。 rúguǒ nǐ yǐqián gàosu wǒ le, wǒ jiù yǐjīng zhǔnbèi hǎo le. Nếu trước đây bạn đã nói với tôi, tôi đã chuẩn bị xong rồi.

Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn 如果 + 一直 + V，就一直 + V rúguǒ + yìzhí + V, jiù yìzhí + V 如果你一直学习，你就一直进步。 rúguǒ nǐ yìzhí xuéxí, nǐ jiù yìzhí jìnbù. Nếu bạn liên tục học tập, bạn sẽ tiếp tục tiến bộ.

Thì tương lai đơn 如果 + V，就会 + V rúguǒ + V, jiù huì + V 如果你努力，你就会成功。 rúguǒ nǐ nǔlì, nǐ jiù huì chénggōng. Nếu bạn nỗ lực, bạn sẽ thành công.

Thì tương lai tiếp diễn 如果 + 会正在 + V，就会 + V rúguǒ + huì zhèngzài + V, jiù huì + V 如果你明天这个时候会正在工作，我就不给你打电话。 rúguǒ nǐ míngtiān zhège shíhou huì zhèngzài gōngzuò, wǒ jiù bú gěi nǐ dǎ diànhuà. Nếu vào giờ này ngày mai bạn đang làm việc, tôi sẽ không gọi điện cho bạn. (Câu này có thể hiểu được nhưng hơi thiếu tự nhiên; tiếng Trung thường nói: 明天这个时候如果你在工作....míngtiān zhège shíhou rúguǒ nǐ zài gōngzuò.)

Thì tương lai hoàn thành 如果 + 已经 + V + 了，就会已经 + V + 了 rúguǒ + yǐjīng + V le, jiù huì yǐjīng + V le 如果你到明天已经写完了，我们就会开始检查。 rúguǒ nǐ dào míngtiān yǐjīng xiě wán le, wǒmen jiù huì kāishǐ jiǎnchá. Nếu bạn hoàn thành bài viết trước ngày mai, chúng ta sẽ bắt đầu kiểm tra.

明天这个时候如果你在工作....míngtiān zhège shíhou rúguǒ nǐ zài gōngzuò.

GIẢI NGHĨA TỪNG TỪ:

明天 míngtiān ngày mai

这个 zhège này

时候 shíhou thời điểm

如果 rúguǒ nếu

你 nǐ bạn

在 zài đang / ở tại

工作 gōngzuò làm việc / công việc

Thì hiện tại đơn phủ định 如果 + 不 + V，就 + 不 + V rúguǒ + bù + V, jiù + bù + V 如果你不学习，你就不懂中文。 rúguǒ nǐ bù xuéxí, nǐ jiù bù dǒng Zhōngwén. Nếu bạn không học, bạn sẽ không hiểu tiếng Trung.

Thì hiện tại tiếp diễn phủ định 如果 + 没有在 + V，就 + 不 + V rúguǒ + méiyǒu zài + V, jiù + bù + V 如果你没有在学习，你就不会进步。 rúguǒ nǐ méiyǒu zài xuéxí, nǐ jiù bú huì jìnbù. Nếu bạn không học, bạn sẽ không tiến bộ.

Thì quá khứ đơn phủ định 如果 + 没 + V，就 + 没 + V rúguǒ + méi + V, jiù + méi + V 如果你没来，我就没去。 rúguǒ nǐ méi lái, wǒ jiù méi qù. Nếu bạn không đến, tôi cũng đã không đi.

Thì quá khứ tiếp diễn phủ định 如果 + 没有在 + V，就 + 没有在 + V rúguǒ + méiyǒu zài + V, jiù + méiyǒu zài + V 如果你当时没有在工作，我就没有在等你。 rúguǒ nǐ dāngshí méiyǒu zài gōngzuò, wǒ jiù méiyǒu zài děng nǐ. Nếu lúc đó bạn không làm việc, tôi cũng đã không chờ bạn.

Thì hiện tại hoàn thành phủ định 如果 + 还没 + V，就 + 没 + V rúguǒ + hái méi + V, jiù + méi + V 如果你还没吃饭，我就没开始。 rúguǒ nǐ hái méi chīfàn, wǒ jiù méi kāishǐ. Nếu bạn vẫn chưa ăn, tôi vẫn chưa bắt đầu.

Thì quá khứ hoàn thành phủ định 如果 + 以前没 + V，就 + 不会 + V rúguǒ + yǐqián méi + V, jiù + bú huì + V 如果你以前没告诉我，我就不会知道。 rúguǒ nǐ yǐqián méi gàosu wǒ, wǒ jiù bú huì zhīdào. Nếu trước đây bạn không nói với tôi, tôi đã không biết.

Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn phủ định 如果 + 没一直 + V，就 + 没一直 + V rúguǒ + méi yìzhí + V, jiù + méi yìzhí + V 如果你没一直学习，你就没一直进步。 rúguǒ nǐ méi yìzhí xuéxí, nǐ jiù méi yìzhí jìnbù. Nếu bạn không liên tục học tập, bạn cũng đã không liên tục tiến bộ.

Thì tương lai đơn phủ định 如果 + 不 + V，就 + 不会 + V rúguǒ + bù + V, jiù + bú huì + V 如果你不努力，你就不会成功。 rúguǒ nǐ bù nǔlì, nǐ jiù bú huì chénggōng. Nếu bạn không nỗ lực, bạn sẽ không thành công.

Thì tương lai tiếp diễn phủ định 如果 + 不会在 + V，就 + 不会 + V rúguǒ + bú huì zài + V, jiù + bú huì + V 如果你明天这个时候不会在工作，我就会来看你。 rúguǒ nǐ míngtiān zhège shíhou bú huì zài gōngzuò, wǒ jiù huì lái kàn nǐ. Nếu vào giờ này ngày mai bạn không làm việc, tôi sẽ đến thăm bạn. (Cách nói tự nhiên hơn trong tiếng Trung là: 如果你明天这个时候不在工作，我就会来看你。)

Thì tương lai hoàn thành phủ định 如果 + 还没 + V，就 + 不会 + V rúguǒ + hái méi + V, jiù + bú huì + V 如果你到明天还没写完，你就不会交作业。 rúguǒ nǐ dào míngtiān hái méi xiě wán, nǐ jiù bú huì jiāo zuòyè. Nếu đến ngày mai bạn vẫn chưa viết xong, bạn sẽ không nộp bài tập.

Thì hiện tại đơn bị động 如果 + 被 + V，就 + 会被 + V rúguǒ + bèi + V, jiù huì bèi + V 如果这本书被使用，它就会被保存。 rúguǒ zhè běn shū bèi shǐyòng, tā jiù huì bèi bǎocún. Nếu cuốn sách này được sử dụng, nó sẽ được bảo quản.

Thì hiện tại tiếp diễn bị động 如果 + 正在被 + V，就 + 正在被 + V rúguǒ + zhèngzài bèi + V, jiù + zhèngzài bèi + V 如果这封信正在被写，它就正在被检查。 rúguǒ zhè fēng xìn zhèngzài bèi xiě, tā jiù zhèngzài bèi jiǎnchá. Nếu bức thư đang được viết, nó đang được kiểm tra.

Thì quá khứ đơn bị động 如果 + 被 + V + 了，就 + 被 + V + 了 rúguǒ + bèi + V + le, jiù + bèi + V + le 如果门被关了，窗户也被关了。 rúguǒ mén bèi guān le, chuānghu yě bèi guān le. Nếu cánh cửa đã được đóng, cửa sổ cũng đã được đóng.

Thì quá khứ tiếp diễn bị động 如果 + 正在被 + V，就 + 正在被 + V rúguǒ + zhèngzài bèi + V, jiù + zhèngzài bèi + V 如果房子当时正在被修理，道路也正在被封闭。 rúguǒ fángzi dāngshí zhèngzài bèi xiūlǐ, dàolù yě zhèngzài bèi fēngbì. Nếu ngôi nhà lúc đó đang được sửa chữa, con đường cũng đang bị phong tỏa.

Thì hiện tại hoàn thành bị động 如果 + 已经被 + V + 了，就 + 已经被 + V + 了 rúguǒ + yǐjīng bèi + V + le, jiù + yǐjīng bèi + V + le 如果信已经被写了，它就已经被寄出了。 rúguǒ xìn yǐjīng bèi xiě le, tā jiù yǐjīng bèi jì chū le. Nếu bức thư đã được viết, nó cũng đã được gửi đi.

Thì quá khứ hoàn thành bị động 如果 + 已经被 + V + 了，就 + 已经被 + V + 了 rúguǒ + yǐjīng bèi + V + le, jiù + yǐjīng bèi + V + le 如果报告已经被完成了，它就已经被提交了。 rúguǒ bàogào yǐjīng bèi wánchéng le, tā jiù yǐjīng bèi tíjiāo le. Nếu báo cáo đã được hoàn thành, nó cũng đã được nộp.

Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn bị động 如果 + 一直被 + V，就 + 一直被 + V rúguǒ + yìzhí bèi + V, jiù + yìzhí bèi + V 如果机器一直被使用，它就一直被检查。 rúguǒ jīqì yìzhí bèi shǐyòng, tā jiù yìzhí bèi jiǎnchá. Nếu máy móc liên tục được sử dụng, nó cũng liên tục được kiểm tra.

Thì tương lai đơn bị động 如果 + 被 + V，就会被 + V rúguǒ + bèi + V, jiù huì bèi + V 如果文件被批准，它就会被公布。 rúguǒ wénjiàn bèi pīzhǔn, tā jiù huì bèi gōngbù. Nếu tài liệu được phê duyệt, nó sẽ được công bố.

Thì tương lai tiếp diễn bị động 如果 + 正在被 + V，就会被 + V rúguǒ + zhèngzài bèi + V, jiù huì bèi + V 如果桥明天这个时候正在被修理，它就会被暂时关闭。 rúguǒ qiáo míngtiān zhège shíhou zhèngzài bèi xiūlǐ, tā jiù huì bèi zànshí guānbì. Nếu cây cầu đang được sửa chữa vào giờ này ngày mai, nó sẽ tạm thời bị đóng cửa.

Thì tương lai hoàn thành bị động 如果 + 已经被 + V + 了，就会已经被 + V + 了 rúguǒ + yǐjīng bèi + V + le, jiù huì yǐjīng bèi + V + le 如果文件到明天已经被签署了，它就会已经被发送了。 rúguǒ wénjiàn dào míngtiān yǐjīng bèi qiānshǔ le, tā jiù huì yǐjīng bèi fāsòng le. Nếu tài liệu đã được ký trước ngày mai, nó sẽ được gửi đi.

Thì hiện tại đơn bị động phủ định 如果 + 不被 + V，就不会被 + V rúguǒ + bù bèi + V, jiù bú huì bèi + V 如果这本书不被使用，它就不会被保存。 rúguǒ zhè běn shū bù bèi shǐyòng, tā jiù bú huì bèi bǎocún. Nếu cuốn sách này không được sử dụng, nó sẽ không được bảo quản.

Thì hiện tại tiếp diễn bị động phủ định 如果 + 没有正在被 + V，就没有正在被 + V rúguǒ + méiyǒu zhèngzài bèi + V, jiù méiyǒu zhèngzài bèi + V 如果这封信没有正在被写，它就没有正在被检查。 rúguǒ zhè fēng xìn méiyǒu zhèngzài bèi xiě, tā jiù méiyǒu zhèngzài bèi jiǎnchá. Nếu bức thư không được viết, nó cũng không được kiểm tra.

Thì quá khứ đơn bị động phủ định 如果 + 没有被 + V，就没有被 + V rúguǒ + méiyǒu bèi + V, jiù méiyǒu bèi + V 如果门没有被关，窗户也没有被关。 rúguǒ mén méiyǒu bèi guān, chuānghu yě méiyǒu bèi guān. Nếu cánh cửa không được đóng, cửa sổ cũng không được đóng.

Thì quá khứ tiếp diễn bị động phủ định 如果 + 没有正在被 + V，就没有正在被 + V rúguǒ + méiyǒu zhèngzài bèi + V, jiù méiyǒu zhèngzài bèi + V 如果房子当时没有正在被修理，道路也没有正在被封闭。 rúguǒ fángzi dāngshí méiyǒu zhèngzài bèi xiūlǐ, dàolù yě méiyǒu zhèngzài bèi fēngbì. Nếu ngôi nhà lúc đó không được sửa chữa, con đường cũng không bị phong tỏa.

Thì hiện tại hoàn thành bị động phủ định 如果 + 还没有被 + V，就还没有被 + V rúguǒ + hái méiyǒu bèi + V, jiù hái méiyǒu bèi + V 如果信还没有被写，它就还没有被寄出。 rúguǒ xìn hái méiyǒu bèi xiě, tā jiù hái méiyǒu bèi jì chū. Nếu bức thư vẫn chưa được viết, nó vẫn chưa được gửi đi.

Thì quá khứ hoàn thành bị động phủ định 如果 + 以前没有被 + V，就没有被 + V rúguǒ + yǐqián méiyǒu bèi + V, jiù méiyǒu bèi + V 如果报告以前没有被完成，它就没有被提交。 rúguǒ bàogào yǐqián méiyǒu bèi wánchéng, tā jiù méiyǒu bèi tíjiāo. Nếu trước đó báo cáo chưa được hoàn thành, nó đã không được nộp.

Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn bị động phủ định 如果 + 没有一直被 + V，就没有一直被 + V rúguǒ + méiyǒu yìzhí bèi + V, jiù méiyǒu yìzhí bèi + V 如果机器没有一直被使用，它就没有一直被检查。 rúguǒ jīqì méiyǒu yìzhí bèi shǐyòng, tā jiù méiyǒu yìzhí bèi jiǎnchá. Nếu máy móc không được sử dụng liên tục, nó cũng không được kiểm tra liên tục.

Thì tương lai đơn bị động phủ định 如果 + 不会被 + V，就不会被 + V rúguǒ + bú huì bèi + V, jiù bú huì bèi + V 如果文件不会被批准，它就不会被公布。 rúguǒ wénjiàn bú huì bèi pīzhǔn, tā jiù bú huì bèi gōngbù. Nếu tài liệu không được phê duyệt, nó sẽ không được công bố.

Thì tương lai tiếp diễn bị động phủ định 如果 + 不会正在被 + V，就不会被 + V rúguǒ + bú huì zhèngzài bèi + V, jiù bú huì bèi + V 如果桥明天这个时候不会正在被修理，它就不会被关闭。 rúguǒ qiáo míngtiān zhège shíhou bú huì zhèngzài bèi xiūlǐ, tā jiù bú huì bèi guānbì. Nếu cây cầu không được sửa chữa vào giờ này ngày mai, nó sẽ không bị đóng cửa.

Thì tương lai hoàn thành bị động phủ định 如果 + 还没有被 + V，就不会被 + V rúguǒ + hái méiyǒu bèi + V, jiù bú huì bèi + V 如果文件到明天还没有被签署，它就不会被发送。 rúguǒ wénjiàn dào míngtiān hái méiyǒu bèi qiānshǔ, tā jiù bú huì bèi fāsòng. Nếu đến ngày mai tài liệu vẫn chưa được ký, nó sẽ không được gửi đi.

sẽ làm 会 + động từ huì + V

sẽ làm (nếu...) 如果…会… rúguǒ…huì…

sẽ đang làm 会正在 + động từ huì zhèngzài V

đã từng / thường làm (thói quen trong quá khứ) 常常/总是 + động từ chángcháng/zǒngshì V

lẽ ra đã làm 本来会 + động từ + 的 běnlái huì V de

lẽ ra đã và đang làm 本来会一直 + động từ běnlái huì yìzhí V

đã nói rằng sẽ làm 说 + 会 + động từ shuō huì V

lẽ ra đã làm xong rồi 本来会已经 + động từ + 了 běnlái huì yǐjīng V le

sẽ không làm 不会 + động từ bú huì + V

sẽ không làm (nếu...) 如果…不会… rúguǒ…bú huì…

sẽ không đang làm 不会在/正在 + động từ bú huì zài V

không làm (thói quen trong quá khứ) 从不 + động từ cóngbù V

lẽ ra đã không làm 本来不会 + động từ + 的 běnlái bú huì V de

lẽ ra đã không làm liên tục 本来不会一直 + động từ běnlái bú huì yìzhí V

đã nói rằng sẽ không làm 说 + 不会 + động từ shuō bú huì V

sẽ không hoàn thành trước đó 不会已经 + động từ + 了 bú huì yǐjīng V le

sẽ được làm 会被 + động từ huì bèi V

sẽ được làm (điều kiện) 如果…会被… rúguǒ…huì bèi…

sẽ đang được làm 会正在被 + động từ huì zhèngzài bèi V

đã nói rằng sẽ được làm 说 + 会被 + động từ shuō huì bèi V

lẽ ra đã được làm 本来会被 + động từ + 了 běnlái huì bèi V le

lẽ ra đã được làm liên tục 本来会一直被 + động từ běnlái huì yìzhí bèi V

sẽ được làm trong tương lai 将会被 + động từ jiānghuì bèi V

sẽ đã được làm xong rồi 会已经被 + động từ + 了 huì yǐjīng bèi V le

sẽ không được làm 不会被 + động từ bú huì bèi V

sẽ không được làm (nếu...) 如果…不会被… rúguǒ…bú huì bèi…

sẽ không đang được làm 不会正在被 + động từ bú huì zhèngzài bèi V

lẽ ra đã không được làm 本来不会被 + động từ běnlái bú huì bèi V

sẽ không được làm xong trước đó 不会已经被 + động từ + 了 bú huì yǐjīng bèi V le

lẽ ra đã không được làm liên tục 本来不会一直被 + động từ běnlái bú huì yìzhí bèi V

sẽ không được làm trong tương lai 将不会被 + động từ jiāng bú huì bèi V

nếu 如果 rúguǒ

nếu (thân mật) 要是 yàoshi

giả sử / nếu 假如 jiǎrú

khi 当...的时候 dāng...de shíhou

khi / một khi 等...的时候 děng...de shíhou

mỗi khi 每当 měidāng

mỗi lần 每次 měicì

trừ khi 除非...否则 chúfēi...fǒuzé

ngay cả khi 即使...也 jíshǐ...yě

chỉ khi 只有...才 zhǐyǒu...cái

miễn là 只要...就 zhǐyào...jiù

phòng khi / lỡ như 万一 wànyī

bất kể / dù ... thế nào 无论...都 wúlùn...dōu

14- SO SÁNH HƠN VÀ SO SÁNH NHẤT

Tính từ so sánh hơn A + 比 + B + Adj A + bǐ + B + Adj 我比你高。 wǒ bǐ nǐ gāo. Tôi cao hơn bạn. (A hơn B)

So sánh hơn nhấn mạnh A + 比 + B + 更 + Adj A + bǐ + B + gèng + Adj 我比你更高。 wǒ bǐ nǐ gèng gāo. Tôi còn cao hơn bạn nữa.

Động từ so sánh hơn A + 比 + B + 更 + Verb A + bǐ + B + gèng + Verb 我比他更喜欢中文。 wǒ bǐ tā gèng xǐhuān Zhōngwén. Tôi thích tiếng Trung hơn anh ấy.

Trạng từ so sánh hơn Verb + 得 + 比 + Object + Adv V de bǐ + Object + Adv 他跑得比我快。 tā pǎo de bǐ wǒ kuài. Anh ấy chạy nhanh hơn tôi.

Danh từ so sánh hơn A + 的 + Noun + 比 + B + 多 A de Noun bǐ B duō 中国的人口比日本多。 Zhōngguó de rénkǒu bǐ Rìběn duō. Dân số Trung Quốc lớn hơn dân số Nhật Bản.

Kém hơn A + 没有 + B + Adj A méiyǒu B Adj 我没有你高。 wǒ méiyǒu nǐ gāo. Tôi không cao bằng bạn.

Ngang bằng A + 和/跟 + B + 一样 + Adj A hé/gēn B yíyàng Adj 我和你一样高。 wǒ hé nǐ yíyàng gāo. Tôi cao bằng bạn.

Giống hệt nhau A + 和/跟 + B + 一模一样 A hé/gēn B yìmúyíyàng 这两个苹果一模一样。 zhè liǎng gè píngguǒ yìmúyíyàng. Hai quả táo này giống hệt nhau.

Tính từ so sánh nhất 最 + Adj zuì + Adj 我是最高的。 wǒ shì zuì gāo de. Tôi là người cao nhất.

Ít nhất / kém nhất 最不 + Adj zuì bù + Adj 这是最不好吃的菜。 zhè shì zuì bù hǎochī de cài. Đây là món ăn kém ngon nhất.

Động từ so sánh nhất 最 + Verb zuì + Verb 我最喜欢中文。 wǒ zuì xǐhuān Zhōngwén. Tôi thích tiếng Trung nhất.

Trạng từ so sánh nhất Verb + 得 + 最 + Adv V de zuì Adv 他跑得最快。 tā pǎo de zuì kuài. Anh ấy chạy nhanh nhất.

Ngày càng... 越来越 + Adj yuèláiyuè + Adj 天气越来越冷。 tiānqì yuèláiyuè lěng. Thời tiết ngày càng lạnh hơn.

Càng..., càng... 越...越... yuè...yuè... 越学越好。 yuè xué yuè hǎo. Càng học, bạn càng tiến bộ.

Nhiều nhất có thể 尽可能 + Verb/Adj jǐn kěnéng + Verb/Adj 请尽可能快一点。 qǐng jǐn kěnéng kuài yìdiǎn. Xin hãy nhanh nhất có thể.

15- MỆNH ĐỀ QUAN HỆ

Mệnh đề quan hệ làm chủ ngữ Verb + 的 [de] + noun 唱歌的女孩 = cô gái hát

Mệnh đề quan hệ làm tân ngữ Subject + Verb + 的 [de] + noun 我买的书 = cuốn sách tôi đã mua

Sở hữu Noun + 的 [de] + noun 我的书 = sách của tôi

Tính từ Adj + 的 [de] + noun 好的朋友 = người bạn tốt

Thời gian Clause + 的 [de] + time 我来的时候 = khi tôi đến

Địa điểm Clause + 的 [de] + place 我住的地方 = nơi tôi sống

16- CÂU TRỰC TIẾP VÀ CÂU GIÁN TIẾP

Câu trực tiếp: Chủ ngữ + 说 [shuō] + “Câu nói”

Câu gián tiếp:

Câu trần thuật 说 + Clause shuō + mệnh đề 他说他累。 tā shuō tā lèi. Anh ấy nói rằng anh ấy mệt.

Kể với ai đó 告诉 + Person + Clause gàosu + người + mệnh đề 他告诉我他累。 tā gàosu wǒ tā lèi. Anh ấy nói với tôi rằng anh ấy mệt.

Câu hỏi có/không Subject + 问 + Person + 有没有 + Verb Subject + wèn + Person + yǒu méi yǒu + Verb 他问我有没有吃饭。 tā wèn wǒ yǒu méi yǒu chīfàn. Anh ấy hỏi tôi đã ăn cơm chưa.

Liệu có hay không (trang trọng) Subject + 问 + Person + 是否 + Clause Subject + wèn + Person + shìfǒu + mệnh đề 他问我是否喜欢中文。 tā wèn wǒ shìfǒu xǐhuān Zhōngwén. Anh ấy hỏi tôi liệu tôi có thích tiếng Trung hay không.

Có hay không với 是不是 Subject + 问 + Person + 是不是 + Clause Subject + wèn + Person + shì bú shì + mệnh đề 他问我是不是学生。 tā wèn wǒ shì bú shì xuéshēng. Anh ấy hỏi tôi có phải là học sinh hay không.

Ai Subject + 问 + Person + Verb + 谁 Subject + wèn + Person + Verb + shéi 他问我看见谁。 tā wèn wǒ kànjiàn shéi. Anh ấy hỏi tôi đã nhìn thấy ai.

Cái gì Subject + 问 + Person + Verb + 什么 Subject + wèn + Person + Verb + shénme 他问我吃什么。 tā wèn wǒ chī shénme. Anh ấy hỏi tôi đã ăn gì.

Ở đâu Subject + 问 + Person + Verb + 哪里 / 哪儿 Subject + wèn + Person + Verb + nǎlǐ / nǎr 他问我去哪儿。 tā wèn wǒ qù nǎr. Anh ấy hỏi tôi đã đi đâu.

Khi nào Subject + 问 + Person + 什么时候 + Verb Subject + wèn + Person + shénme shíhou + Verb 他问我什么时候来。 tā wèn wǒ shénme shíhou lái. Anh ấy hỏi tôi khi nào đến.

Tại sao Subject + 问 + Person + 为什么 + Verb Subject + wèn + Person + wèishénme + Verb 他问我为什么走。 tā wèn wǒ wèishénme zǒu. Anh ấy hỏi tôi tại sao rời đi.

Bằng cách nào Subject + 问 + Person + 怎么 + Verb Subject + wèn + Person + zěnme + Verb 他问我怎么做。 tā wèn wǒ zěnme zuò. Anh ấy hỏi tôi đã làm điều đó như thế nào.

Bao nhiêu Subject + 问 + Person + 多少 + Noun Subject + wèn + Person + duōshao + Noun 他问我多少钱。 tā wèn wǒ duōshao qián. Anh ấy hỏi tôi có bao nhiêu tiền.

Mệnh lệnh 叫 / 让 + Person + Verb jiào / ràng + người + động từ 他叫我走。 tā jiào wǒ zǒu. Anh ấy bảo tôi rời đi.

Mệnh lệnh phủ định 叫 / 让 + Person + 不要 + Verb jiào / ràng + người + búyào + động từ 他叫我不要走。 tā jiào wǒ búyào zǒu. Anh ấy bảo tôi đừng rời đi.

17- ĐỘNG TỪ NGUYÊN MẪU VÀ DANH ĐỘNG TỪ

Ăn 吃 chī 我想吃。 wǒ xiǎng chī. Tôi muốn ăn.

Học 学 xué 我想学中文。 wǒ xiǎng xué Zhōngwén. Tôi muốn học tiếng Trung.

Việc ăn (danh động từ) 吃饭 chīfàn 吃饭很重要。 chīfàn hěn zhòngyào. Việc ăn uống rất quan trọng.

Việc học (danh động từ) 学习 xuéxí 学习很难。 xuéxí hěn nán. Việc học rất khó.

Thích làm gì 喜欢 + Verb xǐhuān + Verb 喜欢看书。 xǐhuān kàn shū. Thích đọc sách.

Thích thú khi làm gì 喜欢 + Verb xǐhuān + Verb 喜欢唱歌。 xǐhuān chànggē. Thích ca hát.

Để làm gì 为了 + Verb wèile + Verb 为了学习。 wèile xuéxí. Để học tập.

Đang làm gì 在 + Verb zài + Verb 在学习。 zài xuéxí. Đang học.

Trước khi làm gì Verb + 以前 Verb + yǐqián 吃饭以前。 chīfàn yǐqián. Trước khi ăn.

Sau khi làm gì Verb + 以后 Verb + yǐhòu 吃饭以后。 chīfàn yǐhòu. Sau khi ăn.

Tôi vui khi gặp bạn. 我见到你很高兴。 wǒ jiàndào nǐ hěn gāoxìng. Chủ ngữ + 见到 + Tân ngữ + 很高兴 Chủ ngữ + jiàndào + Tân ngữ + hěn gāoxìng Tôi vui khi gặp bạn.

Tôi rất vui được gặp bạn. 我很高兴见到你。 wǒ hěn gāoxìng jiàndào nǐ. Chủ ngữ + 很高兴 + Động từ + Tân ngữ Chủ ngữ + hěn gāoxìng + Động từ + Tân ngữ Tôi rất vui được gặp bạn.

Tôi dự định ăn. 我打算吃饭。 wǒ dǎsuàn chīfàn. Chủ ngữ + 打算 + Động từ Chủ ngữ + dǎsuàn + Động từ Tôi dự định ăn.

Tôi thích ăn. 我喜欢吃。 wǒ xǐhuān chī. Chủ ngữ + 喜欢 + Động từ Chủ ngữ + xǐhuān + Động từ (Nếu có tân ngữ: Chủ ngữ + 喜欢 [xǐhuān] + Động từ + Tân ngữ)

Tôi nhìn thấy anh ấy chạy. 我看见他跑。 wǒ kànjiàn tā pǎo. Chủ ngữ + 看见 + Tân ngữ + Động từ Chủ ngữ + kànjiàn + Tân ngữ + Động từ Tôi nhìn thấy anh ấy chạy.

Tôi nhìn thấy anh ấy đang chạy. 我看见他在跑。 wǒ kànjiàn tā zài pǎo. Chủ ngữ + 看见 + Tân ngữ + 在 + Động từ Chủ ngữ + kànjiàn + Tân ngữ + zài + Động từ Tôi nhìn thấy anh ấy đang chạy.

Tôi ăn để chơi / Tôi ăn nhằm mục đích chơi. 我为了玩而吃饭。 wǒ wèile wán ér chīfàn. Chủ ngữ + 为了 + Động từ₁ + 而 + Động từ₂ Chủ ngữ + wèile + Động từ₁ + ér + Động từ₂ Tôi ăn để chơi.

18- THỨC GIẢ ĐỊNH

nếu 如果 rúguǒ

giá mà 要是 yàoshi

sẽ / có lẽ sẽ 会 huì

sẽ không 不会 bú huì

nên 应该 yīnggāi

có thể 能 néng

hy vọng 希望 xīwàng

như thể，好像 hǎoxiàng

ngay cả khi 即使 jíshǐ

trừ khi 除非 chúfēi

thì / liền 就 jiù

tốt quá / như vậy thì hay 好了 hǎo le

19- CÂU HỎI ĐUÔI

phải không? 是不是 shì bú shì

đúng không? 对不对 duì bú duì

được không? 好不好 hǎo bù hǎo

có ổn không? 行不行 xíng bù xíng

tôi có thể không? 可以吗 kěyǐ ma

đúng không? (thân mật) 吧 ba

có làm hay không? Động từ + 不 + Động từ V bù V

phải không? Câu trần thuật + 对吗 ... duì ma 他很高，对吗？ Anh ấy cao, đúng không?

đúng không? Câu trần thuật + 对不对 ... duì bù duì 他说中文，对不对？ Anh ấy nói tiếng Trung, đúng không?

phải không? Câu trần thuật + 是不是 ... shì bú shì 今天很热，是不是？ Hôm nay nóng, phải không?

đúng không? (nhẹ nhàng) Câu trần thuật + 吧 ... ba 你知道吧？ Bạn biết mà, đúng không?

phải không? Câu khẳng định + 对不对 ... duì bù duì 你喜欢他，对不对？ Bạn thích anh ấy, đúng không?

có phải không? Câu phủ định + 对吗 ... duì ma 你不喜欢他，对吗？ Bạn không thích anh ấy, đúng không?

được không? 好不好 hǎo bù hǎo 我们走，好不好？ Chúng ta đi nhé, được không?

được không? 行不行 xíng bù xíng 这样做，行不行？ Làm như thế này có ổn không?

Bạn không ăn à? Chủ ngữ + 不 + V + 吗 你不吃吗？ nǐ bù chī ma?

Bạn đã không ăn à? Chủ ngữ + 没 + V + 吗 你没吃吗？ nǐ méi chī ma?

Bạn không đang ăn à? Chủ ngữ + 没有在 + V + 吗 你没有在吃吗？ nǐ méiyǒu zài chī ma?

Bạn vẫn chưa ăn à? Chủ ngữ + 还没 + V + 吗 你还没吃吗？ nǐ hái méi chī ma?

Bạn sẽ không đến à? Chủ ngữ + 不会 + V + 吗 你不会来吗？ nǐ bú huì lái ma?

Bạn có ăn hay không? V + 不 + V 你吃不吃？ nǐ chī bù chī?

Bạn có tiền hay không? 有没有 + Danh từ 你有没有钱？ nǐ yǒu méi yǒu qián?

20- TỪ TÌNH THÁI

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt Ví dụ đầy đủ

可以 ho2 ji5 có thể; được phép 我可以入去。

ngo5 ho2 ji5 jap6 heoi3. — Tôi có thể vào trong.

能夠 nang4 gau3 có khả năng; có thể 佢能夠完成工作。

keoi5 nang4 gau3 jyun4 sing4 gung1 zok3. — Anh ấy có thể hoàn thành công việc.

能 nang4 có thể; có khả năng — trang trọng 佢能解決問題。

keoi5 nang4 gaai2 kyut3 man6 tai4. — Anh ấy có thể giải quyết vấn đề.

得 dak1 có thể; làm được 我做得到。

ngo5 zou6 dak1 dou2. — Tôi làm được.

做到 zou6 dou2 làm được; có khả năng hoàn thành 你一定做到。

nei5 jat1 ding6 zou6 dak1 dou2. — Bạn chắc chắn làm được.

有辦法 jau5 baan6 faat3 có cách; có thể làm được 我有辦法解決。

ngo5 jau5 baan6 faat3 gaai2 kyut3. — Tôi có cách giải quyết vấn đề.

有能力 jau5 nang4 lik6 có năng lực làm gì 佢有能力完成呢件事。

keoi5 jau5 nang4 lik6 jyun4 sing4 ni1 gin6 si6. — Anh ấy có năng lực hoàn thành việc này.

Mẫu câu cơ bản

可以 / 能夠 + Động từ

我可以食。

ngo5 ho2 ji5 sik6.

Tôi có thể ăn.

2. Xin phép — có thể / được phép

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

可以 ho2 ji5 có thể; được phép

得 dak1 có thể; được phép

可以...嗎 ho2 ji5...maa3 tôi có thể... không?

得唔得 dak1 m4 dak1 có được phép không? / tôi có thể không?

俾 bei2 cho phép; để cho

畀 bei2 cho phép; để cho — cách viết phổ biến

允許 wan5 heoi2 cho phép — trang trọng

准許 zeon2 heoi2 cấp phép; cho phép — trang trọng

容許 jung4 heoi2 cho phép — trang trọng

Ví dụ:

我可以入嚟嗎？

ngo5 ho2 ji5 jap6 lei4 maa3?

Tôi có thể vào trong được không?

我可唔可以坐喺度？

ngo5 ho2 m4 ho2 ji5 co5 hai2 dou6?

Tôi có thể ngồi ở đây không?

老師俾我走。

lou5 si1 bei2 ngo5 zau2.

Giáo viên cho phép tôi rời đi.

3. Khả năng — có thể / có lẽ / có khả năng

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

可能 ho2 nang4 có thể; có lẽ; có khả năng

可能會 ho2 nang4 wui5 có thể; có lẽ sẽ

或者 waak6 ze2 có lẽ; có thể

也許 jaa5 heoi2 có lẽ — trang trọng/văn viết

或許 waak6 heoi2 có lẽ — trang trọng

大概 daai6 koi3 có lẽ; có khả năng

大約 daai6 joek3 xấp xỉ; có thể trong một số ngữ cảnh

似乎 ci5 fu1 dường như; có vẻ

好似 hou2 ci5 có vẻ; dường như

睇落 tai2 lok6 trông có vẻ; có vẻ như

睇嚟 tai2 lei4 có vẻ như; xem ra

怕且 paa3 ce2 có lẽ; có khả năng

恐怕 hung2 paa3 tôi e rằng; có lẽ

未必 mei6 bit1 không nhất thiết; có thể không

未知 mei6 zi1 chưa biết; không rõ liệu...

唔知 m4 zi1 không biết; có lẽ

Ví dụ:

聽日可能會落雨。

ting1 jat6 ho2 nang4 wui5 lok6 jyu5.

Ngày mai có thể trời sẽ mưa.

佢可能唔嚟。

keoi5 ho2 nang4 m4 lai4.

Anh ấy có thể sẽ không đến.

或者佢已經走咗。

waak6 ze2 keoi5 ji5 ging1 zau2 zo2.

Có lẽ anh ấy đã rời đi rồi.

4. Sự cần thiết — phải / cần phải

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

要 jiu3 phải; cần phải

一定要 jat1 ding6 jiu3 nhất định phải

必須 bit1 seoi1 phải; cần phải — trang trọng

必需要 bit1 seoi1 jiu3 bắt buộc phải — trang trọng

非要 fei1 jiu3 nhất định phải; khăng khăng đòi

非...不可 fei1...bat1 ho2 nhất định phải; không thể tránh khỏi

務必 mou6 bit1 nhất định phải; hãy nhớ phải — trang trọng

務須 mou6 seoi1 phải — trang trọng

應該要 jing1 goi1 jiu3 nên phải; cần phải

有需要 jau5 seoi1 jiu3 cần; nếu cần thiết

Ví dụ:

你要做功課。

nei5 jiu3 zou6 gung1 fo3.

Bạn phải làm bài tập về nhà.

你一定要小心。

nei5 jat1 ding6 jiu3 siu2 sam1.

Bạn nhất định phải cẩn thận.

你務必準時到達。

nei5 mou6 bit1 zeon2 si4 dou3 daat6.

Bạn nhất định phải đến đúng giờ.

5. Nghĩa vụ — nên / cần nên

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

應該 jing1 goi1 nên; cần nên

應當 jing1 dong1 nên; cần nên — trang trọng

應 jing1 nên — trang trọng

理應 lei5 jing1 lẽ ra nên; đáng lẽ phải — trang trọng

本應 bun2 jing1 lẽ ra nên; đáng lẽ phải

應有 jing1 jau5 nên có; đáng lẽ phải có

Ví dụ:

你應該早啲瞓。

nei5 jing1 goi1 zou2 di1 fan3.

Bạn nên đi ngủ sớm hơn.

6. Cấm đoán — không được / không nên

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

唔可以 m4 ho2 ji5 không được; không thể

唔准 m4 zeon2 không được phép; bị cấm

唔許 m4 heoi2 không được; bị cấm

唔應該 m4 jing1 goi1 không nên

唔應 m4 jing1 không nên — trang trọng

不得 bat1 dak1 không được; không được phép — trang trọng

不准 bat1 zeon2 không được; bị cấm — trang trọng

禁止 gam3 zi2 cấm; bị cấm

禁止... gam3 zi2... bị cấm làm...

Ví dụ:

你唔可以咁做。

nei5 m4 ho2 ji5 gam2 zou6.

Bạn không được làm như vậy.

呢度唔准吸煙。

ni1 dou6 m4 zeon2 kap1 jin1.

Ở đây không được hút thuốc.

你唔應該講大話。

nei5 m4 jing1 goi1 gong2 daai6 waa6.

Bạn không nên nói dối.

7. Cần / cần phải

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

要 jiu3 cần; cần phải

需要 seoi1 jiu3 cần; cần phải

有需要 jau5 seoi1 jiu3 cần; có nhu cầu

必須 bit1 seoi1 phải; cần phải

用唔着 jung6 m4 zoek6 không cần dùng đến

唔使 m4 sai2 không cần phải

唔需要 m4 seoi1 jiu3 không cần

毋須 mou4 seoi1 không cần — trang trọng

Ví dụ:

你唔使擔心。

nei5 m4 sai2 daam1 sam1.

Bạn không cần phải lo lắng.

8. “Không cần phải” và “không được phép”

Sự phân biệt này rất quan trọng.

Tiếng Quảng Đông Jyutping Nghĩa

唔使 m4 sai2 không cần phải

唔需要 m4 seoi1 jiu3 không cần phải

唔可以 m4 ho2 ji5 không được phép; không thể

唔准 m4 zeon2 không được phép; bị cấm

So sánh:

你唔使去。

nei5 m4 sai2 heoi3.

Bạn không cần phải đi.

你唔可以去。

nei5 m4 ho2 ji5 heoi3.

Bạn không được phép đi.

9. Mong muốn / sự sẵn lòng

Đây không phải là các trợ động từ tình thái theo nghĩa chặt chẽ, nhưng chúng diễn đạt ý muốn hoặc tình thái.

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

想 soeng2 muốn

要 jiu3 muốn; muốn làm gì

願意 jyun6 ji3 sẵn lòng

肯 hang2 sẵn lòng; chịu

願 jyun6 sẵn lòng — trang trọng

樂意 lok6 ji3 sẵn lòng; vui lòng

情願 cing4 jyun6 thà; sẵn lòng

寧願 ning4 jyun6 thà hơn

寧可 ning4 ho2 thà hơn — trang trọng

Ví dụ:

我想食飯。

ngo5 soeng2 sik6 faan6.

Tôi muốn ăn.

佢肯幫我。

keoi5 hang2 bong1 ngo5.

Anh ấy sẵn lòng giúp tôi.

我願意試吓。

ngo5 jyun6 ji3 si3 haa5.

Tôi sẵn lòng thử.

10. Ý định — dự định làm gì

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

打算 daa2 syun3 dự định; có ý định

諗住 nam2 zyu6 dự định; có ý định — khẩu ngữ

諗住要 nam2 zyu6 jiu3 dự định làm gì

計劃 gai3 waak6 lên kế hoạch; dự định

有意 jau5 ji3 có ý định

有意圖 jau5 ji3 tou4 có ý định; có mục đích

意圖 ji3 tou4 ý định; dự định

準備 zeon2 bei6 đang chuẩn bị; dự định

Ví dụ:

我打算去旅行。

ngo5 daa2 syun3 heoi3 leoi5 hang4.

Tôi dự định đi du lịch.

我諗住聽日去。

ngo5 nam2 zyu6 ting1 jat6 heoi3.

Tôi dự định đi vào ngày mai.

11. “Sắp sửa / định sẽ”

Tiếng Quảng Đông có nhiều cách diễn đạt ý định trong tương lai.

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

就要 zau6 jiu3 sắp sửa

就嚟 zau6 lai4 sắp sửa

快要 faai3 jiu3 sắp sửa — trang trọng hơn

打算 daa2 syun3 dự định

諗住 nam2 zyu6 có ý định

會 wui5 sẽ; định sẽ

將會 zoeng1 wui5 sẽ — trang trọng

Ví dụ:

我就要出發喇。

ngo5 zau6 jiu3 ceot1 faat3 laa3.

Tôi sắp khởi hành.

12. Tương lai / dự đoán — sẽ

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

會 wui5 sẽ

將會 zoeng1 wui5 sẽ — trang trọng

將 zoeng1 sẽ — trang trọng

一定會 jat1 ding6 wui5 chắc chắn sẽ

應該會 jing1 goi1 wui5 có lẽ sẽ; chắc sẽ

可能會 ho2 nang4 wui5 có thể sẽ

Ví dụ:

聽日會落雨。

ting1 jat6 wui5 lok6 jyu5.

Ngày mai trời sẽ mưa.

13. Quá khứ “đã định sẽ / lẽ ra sẽ”

Tiếng Quảng Đông không có một cấu trúc hoàn toàn tương đương với “was going to” trong tiếng Anh. Các cấu trúc thường dùng gồm:

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

本來要 bun2 loi4 jiu3 ban đầu đã định sẽ

本來想 bun2 loi4 soeng2 ban đầu muốn hoặc dự định

原本要 jyun4 bun2 jiu3 vốn đã định sẽ

原本想 jyun4 bun2 soeng2 vốn có ý định

本來會 bun2 loi4 wui5 vốn sẽ; lẽ ra sẽ

就要 zau6 jiu3 sắp sửa; đã định sẽ

諗住 nam2 zyu6 đã dự định; đã có ý định

Ví dụ:

我本來要去，但係最後冇去。

ngo5 bun2 loi4 jiu3 heoi3, daan6 hai6 zeoi3 hau6 mou5 heoi3.

Tôi đã định đi, nhưng cuối cùng lại không đi.

14. “Would” — giả định / điều kiện

Tiếng Quảng Đông không có một từ duy nhất tương ứng với mọi cách dùng của “would” trong tiếng Anh.

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

會 wui5 sẽ; sẽ làm trong tình huống giả định

就會 zau6 wui5 khi đó sẽ

就 zau6 thì; khi đó sẽ

如果...就會... jyu4 gwo2...zau6 wui5... nếu...thì sẽ...

假如...就會... gaa2 jyu4...zau6 wui5... nếu...thì sẽ...

肯 hang2 sẵn lòng làm

寧願 ning4 jyun6 thà hơn

Ví dụ:

如果有錢，我就會買。

jyu4 gwo2 jau5 cin4, ngo5 zau6 wui5 maai5.

Nếu tôi có tiền, tôi sẽ mua nó.

15. “Thà... hơn”

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

寧願 ning4 jyun6 thà... hơn

寧可 ning4 ho2 thà... hơn

情願 cing4 jyun6 thà... hơn

不如 bat1 jyu4 thà; tốt hơn là

Ví dụ:

我寧願留喺屋企。

ngo5 ning4 jyun6 lau4 hai2 uk1 kei2.

Tôi thà ở nhà hơn.

16. “Có lẽ sẽ / dự đoán”

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

應該 jing1 goi1 nên; có lẽ

應該會 jing1 goi1 wui5 có lẽ sẽ; chắc sẽ

大概會 daai6 koi3 wui5 có lẽ sẽ

應當 jing1 dong1 nên — trang trọng

理應 lei5 jing1 lẽ ra nên

Ví dụ:

佢應該會嚟。

keoi5 jing1 goi1 wui5 lai4.

Có lẽ anh ấy sẽ đến.

17. Xác suất / khả năng xảy ra

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

一定 jat1 ding6 chắc chắn; nhất định

肯定 hang2 ding6 chắc chắn; khẳng định

必定 bit1 ding6 chắc chắn — trang trọng

必然 bit1 jin4 tất yếu; không thể tránh khỏi — trang trọng

可能 ho2 nang4 có thể; có khả năng

大概 daai6 koi3 có lẽ

應該 jing1 goi1 có lẽ; nên

似乎 ci5 fu1 dường như

好似 hou2 ci5 có vẻ

未必 mei6 bit1 không nhất thiết

或者 waak6 ze2 có lẽ; có thể

也許 jaa5 heoi2 có lẽ — trang trọng

恐怕 hung2 paa3 có lẽ; tôi e rằng

睇落 tai2 lok6 có vẻ

睇嚟 tai2 lei4 dường như; xem ra

18. Sự chắc chắn

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

一定 jat1 ding6 chắc chắn

肯定 hang2 ding6 chắc chắn

當然 dong1 jin4 dĩ nhiên; tất nhiên

必定 bit1 ding6 chắc chắn

必然 bit1 jin4 tất yếu

無疑 mou4 ji4 không nghi ngờ gì — trang trọng

肯定係 hang2 ding6 hai6 chắc chắn là

一定係 jat1 ding6 hai6 chắc chắn là; hẳn là

實係 sat6 hai6 chắc chắn là

梗係 gang2 hai6 dĩ nhiên; chắc chắn — khẩu ngữ

Ví dụ:

佢一定係老師。

keoi5 jat1 ding6 hai6 lou5 si1.

Anh ấy chắc hẳn là giáo viên.

19. Từ biểu thị thông tin được nghe hoặc suy đoán — “có vẻ như”

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

好似 hou2 ci5 có vẻ như

似乎 ci5 fu1 dường như

睇落 tai2 lok6 trông có vẻ; dường như

睇嚟 tai2 lei4 có vẻ như; nghe ra thì

聽落 teng1 lok6 nghe có vẻ

聽講 teng1 gong2 nghe nói; theo lời kể

聽聞 teng1 man4 nghe nói — trang trọng

原來 jyun4 loi4 hóa ra là

據聞 geoi3 man4 theo tin được biết — trang trọng

Ví dụ:

睇嚟佢唔會嚟。

tai2 lei4 keoi5 m4 wui5 lai4.

Có vẻ như anh ấy sẽ không đến.

20. “Có vẻ / dường như”

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

好似 hou2 ci5 có vẻ

似乎 ci5 fu1 dường như; có vẻ

睇落 tai2 lok6 trông có vẻ

睇嚟 tai2 lei4 có vẻ như

彷彿 fong2 fat1 như thể — văn chương

仿佛 fong2 fat1 như thể — văn viết

21. “Gần như / suýt nữa”

Đây không phải là các từ tình thái theo nghĩa chặt chẽ, nhưng chúng là những cách diễn đạt quan trọng có sắc thái tình thái.

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

差啲 caa1 di1 suýt nữa; gần như

差唔多 caa1 m4 do1 gần như; gần xong

幾乎 gei2 fu1 gần như — trang trọng

就快 zau6 faai3 sắp; gần đến lúc

快要 faai3 jiu3 sắp sửa

Ví dụ:

我差啲遲到。

ngo5 caa1 di1 ci4 dou3.

Tôi suýt đến muộn.

22. Hy vọng / mong ước

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

希望 hei1 mong6 hy vọng

想 soeng2 muốn; mong muốn

願意 jyun6 ji3 sẵn lòng

但願 daan6 jyun6 giá mà; mong rằng — trang trọng

唯願 wai4 jyun6 chỉ mong rằng — trang trọng

但求 daan6 kau4 chỉ mong muốn — trang trọng

Ví dụ:

我希望你可以成功。

ngo5 hei1 mong6 nei5 ho2 ji5 sing4 gung1.

Tôi hy vọng bạn có thể thành công.

23. Lời khuyên / đề xuất

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

應該 jing1 goi1 nên

最好 zeoi3 hou2 tốt hơn hết là; nên

不如 bat1 jyu4 hay là; tốt hơn là

建議 gin3 ji5 đề xuất; khuyên

建議... gin3 ji5... nên; đề nghị rằng...

最好就 zeoi3 hou2 zau6 tốt nhất là nên

最好係 zeoi3 hou2 hai6 tốt nhất là nếu

Ví dụ:

你最好早啲休息。

nei5 zeoi3 hou2 zou2 di1 jau1 sik1.

Bạn nên nghỉ ngơi sớm hơn thì tốt nhất.

24. “Được cho là / đáng lẽ phải”

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

應該 jing1 goi1 nên; được cho là phải

應該要 jing1 goi1 jiu3 được cho là phải

本應 bun2 jing1 lẽ ra phải — trang trọng

理應 lei5 jing1 đáng lẽ phải; nên

按理 on3 lei5 theo lẽ thường; đáng lẽ

照計 ziu3 gai3 theo dự đoán; theo lẽ thường

Ví dụ:

佢應該今日到。

keoi5 jing1 goi1 gam1 jat6 dou3.

Đáng lẽ hôm nay anh ấy sẽ đến.

25. “Phải / bị buộc phải”

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

要 jiu3 phải

唯有 wai4 jau5 không còn lựa chọn nào khác ngoài việc

只好 zi2 hou2 đành phải; chỉ còn cách

逼住 bik1 zyu6 bị buộc phải

被迫 bei6 paak3 bị ép buộc — trang trọng

迫住 bik1 zyu6 bị buộc phải

不得不 bat1 dak1 bat1 không thể không; buộc phải — trang trọng

無可避免 mou4 ho2 bei6 min5 không thể tránh khỏi

Ví dụ:

我唯有走。

ngo5 wai4 jau5 zau2.

Tôi không còn lựa chọn nào khác ngoài việc rời đi.

我只好返屋企。

ngo5 zi2 hou2 faan1 uk1 kei2.

Tôi đành phải về nhà.

26. “Không thể không / không nhịn được”

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

忍唔住 jan2 m4 zyu6 không thể nhịn được; không thể không

唔禁 m4 gam1 không thể kìm được — trang trọng

不禁 bat1 gam1 không thể không; không khỏi — trang trọng

忍不住 jan2 bat1 zyu6 không nhịn được — văn viết

Ví dụ:

我忍唔住笑。

ngo5 jan2 m4 zyu6 siu3.

Tôi không nhịn được cười.

27. “Dám”

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

敢 gam2 dám

敢於 gam2 jyu1 dám làm — trang trọng

唔敢 m4 gam2 không dám

敢唔敢 gam2 m4 gam2 có dám... không?

Ví dụ:

你敢唔敢試？

nei5 gam2 m4 gam2 si3?

Bạn có dám thử không?

我唔敢講。

ngo5 m4 gam2 gong2.

Tôi không dám nói.

28. “Không cần / không nhất thiết phải”

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

唔使 m4 sai2 không cần phải

唔需要 m4 seoi1 jiu3 không cần phải

唔駛 m4 sai2 không cần phải — biến thể chính tả

毋須 mou4 seoi1 không cần — trang trọng

不必 bat1 bit1 không cần — trang trọng

Ví dụ:

你唔使擔心。

nei5 m4 sai2 daam1 sam1.

Bạn không cần phải lo lắng.

29. “Hẳn là” — suy luận logic

Tiếng Quảng Đông thường dùng:

一定 + 係

hoặc

應該 + 係

Tiếng Quảng Đông Jyutping Tiếng Việt

一定係 jat1 ding6 hai6 hẳn là; chắc chắn là

肯定係 hang2 ding6 hai6 chắc chắn là

應該係 jing1 goi1 hai6 có lẽ là; hẳn là

肯定係...嘅 hang2 ding6 hai6...ge3 chắc chắn là...

Ví dụ:

佢一定係老師。

keoi5 jat1 ding6 hai6 lou5 si1.

Anh ấy hẳn là giáo viên.

佢應該係學生。

keoi5 jing1 goi1 hai6 hok6 saang1.

Anh ấy có lẽ là học sinh.

30. Trợ từ tình thái ở cuối câu

Đây không phải là động từ tình thái, nhưng chúng có thể biểu thị thái độ, sự mong đợi, sự chắc chắn, lời đề nghị hoặc sự nhấn mạnh.

Trợ từ Jyutping Chức năng tình thái/ngữ dụng thường gặp

啦 laa1 thay đổi tình huống; thúc giục

喇 laa3 tình huống mới; sự thay đổi

呀 aa3 nhấn mạnh; làm dịu giọng

㗎 gaa3 khẳng định; nhấn mạnh

嘅 ge3 khẳng định; cam đoan

喎 wo3 thông tin được thuật lại; thông tin mới

啩 gwaa3 có lẽ; tôi đoán vậy

啫 ze1 chỉ; mà thôi

咩 me1 sự ngạc nhiên; chất vấn

呢 ne1 câu hỏi; tiếp nối câu chuyện

囉 lo1 điều hiển nhiên; kết luận có phần cam chịu

先 sin1 trước tiên; chỉ sau đó

都 dou1 cũng; thậm chí

就 zau6 thì; chính xác là

Ví dụ:

佢應該會嚟㗎。

keoi5 jing1 goi1 wui5 lai4 gaa3.

Anh ấy chắc sẽ đến. / Tôi khá chắc rằng anh ấy sẽ đến.

31. “Có thể” so với “có lẽ” và “chắc chắn”

Một thang mức độ hữu ích:

Tiếng Quảng Đông Jyutping Nghĩa tiếng Việt gần đúng

或者 waak6 ze2 có thể; có lẽ

可能 ho2 nang4 có thể; có lẽ sẽ

似乎 ci5 fu1 dường như; có vẻ

大概 daai6 koi3 có lẽ

應該 jing1 goi1 nên; có lẽ

肯定 hang2 ding6 chắc chắn

一定 jat1 ding6 nhất định; chắc chắn

必定 bit1 ding6 chắc chắn; tất yếu

Những từ này không phải lúc nào cũng tương đương chính xác trong mọi ngữ cảnh.

21- CÓ / TỒN TẠI / LÀ

có; tồn tại 有 yǒu

không có; không tồn tại 没有 méiyǒu

có không? 有没有 yǒu méi yǒu

đã từng có 以前有 yǐqián yǒu

sẽ có 会有 huì yǒu

chắc chắn có 一定有 yídìng yǒu

dường như có 好像有 hǎoxiàng yǒu

có; sở hữu 有 yǒu

không có 没有 méiyǒu

bạn có không? 有没有 yǒu méi yǒu

đã từng trải qua Động từ + 过 V + guò

đã làm rồi 已经 + Động từ + 了 yǐjīng V le

phải; cần phải 要 / 必须 / 得 yào / bìxū / děi

CÂU MỆNH LỆNH:

Mệnh lệnh Động từ + tân ngữ 走！(zǒu!) = Đi đi!

Mệnh lệnh lịch sự 请 + Động từ 请坐 (qǐng zuò) = Xin mời ngồi.

Đừng 不要/别 + Động từ 不要跑 (bú yào pǎo) = Đừng chạy.

Đề nghị Động từ + 吧 来吧 (lái ba) = Đến đây đi.

Chúng ta hãy 让我们 + Động từ 让我们开始 = Chúng ta hãy bắt đầu.

Để tôi 让我 + Động từ 让我看看 = Để tôi xem thử.

Hãy được bảo vệ! 被保护！ bèi bǎohù

Hãy được tôn trọng! 被尊重！ bèi zūnzhòng

Hãy được chăm sóc! 被照顾！ bèi zhàogù

Hãy được chào đón! 受到欢迎！ shòudào huānyíng

Hãy để anh ấy được bảo vệ 让他被保护 ràng tā bèi bǎohù

Trẻ em nên được bảo vệ 儿童应被保护 értóng yīng bèi bǎohù